T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF GÖRSEL SANATLAR DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere resimleme ve afiş kavramları tanıtılır. Görsel sanatlar disiplininde resimlemenin hikâye anlatımı ve mesaj iletimindeki işlevi üzerinde durulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere kitap kapağı, dergi sayfası reklam panosu ve broşür gibi çeşitli resimleme (illüstrasyon) örnekleri sunulur. Bu görseller üzerinden görsel okuryazarlık (OB4) çalışmaları yapılarak resimlemenin tasarım öğeleri incelenir.

   GS.5.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden doğa temalı edebî metinlerden seçim yaparak çevre duyarlılığını yansıtan resimleme tasarlamaları istenir (GS.5.1.1.a). Seçim sürecinde öğrencilerin tercih nedenlerini açıklayarak karar verme (KB3.1) ve seçicilik (E1.6) becerilerini sergilemeleri sağlanır. Konuşma halkası tekniğiyle metindeki karakterler, mekan ve ana fikir belirlenir (E3.10, OB1). Zenginleştirme kapsamında bireysel deneyimler resimli hikâye kitaplarına dönüştürülürken; destekleme kapsamında görsellerin tamamlanıp uygun cümlelerle birleştirilmesi sağlanır.

   GS.5.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin tasarladıkları imgeleri yazı düzeniyle birleştirdikleri resimlemeler üzerinden performans görevleri ve öz değerlendirme formları ile değerlendirme yapılır.

   GS.5.1.1

Sınıf defteri: GS.5.1.1 Edebî metinlerden ve yazı düzeninden faydalanarak çevre duyarlılığını…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere 'Yeşil Vatan' teması çerçevesinde doğa koruma ve sürdürülebilirlik kavramları hatırlatılır. Görsel kaynaklar üzerinden çevre duyarlılığını yansıtan örnek resimlemeler ve afişler gösterilerek konuya giriş yapılır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden çevresel mesaj veren metin veya sloganlar geliştirmeleri istenir (OB9, E3.3). Belirlenen sloganlara uygun görsel unsurları ve yazı düzenlerini içeren kompozisyon taslakları oluşturmaları sağlanır (SDB1.2).

   GS.5.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden 'Yeşil Vatan' temalı görsel imgeleri belirleyip sade taslaklar haline getirmeleri istenir (KB1). Seçilen imgeler; kitap kapağı, dergi veya broşür formatında yazı düzeniyle birleştirilerek resimleme çalışmasına dönüştürülür. Öğrencilerin sulu boya, yağlı pastel veya kuru kalem gibi teknikleri yeteneklerine göre seçmeleri ve malzemeleri tasarruflu kullanmaları sağlanır (SDB1.2, D17). Yazı karakteri ve yerleşimi kompozisyona uygun şekilde düzenlenir.

   GS.5.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları resimlemeler sınıf içinde sergilenir. Yapılan çalışmalar üzerinden performans görevi ve öz değerlendirme formları kullanılarak üretimlerin çevre duyarlılığı ve estetik değer açısından değerlendirilmesi sağlanır.

   GS.5.1.1

Sınıf defteri: GS.5.1.1 Edebî metinlerden ve yazı düzeninden faydalanarak çevre duyarlılığını…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere resimleme ve afiş kavramlarının temel özellikleri hatırlatılır. Görseller ile yazılar arasındaki anlam bütünlüğünün mesajı nasıl güçlendirdiği üzerinde durulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere farklı boyut ve yönlerde yazıların kullanıldığı resimleme örnekleri sunularak görsellerle yazılar arasındaki anlam bütünlüğü (OB4) tartışılır. Yazıların sanatsal kompozisyonun bir parçası olarak hareket etkisi yaratma potansiyeli üzerine konuşulur.

   GS.5.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilere sunulan resim, yazı ve her ikisini içeren afiş örnekleri karşılaştırılarak (KB2.7, SAB1) yazının estetik bütünlüğe katkısı üzerine çıkarımlar yapılır. Doğal seslerin eşlik ettiği bir ortamda, öğrencilerden çevresel duyarlılık içeren tasarımlar yapmaları istenir; destekleme ihtiyacı duyanlara hazır görseller üzerinden slogan geliştirme seçeneği sunulur (SDB1.2). Mevlâna İdris Zengin’in eserlerindeki doğa duyarlılığı vurgulanarak sanatsal ürünler sunulur.

   GS.5.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin tamamladıkları çalışmalarını sınıf içinde sergilemeleri sağlanır. Süreç boyunca edinilen bilgiler ve çevresel farkındalık kazanımları çıkış kartları aracılığıyla ifade edilir.

   GS.5.1.1

Sınıf defteri: GS.5.1.1 Edebî metinlerden ve yazı düzeninden faydalanarak çevre duyarlılığını…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Doğa temalı edebî metinlerden hareketle çevre duyarlılığını yansıtan resimleme ve yazı düzeni arasındaki ilişki üzerinde durulur. Görsel okuryazarlık (OB4) kapsamında, seçilen imgelerin mesajı nasıl güçlendirdiği tartışılır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarını saygı çerçevesinde değerlendirmeleri istenir (E3.5, SDB2.1). Farklı görüşlere duyarlılıkla yaklaşarak fikirlerini savunmaları ve eleştirilere açık olmaları sağlanır (SDB2.3, D10).

   GS.5.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden seçtikleri görselleri yazı düzeniyle birleştirerek çevre duyarlılığı içeren resimlemeler oluşturmaları istenir (GS.5.1.1a, GS.5.1.1b). Çalışmalarında kullandıkları araçları ve kompozisyonun güçlü/zayıf yönlerini açıklayarak öz değerlendirme yapmaları sağlanır (SDB1.3, SDB1.2). Süreç boyunca çalışma ortamının temiz tutulması sağlanır (D18.2).

   GS.5.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Hazırlanan sanatsal ürünler fiziksel veya dijital olarak sergilenir. Öğrencilerin performans görevleri; kontrol listesi, öz değerlendirme formu veya grup değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilir.

   GS.5.1.1

Sınıf defteri: GS.5.1.1 Edebî metinlerden ve yazı düzeninden faydalanarak çevre duyarlılığını…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Selçuklu ve Osmanlı sanatında kullanılan motiflerin estetik değerleri (D7) ve bu desenlerin kültürel mirası temsil etme özellikleri üzerinde durulur. Öğrencilere asimetrik denge kavramı tanıtılarak dersin odak noktası belirlenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere sunulan dijital içerikler (OB2) ve görsel kaynaklar üzerinden Selçuklu ve Osmanlı sanatına ait rumi, penç, geometrik ve bitkisel motifler tanıtılır (OB5). Mimar Sinan eserleri, Topkapı Sarayı çini panoları ve minyatür detayları incelenerek bu motiflerin taşıdığı mesajlar algılanır (GS.5.2.1.a).

   GS.5.2.1
3. Uygulama20 dk

   Gruplar halinde çalışma kâğıtları kullanılarak Selçuklu ve Osmanlı motifleri karşılaştırılır (SDB2.2, KB2.7). Desen tekrarları, simetri ve kompozisyon dengesi incelenerek görsel haritalarla sunulur (OB4, E3.2, OB7). Öğrencilerden lale ve yıldız gibi motiflerin sembolik anlamlarını keşfetmeleri, kendi duygularını ifade etmeleri (SDB1.1) ve kültürel mirasın önemini kavrayarak (D19, D15) yorumlamaları istenir (KB2.14).

   GS.5.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin performans görevleri, gözlem formları ve öz değerlendirme formları üzerinden süreç değerlendirilir. Motiflerin sadece süsleme değil, derin anlamlar taşıyan görsel mesajlar olduğu vurgulanarak ders tamamlanır.

   GS.5.2.1

Sınıf defteri: GS.5.2.1 Anadolu Türk kültürüne ait motiflerdeki görsel mesajları okuyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilerden Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait estetik motiflerin görsel özellikleri üzerine kısa bir beyin fırtınası yapmaları istenir. Dersin amacının bu geleneksel motifleri asimetrik denge ilkeleriyle modern kompozisyonlara dönüştürmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Mimar Sinan'ın eserlerindeki süslemeler, çini panolar ve minyatür detayları etkileşimli tahtada incelenir. Öğrencilerden bu geleneksel motiflerin çağdaş bir bakışla nasıl yorumlanabileceği üzerine tartışma yapmaları (KB2.18) istenir.

   GS.5.2.2
3. Uygulama20 dk

   Geleneksel motiflerin mimariden günümüz moda ve iç mimari tasarımlarına dönüşümü karşılaştırılır (KB2.7). Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Henri Matisse'in kolaj çalışmaları örnek gösterilerek asimetri-simetri ilişkisi tartışılır (KB2.18). Öğrencilerden seçtikleri motiflerle asimetrik denge temelinde bir kompozisyon tasarlamaları veya hazır görselleri katmanlayarak oluşturmaları istenir (E3.3, SDB2.2).

   GS.5.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin ürettikleri asimetrik kompozisyonlar sınıf içinde sergilenir. Tasarımlardaki motif seçimi ve denge unsurları üzerine kısa bir değerlendirme yapılır; süreç performans görevi ve gözlem formu ile kaydedilir.

   GS.5.2.2

Sınıf defteri: GS.5.2.2 Anadolu Türk kültürüne ait estetik motiflerle kolaj yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Etkileşimli tahtada Selçuklu ve Osmanlı motiflerinden oluşan asimetrik bir kompozisyon örneği gösterilir. Öğretmen öğrencilere motiflerin yerleşimi, büyüklüğü ve renk kullanımı hakkında düşündüren sorular sorar (OB4). Bu derste öğrencilerin kendi motif kolajlarını tasarlayıp oluşturacakları duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden Selçuklu ve Osmanlı motiflerinin büyüklüğü, yönü, katmanları ve renk kullanımına ilişkin kararlar almaları istenir. Bu kararlar doğrultusunda asimetrik denge temelinde geleneksel veya dijital tekniklerle uygulanacak kolaj için bir kompozisyon taslağı tasarlanır (KB2.20, GS.5.2.2.a).

   GS.5.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilere kumaş, karton, örgü ipi, tül, keçe, yün ip, el işi kâğıdı, gazete ve dergi parçaları sunulur; dijital çalışacaklara tasarım programları ve dijital çizim araçları önerilir (OB2). Malzemeler öğrencilerin sanatsal tercihlerine göre seçilir ve çalışma öncesinde eksiksiz hazır bulundurulur (D16.1, D16.3, SDB1.2, SDB2.2). Öğrencilerden motifleri üst üste yerleştirerek katmanlar, derinlik algısı ve mekân ilişkisi oluşturan asimetrik kolajı tamamlamaları istenir (GS.5.2.2.b).

   GS.5.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Tamamlanan kolajlar sıralarda sergilenir; öğrencilerden asimetrik dengeyi nasıl kurduklarını ve hangi motifleri seçtiklerini bir cümleyle açıklamaları istenir, çalışmalar karşılaştırılır (KB2.7, KB2.18). Kolajlar Performans Görevi olarak değerlendirilir, öğretmen süreci Gözlem Formu ile kaydeder. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak çalışmalarının güçlü yönlerini belirler (SDB1.1).

   GS.5.2.2

Sınıf defteri: GS.5.2.2 Anadolu Türk kültürüne ait estetik motiflerle kolaj yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Etkileşimli tahtada geleneksel bir minyatür ile minyatür etkisi taşıyan çağdaş bir eser yan yana gösterilir; öğrencilerden her ikisinde dikkatlerini çeken ögeyi söylemeleri istenir. Dersin amacı açıklanır: geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş eserler betimlenir ve çözümlenir. Espas, vurgu, hiyerarşi, düzlemsellik, pozitif alan ve negatif alan kavramları kısaca anılır (OB9).

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada Nusret Çolpan’ın "İstanbul Minyatürleri" serisi, "Topkapı Sarayı" ve "Ayasofya" eserleri ile Cahide Keskiner’in "Masal Minyatürleri" ve "Doğanın Renkleri" serileri çağdaş minyatür örnekleri olarak gösterilir (OB5). Öğrencilerden geleneksel minyatür ile minyatür özelliği gösteren güncel eser çiftlerini dijital ya da basılı ortamda karşılaştırarak inceleyip benzer ve farklı yönlerini söylemeleri istenir (KB2.7, OB4) (GS.5.3.1.a).

   GS.5.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden Erkmen’in "Bir Bennudur İstanbul" ile Levni’nin "Haliç’te Gösteriler" ya da Eyüboğlu’nun "İstanbul" ile Matrakçı Nasuh’un "İstanbul" çiftlerinden birini seçip gerekçesini açıklaması istenir (E1.2, KB3.1, SDB1.1). Seçilen eserin sanatçısı, türü, tekniği, boyutu ve yılı için görsel unsurlara dayalı tahmin yürütülür (OB1, SDB3.3); tahminler künyeyle karşılaştırılır, bilgi objeleri listelenir (E3.4) (GS.5.3.1.a). Konu ile görsel bileşenler arasındaki ilişki çözümlenir (KB2.4, OB4) (GS.5.3.1.b).

   GS.5.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden seçtikleri eser çifti için eserin künyesini, tahmin ile künye karşılaştırmasını ve konu ile görsel bileşenler arasındaki ilişkiyi içeren kısa bir betimleme ve çözümleme notu hazırlamaları istenir (Performans Görevi). Öğretmen, süreç boyunca öğrencilerin seçim gerekçelerini ve görsel unsurlara dayalı açıklamalarını Gözlem Formu ile kaydeder. Gönüllü öğrencilerin notları paylaşılır; espas ve vurgunun eserlerde nasıl göründüğü özetlenir (KB2.3).

   GS.5.3.1

Sınıf defteri: GS.5.3.1 Geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir geleneksel minyatür ile minyatür etkisi taşıyan çağdaş bir eseri yan yana gösterir. Öğrencilerden eserlerde en çok dikkat çeken ögeyi tek cümleyle söylemeleri istenir. Önceki derste yapılan betimleme ve çözümleme hatırlatılır; bu derste eserlerin yorumlanacağı ve eser hakkında sanatsal yargıda bulunulacağı açıklanır (OB4).

2. Keşfetme10 dk

   Yan yana gösterilen eserlerde espas, oran-orantı, zıtlık ve vurgu kavramlarının tanımlarına değinilir; negatif ve pozitif alan, arka plan ile figürler arasındaki ilişki üzerinden incelenir (OB9). Öğrencilerden eserlerdeki figürleri, renkleri ve görsel bileşenlerin konuyla bağlantısını analiz ederek eserleri yorumlamaları istenir (E3.6) (GS.5.3.1.c).

   GS.5.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler seçtikleri geleneksel minyatür ile minyatür etkisi taşıyan çağdaş eseri, yansıtmacı ve anlatımcı kuramlar çerçevesinde belirlenen ölçütlerle karşılaştırarak değerlendirir (KB2.17). Her öğrenci kararını gerekçelendirerek estetik yargısını ve beğenisini ifade eder (E3.5, SDB1.1) (GS.5.3.1.ç). Sanatçıların sanata kattığı değerler vurgulanır ve eser sahipleri saygı ve vefa ile anılır (D15.2).

   GS.5.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden seçtikleri eser hakkındaki sanatsal yargılarını gerekçeleriyle kısa bir metin hâlinde yazmaları istenir; bu çalışma Performans Görevi olarak değerlendirilir. Öğretmen, öğrencilerin ders boyunca katılımını ve görüş bildirmesini Gözlem Formu ile kaydeder. Gönüllü öğrencilerin yargıları dinlenir; espas ve vurgunun eserin anlamına katkısı özetlenir (KB2.3).

   GS.5.3.1

Sınıf defteri: GS.5.3.1 Geleneksel minyatürlerle minyatür etkisi taşıyan çağdaş sanat…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir minyatür örneği gösterir. Öğrencilerden resimde en önce neyin dikkat çektiğini ve figürlerin nasıl yerleştirildiğini söylemeleri istenir. Bu hafta espas, vurgu ve hiyerarşi kullanılarak tarihî veya mitolojik bir konuda minyatür özelliği gösteren kompozisyon tasarlanacağı açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden Henri Matisse'in "Kırmızıdaki Armoni" veya "Patlıcanlı Natürmort" eserini incelemeleri ve renk, süsleme ve yüzey anlayışını minyatürlerle karşılaştırmaları istenir (OB9). Matisse'in eserlerindeki İslam sanatı ve Doğu'nun dekoratif geleneklerinin etkisi ile minyatürün Selçuklu ve Osmanlı'daki yeri vurgulanır (OB5, GS.5.3.2.a).

   GS.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilere Türk tarihi veya mitolojisine ait kısa bir hikâye ya da eğitici video izletilir. Öğrencilerden Oğuz Kağan Destanı, Manas Destanı, Dede Korkut Hikâyeleri veya Malazgirt Savaşı gibi anlatılardan bir sahne seçmeleri istenir. Seçilen sahne için espas, vurgu ve hiyerarşiyi kullanan bir kompozisyon eskizi tasarlanır (GS.5.3.2.a).

   GS.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden eskizlerini sıra arkadaşlarına göstererek sahnede neyi vurguladıklarını ve figürleri hangi düzende yerleştirdiklerini anlatmaları istenir. Öğretmen Gözlem Formu ile süreci izler; eskizler Performans Görevi için saklanır (GS.5.3.2.a).

   GS.5.3.2

Sınıf defteri: GS.5.3.2 Tarihî ve mitolojik konularda minyatür özelliği gösteren sanatsal…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derste incelenen minyatür örneklerini etkileşimli tahtada gösterir ve espas, vurgu ve hiyerarşi kavramlarını hatırlatır (OB4). Bu derste hikâye seçilip kompozisyonun tasarlanacağı ve oluşturulacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden seçtikleri hikâyenin ana karakterleri, sembolleri ve olayların gerçekleştiği mekânlar üzerine düşünerek iletmek istedikleri mesajı belirlemeleri istenir (E3.3, SDB1.2). Ana figürlerin yerleşimi, arka plan detayları ve renk kullanımı tasarlanır ve kompozisyonun taslak çizimi yapılır (KB1) (GS.5.3.2.a).

   GS.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden taslak tasarımlarını espası, vurguyu ve hiyerarşiyi kullanarak resim veya kolaj çalışması olarak görselleştirmeleri istenir. Resim için pastel boya, sulu boya, guaj boya ve renkli kuru kalem; kolaj için renkli kâğıt, tekstil malzemesi, gazete ve dergi görselleri kullanılabilir; dijital çizim programlarıyla çalışmak da mümkündür (OB2). Çalışmalarına Türk-İslam estetik anlayışını ve zarafetini yansıtmaları beklenir; araçları kendileri seçer (GS.5.3.2.b).

   GS.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin tamamladıkları ya da sürdürdükleri çalışmalar sınıfta sergilenir. Öğretmen, Performans Görevi kapsamındaki çalışmaları Gözlem Formu ile değerlendirir; espas, vurgu ve hiyerarşinin kullanımı üzerine kısa geri bildirim verir (GS.5.3.2.b).

   GS.5.3.2

Sınıf defteri: GS.5.3.2 Tarihî ve mitolojik konularda minyatür özelliği gösteren sanatsal…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası kapsamında malzemelerin tasarruflu kullanımına dikkat çeker. Etkileşimli tahtada ve ders kitabında bir minyatür örneği gösterilerek espas, vurgu ve hiyerarşi kavramları kısaca hatırlatılır. Öğrencilere bugün minyatür özelliği gösteren kompozisyonlarını oluşturacakları açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden kompozisyon taslaklarını ve malzemelerini hazırlamaları, malzemeleri özenli ve verimli kullanmaları istenir (SDB1.2, D17.3). Figürlerin mekân derinliği yerine üst üste bindirme ve katmanlama tekniğiyle düzenlenmesi sağlanır. Ana karakterler boyut veya renk yoğunluğuyla ön plana çıkarılarak kompozisyon oluşturulmaya başlanır (E3.7) (GS.5.3.2.b).

   GS.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden kompozisyonlarını espası, vurguyu ve hiyerarşiyi kullanarak tamamlamaları istenir (GS.5.3.2.b). Çalışma boyunca sabır, disiplin ve ince işçilik becerilerini geliştirmeleri sağlanır (D12.3, SDB1.2). Geleneksel desen ve süsleme tekniklerini kullanarak kültürel mirasın korunmasına katkı sağlamaları beklenir (D19.1). Tarihî bağlama uygun sözsüz müzik dinletilir; süreç sonunda çalışma ortamı iş birliği içinde temizlenir (SDB2.2).

   GS.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Tamamlanan minyatür çalışmaları dijital veya fiziksel olarak sergilenir. Öğrencilerden espas, vurgu ve hiyerarşiyi çalışmalarında nasıl kullandıklarını kısaca açıklamaları istenir. Çalışmalar performans görevi olarak kontrol listesiyle, üretim süreci ise gözlem formuyla değerlendirilir.

   GS.5.3.2

Sınıf defteri: GS.5.3.2 Tarihî ve mitolojik konularda minyatür özelliği gösteren sanatsal…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan espas, vurgu ve hiyerarşiyi kısaca anar; pürüzlü ve pürüzsüz iki nesneyi göstererek dokunmadan farkı nasıl anlayabilecekleri sorulur (KB2.2). Dersin hedefinin doğal nesnelerin doku özelliklerine uygun kompozisyon tasarlamak olduğu duyurulur (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada doğal dokuları gösteren fotoğraf ve resimler incelenir; doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan bir desen yapılacağı belirtilir. Öğrencilerden farklı dokuları estetik bir şekilde birleştirecek kompozisyon fikirleri üretmeleri ve bu fikirleri yan yana oturdukları arkadaşlarına anlatmaları istenir (D7) (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden sınıfa getirdikleri pürüzlü, pürüzsüz, sert, yumuşak, gözenekli, damarlı veya pullu nesneleri ışık altında gözlemlemeleri istenir (SAB1.2, KB2.2, OB1). Dokuların belirgin özellikleri yazılı veya görsel notlarla kaydedilir (OB1). Öğrenciler nesnelerini arkadaşlarıyla paylaşarak görsel özelliklerini karşılaştırır ve notlarından yararlanarak kompozisyon fikirlerini geliştirir (KB2.7, OB4, SDB2.1) (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her öğrenciden gözlem notlarına dayanarak farklı dokuları birleştiren kompozisyon fikrini küçük bir eskizle göstermesi istenir; eskizler Performans Görevi kapsamında toplanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunda dokuları ne ölçüde yansıttıklarını işaretler (SDB1.3) (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1

Sınıf defteri: GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Etkileşimli tahtada ışık altında çekilmiş bir ağaç kabuğu fotoğrafı gösterilir. Öğrencilerden bu yüzeye dokunsalar nasıl hissedeceklerini düşünmeleri istenir. Dersin amacının doğal nesnelerin doku özelliklerine uygun bir kompozisyon tasarlamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada ağaç kabuğu, yaprak damarı ve taş yüzeyi gibi farklı doğal dokuların görselleri gösterilir; öğrencilerden doku çeşitliliğini fark etmeleri ve dokuların uyumunu, estetik değerini ifade etmeleri istenir (D7.1). Öğrenciler yaprak, kabuk gibi doğal bir nesneyi ya da ders kitabındaki doku görselini ışığın geliş yönüne göre çevirerek görünümündeki değişimi gözlemler (E3.7). Gözlemler kısaca paylaşılır (KB2.2; GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen doğal ve yapay ışık kaynaklarının dokular üzerindeki etkisini eser örnekleriyle açıklar. Nesnenin ışık kaynağına uzaklığının açık, orta ve koyu tonların oluşumuna etkisi öğrencilerle birlikte çözümlenir (KB2.4). Öğrencilerden seçtikleri iki dokuyu sanatsal açıdan karşılaştırmaları (KB2.7) ve kompozisyonlarının yerleşimini bu doğrultuda taslak kâğıdına planlamaları istenir (SDB1.2; GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden kompozisyon taslaklarının seçtikleri dokunun özelliklerine uygunluğunu Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir (SDB1.3). Taslaklar Performans Görevi kapsamında öğretmene teslim edilir (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1

Sınıf defteri: GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada farklı doğal dokulara ait fotoğraflar gösterir; öğrencilerden bu yüzeylerin pürüzlü ya da pürüzsüz görünmesinin nedenini sorgulamaları istenir (KB2.2). Bugün doğal ışık ve yapay ışığın doku algısına etkisinin dikkate alınacağı, tonlama ve gölgelendirmeyle doğal dokulu desen oluşturulacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Tahtada gösterilen doğal nesnelerin (yaprak, kabuk, taş) doku özellikleri arasındaki ilişkiler düşünülerek iki veya daha fazla doğal doku belirlenir (KB2.7). Öğrencilerden belirledikleri dokuları çizim kâğıdı üzerinde, ışığın geliş yönünü de dikkate alarak taslak kompozisyon hâlinde düzenlemeleri istenir (GS.5.4.1.a).

   GS.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Grafit ya da sepya kalemler temel araç olarak tanıtılır; F, B, 2B, 3B ve 4B kalemlerin tonlama üzerindeki etkileri dijital, basılı ya da uygulamalı örneklerle incelenir (KB2.4). Öğrencilerden hazırladıkları kompozisyonu yüzeye aktararak tonlama ve gölgelendirmeyle doğal dokulu desen oluşturmaları istenir (GS.5.4.1.b). Silgi, ton değerlerini açığa çıkarmak, ışık etkilerini belirginleştirmek ve doku farklılıklarını yansıtmak için kullanılır (SDB1.2).

   GS.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çalışmalarını sıraya koymaları ve doğal ya da yapay ışığın doku algısına etkisini desenlerinde nasıl yansıttıklarını bir cümleyle söylemeleri istenir (SDB2.1). Desenler Performans Görevi olarak değerlendirilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur (SDB1.3).

   GS.5.4.1

Sınıf defteri: GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ışığın bir doğal nesnenin üzerinde oluşturduğu aydınlık ve gölgeli alanları gösterir. Öğrencilerden hangi bölgelerin daha açık, hangilerinin daha koyu göründüğünü söylemeleri istenir. Dersin amacının tonlama ve gölgelendirme tekniklerini kullanarak doğal dokularla desen oluşturmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Çizim kâğıdının yüzey özelliklerinin tonlamaya etkisi anlatılır ve pürüzsüz yüzeylerin doku detaylarını yansıtmada daha başarılı olduğu açıklanır. Öğrencilerden ışık kaynağını dikkate alarak dokuların aydınlık ve gölgeli alanlarını sepya kalemle tonlama teknikleriyle kompozisyona aktarmaya başlamaları istenir (KB1, GS.5.4.1.b).

   GS.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler kompozisyonlarını doku uyumunu ve estetik etkisini dikkate alarak tamamlar; öğretmen çalışmalar sırasında öğrencilere rehberlik eder. Çalışma boyunca sabırlı olmaları, ayrıntılara özen göstermeleri ve dikkatli gözlem yapmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri için öğrencilere bireysel geri bildirim verilir (GS.5.4.1.b).

   GS.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çalışmalarını sıraya koyarak tonlama ve gölgelendirmenin dokuyu nasıl yansıttığını gözlemlemeleri istenir. Çalışmalar performans görevi olarak toplanır. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak ışık kaynağına uygun tonlama yapıp yapmadıklarını değerlendirmeleri istenir.

   GS.5.4.1

Sınıf defteri: GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda yapılan doku, ışık ve tonlama çalışmalarını etkileşimli tahtada gösterilen örnek görsellerle kısaca anımsatır. Öğrencilerden sepya kalemle tamamladıkları desenleri sıralarına hazırlamaları istenir. Bugünkü hedefin tamamlanan ürünleri sergilemek ve tonlama ile gölgelendirme çalışmalarını değerlendirmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Tamamlanan desenler sınıfta fiziksel olarak ya da etkileşimli tahtada dijital ortamda sergilenir. Öğrencilerden sergiyi dolaşarak doğal ve yapay ışığın doku algısına etkisinin desenlerde nasıl göründüğünü gözlemlemeleri ve tonlama farklarını karşılaştırmaları istenir (KB2.2, KB2.7) (GS.5.4.1.b).

   GS.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden süreç boyunca edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını açık fikirlilikle değerlendirmeleri istenir (E3.5, SDB1.2). Öğretmen 'Tonlama en çok hangi bölümde başarıldı?' ve 'Sonraki çalışmada neler değiştirilebilir?' gibi yönlendirici sorular sorar; öğrenciler yanıtlarını yazarak bireysel farkındalık kazanır (SDB1.3). Desenler performans görevi olarak ele alınır (GS.5.4.1.b).

   GS.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur; formda tonlama ve gölgelendirmeyle doku etkisini desenlerine yansıtma düzeylerini işaretler. Öğretmen performans görevi olarak ele alınan desenleri toplar ve birkaç öğrenciden geliştirmek istediği bir noktayı söylemesini ister (GS.5.4.1.b).

   GS.5.4.1

Sınıf defteri: GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada doğal (yaprak, taş, kabuk) ve yapay (cam şişe, kumaş, metal kaşık) nesnelerden oluşan natürmort görselleri gösterir. Öğrencilerden nesnelerin yüzeylerini betimlemeleri istenir (OB4). Bu haftanın amacının, farklı yüzey özelliklerine sahip nesnelerle bir kompozisyon tasarlamak olduğu belirtilir. Önceki haftada incelenen ışığın doku algısına etkisi kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden çevrelerinden belirleyip sınıfa getirdikleri doğal ve yapay nesneleri sıralarına yerleştirmeleri istenir (SDB1.1). Nesnelerin yüzeyleri bakılarak ve dokunularak incelenir; pürüzlü, düz, parlak, mat gibi doku özellikleri gözlenir (KB2.2). Nesneler doğal ve yapay olarak ikiye ayrılır, aralarındaki doku farkları karşılaştırılır (KB2.7) (GS.5.5.1.a).

   GS.5.5.1
3. Uygulama20 dk

   Nesneler masa lambası ve el feneri gibi farklı ışık kaynakları altında gözlenir; dokuların ışığa göre değişimi çizimlerle ya da fotoğraflarla kaydedilir (KB2.2, OB1). Işığın geliş açısının, yoğunluğunun ve renginin nesnelerin dokusal görünümünü nasıl etkilediği öğrenciler tarafından açıklanır (SDB2.1). Ardından en az üç nesne seçilerek farklı yüzey özelliklerini öne çıkaran bir kompozisyon taslağı çizilir; çalışma boyunca dikkat ve sabır beklenir (D12.3, E3.2) (GS.5.5.1.a).

   GS.5.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler kompozisyon taslaklarını sıra arkadaşlarıyla paylaşır; nesnelerin yüzey özelliklerinin taslakta ne kadar belirgin olduğu Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirilir (SDB2.2). Her öğrenci Öz Değerlendirme Formu'nda taslağının doğal ve yapay dokuları ne ölçüde yansıttığını işaretler (SDB1.1). Taslaklar Performans Görevi dosyasına eklenir ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile geri bildirim verilir.

   GS.5.5.1

Sınıf defteri: GS.5.5.1 Doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerini yansıtan iki renkli…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada doğal ve yapay nesnelerden oluşan bir natürmort görseli gösterir. Öğrencilerden görseldeki nesnelerin yüzeylerini, dokunulduğunda nasıl hissettireceği açısından betimlemeleri istenir (KB2.2). Bu derste farklı yüzey özelliklerine sahip nesnelerle bir kompozisyon tasarlanacağı, iki renkli natürmortta guaj boya kullanılacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki doğal (yaprak, taş, kabuk) ve yapay (cam, plastik, kumaş) nesne görsellerini yüzey özellikleri ve malzeme açısından karşılaştırmaları istenir (KB2.7). Ardından bu nesnelerin sürdürülebilir çevre açısından ekolojik etkilerini araştırıp sınıfla paylaşmaları sağlanır (OB8). Farklı yüzey özelliklerine sahip nesneler belirlenir (GS.5.5.1.a).

   GS.5.5.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden küçük gruplar hâlinde farklı dokuları estetik biçimde birleştirecek fikirler üretmeleri istenir (D7.2, SDB2.2, E3.3). Seçilen nesnelerin ışık-gölge ilişkisi ve renk uyumu açısından değerlendirilmesi için rehberlik edilir. Kompozisyonlar taslak çalışmalarla planlanır (KB1, SDB1.2). Türk ve Batı resim sanatından doku özelliklerini yansıtan natürmort örnekleri incelenir (OB4). Gruplar, farklı yüzey özelliklerine sahip doğal ve yapay nesnelerden oluşan kompozisyonu tasarlar (GS.5.5.1.a).

   GS.5.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar tasarladıkları kompozisyon taslağını sınıfa sunar; bu çalışma Performans Görevi olarak ele alınır ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi katkılarını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkılarını değerlendirir. Farklı dokuların kompozisyonda nasıl birleştirildiği sözlü olarak toparlanır.

   GS.5.5.1

Sınıf defteri: GS.5.5.1 Doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerini yansıtan iki renkli…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen önceki derste doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerinin incelendiğini hatırlatır. Öğrencilerden sınıftaki bir doğal ve bir yapay nesnenin yüzeyini tarif etmeleri istenir (KB2.2). Bu derste ünlü natürmort eserlerinin incelenip iki renkli natürmort kompozisyonu hazırlanacağı söylenir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada Süleyman Seyyid’in “Portakallı Natürmort”, Şeker Ahmet Paşa’nın “Sepetli Natürmort” ve Feyhaman Duran’ın “Balıklı Natürmort” eserleri gösterilir. Öğrencilerden eserlerdeki nesneleri, yüzey özelliklerini ve ışık-gölge geçişlerini betimleyip çözümlemeleri istenir (SAB3.1, SAB3.2). Doğal ve yapay nesnelerin dokuları karşılaştırılır (KB2.7, GS.5.5.1.a).

   GS.5.5.1
3. Uygulama20 dk

   Chardin’in “Meyveler, Bardak ve Testi”, Juan van der Hamen’in “Gümüş Tabakta Armutlar” ve Alfred Sisley’in “Üzümler ve Cevizler” natürmortları dijital veya basılı ortamda gösterilir (OB9). Öğrenciler farklı yüzey özelliklerine sahip doğal ve yapay nesnelerden bir kompozisyon tasarlar (GS.5.5.1.a). Tonlama ve gölgelendirme tekniklerini kullanarak guaj boyayla iki renkli natürmortlarını oluşturur (GS.5.5.1.b).

   GS.5.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çalışmalarını sınıfta sergilemeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Akran değerlendirme formuyla bir arkadaşlarının çalışmasındaki doku ve tonlama özelliklerine geri bildirim verilir. Öğretmen çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir.

   GS.5.5.1

Sınıf defteri: GS.5.5.1 Doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerini yansıtan iki renkli…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda hazırlanan kompozisyon taslaklarının öğrenci masalarına çıkarılmasını ister. Etkileşimli tahtada iki renkli natürmort örneği gösterilir. Bugün seçilen kompozisyonun tonlama ve gölgelendirme ile guaj boyayla yüzeye aktarılacağı açıklanır (D7).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve tahtadaki natürmort eserlerde kompozisyon düzenini, renk uyumunu ve sanatçının dokuları yansıtmadaki başarısını gözlemlemeleri istenir (SAB2.1). Ardından hazırladıkları kompozisyonlar arasından birini seçip yüzeye aktarmaya başlamaları istenir (KB2.20, SDB1.2) (GS.5.5.1.b).

   GS.5.5.1
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen guaj boyayı temel teknik ve malzeme olarak tanıtır; fırça kullanımını, renk geçişlerini ve yardımcı araçlarla doku oluşturma yöntemlerini uygulamalı gösterir. Öğrencilerden iki rengi kullanarak tonlama ve gölgelendirmeyle nesnelerin dokusal detaylarını vurgulamaları ve çalışmayı estetik bir bütünlük içinde sunmaları istenir. Öğretmen kavram yanılgıları ve eksikler için bireysel geri bildirim verir (GS.5.5.1.b) (D12).

   GS.5.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çalışmalarını sıraya koymaları ve tonlama ile gölgelendirmenin dokuyu ne ölçüde yansıttığını Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir. İkişerli eşleşip Akran Değerlendirme Formunu doldururlar. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarıyla inceler (GS.5.5.1.b) (SDB2.1).

   GS.5.5.1

Sınıf defteri: GS.5.5.1 Doğal ve yapay nesnelerin doku özelliklerini yansıtan iki renkli…; değerlendirme