T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF ŞEHRİMİZ ... DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen sınıfa içinde yaşanılan şehrin fotoğrafını yansıtır ve 'Bu şehir nasıl ortaya çıkmış olabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerden birkaç tahmin paylaşmaları istenir. Haftanın hedefi olarak şehrin oluşumunda etkili olan unsurların çözümlenmesi ve sınıflandırılması duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen şehir, il, ilçe, mahalle, köy ve yayla kavramlarına kısaca değinir. Öğrencilere şehrin oluşumunda etkili coğrafi, tarihî, sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel unsurları tanıtan yazılı, görsel ve dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Kaynaklarda ibadethanelerin yanı sıra tarihî mezarlıkların şehir hafızası, kültürel miras ve geçmişle bağ açısından önemi üzerinde durulur. Öğrencilerden kaynakları inceleyerek unsurları çözümlemeye başlamaları istenir (Ş.1.1.a).

   Ş.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Gruplarda sunulan kaynaklardan yararlanılarak zihin haritası hazırlanır ve şehrin oluşumunda etkili unsurlar çözümlenir (Ş.1.1.a). Öğrencilerin görüş alışverişinde bulunmaları, birbirlerini dinleyerek sağlıklı iletişim kurmaları sağlanır (SDB2.1).

   Ş.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan verilen anlam çözümleme tablosunda unsurları iş birliği içinde sınıflandırmaları istenir (SDB2.2) (Ş.1.1.b). Hazırlanan tablolar sınıf ortamında paylaşılır. Ülkemizin doğal, tarihî ve kültürel mirasını tanımanın, korumanın ve gelecek nesillere aktarmanın önemi tartışılır (D19.3).

   Ş.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Sınıfın köşelerine coğrafi, tarihî, sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel yazılı kâğıtlar asılır. Öğrencilerden 'Sizce bu unsurlardan hangisi şehir açısından daha önemlidir?' sorusuna göre ilgili köşeye gitmeleri istenir; unsurların sınıflandırması gözden geçirilir (Ş.1.1.b). Çalışma kâğıdı uygulanır, tablolar performans görevi olarak değerlendirilir ve öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur.

   Ş.1.1

Sınıf defteri: Ş.1.1 Şehrin oluşumunda etkili olan unsurları özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencilerden yaşadıkları şehirde en çok sevdikleri yeri söylemelerini ister. Etkileşimli tahtada coğrafi, tarihî, ekonomik, kültürel ve sosyal unsurlar gösterilir. Öğrencilerden geçen derste incelenen unsurları hatırlamaları istenir. Dersin amacı, şehrin oluşumunda etkili unsurları sınıflandırmak ve kendi cümleleriyle yorumlamak olarak açıklanır (Ş.1.1.b, Ş.1.1.c).

   Ş.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Sınıfta her unsur için bir köşe oluşturulur; gruplar köşelerde unsurları ders kitabından yararlanarak sınıflandırır ve her unsurun önemini grup içinde tartışır (Ş.1.1.b). Her öğrencinin farklı düşünebileceği, herkesin fikir belirtme hakkı bulunduğu vurgulanarak görüşlere saygı gösterilmesi istenir (D8.1). Gruplar sonuçlarını kendi ifadeleriyle sınıfla paylaşır (SDB2.1, KB2.14).

   Ş.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden şehrin oluşumunda etkili unsurları kendi cümleleriyle yorumlamaları istenir (Ş.1.1.c). Öğretmen, bu unsurların korunması, geliştirilmesi ve güzelleştirilmesinde bireylere düşen sorumlulukları sorar. Öğrenciler üstlendikleri görevleri zamanında yerine getirir ve sonuçları sahiplenir (E2.2).

   Ş.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi olarak öğrencilerden yaşadıkları şehrin oluşumunda etkili unsurları gösteren bir afiş, poster ya da dijital sunu hazırlamaları istenir (OB4, Ş.1.1.c). Öğrencilerden farklı bakış açılarını dikkate alarak özgün fikirler ve çevreyi koruma ve güzelleştirmeye yönelik çözüm önerileri geliştirmeleri beklenir (E3.3, D5.2).

   Ş.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler hazırladıkları afiş, poster ya da dijital sunuları sınıfa sunar; Performans Görevi öğretmen tarafından Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kendi çalışmalarını değerlendirmeleri istenir. Çalışma Kâğıdı ile şehrin oluşumunda etkili unsurları kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (KB2.14, Ş.1.1.c).

   Ş.1.1

Sınıf defteri: Ş.1.1 Şehrin oluşumunda etkili olan unsurları özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Medine, İstanbul, Semerkant ve Bağdat gibi şehirlerin görsellerini gösterir. Öğrencilerden bu şehirlerin ortak yönlerine ilişkin ilk izlenimlerini söylemeleri istenir. Öğretmen 'Bir şehri medeniyete yön veren şehir yapan nedir?' sorusunu sorar ve dersin amacını açıklar: şehirlerin özelliklerine ilişkin merak edilen konular belirlenecek ve bu konulara yönelik sorular hazırlanacaktır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinleri, dijital içeriği ve görsel kaynakları (fotoğraf, resim) kullanarak Medine, İstanbul, Paris, Semerkant, Buhara, Bağdat, Şam ve Pekin'in kültür, sanat ve mimari özelliklerini incelemeleri istenir (E1.1, OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden dikkatlerini çeken yönleri ve şehirlerin medeniyete katkılarına ilişkin merak ettikleri konuları çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Merak edilen konular sınıfta paylaşılır ve ortak listede toplanır (Ş.1.2.a).

   Ş.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, medeniyete yön veren şehirlerin insanlığa hak, eşitlik ve özgürlükler noktasındaki katkılarına örnekler verir (D1.1). Öğrenciler ilgi alanları ve seçtikleri şehirlere göre küçük gruplara ayrılır. Gruplardan seçtikleri şehrin kültür, sanat, mimari özellikleri ve medeniyete katkıları için 5N1K tekniğiyle sorular hazırlamaları istenir (E3.8, Ş.1.2.b).

   Ş.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hazırladıkları soruları sınıfta paylaşır. Soru-cevap etkinliğiyle sorular birlikte gözden geçirilir ve gerekirse daha açık hâle getirilir. Tartışma yoluyla öğrencilerin konuya ilişkin merak ettikleri noktaları derinleştirmeleri sağlanır (SDB2.2, Ş.1.2.b).

   Ş.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup en iyi iki sorusunu etkileşimli tahtada okur; hangi 5N1K sorusunun şehrin özelliklerini en iyi ortaya çıkardığı tartışılır. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki soru listesini son hâline getirmeleri istenir; bu çalışma Performans Görevi için kanıt olarak toplanır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda sorularının ne ölçüde açık ve merak uyandırıcı olduğunu işaretlemeleri istenir (Ş.1.2.b).

   Ş.1.2

Sınıf defteri: Ş.1.2 Medeniyetlere yön vermiş şehirlerin özelliklerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste seçilen şehirlerle ilgili merak edilen konuların tanımlandığını hatırlatır. Etkileşimli tahtada bir şehrin haritası ve tarihî bir yapısının görseli gösterilerek 'Bu şehir hakkında neleri öğrenmek isterdiniz?' sorusu sorulur (E1.1). Bu hafta öğrencilerin soru soracağı, bilgi toplayacağı ve topladıkları bilgilerin doğruluğunu değerlendireceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplardan seçtikleri şehir hakkında merak ettikleri özelliklere yönelik sorular yazmaları istenir (Ş.1.2.b). Ders kitabı, ansiklopedi, harita, görsel materyal ve güvenilir dijital kaynaklardan bilgi toplanır; bilgiler kısa notlarla özetlenir (OB1, KB2.3, Ş.1.2.c). Gruplardan şehrin kültür, sanat veya mimari birikimini yansıtan bir eser ya da yapı belirlemeleri istenir (SDB2.2).

   Ş.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Okul Dışı Öğrenme Platformu'nda 'Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet' sayfasındaki harita üzerinden İstanbul'u seçmeleri ve şehrin tarihî, kültürel ve sanatsal mekânlarına ilişkin sayfaları incelemeleri istenir (OB2). Gruplar bu sayfalardaki bilgileri kendi topladıkları bilgilerle karşılaştırır; tutarsız ya da kaynağı belirsiz bilgiler gerekçeleriyle belirlenir (Ş.1.2.ç).

   Ş.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri eser veya yapıyı biçim, renk, simetri ve özgünlük açısından incelemeleri ve bu özelliklerin şehrin kültürel kimliğini nasıl yansıttığını açıklamaları istenir (D7.1, OB4). Ardından kültürel mirasa saygı duymanın önemine yönelik soru cevap çalışması yapılır (D14.1).

   Ş.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden topladıkları bilgilerin doğruluğunu kaynakları, tarihleri ve tutarlılıkları açısından değerlendirmeleri istenir (Ş.1.2.ç). Öğretmen, güvenilir ve güvenilmez bilgiyi nasıl ayırt ettiklerini sorar. Çalışma kâğıdı doldurulur, öz değerlendirme formu işaretlenir; performans görevi için eser ya da yapı sunumları hazırlanır (E3.8).

   Ş.1.2

Sınıf defteri: Ş.1.2 Medeniyetlere yön vermiş şehirlerin özelliklerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada medeniyete yön vermiş şehirlerin görsellerini gösterir. Öğrencilerden önceki haftalarda topladıkları bilgilerden birini söylemeleri istenir. Bu derste bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve şehirlerin medeniyet tarihindeki önemine dair çıkarım yapılacağı belirtilir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar kaynaklardan elde ettikleri bilgileri sınıfta sunar (SDB2.1). Sunum sırasında verilen bilgiler grup tartışması ve öğretmen geri bildirimleriyle doğrulanır; dinleyen gruplar tarihî, coğrafi ve kültürel ölçütlere göre bilgilerin doğruluğunu sorgular (KB2.8). Her grup doğru bulduğu bilgileri çalışma kâğıdına yazar (Ş.1.2.ç).

   Ş.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar doğruladıkları bilgileri birleştirir ve şehirlerin öne çıkan özellikleri ile medeniyete katkıları arasındaki ilişkiyi kurar (KB2.14). Bu ilişkiden hareketle şehrin medeniyet tarihindeki önemine dair çıkarımlar yazılır (SDB2.3). Çıkarımlar etkileşimli tahtada toplanır (Ş.1.2.d).

   Ş.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan çıkarımlarını poster, dijital sunum, bilgi kartları ya da maket hâline getirmeleri istenir (E3.3). Görevler grup içinde paylaşılır ve ürünler zamanında, eksiksiz tamamlanır (D16.3, SDB2.2). Ürün hazırlanırken çıkarımların doğrulanmış bilgilere dayanmasına dikkat edilir (Ş.1.2.d).

   Ş.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar ürünlerini sunar; ürünler ve sunumlar bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları ve çalışma kâğıdına şehrin medeniyete katkısına ilişkin bir çıkarım cümlesi yazmaları istenir. Performans görevi bu çıkarımların kanıtı olarak toplanır (Ş.1.2.d).

   Ş.1.2

Sınıf defteri: Ş.1.2 Medeniyetlere yön vermiş şehirlerin özelliklerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir şehir meydanı fotoğrafı gösterir ve öğrencilerden fotoğrafta gördükleri davranışları söylemelerini ister. Önceki haftada incelenen medeniyete yön veren şehirlerde toplu yaşamın nasıl düzenlendiği kısaca hatırlatılır. Ardından “Şehirde birlikte yaşarken kurallara neden ihtiyaç duyarız?” sorusu yöneltilerek öğrencilerin ön bilgileri açığa çıkarılır. Bugünkü çalışmanın şehir yaşantısındaki toplumsal kurallara odaklanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen “Kurallar olmasaydı sınıfta nasıl bir ortam olurdu?” sorusunu sorarak beyin fırtınası yaptırır. Gönüllü öğrencilerden gruplar oluşturularak kurallı ve kuralsız ortamda yaşanabilecekleri doğaçlama ile canlandırmaları istenir. Canlandırmaların ardından öğrencilerden şehir yaşantısında toplumsal kurallara uymanın önemiyle ilgili merak ettikleri konuları tanımlamaları istenir ve bunlar tahtada listelenir (Ş.2.1.a).

   Ş.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ev, sınıf ve okul bahçesi gibi ortak alanların temiz tutulması gerektiğini fark etmeleri istenir. Park ve kütüphane gibi ortak alanlarda başkalarının kişisel alanını koruyan ve ihlal eden davranışlar ayırt edilerek örneklerle açıklanır (D8.1, D18.2). Öğrencilerden bu örneklerden yola çıkarak kurallara uymanın önemiyle ilgili sorular sormaları istenir (Ş.2.1.b).

   Ş.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere sıra bekleme, yüksek sesle konuşmama, yerlere çöp atmama, trafik ışıklarına uyma ve toplu taşımada başkalarını rahatsız etmeme gibi günlük yaşam örnekleri yazılı, görsel ve dijital kaynaklarla sunulur (OB1, OB2, OB4). Konuşma halkası tekniğiyle izlenen durumlar yorumlanır ve başkalarının haklarını gözetme, saygı, sorumluluk ve empati değerleriyle ilişkilendirilir. Öğrencilerden bu durumlara ilişkin yeni sorular sormaları istenir (Ş.2.1.b).

   Ş.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste merak ettikleri konuları ve sordukları soruları kısaca sınıfla paylaşmaları istenir. Öğretmen, listelenen soruların sonraki derslerde bilgi toplama çalışmalarına temel oluşturacağını belirtir. Öğrencilerin soru sorma ve konuşma halkasına katılımı Gözlem Formu ile, grup çalışmaları Kontrol Listesi ile değerlendirilir.

   Ş.2.1

Sınıf defteri: Ş.2.1 Şehir yaşantısında toplumsal kurallara uymanın önemini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası çerçevesinde şehirde yardımlaşma ve dayanışmanın kurallarla nasıl düzen kazandığı sorulur (SDB2.3). Etkileşimli tahtada şehir yaşamına ait bir fotoğraf gösterilerek öğrencilerden fotoğraftaki kural ve davranışları belirtmeleri istenir (OB4). Önceki derslerde tanımlanan merak edilen konulara dönülerek bu derste bunlarla ilgili sorular sorulacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   İncelenen fotoğraf ve örneklerden hareketle öğrencilerden şehir yaşantısında toplumsal kurallara uymanın önemini sorgulayan sorular oluşturmaları istenir (KB2.8). Zıt panel tekniğiyle sınıf iki gruba ayrılır; bir grup kurallara uymanın gerekliliği yönünde, diğer grup kurallara uyulmamasının sonuçları yönünde soru yazar. Sorular sırayla okunur ve tahtaya yazılır (SDB2.1) (Ş.2.1.b).

   Ş.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler soru hazırlayan ve cevap hazırlayan olmak üzere iki gruba ayrılır (SDB2.2). Gruplar verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek şehir yaşamındaki toplumsal kurallar ve önemi hakkında bilgi toplar (OB1, OB4). Kurallara uymanın herkes için ortak sorumluluk olduğu ve yeni kural veya durumlara uyum sağlamanın gerekli olduğu vurgulanır (SDB2.3, SDB3.1) (Ş.2.1.c).

   Ş.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden görev ve sorumlulukları kurallara uygun yerine getirmenin önemine dair günlük hayattan veya haber kaynaklarından örnek vermeleri istenir (D1.2). Soru hazırlayan grup sorularını yöneltir, diğer grup yanıtlamaya çalışır; topladıkları bilgilerin doğruluğu kaynaklarla karşılaştırılarak değerlendirilir (OB1) (Ş.2.1.ç).

   Ş.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların soru-cevap çalışması Kontrol Listesi ve Gözlem Formu ile gözden geçirilir. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formu'nu doldurmaları ve topladıkları bilgilerden hangilerinin güvenilir kaynaklara dayandığını söylemeleri istenir (SDB2.2). Performans Görevi olarak toplumsal kurallara uymanın önemine ilişkin bir soru ile kaynaklı yanıtını yazmaları istenir (Ş.2.1.ç).

   Ş.2.1

Sınıf defteri: Ş.2.1 Şehir yaşantısında toplumsal kurallara uymanın önemini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir şehir sokağının fotoğrafını gösterir ve öğrencilerden fotoğrafta gördükleri bir kolaylığı ve bir zorluğu söylemelerini ister. Yanıtlardan hareketle 'risk' kavramı açıklanır. Dersin amacı, şehrin içerdiği fırsat ve riskleri çözümlemek ve sınıflandırmak olarak paylaşılır; Afet Eğitimi Hazırlık Günü'ne kısaca değinilir (D5).

2. Keşfetme25 dk

   Şehir yaşamını ve köy yaşamını yansıtan iki görsel etkileşimli tahtada gösterilir; öğrencilerden görselleri dikkatle incelemeleri istenir (OB4). Öğretmen 'Bu yerleşim alanlarından hangisinde yaşamak isterdiniz, neden?' sorusunu yöneltir ve öğrenci görüşleri alınır. Görüşlerde geçen olumlu ve olumsuz durumlar tahtaya yazılarak şehrin içerdiği fırsat ve risklerin çözümlenmesine zemin hazırlanır (Ş.2.2.a).

   Ş.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere eğitim, sağlık, iş imkânları, kültürel ve sosyal fırsatlar ile ulaşım, çevre kirliliği, trafik, gürültü ve güvenlik konularına ilişkin yazılı, görsel ve dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrenciler 6 kişilik vızıltı gruplarında kaynaklardaki durumları analiz eder, topladıkları bilgileri grupta tartışarak şehir hayatının barındırdığı fırsat ve riskleri çözümler (KB2.4, SDB2.1, SDB2.2, Ş.2.2.a).

   Ş.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar çözümledikleri durumları 'Fırsatlar' ve 'Riskler' başlıklı iki sütunlu bir tabloda sınıflandırır. Grup sözcüleri ulaşılan sonuçları sınıfa sunar. Öğrencilerden fırsatlardan yararlanma ve risklerle başa çıkma konusunda topluma karşı görevlerini yerine getirmenin önemi üzerine görüş bildirmeleri istenir (D16.2, Ş.2.2.b).

   Ş.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların sınıflandırma tabloları Kontrol Listesi ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir; öğretmen Gözlem Formuna notlar alır. Öğrencilerden birer fırsat ve risk örneğini hangi ölçüte göre sınıflandırdıklarıyla birlikte söylemeleri istenir ve tahtadaki ortak sınıflandırma tamamlanır (Ş.2.2.b).

   Ş.2.2

Sınıf defteri: Ş.2.2 Şehrin içerdiği fırsat ve riskleri özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir şehir görseli gösterir ve öğrencilerden önceki derste çözümlenen bir fırsatı ile bir riski söylemelerini ister. Ardından “Şehrin aynı özelliği hem fırsat hem risk olabilir mi?” sorusu sorulur (KB2.8). Bugün fırsat ve risklerin sınıflandırılıp kendi cümlelerle yorumlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak şehir yaşamının fırsat ve risklerine yönelik “Şehrin Fırsatları” ve “Şehrin Riskleri” başlıklarını içeren bir sınıflama tablosu oluşturmaları istenir (E3.7, OB4, Ş.2.2.b). Bireysel tablolar büyük grup tartışmasıyla etkileşimli tahtada tek bir tablo hâline getirilir (SDB2.1).

   Ş.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   “Ayrılıp birleşme” tekniğiyle gruplar oluşturulur; her uzman grup tablonun bir bölümünü kendi cümleleriyle özetleyerek yorumlar, ardından karma gruplarda arkadaşlarına anlatır (Ş.2.2.c, KB2.3, SDB2.2). Soru cevap tekniğiyle riskler karşısında yardımlaşma ve dayanışma etkinliklerine katılmanın önemine ilişkin çıkarımlar ifade edilir (D16.2, SDB2.3).

   Ş.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tablo ve yorumlarından yola çıkarak şehrin fırsat ve risklerini içeren “Şehir Yaşamı Rehberi” konulu kısa sunular hazırlamaları istenir. Hazırlanan sunular sınıfta paylaşılır (Ş.2.2.c, E3.3, SDB2.1).

   Ş.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Sunular Kontrol Listesi ile değerlendirilir; öğretmen Gözlem Formu ile öğrencilerin katılımını kaydeder. Gruplar Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği düzeylerini gözden geçirir. Öğrencilerden şehir yaşamında fırsatları değerlendirmek ve riskleri azaltmak için yapılabileceklere ilişkin tek cümlelik bir çıkarım yazmaları istenir (KB2.10, D5).

   Ş.2.2

Sınıf defteri: Ş.2.2 Şehrin içerdiği fırsat ve riskleri özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Dünya Engelliler Günü'ne değinilerek öğrencilere şehirde bir kaldırımın, otobüs durağının ya da okul girişinin herkes için kullanılabilir olup olmadığı sorulur. Yanıtlardan hareketle şehirde yaşayanların birbirine karşı sorumlulukları konuşulur (D5). Dersin amacının, şehirlerde uygulanan sosyal sorumluluk çalışmalarını fark etmek ve incelemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıfın farklı bölümlerinde erişilebilirlik, çevre koruma, sokak hayvanları, yaşlıların toplumsal yaşama katılımı, kültürel miras, yardımlaşma ve afetlere hazırlık alanlarına ait görseller ve kısa örnek olaylarla “Şehir Yaşamı İstasyonları” oluşturulur. Öğretmen, bu alanlarda yürütülen çalışmaları tanıtan yazılı, görsel ve dijital kaynakları etkileşimli tahtadan sunar (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden kaynakları ve istasyonlardaki örnekleri inceleyerek şehirde yapılan sosyal sorumluluk çalışmalarını fark etmeleri istenir (Ş.2.3.a).

   Ş.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplar hâlinde istasyonları dolaşarak her istasyonda ele alınan ihtiyacı, bu ihtiyaçtan etkilenenleri ve yapılabilecek sosyal sorumluluk çalışmalarını defterlerine kaydeder (SDB2.2). Ardından sosyal sorumluluk çalışmalarının şehirde birlikte yaşamaya sağladığı katkılar sınıfça değerlendirilir (D5.1, Ş.2.3.a).

   Ş.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı şehirlerde gerçekleştirilen erişilebilir yaşam, çevre koruma, hayvanları koruma, kuşaklar arası dayanışma, kültürel mirası yaşatma ve afetlere hazırlık çalışmalarına ilişkin başarılı örnekleri ders kitabı ve dijital içerikten incelemeleri istenir (OB1, OB2, OB4). Örnekler çalışmanın amacı, hitap ettiği ihtiyaç, yapılan faaliyetler, katılan kişi ve kurumlar ile topluma sağladığı katkılar bakımından incelenir (KB2.8, Ş.2.3.b).

   Ş.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, incelediği bir örneğin amacını, hitap ettiği ihtiyacı ve topluma katkısını birkaç cümleyle özetleyerek sunar (KB2.3, Ş.2.3.b). Öğretmen, grupların örnekleri ölçütlere göre inceleyişini Grup Değerlendirme Formu ve Kontrol Listesi ile izler; Performans Görevi olarak öğrencilerden incelemelerini yazılı özetlemeleri istenir. Ders, şehirde herkesin sorumluluk üstlenebileceği vurgulanarak toparlanır (D16).

   Ş.2.3

Sınıf defteri: Ş.2.3 Şehirlerde uygulanabilecek sosyal sorumluluk çalışmalarına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 10 Aralık İnsan Hakları Günü'nü içine alan haftaya dikkat çekerek şehirde herkesin yararlandığı ortak alanların ve hizmetlerin nasıl korunduğunu sorar. Etkileşimli tahtada şehirde yapılmış bir gönüllülük çalışmasına ait görsel gösterilir (OB4). Öğrencilerden görseldeki çalışmanın kime ya da neye yarar sağladığını tahmin etmeleri istenir. Bu hafta sosyal sorumluluk örneklerinin incelenip şehir için yeni fikirler üretileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabından ve tahtadan şehirlerde uygulanan gönüllülük, yardımlaşma ve çevre bilinci temelli sosyal sorumluluk çalışması örneklerini sunar. Öğrenciler örnekleri inceler; ortak ve farklı yönleri sınıfça paylaşılır (KB2.8) (Ş.2.3.b). Ardından öğrenciler ilgi duydukları sosyal sorumluluk alanına göre gruplara ayrılır; gruplar seçtikleri alandaki örnekleri amaç ve katkı yönünden çözümler (KB2.4) (Ş.2.3.b).

   Ş.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her gruptan 'Yaşadığımız şehirde ortak yaşamı güçlendirmek için nasıl bir sosyal sorumluluk çalışması yapabiliriz?' sorusuna yanıt arayarak şehrin ihtiyaçlarından birine yönelik fikir üretmesi istenir (E3.3) (Ş.2.3.c). Gruplar fikrin amacını, kimlere veya neye yönelik olduğunu, yapılabilecek çalışmaları, iş birliği kurulabilecek kişi ve kurumları ve beklenen katkıları belirler (SDB3.1) (Ş.2.3.c).

   Ş.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar geliştirdikleri fikri afiş, broşür, poster ya da dijital sunum hâline getirir ve sınıfta sergiler (SDB2.1, SDB2.2) (Ş.2.3.c). Öğrenciler öğrenme galerisi tekniğiyle çalışmaları gezerek inceler ve önerilerini diğer gruplarla paylaşır (SDB2.3) (Ş.2.3.c).

   Ş.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, geliştirdikleri fikrin ihtiyaca uygunluğunu ve toplumsal yararını bir cümleyle özetler. Üretilen fikirler performans görevi olarak ihtiyaca uygunluk, toplumsal yarar, uygulanabilirlik ve özgünlük ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Grup içi iş birliği grup değerlendirme formuyla, çalışma süreci gözlem formu ve kontrol listesiyle gözden geçirilir. Şehirlerde uygulanabilecek sosyal sorumluluk fikirleri sınıf panosunda toparlanır.

   Ş.2.3

Sınıf defteri: Ş.2.3 Şehirlerde uygulanabilecek sosyal sorumluluk çalışmalarına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, öğrencilere şehrin dikkat çeken bir manzarasını etkileşimli tahtada gösterir ve 'Şehrimizi diğer şehirlerden ayıran özellikler neler olabilir?' sorusunu yöneltir (SDB2.1). Öğrencilerin ilk düşünceleri alınır. Bugün şehrin görsellerinden ve haritalarından yararlanılarak coğrafi özelliklerin ayırt edileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplar hâlinde yaşadıkları şehre ait görselleri ve haritaları inceler (OB4). Görsellerde ve haritalarda dikkat çeken yerleri, renkleri ve sembolleri not eder; şehrin iklimi ve bitki örtüsü hakkında gözleme dayalı tahminlerini söyler (KB2.11, SDB2.2). İncelemede bulunan özellikler sınıfla paylaşılır. (Ş.3.1.a)

   Ş.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden incelenen görsellerde yer alan coğrafi özellikleri (yer şekilleri, yer altı ve üstü doğal kaynakları, iklim ve bitki örtüsü) ayırt etmeleri ve her özelliğe şehirlerinden örnek vermeleri istenir. Bitki örtüsü ele alınırken şehirde doğal olarak yetişen, yaygın görülen veya şehirle özdeşleşen bitki, çiçek ve ağaç türleri belirlenir. (Ş.3.1.a)

   Ş.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden şehrin su varlığının yeterliliğini ve su kaynaklarının amacına uygun, özenli kullanılmasının önemini tartışmaları istenir (D17.2). Tartışmada su kaynaklarının hangi coğrafi özelliklerle ilişkili olduğu da ele alınır. (Ş.3.1.a)

   Ş.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ayırt ettikleri coğrafi özelliklerden birini ve şehirlerinden bir örneğini sınıfa söylemeleri istenir (SDB2.1). Öğretmen çalışmayı gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirir; performans görevi olarak öğrencilerin ayırt ettikleri özellikleri örnekleriyle yazmaları istenir ve dereceli puanlama anahtarı kullanılır. (Ş.3.1.a)

   Ş.3.1

Sınıf defteri: Ş.3.1 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerini tanımlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada şehre ait bir manzara fotoğrafı gösterilir. Öğrencilerden fotoğraftaki yeryüzü şekillerine, su kaynaklarına ve bitki örtüsüne bakarak şehrin iklimi hakkında gözleme dayalı tahminde bulunmaları istenir (KB2.11). Öğretmen, tahminlerin doğrulanması için güvenilir kaynaklardan bilgi toplanacağını belirtir (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Küçük grup tartışması tekniğiyle öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplardan şehrin coğrafi özellikleri hakkında bildiklerini, öğrenmek istediklerini ve bilgi toplayabilecekleri kaynakları (ders kitabı, harita / atlas, görsel ve dijital kaynaklar) tartışmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2). Her grup bilgi toplama planını ve görev paylaşımını yazar; sözcüler planı sınıfa aktarır (Ş.3.1.b).

   Ş.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı, harita / atlas ve fotoğraf gibi yazılı ve görsel kaynaklardan yaşadıkları şehrin yeryüzü şekilleri, iklimi ve bitki örtüsüyle ilgili bilgileri bulup not almaları istenir (OB1, OB4). Her bilginin kaynağı notun yanına yazılır (Ş.3.1.b).

   Ş.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Okul Dışı Öğrenme Platformu'nu ziyaret ederek "Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet" sayfasındaki harita üzerinde yaşadıkları ili seçer. Bu ildeki yeryüzü şekilleri ile göl, akarsu, ova gibi coğrafi özellikleri tanıtan sayfaları inceleyerek bilgi toplar (OB2). Dijital kaynaklardan elde edilen bilgiler önceki notlarla karşılaştırılıp yorumlanır (KB2.14, Ş.3.1.b).

   Ş.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup topladığı bilgilerden en önemli üçünü kaynaklarıyla birlikte sınıfa sunar (SDB2.1). Öğretmen, kontrol listesiyle bilgilerin doğruluğunu ve kaynağın belirtilip belirtilmediğini, gözlem formuyla grup içi iş birliğini değerlendirir. Öğrencilerden başlangıçtaki tahminleri ile topladıkları bilgileri karşılaştırarak yorumlamaları istenir (KB2.14).

   Ş.3.1

Sınıf defteri: Ş.3.1 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerini tanımlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı dolayısıyla kış mevsiminin şehirdeki görünümü üzerine kısa bir konuşma yapılır. Öğrencilerden şehirlerinde bu mevsimde görülen hava durumunu gözlemlerine dayanarak tahmin etmeleri istenir (KB2.11). Öğretmen etkileşimli tahtada şehrin haritasını gösterir. Dersin amacı, şehrin coğrafi özelliklerinin sınıflandırılması olarak açıklanır (OB4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önceki derslerde belirledikleri coğrafi özellikleri başlıklar altında, belirlenen ölçütlere göre ve sıra gözeterek tablo veya kavram ağına yerleştirmeleri istenir (E3.7). Eşler tablolarını bilgilerin düzenli, tutarlı ve eksiksiz olması açısından karşılıklı kontrol eder (SDB2.2). Ardından her başlığa şehirden bir örnek yazılarak sınıflandırma şehirle ilişkilendirilir (KB2.14) (Ş.3.1.c).

   Ş.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba boş bir şehir haritası verilir. Şehrin yer şekilleri, yer altı ve yer üstü doğal kaynakları, iklim ve bitki örtüsüyle ilgili konular dağıtılarak her gruba şehrin bir coğrafi özelliği verilir. Gruplar kendi özelliklerine ait ögeleri ortak ölçütlere göre sınıflandırır (SDB2.2) (Ş.3.1.c).

   Ş.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar sınıflandırdıkları ögeleri atlas ve ders kitabından yararlanarak şehrin ilgili bölgeleriyle ilişkilendirir ve haritada işaretler (OB1, OB2). Sınıflandırmanın başlık, ölçüt ve sıra bakımından tutarlılığı grup içinde gözden geçirilir. Doğal kaynakların tasarruflu kullanımı üzerine kısa bir yorum yapılır (D17, KB2.14) (Ş.3.1.c).

   Ş.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar sınıflandırmalarını sırayla kısaca sunar; diğer öğrenciler ölçütlerin tutarlılığı açısından dinleyip dönüt verir (SDB2.1). Sınıflandırmanın başlıklara, ölçütlere ve sıraya uygunluğu kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; çalışma süreci gözlem formuyla izlenir. Öğretmen geri bildirim verir ve sınıflandırmanın şehirle ilişkisi toparlanır (Ş.3.1.c).

   Ş.3.1

Sınıf defteri: Ş.3.1 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerini tanımlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde ayırt edilen, bilgisi toplanan ve sınıflandırılan coğrafi özellikleri (yeryüzü şekilleri, iklim, bitki örtüsü) etkileşimli tahtada şehre ait fotoğraflarla hatırlatır. Öğrencilere bu derste söz konusu özelliklerin dilsiz şehir haritası üzerinde görselleştirileceği söylenir. Görselleştirmede estetik unsurlara dikkat edilmesi gerektiği vurgulanır (D7.1) ve grupların çalışma düzeni belirlenir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır ve her gruba şehrin bir coğrafi özelliği (yeryüzü şekilleri, iklim ya da bitki örtüsü) verilir. Gruplar harita/atlas ve görsel kaynaklardan yararlanarak verilen özelliği dilsiz şehir haritası üzerinde renk ve simgelerle görselleştirir; estetik unsurlara dikkat edilir (D7.1, E3.3, OB4). Her grup ilk taslağını hazırlar (Ş.3.1.ç).

   Ş.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar haritalarını tamamlar; renk, simge ve açıklama anahtarının doğru ve tutarlı kullanılmasına dikkat eder. Çalışma sırasında görev paylaşımı yapılır, grup içi iletişim ve iş birliği desteklenir (SDB2.1, SDB2.2). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak çalışmaları kontrol listesiyle izler (Ş.3.1.ç).

   Ş.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup haritasını sınıfa sunar ve coğrafi özelliği nasıl görselleştirdiğini açıklar. Dinleyen gruplardan haritadaki özelliği gözlemleyerek tahmin etmeleri ve gözlemlerini yorumlamaları istenir (KB2.11, KB2.14). Hazırlanan çalışmalar kontrol listesi veya derecelendirme ölçeğiyle değerlendirilir (Ş.3.1.ç).

   Ş.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Haritalar sınıf panosunda sergilenir ve öğrencilerden şehrin coğrafi özelliklerinin harita üzerindeki görünümünü karşılaştırmaları istenir. Öğretmen, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirdiği çalışmalardan hareketle öğrencilerin coğrafi özellikleri görselleştirme durumunu toplar. Şehri tanıtan çalışmaların şehre bağlılığı güçlendirdiği vurgulanır (D19).

   Ş.3.1

Sınıf defteri: Ş.3.1 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerini tanımlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen şehrin iklimini, yeryüzü şekillerini ve bitki örtüsünü gösteren fotoğraf ve haritaları etkileşimli tahtada sunar. Öğrencilerden hava soğuduğunda ya da yağış arttığında şehirde nelerin değiştiğini kısaca söylemeleri istenir. Enerji Tasarrufu Haftası'na değinilerek şehrin iklimine göre ısınma ve aydınlatmada tasarruf yollarına dikkat çekilir (D17). Dersin amacı paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerinin şehir yaşamındaki hangi alanları nasıl etkilediğini önce bireysel olarak düşünmeleri, sonra eşleriyle örnekleri karşılaştırmaları ve ardından sınıfla paylaşmaları istenir (düşün-eşleş-paylaş) (SDB2.1). Verilen örnekler tahtada toplanır ve öğrencilerin ön gözlemleri ile günlük deneyimleri arasında bağ kurulur (Ş.3.2.a).

   Ş.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara yazılı, görsel ve dijital kaynaklar verilir. Gruplar hâlinde şehrin coğrafi özelliklerinin beslenme, giyim ve barınma alanlarındaki olumlu ve olumsuz etkilerini kendi gözlem ve deneyimleriyle ilişkilendirerek tabloya yazmaları istenir (E3.3, OB1, SDB2.2, Ş.3.2.a).

   Ş.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden yöresel kültür unsurlarına sahip çıkmanın gerekliliğine yönelik duygu ve düşüncelerini açıkça ifade etmeleri istenir (D6.2, D19.3). Verilen olumlu ve olumsuz örnekler incelenerek etkiler öğrencilerin kendi cümleleriyle ifade edilir (KB2.14, SDB2.1, Ş.3.2.a).

   Ş.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir coğrafi özelliğin şehir yaşamındaki etkisini kendi gözlem ve deneyimine dayandırarak bir cümleyle yazmaları istenir. Yazılanlar kontrol listesiyle gözden geçirilir; öğretmen etkinlikler boyunca gözlem formunu doldurur. Hazırlanan tablo performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Ön gözlem ile deneyim arasındaki ilişki sınıfça toparlanır (Ş.3.2.a).

   Ş.3.2

Sınıf defteri: Ş.3.2 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerinin şehir yaşamına etkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada şehre ait bir panorama fotoğrafı gösterir (OB4). Öğrencilerden fotoğrafta gördükleri yeryüzü şekillerini, bitki örtüsünü ve iklime dair ipuçlarını söylemeleri istenir. Dersin amacının bu özelliklerin şehir yaşamına etkileri hakkında çıkarımda bulunmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden şehrin iklimine, yeryüzü şekillerine ve bitki örtüsüne ilişkin gözlemlerinden hareketle her özelliğin günlük yaşamı, ulaşımı, barınmayı ve beslenmeyi nasıl etkilediğine dair çıkarımlarını 'çünkü' ifadesiyle yazmaları istenir (KB2.14). Çıkarımlar ikili eşleşmelerle paylaşılır ve birlikte gözden geçirilir (SDB2.1). (Ş.3.2.b)

   Ş.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfın çıkarımları etkileşimli tahtada özellik ve etki sütunlarından oluşan bir tabloda toplanır. Öğrencilerden çıkarımlarını gözlem ve deneyimlerine dayandırarak açıklamaları, diğer öğrencilerin çıkarımlarını ortak gözlemlerle karşılaştırmaları istenir (KB2.11, SDB2.1). (Ş.3.2.b)

   Ş.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup şehrin coğrafi özelliklerinden dolayı oluşmuş yöresel yemek, kıyafet veya konutlardan birini seçer. Grup, seçtiği ürünün hangi coğrafi özellikten kaynaklandığına ilişkin çıkarımını görsellerle destekleyen bir afiş hazırlar (E3.3, SDB2.2). (Ş.3.2.b)

   Ş.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Afişler sınıfta sergilenir ve her grup çıkarımını bir cümleyle sunar. Öğretmen çıkarımların özellik ve etki ilişkisini kurmasını Gözlem Formu ve Kontrol Listesi ile izler; afiş Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden bu derste yaptıkları bir çıkarımı 'çünkü' ile tamamlamaları istenir (KB2.14).

   Ş.3.2

Sınıf defteri: Ş.3.2 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerinin şehir yaşamına etkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada yaşanılan şehrin dağ, deniz, ova ya da akarsu gibi bir coğrafi özelliğini gösteren fotoğraf sunar; öğrencilerden bu özelliğin şehirde gündelik hayatı nasıl etkilediğini tahmin etmeleri istenir (KB2.11). Önceki derslerdeki ön gözlem ve çıkarımlar hatırlatılır. Bu derste coğrafi özelliklerin şehir yaşamına etkileri hakkında yargıda bulunulacağı açıklanır; bitki örtüsü, iklim ve yeryüzü şekilleri kavramları tahtada gösterilir.

2. Keşfetme25 dk

   Önceki haftalarda hazırlanan afişler sınıfta sergilenir; öğrencilerden afişleri kontrol listesi ile incelemeleri istenir (OB4). Her öğrenciden bir afişte gördüğü coğrafi özelliğin şehir yaşamını nasıl etkilediğine ilişkin yargısını gerekçesiyle ifade etmesi istenir. Yargılar sınıfça karşılaştırılır ve farklı görüşler dinlenir (KB2.14, SDB2.1; Ş.3.2.c).

   Ş.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden yaşadıkları şehrin coğrafi özelliklerinden (bitki örtüsü, iklim, yeryüzü şekilleri) birini seçmeleri ve bu özelliğin şehir yaşamı üzerindeki etkisine ilişkin yargılarını gerekçeleriyle birlikte taslak olarak yazmaları istenir. Öğretmen performans görevinin resim yapma ya da hikâye yazma seçeneklerini tahtada gösterir (KB2.14; Ş.3.2.c).

   Ş.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden taslaktaki yargılarını resim yaparak ya da hikâye yazarak anlatan çalışmalarını tamamlamaları istenir. Çalışmada seçilen özelliğin şehir yaşamına etkisi gerekçesiyle gösterilir (E3.3, D7, OB4). Tamamlanan çalışmalar çiftler hâlinde birbirine sunulur (SDB2.1, SDB2.2; Ş.3.2.c).

   Ş.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Tamamlanan çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir; öğretmen gözlem formu ve kontrol listesiyle öğrencilerin yargılarını gerekçelendirme düzeyini izler. Öğrencilerden çalışmaları üzerinden coğrafi özelliğin şehir yaşamına etkisine ilişkin yargılarını tek cümleyle yeniden söylemeleri istenir. Performans görevi çıktıları gözden geçirilerek şehrin coğrafi özelliklerinin şehir yaşamına etkileri sınıfça özetlenir.

   Ş.3.2

Sınıf defteri: Ş.3.2 Yaşadığı şehrin coğrafi özelliklerinin şehir yaşamına etkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada şehrin eski bir fotoğrafı ile aynı yerin günümüzdeki görüntüsü yan yana gösterilir. Öğrencilerden iki görüntü arasında fark ettikleri bir özelliği söylemeleri istenir. Önceki haftada incelenen coğrafi özelliklerin şehir yaşamına etkileri hatırlatılır. Dersin amacı, şehrin tarihsel gelişiminde değişim ve sürekliliğin incelenmesi olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere şehirdeki aynı meydan, cadde, mahalle veya yapının geçmişteki ve günümüzdeki durumunu gösteren fotoğraf, harita ve çizimler sunulur. Öğrencilerden görsellerdeki mekânları ve yapıları tanımaları (OB4), değişen ve değişmeden kalan özellikleri belirleyerek görselleri yorumlamaları istenir (Ş.4.1.a). Tarihî yapılarda biçim, renk, desen ve simetri gibi estetik özelliklerin zaman içindeki değişimi incelenir (D7.1).

   Ş.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba tarih şeridi, eski ve yeni harita, fotoğraf veya yerel tarih çalışması gibi kaynaklar sunulur (OB1). Gruplardan coğrafi koşullar, ekonomik faaliyetler, ulaşım imkânları, teknolojik gelişmeler ve doğa kaynaklı afetler arasından şehrin değişiminde etkili olan unsurları belirlemeleri ve bulgularını tabloya kaydetmeleri istenir (E3.7, Ş.4.1.a).

   Ş.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan belirledikleri nedenlerin şehrin yerleşim yapısı, mimarisi, ulaşımı, ekonomisi ve kültürel yaşamı üzerindeki etkilerini araştırmaları ve nedenlerle etkilenen unsurlar arasında ilişki kurmaları istenir (OB1, Ş.4.1.b). Kaynak inceleme, kanıt seçme, ilişki kurma ve görselleştirme görevleri grup üyeleri arasında paylaşılır (SDB2.2).

   Ş.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar tablolarındaki bir neden ile bu nedenin etkilediği unsuru sınıfa sunar. Estetik niteliğini koruyan bir yapı veya çevre seçilerek neden değerli bulunduğu açıklanır (D7). Grup çalışmaları Kontrol Listesi ile, tablo ve sunumlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; Performans Görevi için toplanan kanıtlar dosyalanır (Ş.4.1.b).

   Ş.4.1

Sınıf defteri: Ş.4.1 Yaşadığı şehrin kuruluşundan günümüze tarihsel gelişimindeki değişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada şehrimizin eski ve yeni dönemlerine ait iki fotoğrafı yan yana gösterir. Öğrencilerden fotoğraflarda değişen ve değişmeyen unsurları söylemeleri, bu değişimden kimlerin nasıl etkilenmiş olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Bugün değişim ve sürekliliğin şehirde yaşayan farklı gruplar üzerindeki etkilerinin inceleneceği, bu etkilerin niteliğinin sorgulanacağı belirtilir (OB4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba farklı yaş ve meslek grupları, göç edenler ya da farklı dönemlerde şehirde yaşayan toplumsal gruplar verilir. Gruplar, değişim ve sürekliliğin bu gruplar üzerindeki etkilerinin aynı olmayabileceğini görsel kaynaklar ve ders kitabı üzerinden inceler; grupların deneyimleri ve bakış açıları dikkate alınır (SDB2.3) (Ş.4.1.b). Kurdukları neden-sonuç ilişkilerini yansıtan bir bilgi görseli oluşturulur (OB1, OB4) (Ş.4.1.b).

   Ş.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar belirledikleri etkileri kısa veya uzun süreli, doğrudan veya dolaylı, olumlu veya olumsuz sonuçları bakımından sorgular (E3.10). “Bu değişim şehirde yaşayan herkesi aynı şekilde etkilemiş midir?”, “Değişimin olumlu ve olumsuz sonuçları nelerdir?”, “Ortaya çıkan sonuçlar geçici mi, kalıcı mı olmuştur?” ve “Değişime rağmen varlığını sürdüren unsurlar nelerdir?” soruları üzerinde düşünülür (Ş.4.1.c).

   Ş.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar ulaştıkları yargıları kullandıkları kanıtlarla birlikte sınıfa sunar. Dinleyiciler farklı görüşleri dikkatle dinler; sunucular kendi görüşlerini anlaşılır biçimde ifade eder (SDB2.1). Tartışmalarda sözü kesmeden, farklı görüşlere saygı göstererek ve nezaketli bir dille eleştiri getirilir (D14.1). Yeni kanıtlarla karşılaşıldığında önceki yargıların yeniden gözden geçirilmesi teşvik edilir (E3.10) (Ş.4.1.c).

   Ş.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini ve sunumlarda ulaştıkları yargıları kanıtlarıyla birlikte gözden geçirir. Her gruptan değişim ve sürekliliğin etkilerinin niteliğine ilişkin tek cümlelik bir yargı yazması istenir. Grupların sunumu performans görevi olarak ele alınır; sunumlar ve tartışmaya katılım kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (Ş.4.1.c).

   Ş.4.1

Sınıf defteri: Ş.4.1 Yaşadığı şehrin kuruluşundan günümüze tarihsel gelişimindeki değişim…; değerlendirme