T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF TEMEL DİNÎ BİLGİLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden Kur’an ve sünnet kavramlarının günlük yaşamdaki önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. İslam'ın temel kaynakları olan Kur’an ve sünnetin hayatı nasıl şekillendirebileceği üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Kur’an’ın İslam'ın ana kaynağı olduğu ve okunup anlaşılmasının önemi üzerinde durulur. Sünnet kavramı açıklanarak Kur’an hükümlerinin hayata aktarılmasında sünnetin yol gösterici rolü anlatılır. Öğrencilerden bu iki temel kaynağın hayatlarındaki yerini sınıflandırmaları istenir.

   TDB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Düşün-eşleş-paylaş tekniği kullanılarak Kur’an ve sünnetin hayatı şekillendirmedeki rolü çözümlenir (E1.6). Öğrencilerden ayet ve hadislerden örnekler sunularak bu hükümlerin Hz. Peygamber tarafından nasıl hayata geçirildiğini analiz etmeleri istenir. Destekleme için temel örnekler listelenirken, zenginleştirme kapsamında iman ve İslam şartlarını içeren bir el broşürü hazırlanması istenebilir.

   TDB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Kur’an ve sünnetin hayatlarındaki yerini kendi ifadeleriyle yorumlamaları (KB2.3) istenir. Konuyla ilgili hazırlanan kavram haritası üzerinden kısa cevaplı sorularla öğrenme çıktıları değerlendirilir.

   TDB.1.1.1

Sınıf defteri: TDB.1.1.1 Kur’an ve sünnetin hayatındaki yerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden, Kur’an ve sünnetin Müslüman hayatındaki önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Merak (E1.1) duygusu uyandırılmak amacıyla günlük yaşamda karşılaşılan ahlaki durumlar üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden verilen örneklerden hareketle adil kararlar verirken (D1) ve doğruyu söylerken (D6) Kur’an ve sünnetin günlük hayattaki yerini inanç, ibadet, ahlak ve sosyal hayat başlıkları altında sınıflandırmaları (TDB.1.1.1.b) ve kendi ifadeleriyle yorumlamaları (TDB.1.1.1.c) istenir. Seçicilik (E1.6) ve gerçeği arama (E3.4) becerileri eşliğinde kavramlar üzerinde durulur.

   TDB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Örnek olay tekniğinden yararlanılarak öğrencilerden günlük yaşam senaryolarını anlam çözümleme tablosu kullanarak analiz etmeleri istenir (D1.2, D6.2, OB1). Zenginleştirme kapsamında mümin kimliğine dair gözlemlerini RAFT tekniğiyle metne dökmeleri; destekleme kapsamında ise İslam’ın ve imanın şartlarıyla ilgili bir kavram haritası hazırlamaları istenir.

   TDB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Kur’an ve sünnetin hayatımızdaki önemini özetleyen (KB2.3) kısa cevaplı soruları yanıtlamaları ve açık uçlu sorularla kendi yorumlarını ifade etmeleri istenir.

   TDB.1.1.1

Sınıf defteri: TDB.1.1.1 Kur’an ve sünnetin hayatındaki yerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılmak amacıyla 'İnanç neden önemlidir?' sorusu üzerine odaklanılır. İman kavramının temelini oluşturan ayet ve hadislerin önemi üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   İman kavramı ayet ve hadisler ışığında açıklanır. Amentü duası çerçevesinde imanın altı şartının ayrılmaz parçaları olduğu belirtilir. Öğrencilerden bu temel inanç esaslarının hayatı nasıl şekillendirdiği üzerine kısa bir tartışma yürütmeleri istenir.

   TDB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğretmen rehberliğinde Kur’an-ı Kerim meallerine başvurularak iman konusuyla ilgili ayetler bulunur (OB1, E3.4). Öğrencilerden ayetlerdeki konuları belirleyip sınıflandırma tablosunda yerleştirmeleri istenir (TDB.1.1.2 a, b, c). İmanın davranışlara yön verdiği vurgulanırken, mümin kavramıyla ilgili doğru ifadeler işaretlenir veya günlük hayattan senaryolar oluşturulur (SDB1.3).

   TDB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   İman ve amelin birbirini tamamlayan unsurlar olduğu vurgulanarak ders sonlandırılır. Öğrencilerden ayet mealleri doğrultusunda 'Niçin inanıyorum?' sorusuyla ilgili çıkarımlar yapmaları (TDB.1.1.2 d, e) ve bu çıkarımları uygun alanlara kaydetmeleri istenir.

   TDB.1.1.2

Sınıf defteri: TDB.1.1.2 Niçin inandığıyla ilgili Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılmak amacıyla 'Niçin inanıyorum?' sorusu üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır. İman ve İslam kavramlarının temel anlamları üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Kur’an-ı Kerim meallerine başvurarak iman konusuyla ilgili ayetleri bulmaları (TDB.1.1.2.a) ve bu ayetlerdeki konuları belirlemeleri (TDB.1.1.2.b) istenir. Belirlenen ayetler içeriklerine göre sınıflandırılır (TDB.1.1.2.c). Öğrenciler, ayet mealleri doğrultusunda 'Niçin inanıyorum?' sorusuyla ilgili çıkarımlar yaparak bu çıkarımları uygun yerlere kaydederler (TDB.1.1.2.ç, TDB.1.1.2.d, D16.1). Bu süreçte yansıtıcı yazılar ve açık uçlu sorular kullanılır (KB2.15).

   TDB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   İnsanların iman durumuna göre mümin, kâfir ve münafık olarak sınıflandırıldığı bilgisi aktarılır; bu sınıflandırmanın inanç tutumlarını tanımlamaya yönelik olduğu belirtilir. Öğrencilerden bu kavramları içeren bir kavram haritası oluşturmaları (OB1) istenir. Zenginleştirme kapsamında İslam’ın ve imanın şartlarına dair örnekler içeren el broşürü hazırlatılır; destekleme kapsamında Kur’an ve sünnetin hayatlarındaki yerini gösteren örnekler listelenir.

   TDB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden, ayet mealleri doğrultusunda yaptıkları çıkarımları içeren kısa cevaplı soruları yanıtlamaları ve mümin, kâfir, münafık kavramlarını eşleştirme sorularıyla pekiştirmeleri istenir. Dersin sonunda öğrenilen temel kavramların özeti (KB2.3) yapılarak konu sonlandırılır.

   TDB.1.1.2

Sınıf defteri: TDB.1.1.2 Niçin inandığıyla ilgili Kur’an-ı Kerim meallerine başvurabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden 'mümin' ve 'İslam' kavramlarının günlük yaşamdaki karşılıkları üzerine ön bilgileri paylaşılmak üzere istenir. İslam kavramının anlamı açıklanarak, kelime-i şehadetin mümin kimliğinin temel ifadesi olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   İslam'ın şartlarının zamanı planlı kullanma, paylaşma ve sorumluluk alma (D16) konularıyla ilişkisi vurgulanarak anlatılır. Öğrencilerden İslam'ın şartlarını yerine getirmenin mümin kimliğinin bir parçası olduğu üzerine çıkarımlar yapmaları istenir.

   TDB.1.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden mümin kimliği hakkında merak ettikleri meseleleri belirlemeleri ve bu konuda sorular oluşturmaları (E1.1) istenir. Müminin inancını davranışlarına yansıtması ve ayet/hadislerle desteklenen özellikler tartışılır (KB2.15). Öğrenciler, merak ettikleri konuları inceleyerek sonuçları hakkında çıkarımlar yaparlar (KB2.15). Destekleme için kavram haritası, zenginleştirme için RAFT tekniğiyle metin yazımı seçenekleri sunulur.

   TDB.1.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden mümin kimliğinin temel özelliklerini içeren birer kavram haritası oluşturmaları veya açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir. Mümin kimliğinin bireysel davranışlar üzerindeki etkileri üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   TDB.1.1.3

Sınıf defteri: TDB.1.1.3 Mümin kimliği hakkında müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden mümin kimliği hakkında merak ettikleri meseleleri belirlemeleri ve bu konularla ilgili sorular oluşturmaları istenir (E1.1, E3.4). Belirlenen sorular üzerinden konunun temel kavramları olan iman, İslam, mümin ve sünnetin önemi üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden görevleri kurallara uygun yerine getirmenin, davranış sonuçlarını düşünerek hareket etmenin ve nezaketle iletişim kurmanın mümin kimliğinin temel göstergeleri olduğunu keşfettikleri bir tartışma ortamında incelemeleri istenir (D1.2, D14.1, D16.3, D20.2). İnceleme sonuçları üzerinden mümin kimliği hakkında çıkarımlar yapılır (KB2.15).

   TDB.1.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden Kur’an ve sünnetin hayatla ilişkisini, iman nedenlerini ve mümin kimliği gözlemlerini içeren bir konuşma metni hazırlamaları istenir (Performans Görevi). Zenginleştirme kapsamında İslam şartlarını günlük hayattan senaryolarla ilişkilendirmeleri; destekleme kapsamında ise doğru ifadeleri işaretlemeleri sağlanır.

   TDB.1.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları konuşma metinleri ve çıkarımları üzerinden yapılandırılmış grid ve açık uçlu sorularla değerlendirilir. Mümin kimliğinin temel taşları olan iman, İslam ve sünnet kavramlarının günlük yaşamdaki yansımaları üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   TDB.1.1.3

Sınıf defteri: TDB.1.1.3 Mümin kimliği hakkında müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerin merak duyguları (E1.1) uyandırılmak amacıyla Allah'ın güzel isimlerinin (Esmayıhüsna) önemi üzerine kısa bir giriş konuşması yapılır. Hâdi, Selam ve Vekîl isimlerinin temel anlamlarına dair kavramsal çerçeve çizilir.

2. Keşfetme25 dk

   Esmayıhüsna kavramı açıklanarak; Hâdi, Vekîl ve Selam isimleri ayet ve hadisler ışığında tanıtılır. Öğrencilerden bu isimlerin anlamlarını içeren temel bilgileri dinlemeleri ve not almaları istenir.

   TDB.1.1.4
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilere verilen metinlerdeki Allah'ın güzel isimleri tespit edilir (OB1). Hâdi, Selam ve Vekîl isimlerinin İslam'daki yeri araştırılır; bu isimlerin doğru yol, esenlik ve tevekkül ile ilişkisi tartışılır. Araştırma sonuçları akvaryum tekniği ile paylaşılırken, isteğe göre zenginleştirme (broşür hazırlama) veya destekleme (Kur'an ve sünnet örnekleri listeleme) seçenekleri sunulur.

   TDB.1.1.4
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Hâdi, Selam ve Vekîl isimlerinin anlamlarını içeren bir kavram haritası oluşturmaları istenir. Öğrenilenlerin özeti (KB2.3) yapılarak konu değerlendirilir.

   TDB.1.1.4

Sınıf defteri: TDB.1.1.4 Allah’ın (cc) güzel isimlerini ayırt edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen öğrencilere "Gün içinde hangi davranışlarımızı Allah (cc) rızası için yapabiliriz?" sorusunu yöneltir. Birkaç öğrencinin yanıtı etkileşimli tahtaya yazılır. Bu derste ibadetin ne olduğunun, neden yapıldığının ve ibadetle ilgili öğrenilenlerden nasıl çıkarım yapılacağının çalışılacağı belirtilir. Ders kitabı açılır.

2. Keşfetme25 dk

   İbadet kavramı açıklanır ve ibadetlerin yalnızca Allah (cc) için yapılacağı vurgulanır. İman-ibadet ilişkisine değinilir. Öğrencilerden ders kitabından ve önceki derslerden ibadetle ilgili öğrendiklerini gözden geçirerek defterlerine üç ana fikir yazmaları istenir (TDB.1.2.1.a).

   TDB.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   İbadetin amacının Allah’a (cc) hamt, şükür, kulluk, itaat ve bağlılık olduğu açıklanır. İbadet ve salih amel ilişkisi ayet ve hadislerle ele alınır. Şekil ve şarta bağlı ibadetlerle şekil ve şarta bağlı olmayıp Allah (cc) rızası için yapılan davranışlara örnekler verilir. Öğrencilere hangi ibadetleri yaptıkları ve bu sırada neler hissettikleri sorulur (E1.4). (TDB.1.2.1.a)

   TDB.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ibadetle ilgili öğrendiklerinden hareketle niçin ibadet ettiklerine dair çıkarım yapmaları istenir. İbadetin insanı Allah’a (cc) yakınlaştırdığı, kötülüklerden uzaklaştırdığı, sosyal yardımlaşmaya teşvik ettiği, güven ve huzur verdiği ve sorumluluk bilinci kazandırdığı hususlarına değinilir. Çıkarımlar defterlere yazılır (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerine ibadetle ilgili en çok dikkatlerini çeken bilgiyi ve bu bilgiden hareketle niçin ibadet ettiklerine dair çıkarımlarını yazmaları istenir. Gönüllü öğrencilerin yazdıkları sınıfla paylaşılır. Öğretmen, ibadetin yalnızca belirli şekil ve şartlara bağlı davranışlardan ibaret olmadığını, Allah (cc) rızası için yapılan her güzel davranışı kapsadığını vurgulayarak çalışmayı toparlar (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1

Sınıf defteri: TDB.1.2.1 İbadetle ilgili öğrendiklerini kendi hayatına yansıtabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen önceki haftada çalışılan ibadet kavramını ve ibadetle ilgili öğrenilenleri kısaca hatırlatır. Öğrencilerden ibadetin gündelik hayattaki bir yansımasını düşünmeleri istenir. Bu derste öğrenilenlere dayalı çıkarımlar yapılacağı ve bu çıkarımların değerlendirileceği belirtilir (KB2.15).

2. Keşfetme25 dk

   Konu, Hayat Bilgisi dersindeki "Ailem ve Toplum" içeriğiyle ilişkilendirilir. Öğrencilerden günlük hayatlarından örnekler paylaşmaları istenir; bu örnekler üzerinden ibadetlerin zamanı etkili kullanmadaki, planlı olmadaki ve çevreyle dayanışmayı artırmadaki yeri ve önemi tartışılır. Öğrencilerden bu örneklere dayanarak birer çıkarım cümlesi yazmaları istenir (TDB.1.2.1.b).

   TDB.1.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Düşün-eşleş-paylaş tekniği uygulanır: öğrenciler çıkarımlarını önce bireysel olarak gözden geçirir, eşleriyle karşılaştırır, ardından sınıfla paylaşır. Çıkarımlar, ibadetin zamanı etkili kullanma ve planlı olmayla ilişkisi bakımından değerlendirilir (SDB1.3, D3.2) (TDB.1.2.1.c).

   TDB.1.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çıkarımlarını ibadetin çevreyle dayanışmaya katkısı açısından değerlendirmeleri istenir. Her öğrenci, kendi hayatında üstlenebileceği bir sorumluluğu ve bir yardımlaşma örneğini yansıtıcı öğrenme günlüğüne yazar (D16.3, D20.2) (TDB.1.2.1.c).

   TDB.1.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerine "İbadetle ilgili öğrendiklerimi hayatıma nasıl yansıtabilirim?" açık uçlu sorusunun yanıtını yazmaları istenir. Günlükler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Birkaç öğrencinin yanıtı paylaşılır ve çıkarımların değerlendirilmesi toparlanır (TDB.1.2.1.c).

   TDB.1.2.1

Sınıf defteri: TDB.1.2.1 İbadetle ilgili öğrendiklerini kendi hayatına yansıtabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, yardım etmek gibi her gün yapılan bir davranışın hangi durumda ibadet sayılabileceğini sorar. Önceki derste ibadetin Allah'a yaklaşmanın yolu olduğu hatırlatılır. Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) nedeniyle yardımseverliğin ibadet bilinciyle ilişkisine değinilir (D20). Bu derste ibadetin kabulü için uyulması gereken ilkelerin ele alınacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ibadetin kabulü için uyulması gereken ilkelerin iman, niyet, ihlas ve sünnete uygunluk olduğunu belirtir ve her ilkeyi örnekle açıklar. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak ilkeleri kendi cümleleriyle yazmaları istenir (OB1). Ardından ilkeler arasındaki ilişkiyi gösteren bir şema etkileşimli tahtada birlikte oluşturulur (E3.7) (TDB.1.2.2.a).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Konuyla ilgili ayet ve hadislere yer verilir. Öğrencilerden bu metinlerin hangi ilkeye işaret ettiğini belirleyerek şemadaki ilgili ilkenin yanına yazmaları istenir. Bir ilkenin eksik olması hâlinde davranışın ibadet sayılıp sayılamayacağı üzerinde akıl yürütülür (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, ibadetlerin şeklinin, sayısının ve vaktinin Allah (cc) ve Hz. Muhammed (sav) tarafından belirlendiğini ve bir başkası tarafından değiştirilemeyeceğini vurgular. Bir davranışın ibadet olabilmesi için niyet etmek, sadece Allah (cc) rızasını gözetmek, Kur'an ve sünnete uygun davranmak ve bu davranışı sürekli yapmaya özen göstermek gerektiği belirtilir. Öğrencilerden bu koşullar ile ilkeler arasındaki ilişkiyi açıklamaları istenir (TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Anlam Çözümleme Tablosuna her ilkeyi, anlamını ve diğer ilkelerle ilişkisini yazmaları istenir. Tablolar toplanarak ilişki kurma ve akıl yürütme açısından incelenir. Öğrencilerden 'İlkeler arasındaki ilişkiyi açıklayabiliyor muyum?' sorusu üzerinden kendilerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.3).

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 İbadetin temel ilkeleri konusunda analitik düşünebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste ibadetin temel ilkeleri arasında kurulan ilişkileri etkileşimli tahtada kısaca gösterir. Öğrencilerden bir ilkenin ibadetin geçerliliğini nasıl etkilediğini tek cümleyle söylemeleri istenir. Dersin amacı olarak ilkeler arasındaki ilişki üzerinde akıl yürütmek ve ulaşılan çıkarımları tartışmak duyurulur. Tahtaya hamt, ihlas, mükellef ve salih amel kavramları yazılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki ilgili metin ve etkileşimli tahtadaki şema üzerinden ibadetin temel ilkelerinin birbirini tamamladığını örneklerle açıklar. Öğrencilerden hamt, ihlas, mükellef ve salih amel kavramlarını ilkelerle ilişkilendirerek ilişkiyi şemada göstermeleri istenir. Her ilişki için "Bu ilke eksik olsaydı diğeri nasıl etkilenirdi?" sorusu sorularak akıl yürütmeleri sağlanır (E3.7, TDB.1.2.2.b).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörderli gruplara ayrılır; her gruba yapılan bir ibadetin geçerliliğiyle ilgili bir durum verilir. Gruplardan öğretmen rehberliğinde ilkeler arasındaki ilişkiyi çözümleyip ibadetin geçerliliği bakımından akıl yürütmeleri ve ulaştıkları çıkarımı yazmaları istenir (KB2.4, TDB.1.2.2.b). Çıkarımlar sınıfa sunulur ve gerekçeleriyle tartışılır (TDB.1.2.2.c).

   TDB.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ibadet ederken bu ilkeleri dikkate almanın insanın düşüncelerini ve davranışlarını nasıl etkileyeceğini değerlendirerek görüşlerini paylaşmaları istenir. Paylaşımlarda mütevazı olmanın ve sorumluluk almanın ibadetteki yeri vurgulanır (D10.1, D16.3). Görüşler, grupların çıkarımlarıyla ilişkilendirilerek tartışılır (TDB.1.2.2.c).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere Doğru-Yanlış Soruları verilir; ilkeler arasındaki ilişkiye ve ibadetin geçerliliğine dair ifadeleri gerekçesiyle değerlendirmeleri istenir. Ardından öğrencilerden bu derste ulaştıkları çıkarımı bir cümleyle yazarak kendi düşünme süreçlerini gözden geçirmeleri istenir (KB2.15, TDB.1.2.2.c). Yanıtlar kısaca tartışılır.

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 İbadetin temel ilkeleri konusunda analitik düşünebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda ibadetin temel ilkeleri arasında ilişki kurulduğunu ve bu ilişkiyle ilgili akıl yürütüldüğünü hatırlatır. Öğrencilerden ihlas, hamt, mükellef ve salih amel kavramlarından birini seçip bir ibadetle ilişkilendirmeleri istenir. Öğretmen, bu derste varılan çıkarımların tartışılacağını ve ibadetin temel ilkelerine uymanın gerekçelerinin belirleneceğini açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler konuşma halkası oluşturur. Her öğrenci, önceki haftalarda ibadetin temel ilkeleri arasında kurduğu ilişkiden ve akıl yürütmesinden ulaştığı çıkarımı sırayla söyler; diğerleri dinler, ardından çıkarım hakkında soru sorar veya görüş bildirir. Öğretmen, benzer ve farklı çıkarımları etkileşimli tahtada gruplandırır (TDB.1.2.2.c).

   TDB.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ibadetin temel ilkelerine uymanın önemini gerekçeleriyle belirler (E3.1, OB1). Bunun için "İbadetin temel ilkelerine uymak gereklidir, çünkü …" cümlesini ders kitabındaki bilgilerden yararlanarak kendi gerekçeleriyle tamamlar. Birkaç öğrenci cümlesini okur (TDB.1.2.2.ç).

   TDB.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde tamamladıkları cümleleri karşılaştırır ve her grup en güçlü bulduğu üç gerekçeyi seçer. Gruplar gerekçelerini sınıfa sunar; öğretmen gerekçelerin ilkelerle bağlantısını sorgulayan sorular yöneltir. Ortak gerekçeler tahtada derlenir (TDB.1.2.2.ç).

   TDB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, tahtadaki gerekçeleri öğrencilerle birlikte gözden geçirerek ibadetin temel ilkelerine uymanın gerekliliğini özetler. Öğrencilerden bu ilkelere uymanın neden önemli olduğunu açıklayan bir açık uçlu soruyu gerekçesiyle yanıtlamaları istenir; öğrenciler ne öğrendiklerini kısaca yazarak değerlendirir (KB2.15). Açık Uçlu Sorular ve Doğru-Yanlış Soruları ile gerekçe belirleme düzeyi değerlendirilir.

   TDB.1.2.2

Sınıf defteri: TDB.1.2.2 İbadetin temel ilkeleri konusunda analitik düşünebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan ibadetin temel ilkelerini kısaca hatırlatır ve etkileşimli tahtada günlük hayattan bir ibadet örneği gösterir. Öğrencilere 'Bütün ibadetlerin hükmü aynı mıdır, bir ibadetten sorumlu olmak ne demektir?' soruları yöneltilir. Öğrencilerin tahminleri dinlenir; dersin hükümlerine göre ibadetleri tanımaya yönelik amacı paylaşılır (SDB1.2).

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki mükellef tanımı okunur ve mükellef olmanın şartları açıklanır. Öğrencilerden bu şartları deftere listelemeleri ve mükellef olan kişinin ibadetlerden sorumlu olduğunu kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (OB1). Ardından ibadetlerin hükümlerine ilişkin ilk özellikler sınıfça belirlenir (KB2.4) (TDB.1.2.3.a).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada ibadetlere ilişkin hükümler farz, vacip, sünnet ve müstehap olarak ayrılır. Öğretmen rehberliğinde öğrenciler, her hükme ilişkin özellikleri ders kitabından bularak çizelgeye yazar (TDB.1.2.3.a).

   TDB.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hükümlerine göre sınıflandırılması için ibadetlerden örnekler verilir; konuyla ilgili ayet ve hadisler paylaşılır (E3.7). Öğrenciler ikişerli çalışarak belirlenen özelliklere ilişkin hükümler arasındaki benzerlikleri çizelgeye yazar ve sınıfla paylaşır (TDB.1.2.3.b).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Yapılandırılmış Grid'de dört hükmün özelliklerini ve aralarındaki benzerlikleri tamamlamaları istenir. Öğretmen, gridleri dereceli puanlama anahtarıyla inceleyerek öğrenme kanıtı olarak değerlendirir. Öğrencilere en çok hangi özellikte benzerlik buldukları sorulur ve haftanın çalışması toparlanır (KB2.15).

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 İbadetlerin hükümlerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada geçen hafta belirlenen ibadet hükümlerinin özelliklerini gösterir. Öğrencilerden bu özelliklerden birini hatırlayıp söylemeleri istenir. Yılbaşı dolayısıyla yeni yıl hedeflerinin ancak düzenli çalışmayla gerçekleşeceği vurgulanır ve ibadetlerde sorumluluk bilincinin önemi sorulur (D16). Bu hafta hükümlerin benzerlik ve farklılıklarının ortaya konacağı, özellikler arasında ilişki kurulacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ibadet hükümleri bölümünü okuyarak her hükmün dinî açıdan bağlayıcılığına ve mükellef olan kişilere ilişkin özelliklerine bakmaları istenir (OB1). Etkileşimli tahtadaki anlam çözümleme tablosuna hükümlerin ortak özellikleri yazılır (TDB.1.2.3.b). Ardından hükümleri birbirinden ayıran özellikler tabloya eklenir ve tablo ikili çalışmayla tamamlanır (TDB.1.2.3.c).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba tablodaki benzerlik ve farklılıklardan üçü verilir. Gruplardan bu özellikler arasındaki ilişkiyi ok diyagramıyla göstermeleri istenir (KB2.4, TDB.1.2.3.ç). Öğretmen gruplara 'Bu iki özellik birbiriyle nasıl bağlantılıdır?' sorusunu yöneltir (KB2.4, TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar diyagramlarını etkileşimli tahtada sınıfa sunar. Diğer gruplar kurulan ilişkileri ders kitabıyla karşılaştırarak doğrular (OB1). Eksik ya da hatalı ilişkiler öğretmen rehberliğinde düzeltilir (TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden iki ibadet hükmünü seçip benzerlik ve farklılıklarını Venn şemasına yerleştirmeleri, kesişim bölgesinin altına aralarındaki ilişkiyi tek cümleyle yazmaları istenir (TDB.1.2.3.ç). Şemalar Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine 'Hükümler arasında hangi ilişkiyi fark ettim?' sorusunun yanıtını yazmaları istenir (KB2.15, SDB1.3).

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 İbadetlerin hükümlerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada, daha önce belirlenen ibadet özelliklerinden oluşan bir liste gösterir ve öğrencilerden listeden bir özelliği seçip örnek vermelerini ister. Önceki haftalarda ortaya konan benzerlik ve farklılıklar kısaca hatırlatılır. Bugün bu özellikler arasında ilişki kurulacağı ve ibadetlerin hükümleri hakkında çıkarım yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup ders kitabından yararlanarak önceki haftalarda belirlenen özellikleri, benzerlikleri ve farklılıkları yapılandırılmış gridde bir araya getirir. Gruplar özellikler arasındaki ilişkileri gridin yanındaki sütuna yazar (KB2.4, E3.7). Öğretmen, kurulan ilişkileri 'Bu özellik hangisini etkiler?' gibi açık uçlu sorularla sınar (TDB.1.2.3.ç).

   TDB.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar kurdukları ilişkilerden hareketle tanılayıcı dallanmış ağaç oluşturur; her dalda bir özellik, benzerlik ya da farklılık yer alır. Dalların sonunda ibadetlerin hükümleri hakkında çıkarım yazılır (KB2.15, E3.1). Çıkarımlar sınıfla paylaşılır (TDB.1.2.3.d).

   TDB.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden performans görevi olarak ibadetle ilgili çıkarımlarının, ibadetin temel ilkelerinin ve hükümlerinin yer aldığı bir broşür hazırlamaları istenir. Çalışma sırasında görev paylaşımı yapılır ve her öğrenci kendi bölümünü sorumlulukla tamamlar (D16, D3, SDB1.2). Hazırlanan broşürler grup içinde okunur (TDB.1.2.3.d).

   TDB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, ibadetlerin hükümlerine ilişkin özellikler arasında kurulan ilişkileri ve bunlardan çıkarılan sonuçları özetler. Broşürler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne bugün çıkardıkları sonuçları yazarak kendi öğrenmelerini yansıtır (KB2.15, SDB1.3). Böylece çıkarım yapma bileşeni toparlanır (TDB.1.2.3.d).

   TDB.1.2.3

Sınıf defteri: TDB.1.2.3 İbadetlerin hükümlerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Enerji Tasarrufu Haftası bağlamında öğrencilere gün içinde yararlandıkları nimetler (ışık, su, ısınma) sorulur ve bu nimetlerin kıymetini bilmenin önemi vurgulanır. Öğrencilerden bir nimeti ve o nimet için ne hissettiklerini söylemeleri istenir (D16). Ardından bu derste Allah’ın (cc) güzel isimlerinden Rakib, Şekur ve Hamid’in ele alınacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Allah’ın (cc) Rakib, Şekur ve Hamid isimlerini anlamlarıyla tanıtır. Ders kitabında bu isimlerle ilgili yer alan ayet ve hadislere değinilir. Öğrencilerden her isim için anlamı en iyi yansıtan anahtar sözcükleri belirlemeleri ve hamt kavramının hangi isimle ilişkili olduğunu düşünmeleri istenir (TDB.1.2.4.a).

   TDB.1.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere okuma metinleri verilir ve metinlerde geçen Allah’ın (cc) güzel isimlerini tespit etmeleri istenir (OB1). Öğrenciler buldukları isimlerin geçtiği cümlelerin altını çizer, isimleri Rakib, Şekur ve Hamid olarak ayırır; sonuçlar sınıfta karşılaştırılır (TDB.1.2.4.a).

   TDB.1.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde ders kitabı gibi güvenilir kaynaklardan bu isimlerin İslam’daki yeri ve önemini araştırır (TDB.1.2.4.b). Araştırma sonuçları çember tekniğiyle paylaşılır. Rakib isminin Allah’ın (cc) kullarını daima gözetmesi ve her şeyi ilmiyle kuşatması, Şekur isminin ise şükür ve nimet bilinciyle ilişkisi üzerinde durulur (TDB.1.2.4.b).

   TDB.1.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Rakib, Şekur ve Hamid isimlerini anlamlarıyla eşleştirmeleri ve her eşleştirmeyi metinden bir cümleyle desteklemeleri istenir; Eşleştirme Soruları ile öğrenme gözlenir (TDB.1.2.4.b). Öğrencilerden öğrenme günlüğüne bu isimlerden birinin kendi yaşamındaki karşılığını yazmaları istenir (SDB1.3, KB2.15).

   TDB.1.2.4

Sınıf defteri: TDB.1.2.4 Allah’ın (cc) güzel isimlerini ayırt edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir öğrencinin arkadaşına yardım ettiği kısa bir durum okur ve 'Bu davranışa teşekkür edilirken hangi sözcükler kullanılır?' sorusunu sorar. Yanıtlar tahtaya yazılır; 'hamt' sözcüğüne dikkat çekilir. Dersin amacı, Rakib, Şekur ve Hamid isimlerinin İslam'daki yerini ve önemini araştırmak ve bu isimleri ilişkili olduğu alana göre etiketlemek olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Hamid ismini övgüye layık olma ve hamt kavramı çerçevesinde açıklar. Öğrenciler ders kitabındaki metinlerden Rakib, Şekur ve Hamid isimlerinin İslam'daki yerini ve önemini araştırır, bulduklarını deftere yazar (OB1, TDB.1.2.4.b). Bu isimlerin anlamlarını öğrendiklerinde kendi hayatlarında nasıl davranmaları gerektiğini ifade etmeleri sağlanır (SDB1.3).

   TDB.1.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sahip oldukları inancın gereklerini yerine getirmenin önemini, Allah'ın (cc) bu isimleri bağlamında konuşmaları istenir (D16.3). Çiftler hâlinde Rakib, Şekur ve Hamid isimlerinin her biri için günlük hayattan birer davranış örneği yazılır ve örnekler sınıfla paylaşılır (TDB.1.2.4.b).

   TDB.1.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Rakib, Şekur ve Hamid isimlerini anlamlarına ve bağlamlarına göre etiketler; her isim, ilişkili olduğu alana (ör. gözetim, şükür, övgü) yerleştirilir (TDB.1.2.4.c). Etiketlemeler anlam çözümleme tablosuna işlenir. Gruplar tablolarını karşılaştırır ve etiketleme gerekçelerini açıklar.

   TDB.1.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne bu isimlerin anlamlarını ve kendi hayatlarında nasıl yansıtacaklarını yazar (KB2.15). Öğretmen, Yapılandırılmış Grid ve Eşleştirme Soruları ile isimlerin anlamlarına ve bağlamlarına göre doğru etiketlenip etiketlenmediğini kontrol eder (TDB.1.2.4.c). Anlam çözümleme tabloları Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışmaları Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir.

   TDB.1.2.4

Sınıf defteri: TDB.1.2.4 Allah’ın (cc) güzel isimlerini ayırt edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki kısa durum gösterir: sofrada gereğinden fazla yemek alınması ve bir kişinin fotoğrafının izinsiz paylaşılması. Öğrencilerden iki durumun 'ölçü' bakımından ortak yönünü düşünmeleri istenir (E1.1). Birkaç öğrencinin görüşü alınır, ders kitabındaki ünite başlığı incelenerek 'Mahremiyette Ölçümüz' konusu duyurulur. Haftanın hedefinin merak edilen konuları belirlemek ve bu konularda soru sormak olduğu açıklanır (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen itidal kavramını tanımlar ve İslam'a göre ölçülü olmanın önemini anlatır; helal ve haram kavramları ders kitabındaki metin üzerinden açıklanır (OB1). Öğrencilerden mahremiyette ölçü hakkında merak ettikleri konuları defterlerine yazmaları istenir. Öğrenciler konularını eşleriyle paylaşır, ortak merak konuları etkileşimli tahtadaki sınıf listesine eklenir (TDB.1.3.1.a, E1.1).

   TDB.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen itidalli olmanın helal ve haram kavramlarıyla ilişkisine değinir; itidalin helal dairesi içinde yaşama, nimetleri ölçülü kullanma ve insanı harama götüren aşırılıklardan sakınma bilinci olduğunu vurgular. Öğrencilerden sınıf listesindeki konulardan yola çıkarak bu bilince ilişkin birer soru yazmaları istenir (TDB.1.3.1.b, SDB1.3).

   TDB.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Mahremiyette ölçü konusu beden, mekân ve bilgi mahremiyeti başlıklarıyla ele alınır; beden mahremiyeti içinde tesettür kavramı tanımlanır (D8). Gruplar hâlinde her başlık için iki soru hazırlanır ve sorular saygı ile sorumluluk çerçevesinde tahtadaki listeye eklenir (TDB.1.3.1.b, D14, SDB2.3).

   TDB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu haftaki merak konularından birini ve buna ilişkin sorularından birini kısa cevaplı soru kâğıdına yazmaları istenir. Öğretmen kâğıtları toplar, soruların hangi mahremiyet başlığına girdiğini sınıfla birlikte sınıflandırır. Sorular gelecek haftaki incelemelerin başlangıç noktası olarak tahtada korunur (TDB.1.3.1.b, SDB1.3).

   TDB.1.3.1

Sınıf defteri: TDB.1.3.1 Mahremiyette ölçümüzü müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, günlük hayattan bir örnek (ör. bir odaya kapıyı çalarak girmek) vererek bu davranışın neden önemli olduğunu sorar. Önceki haftalarda belirlenen merak konuları etkileşimli tahtada hatırlatılır. Bu derste mahremiyette ölçü hakkında sorular sorulacağı ve ayet ve hadislerden yararlanılarak konunun inceleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabından Hz. Muhammed'in (sav) mahremiyet konusundaki tavsiyelerine yer verilen bölüm okunur ve etkileşimli tahtada özetlenir. Öğrencilerden daha önce belirledikleri merak konularından hareketle bu tavsiyeler hakkında en az iki soru yazmaları istenir (E3.8). Sorular ikili eşleşmelerle paylaşılır ve sınıfça ortak sorular işaretlenir (TDB.1.3.1.b).

   TDB.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden mahremiyette ölçüyle ilgili ayet ve hadislerden hareketle hazırlanan metinleri incelemeleri istenir (OB1). Gruplar, kendi sorularına ve merak ettikleri konulara yanıt veren bölümleri metinlerde işaretler ve not alır (TDB.1.3.1.c).

   TDB.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, incelenen metinlerden yararlanarak mahremiyette ölçünün ev, okul ve arkadaş ilişkilerindeki günlük hayat yansımalarını belirler. Belirlenen yansımalar, saygı ve mahremiyet değerleri gözetilerek sınıfa sunulur (D8.1, D14.1) (TDB.1.3.1.c).

   TDB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar inceleme sonucunda yanıt buldukları ve bulamadıkları soruları sınıfa bildirir. Öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne bu derste öğrendiklerini ve hâlâ merak ettikleri bir konuyu yazmaları istenir (SDB1.3). Öğretmen, grup çalışmasını Grup Değerlendirme Formu ile, günlük yazımlarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir.

   TDB.1.3.1

Sınıf defteri: TDB.1.3.1 Mahremiyette ölçümüzü müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen merak konularını ve sorulan soruları etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilerden mahremiyette ölçünün günlük yaşamdaki yerine ilişkin bir örnek vermeleri istenir (E1.1). Bu derste merak edilen konuların incelenip sonuçlardan çıkarım yapılacağı belirtilir; israf, itidal, kanaat, tesettür ve ümmet kavramları tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, daha önce belirledikleri merak konularını ders kitabındaki ilgili metinlerden ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan incelemeleri istenir (OB1, E3.8). Gruplar israf, itidal, kanaat ve tesettür kavramlarını kavram haritası şablonuna yerleştirir ve her kavramın mahremiyette ölçüyle ilişkisini oklar ve kısa notlarla gösterir. Öğretmen dolaşarak haritalardaki eksikleri sorularla tamamlatır (TDB.1.3.1.c).

   TDB.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen oyun kartlarıyla eşleştirme çalışması yürütür: durum kartları ile ölçülü davranış kartları eşleştirilir. Öğrencilerden mahremiyette ölçüyü ele alırken toplumsal kuralları fark etmeleri istenir (SDB2.3). Eşleşmeler ev, okul ve sosyal çevre bakımından karşılaştırılır (KB2.7) ve ortak kurallar hakkında çıkarım yapılır (TDB.1.3.1.ç).

   TDB.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'Mahremiyette ölçülü olmak önemlidir, çünkü …' cümlesini tamamlayarak inceleme sonuçlarından çıkardıkları sonucu yazmaları istenir. Çıkarımlar sınıfta okunur, arkadaşlarının çıkarımlarıyla karşılaştırılır ve sorumlu davranış kararları üzerine konuşulur (SDB3.3). Uygun görülen çıkarımlar kavram haritasına eklenir (TDB.1.3.1.ç).

   TDB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kısa cevaplı sorular ve doğru-yanlış ifadeler içeren kısa bir form yanıtlayarak inceleme sonuçlarından yaptıkları çıkarımları göstermeleri istenir (TDB.1.3.1.ç). Öğretmen yanıtları tahtada birlikte gözden geçirir; yanlış ifadeler gerekçeleriyle düzeltilir. Son olarak öğrencilerden öğrenme günlüklerine haftanın en önemli çıkarımını ve kendi davranışlarında dikkat edecekleri bir noktayı yazmaları istenir (SDB1.3).

   TDB.1.3.1

Sınıf defteri: TDB.1.3.1 Mahremiyette ölçümüzü müşahede edebilme; değerlendirme