1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: İş Sağlığı ve Güvenliği Dolu
- Ders
- İş Makineleri Elektrohidrolik Teknolojisi
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Tema / Ünite
- İş Sağlığı ve Güvenliği
- Konu
- İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma
- Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alabilme
Programlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
İş makineleri elektrohidrolik sistemlerinin bakımını, ayarlarını, arıza tespitini ve onarımını yapma
Diğer Derslerle İlişki MEB
Fizik, Matematik ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Kısa Cevaplı Sorular
- Çoktan Seçmeli Sorular
- Derecelendirme Ölçeği
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
Çeşitli ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanılması, öğrencilerin hem teorik bilgilerini hem de uygulamalı becerilerini kapsamlı bir şekilde kontrol etmelerine olanak tanıyabilir. Çalışma kâğıtları, kısa cevaplı ve çoktan seçmeli maddeler ile kavramsal bilgileri geliştirebilir. Öğrenci performansını belirlemeye yönelik çalışmalar değerlendirilirken gözlem formu, derecelendirme ölçeği, dereceli puanlama anahtarı gibi ölçme araçlarından uygun olanlar seçilerek kullanılabilir. Örneğin Orbitrollü Direksiyon Sistemlerinin uygulamalarını yapabilmeyle ilgili adımlar derecelendirme ölçeği ya da kontrol listeleri ile takip edilebilir. İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyum ve malzeme kullanımı, uygulama sırasında gözlem formlarıyla takip edilerek geri bildirim sağlanabilir. Bunun yanında öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları kullanılarak öğrencilerin öğretim sürecine aktif katılımları sağlanabilir. Öz değerlendirme formlarında öğrenciler yaptıkları uygulamaların hangi aşamalarda başarılı olduklarını ve geliştirmeleri gereken noktaları belirtebilir, akran değerlendirmeleriyle ekip çalışması ve iş birliği becerileri değerlendirilebilir. Ayrıca, proje bazlı değerlendirme kapsamında öğrencilerden araç haberleşme ağlarının uygulama süreçlerine ilişkin bir rapor ya da simülasyon tabanlı çalışma sunmaları istenebilir. Ölçme süreci, öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyumları ve malzeme kullanımlarına göre detaylandırılabilir. Bu ölçme yöntemleri, sürecin her aşamasında geri bildirim sağlamak ve öğrencilerin gelişimlerini sistematik bir şekilde izlemek için kullanılabilir.
Ön Değerlendirme Süreci Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Köprü Kurma Boş
Öğretmen tarafından doldurulacak
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları MEB
- Derse Giriş35 dk
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
- Keşfetme110 dk
İş Sağlığı ve Güvenliği: Öğrencilere atölye çalışma alanı tanıtılır, iş sağlığı ve güvenliği kuralları ile muhtemel iş kazaları ve meslek hastalıkları açıklanır. Öğrencilerin iş güvenliği kuralları, iş kazaları ve meslek hastalıklarını kavrama düzeyleri; kelime ilişkilendirme testleri, karşılaştırma tablosu, boşluk doldurma, doğru/yanlış ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Çalışma alanının nasıl düzenleneceği gösterildikten sonra öğrencilerden gruplara ayrılarak çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun şekilde düzenlemeleri istenir (E2.2, SDB2.2). Yangın önleme tedbirleri kapsamında atölyedeki yangın tehlikeleri öğrencilere açıklanır, yangın söndürücüler ve diğer yangınla mücadele ekipmanının kullanımı uygulamalı olarak gösterilir; ardından öğrencilerden yangın söndürme ekipmanını tekniğine uygun olarak kullanmaları istenir (SDB3.3, D16.3). Atölyedeki muhtemel acil durumlar öğrencilere açıklanır, acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilir; ardından atölyedeki muhtemel acil durum senaryolarından biri (deprem, yangın, kimyasal dökülmesi, atölyede karşılaşılabilecek iş kazaları vb.) seçilerek uygulama yaptırılır (D3.3, OB1). Çevrenin önemi öğrencilere açıklanır, atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılmasının gerekliliği vurgulanır. Çevre koruma tedbirleri kapsamında atıkların depolanması, ayrıştırılması ve bertaraf edilmesi yöntemleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilere çalışma ortamında oluşan atıkları uygun şekilde ayrıştırma, depolama ve uzaklaştırma uygulaması yaptırılır (D18.3, OB4). Çalışma alet ve donanımının bakımları ve bakım yapılmadığında ortaya çıkabilecek olumsuzluklar öğrencilere gösterilerek açıklanır, bakım işlemlerinin nasıl yapılacağı uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerden çalışma alet ve donanımının bakımlarını yapmaları istenir (OB7). Kişisel koruyucu donanım (KKD) öğrencilere tanıtılır. İşin özelliğine göre kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımın nasıl kullanılacağı öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerin kişisel koruyucu donanımı kavrama düzeyleri; kelime ilişkilendirme testleri, boşluk doldurma, doğru/yanlış ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerden kurallara uygun şekilde KKD kullanımını göstermeleri istenir. Atölyede kullanılan güvenlik levhaları öğrencilere gösterilerek açıklanır. Ardından öğrencilerden atölyede bulunan güvenlik levhalarını temrin defterlerine çizmeleri ve altlarına levhaların anlamlarını yazmaları istenir. Bu öğrenme biriminde yer alan uygulamalarda öğrenci yeterliği, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Ayrıca öğrencilerin kendi gelişimlerini takip edebilmeleri için öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir (KB2.14). Mobil Hidrolik Pompalar: Hidrolik tankı sistemleri konusuna hidrolik tankların görevi, yapısı ve kontrollerinin anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler tankın iç temizliğini teknik usullere uygun şekilde yapar ve ardından tankın havasını alarak sistemin verimli çalışmasını sağlar. Bu süreçteki temizlik ve hava alma becerileri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D18.3, D16.3). Hidrolik soğutucuların kontrollerini yapmak konusuna soğutucuların görevi, yapısı ve çalışma prensiplerinin açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler soğutucu giriş-çıkış sıcaklığını ve debisini gösterilen yöntemlerle ölçer, değişim zamanı gelen soğutucuların değişimini gerçekleştirerek fonksiyon testlerini tamamlar. Sıcaklık ve debi ölçüm değerlerinin doğruluğu ile değişim aşamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB7, SDB2.2). Hidrolik filtrelerin kontrollerini yapmak konusuna filtrelerin görevi, çeşitleri ve değişiminde dikkat edilecek hususların açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler filtrelerin kirlilik durumlarını kontrol ederek değişim zamanı gelen filtreleri sızdırmazlık kurallarına göre değiştirir. Filtre seçim ve değişim becerisi dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D18.3, D3.3). Hidrolik devrede basınç ve debi değerlerini flowmetre ile ölçmek konusuna flowmetrenin görevi ve ölçüm sırasında dikkat edilecek hususların anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler flowmetre kullanarak basınç ve debi ölçümü yapar; makineye ait P/Q diyagramındaki değerleri tespit ederek sistemin istenilen çalışma değerlerine ulaşması için gerekli ayarları yapar. Diyagram okuma ve ayar yapma becerileri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, OB7). Hidrolik pompa veya pompaları makineden sökmek konusuna pompaların çeşitleri, çalışma prensipleri ve seçim kriterlerinin açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler pompayı makineden söker, pompa elemanlarını parçalarına ayırarak ölçüm ve kontrollerini yapar, arızalı parçaları yenileriyle değiştirerek sistemin havasını pompa üzerinden alır. Pompa sökme-takma ve eleman kontrolü süreçleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D16.3, D6.2). Pompa üzerinden regülatör sökmek konusuna regülatörlerin görevleri, yapısı ve kumanda şekillerinin anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler regülatör ve valf mekanizmalarını söker, gerekli kontrolleri yaparak arızalı parçaları değiştirir ve sistemi monte ederek çalışma testlerini gerçekleştirir. Regülatör onarım ve test süreci dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D3.3). Pilot pompayı sistemden sökerek bağlantı noktalarını kontrol etmek konusuna, pilot pompanın görevi ve çalışmasının açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler pilot pompayı söker, elemanlarında ölçüm ve kontrolleri yaparak sızıntı ile kaçakları tespit eder ve montaj sonrası fonksiyon testlerini tamamlar. Sızıntı kontrolü ve test aşamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D6.2, OB7). Mobil Hidrolik Valfler: Ana Kumanda Valf Bloğunun Bakım ve Onarımı: Ana valf bloğu üzerinde bulunan valflerin çeşitleri ve kumanda ettiği devreler şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Ana kumanda valfi üzerindeki müşirlerin elektriksel kontrolü açıklandıktan sonra öğrencilerin bu müşirlerin kontrollerini yapmaları sağlanır.
- Uygulama160 dk
Valflerin yapısı, çalışma prensipleri ve sökülüp takılmasında dikkat edilecek hususlar sıralanarak valflerin sökülüp kontrollerinin yapılması, arızalı olanların tespiti, ana emniyet ve anti-şok valflerinin değişimi uygulamalı olarak gerçekleştirilir. Ana kumanda valfinin hidrolik yağ kaçak kontrolleri yapıldıktan sonra makine çalıştırılarak fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler bu süreçte valf çeşitlerini sınıflandırır, müşir arızalarını gözlemler ve bakım adımlarını muhakeme ederek tamamlar. Yapılan tüm uygulama işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.2, KB2.4, D16.3, D18.3). Güç Arttırma (Power Boost) Sistem Ayarları: Güç arttırma sisteminin görevi, elemanları ve çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Güç arttırma sisteminde bulunan selenoid valflerin kontrolleri, arızaları ve değişim süreçleri açıklandıktan sonra öğrencilerin bu valflerin elektriksel ve mekanik testlerini yapmaları sağlanır. Hidrolik sistem ana emniyet valfinin ve power boost sisteminin basınç ayarları, teknik dokümanlara ve diyagramlara uygun olarak öğrenciler tarafından gerçekleştirilir. Ayar sonrasında sistemin genel fonksiyon testleri yapılarak doğru ve güvenilir veri elde edilip edilmediği kontrol edilir. Öğrenciler veri okuryazarlığı becerisini kullanarak basınç değerlerini analiz eder ve sistemin performansını doğrular. Bu teorik ve uygulama süreci, kısa cevaplı sorular ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB7, D6.2, KB2.4). Negatif/Pozitif Kontrol Basınç Ayarları: Negatif/pozitif kontrol hattının görevi ve elemanları gösterilerek anlatılır. Hattaki valf, yay ve kısıcıların görevleri ile çalışma prensibi açıklandıktan sonra öğrencilerin pompa kontrol basınç değerlerini ölçmeleri ve standart verilerle karşılaştırmaları sağlanır. Negatif kontrol valfinin yayı ve kısıcısı sökülerek kontrolleri yapılır, gerekli durumlarda değişim işlemleri gerçekleştirilir. Pompa kontrol basıncı ayarları yapıldıktan sonra sistemin tepkisi test edilerek yapılan ayarın doğruluğu gözlemlenir. Öğrenciler bu çalışmalarda görsel okuryazarlık becerilerini kullanarak sistem şemalarını inceler ve bileşenler arası ilişkileri çözümler. Yapılan basınç ölçüm ve ayar uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, KB2.4, D3.3). Yük Hissetme / LS (Load Sensing) Sisteminin Kontrolü: LS sisteminin görevi, elemanları ve valfleri anlatılarak konuya başlanır. Sistemin çalışma prensibi, ayarları ve olası arıza belirtileri açıklandıktan sonra öğrencilerden devredeki arıza belirtilerini gözlemleyerek tespit etmeleri istenir. LS hattında bulunan basınç, debi ve güç kontrol valflerinin kontrolleri ile LS basınç emniyet valfinin ayarları öğrenciler tarafından yapılır. Makinenin performans testleri uygulanarak LS sisteminin işleyişi doğrulanır. Öğrenciler grup içinde iş birliği yaparak sorunları araştırır, sorgular ve çözüm için sorumlu karar verme becerisi sergiler. Bu süreçteki teknik tespitler ve uygulama basamakları, karşılaştırma soruları ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, D3.3, KB2.2). Pilot Valfin Bakım ve Onarımı: Pilot valf çeşitleri ve kumanda ettiği devrelerin tanıtılmasıyla konuya başlanır. Valflerin elektriksel ve basınç kontrolleri ile söküm-takım kuralları açıklandıktan sonra öğrencilerin pilot valflerin elektriksel ve basınç testlerini yapmaları sağlanır. Arıza tespiti yapılan valflerin değişimi ve hidrolik yağ kaçak kontrolleri gerçekleştirilir. Son aşamada makinenin performans testleri yapılarak sistemin kararlılığı ölçülür. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı yoluyla teknik servis bültenlerini kullanır ve görev bilinciyle bakım işlemlerini tamamlar. Pilot valf kontrolleri ve değişim uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D16.3, KB2.4). Mobil Hidrolik Motorlar: Yürüyüş Hidrolik Motorlarının Bakım ve Onarımı: Yürüyüş hidrolik motorlarının görevi, çeşitleri ve çalışma prensipleri şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Yürüyüş motorunun ve redüksiyon dişli sisteminin makineden sökülmesinde dikkat edilecek hususlar sıralandıktan sonra öğrencilerin motoru makineden sökmeleri ve parçalarına ayırmaları sağlanır. Sökülen parçaların kontrolleri yapılarak arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir ve motorun makineye montajı tamamlanır. Montaj sonrasında motorların fonksiyon ve düz yürüyüş testleri yapılarak sistemin verimliliği ölçülür. Öğrenciler bu süreçte motor parçalarını sınıflandırır, arızaları sorgular ve teknik verilere dayalı bakım işlemlerini tamamlar. Yapılan sökme, onarım ve test uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.5, D3.3, E2.2, D16.3). Yürüyüş Hidrolik Devresinin Kontrolleri: Yürüyüş hidrolik devresinin görevi ve çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Devre şeması incelenerek elemanların yerleri belirlenir ve sistemde oluşabilecek arızalar açıklanır. Öğrencilerin yürüyüş basınç müşirinin elektriksel kontrollerini, hız değiştirme selenoid valfinin mekanik ve elektriksel testlerini yapmaları sağlanır. Anti-şok valfinin açma basınç değerleri ayarlanarak devrenin fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisiyle şemaları analiz eder ve veri okuryazarlığı sayesinde basınç değerlerini doğru şekilde yorumlar. Bu teorik bilgiler kısa cevaplı sorularla, uygulama becerileri ise dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, OB7, KB2.5). Kule Dönüş Motorunun Bakım ve Onarımı: Kule dönüş motorunun görevi, yapısı ve valf grubunun özellikleri gösterilerek anlatılır. Motorun ve valf grubunun sökülüp takılmasında dikkat edilecek güvenlik önlemleri sıralandıktan sonra öğrencilerin kule dönüş motorunu ve valf grubunu sistemden sökmeleri sağlanır. Motorun bakım ve onarım işlemleri yapılarak parçaların iç yapıları incelenir ve sistem tekrar yerine takılır. Fonksiyon testleri aracılığıyla dönüş hızı ve kontrol hassasiyeti değerlendirilir. Öğrenciler iş birliği içinde çalışarak sorumlu karar verme becerisi sergiler ve görev bilinciyle bakım sürecini yönetir. Yapılan motor onarım ve montaj uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, D16.3). Kule Dönüş Hidrolik Devresinin Kontrolleri: Kule dönüş hidrolik devresinin yapısı ve devrede kullanılan valflerin özellikleri anlatılarak konuya başlanır. Kule dönüş sisteminde yapılacak basınç testleri ve kontroller açıklandıktan sonra öğrencilerin bu testleri uygulamaları ve fren çözme valfinin onarımını yapmaları sağlanır. Anti-şok valfinin basınç ayarları ile anti-kavitasyon çekvalflerinin kontrolleri ve arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir. Sistem fonksiyon testleri ile kule dönüş hareketlerinin kararlılığı kontrol edilir. Öğrenciler araştırmacı bir yaklaşımla arızalı valfleri belirler ve çevresel temizlik kurallarına uygun olarak hidrolik kaçakları önler. Bu süreçteki teknik ölçümler ve valf onarımları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D3.3, D18.3, OB1). Hidrolik Fan Devresinin Bakım ve Onarımı: Hidrolik fan devresini oluşturan elemanlar, fan motoru ve pompasının çeşitleri anlatılarak konuya başlanır. Fan motoru ve pompasının sökülüp takılması, kontrolleri, ayarları ve sızdırmazlık elemanlarının durumu açıklandıktan sonra öğrencilerin fan motoru ile pompasını sökmeleri ve eleman kontrollerini yapmaları sağlanır. Gerekli onarımlar yapıldıktan sonra parçaların makineye montajı gerçekleştirilir ve fan devresindeki valflerin kontrolleri tamamlanır. Fan pompası ve motorunun sistem basınç ayarları yapılarak tüm devrenin soğutma fonksiyonu test edilir. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı becerisi ile servis kataloglarını kullanır ve doğru verilerle hassas ayarlar yapar. Tüm fan devresi bakım ve ayar işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, OB7, D6.2, KB2.5). Mobil Hidrolik Silindirler: Hidrolik Silindirlerin Bakım ve Onarımı: Hidrolik silindirlerin görevleri, çeşitleri ve yapısı şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Pim ve burçların özellikleri ile bu elemanlarda yapılacak ölçüm ve kontroller açıklandıktan sonra öğrencilerin pim ve burç ölçümlerini yapmaları, silindirleri makineden sökerek iç parçalarına ayırmaları sağlanır. Sökülen silindirlerin sızdırmazlık elemanları ile diğer iç parçalarının kontrolleri yapılarak aşınmış veya arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir ve silindirler tekrar makineye monte edilir. Montaj sonrasında silindirlerin fonksiyon testleri yapılarak sistemin sızdırmazlığı ve çalışma kararlılığı ölçülür. Öğrenciler bu süreçte silindir parçalarını analiz eder, aşınmaları gözlemler ve teknik verilere dayalı onarım adımlarını muhakeme ederek tamamlar. Yapılan sökme, ölçüm, parça değişimi ve test uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.4, KB2.16, D16.3, D18.3). Bom ve Arm Devresinin Kontrolleri: Bom ve arm hidrolik hatlarının yapısı, akış birleştirme, rejenerasyon ve tutma hatlarının görevleri anlatılarak konuya başlanır. Hatları oluşturan valflerin görevleri ve MCU ile olan ilişkileri açıklandıktan sonra öğrencilerin bom ve arm valf gruplarını sökmeleri sağlanır. Akış birleştirme valfleri, rejenerasyon hattı bileşenleri ve pilot kumandalı çekvalflerin kontrolleri yapılarak yön kontrol valflerinin basınç testleri gerçekleştirilir. Rejenerasyon hattının kontrolü sırasında akışkanın yönü incelenerek sistemin enerji verimliliği değerlendirilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisi ile karmaşık valf gruplarını inceler ve araştırmacı bir yaklaşımla arıza tespitlerini yapar. Bu süreçteki valf kontrolleri ve basınç testleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, D3.3, D17.2, KB2.4). Kova Devresinin Kontrolleri: Kova hidrolik hattının yapısı, rejenerasyon hattı ve çalışma prensibi gösterilerek anlatılır. Kova hattındaki kontroller ve olası arıza belirtileri açıklandıktan sonra öğrencilerin kova valflerini sökmeleri, gerekli kontrolleri yapmaları ve arızalı parçaları değiştirmeleri sağlanır. Parça değişimi sonrasında kova devresinin fonksiyon testleri icra edilerek sistemin hızı ve gücü değerlendirilir. Öğrenciler iş birliği içinde çalışarak sorumlu karar verme becerisi sergiler ve sistemin performansını doğru verilerle analiz eder. Yapılan valf söküm ve değişim işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, OB7). Destek Ayakları ve Bıçak Devresinin Kontrolleri: Destek ayakları ve bıçak sistemlerinin görevleri, kilitleme valfleri ve hidrolik hatları anlatılarak konuya başlanır. Arıza belirtileri ve test yöntemleri açıklandıktan sonra öğrencilerin selenoid valflerin elektriksel ve mekanik testlerini yapmaları, sistemlerin basınç değerlerini ölçmeleri sağlanır. Arıza tespit edilen parçaların değişimi ve onarımı yapıldıktan sonra destek ayaklarının ve bıçağın düzgün hareket ettiğini doğrulamak amacıyla fonksiyon testleri uygulanır. Öğrenciler analitik düşünme becerisini kullanarak basınç kayıplarını yorumlar ve görev bilinciyle sistemi güvenli hâle getirir. Bu uygulamalar dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (E3.6, D16.3, OB7). Sarsıntısız Yürüyüş ve Osilasyon Silindir Devresi: Sarsıntısız yürüyüş devresi ve osilasyon silindirlerinin yapısı ile akümülatörün gaz basıncının önemi anlatılarak konuya başlanır. Akümülatörün gaz basma işlemi ve basınç ayarı açıklandıktan sonra öğrencilerin akümülatör gaz basıncını ölçmeleri, gerekli ayarları yapmaları ve selenoid valflerin elektriksel kontrollerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Osilasyon silindir devresindeki valf onarımları yapıldıktan sonra sarsıntısız yürüyüşün sağlandığını doğrulamak için fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı yoluyla katalog verilerine ulaşır ve doğru, güvenilir ölçümler yaparak sistemi kalibre eder. Akümülatör ayarı ve selenoid testleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D6.2, KB2.16). Orbitrollü Direksiyon Sistemleri: Direksiyon Sistemi Elemanlarının Kontrolü: Direksiyon sisteminin görevi, genel yapısı ve çeşitleri şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Sistemde meydana gelebilecek arızalar ile yardımcı sistemlerin çalışma prensipleri açıklandıktan sonra öğrencilerin sistem üzerindeki fiziksel bağlantıları, sızıntıları ve gevşek bağlantıları kontrol etmeleri sağlanır. Öğrenciler bu süreçte arıza belirtilerini muhakeme ederek bakım ve onarım adımlarını planlar. Yapılan fiziksel kontroller ve arıza tespit işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.16, D16.3, D18.3). Direksiyon Pompasının Bakım ve Onarımı: Orbitrollü direksiyon sistemlerinin görevi, hidrolik devre şeması ve yük algılama (load sensing) sisteminin çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Direksiyon pompasının yapısı ve sökülüp takılmasında dikkat edilecek teknik hususlar açıklandıktan sonra öğrencilerin pompayı makineden sökmeleri, iç parçaların kontrolünü yapmaları ve gerekli onarımları gerçekleştirmeleri sağlanır. Onarımı tamamlanan pompanın montajı yapılarak sistemin havası alınır ve pompa fonksiyon testi icra edilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisiyle devre şemalarını hazırlar ve doğru tekniklerle sistemi devreye alır. Pompa söküm, onarım ve montaj uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, D6.2, D17.2, KB3.1).
- Sonuçlandırma55 dk
Öğrencilerin "c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Sınıf defteri: İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma; değerlendirme
Derse Giriş 35 dk
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ünitesine giriş: İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile bağ kurularak derse giriş yapılır.
Keşfetme 110 dk
İş Sağlığı ve Güvenliği: Öğrencilere atölye çalışma alanı tanıtılır, iş sağlığı ve güvenliği kuralları ile muhtemel iş kazaları ve meslek hastalıkları açıklanır. Öğrencilerin iş güvenliği kuralları, iş kazaları ve meslek hastalıklarını kavrama düzeyleri; kelime ilişkilendirme testleri, karşılaştırma tablosu, boşluk doldurma, doğru/yanlış ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Çalışma alanının nasıl düzenleneceği gösterildikten sonra öğrencilerden gruplara ayrılarak çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun şekilde düzenlemeleri istenir (E2.2, SDB2.2). Yangın önleme tedbirleri kapsamında atölyedeki yangın tehlikeleri öğrencilere açıklanır, yangın söndürücüler ve diğer yangınla mücadele ekipmanının kullanımı uygulamalı olarak gösterilir; ardından öğrencilerden yangın söndürme ekipmanını tekniğine uygun olarak kullanmaları istenir (SDB3.3, D16.3). Atölyedeki muhtemel acil durumlar öğrencilere açıklanır, acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilir; ardından atölyedeki muhtemel acil durum senaryolarından biri (deprem, yangın, kimyasal dökülmesi, atölyede karşılaşılabilecek iş kazaları vb.) seçilerek uygulama yaptırılır (D3.3, OB1). Çevrenin önemi öğrencilere açıklanır, atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılmasının gerekliliği vurgulanır. Çevre koruma tedbirleri kapsamında atıkların depolanması, ayrıştırılması ve bertaraf edilmesi yöntemleri uygulamalı olarak gösterilir. Öğrencilere çalışma ortamında oluşan atıkları uygun şekilde ayrıştırma, depolama ve uzaklaştırma uygulaması yaptırılır (D18.3, OB4). Çalışma alet ve donanımının bakımları ve bakım yapılmadığında ortaya çıkabilecek olumsuzluklar öğrencilere gösterilerek açıklanır, bakım işlemlerinin nasıl yapılacağı uygulamalı olarak gösterildikten sonra öğrencilerden çalışma alet ve donanımının bakımlarını yapmaları istenir (OB7). Kişisel koruyucu donanım (KKD) öğrencilere tanıtılır. İşin özelliğine göre kullanılması gereken kişisel koruyucu donanımın nasıl kullanılacağı öğrencilere gösterilerek açıklanır. Öğrencilerin kişisel koruyucu donanımı kavrama düzeyleri; kelime ilişkilendirme testleri, boşluk doldurma, doğru/yanlış ve kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma yaprağı ile değerlendirilebilir. Ardından öğrencilerden kurallara uygun şekilde KKD kullanımını göstermeleri istenir. Atölyede kullanılan güvenlik levhaları öğrencilere gösterilerek açıklanır. Ardından öğrencilerden atölyede bulunan güvenlik levhalarını temrin defterlerine çizmeleri ve altlarına levhaların anlamlarını yazmaları istenir. Bu öğrenme biriminde yer alan uygulamalarda öğrenci yeterliği, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Ayrıca öğrencilerin kendi gelişimlerini takip edebilmeleri için öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarından yararlanılabilir (KB2.14). Mobil Hidrolik Pompalar: Hidrolik tankı sistemleri konusuna hidrolik tankların görevi, yapısı ve kontrollerinin anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler tankın iç temizliğini teknik usullere uygun şekilde yapar ve ardından tankın havasını alarak sistemin verimli çalışmasını sağlar. Bu süreçteki temizlik ve hava alma becerileri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D18.3, D16.3). Hidrolik soğutucuların kontrollerini yapmak konusuna soğutucuların görevi, yapısı ve çalışma prensiplerinin açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler soğutucu giriş-çıkış sıcaklığını ve debisini gösterilen yöntemlerle ölçer, değişim zamanı gelen soğutucuların değişimini gerçekleştirerek fonksiyon testlerini tamamlar. Sıcaklık ve debi ölçüm değerlerinin doğruluğu ile değişim aşamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB7, SDB2.2). Hidrolik filtrelerin kontrollerini yapmak konusuna filtrelerin görevi, çeşitleri ve değişiminde dikkat edilecek hususların açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler filtrelerin kirlilik durumlarını kontrol ederek değişim zamanı gelen filtreleri sızdırmazlık kurallarına göre değiştirir. Filtre seçim ve değişim becerisi dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D18.3, D3.3). Hidrolik devrede basınç ve debi değerlerini flowmetre ile ölçmek konusuna flowmetrenin görevi ve ölçüm sırasında dikkat edilecek hususların anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler flowmetre kullanarak basınç ve debi ölçümü yapar; makineye ait P/Q diyagramındaki değerleri tespit ederek sistemin istenilen çalışma değerlerine ulaşması için gerekli ayarları yapar. Diyagram okuma ve ayar yapma becerileri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, OB7). Hidrolik pompa veya pompaları makineden sökmek konusuna pompaların çeşitleri, çalışma prensipleri ve seçim kriterlerinin açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler pompayı makineden söker, pompa elemanlarını parçalarına ayırarak ölçüm ve kontrollerini yapar, arızalı parçaları yenileriyle değiştirerek sistemin havasını pompa üzerinden alır. Pompa sökme-takma ve eleman kontrolü süreçleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D16.3, D6.2). Pompa üzerinden regülatör sökmek konusuna regülatörlerin görevleri, yapısı ve kumanda şekillerinin anlatılmasıyla başlanır. Öğrenciler regülatör ve valf mekanizmalarını söker, gerekli kontrolleri yaparak arızalı parçaları değiştirir ve sistemi monte ederek çalışma testlerini gerçekleştirir. Regülatör onarım ve test süreci dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D3.3). Pilot pompayı sistemden sökerek bağlantı noktalarını kontrol etmek konusuna, pilot pompanın görevi ve çalışmasının açıklanmasıyla başlanır. Öğrenciler pilot pompayı söker, elemanlarında ölçüm ve kontrolleri yaparak sızıntı ile kaçakları tespit eder ve montaj sonrası fonksiyon testlerini tamamlar. Sızıntı kontrolü ve test aşamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D6.2, OB7). Mobil Hidrolik Valfler: Ana Kumanda Valf Bloğunun Bakım ve Onarımı: Ana valf bloğu üzerinde bulunan valflerin çeşitleri ve kumanda ettiği devreler şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Ana kumanda valfi üzerindeki müşirlerin elektriksel kontrolü açıklandıktan sonra öğrencilerin bu müşirlerin kontrollerini yapmaları sağlanır.
Uygulama 160 dk
Valflerin yapısı, çalışma prensipleri ve sökülüp takılmasında dikkat edilecek hususlar sıralanarak valflerin sökülüp kontrollerinin yapılması, arızalı olanların tespiti, ana emniyet ve anti-şok valflerinin değişimi uygulamalı olarak gerçekleştirilir. Ana kumanda valfinin hidrolik yağ kaçak kontrolleri yapıldıktan sonra makine çalıştırılarak fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler bu süreçte valf çeşitlerini sınıflandırır, müşir arızalarını gözlemler ve bakım adımlarını muhakeme ederek tamamlar. Yapılan tüm uygulama işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.2, KB2.4, D16.3, D18.3). Güç Arttırma (Power Boost) Sistem Ayarları: Güç arttırma sisteminin görevi, elemanları ve çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Güç arttırma sisteminde bulunan selenoid valflerin kontrolleri, arızaları ve değişim süreçleri açıklandıktan sonra öğrencilerin bu valflerin elektriksel ve mekanik testlerini yapmaları sağlanır. Hidrolik sistem ana emniyet valfinin ve power boost sisteminin basınç ayarları, teknik dokümanlara ve diyagramlara uygun olarak öğrenciler tarafından gerçekleştirilir. Ayar sonrasında sistemin genel fonksiyon testleri yapılarak doğru ve güvenilir veri elde edilip edilmediği kontrol edilir. Öğrenciler veri okuryazarlığı becerisini kullanarak basınç değerlerini analiz eder ve sistemin performansını doğrular. Bu teorik ve uygulama süreci, kısa cevaplı sorular ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB7, D6.2, KB2.4). Negatif/Pozitif Kontrol Basınç Ayarları: Negatif/pozitif kontrol hattının görevi ve elemanları gösterilerek anlatılır. Hattaki valf, yay ve kısıcıların görevleri ile çalışma prensibi açıklandıktan sonra öğrencilerin pompa kontrol basınç değerlerini ölçmeleri ve standart verilerle karşılaştırmaları sağlanır. Negatif kontrol valfinin yayı ve kısıcısı sökülerek kontrolleri yapılır, gerekli durumlarda değişim işlemleri gerçekleştirilir. Pompa kontrol basıncı ayarları yapıldıktan sonra sistemin tepkisi test edilerek yapılan ayarın doğruluğu gözlemlenir. Öğrenciler bu çalışmalarda görsel okuryazarlık becerilerini kullanarak sistem şemalarını inceler ve bileşenler arası ilişkileri çözümler. Yapılan basınç ölçüm ve ayar uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, KB2.4, D3.3). Yük Hissetme / LS (Load Sensing) Sisteminin Kontrolü: LS sisteminin görevi, elemanları ve valfleri anlatılarak konuya başlanır. Sistemin çalışma prensibi, ayarları ve olası arıza belirtileri açıklandıktan sonra öğrencilerden devredeki arıza belirtilerini gözlemleyerek tespit etmeleri istenir. LS hattında bulunan basınç, debi ve güç kontrol valflerinin kontrolleri ile LS basınç emniyet valfinin ayarları öğrenciler tarafından yapılır. Makinenin performans testleri uygulanarak LS sisteminin işleyişi doğrulanır. Öğrenciler grup içinde iş birliği yaparak sorunları araştırır, sorgular ve çözüm için sorumlu karar verme becerisi sergiler. Bu süreçteki teknik tespitler ve uygulama basamakları, karşılaştırma soruları ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, D3.3, KB2.2). Pilot Valfin Bakım ve Onarımı: Pilot valf çeşitleri ve kumanda ettiği devrelerin tanıtılmasıyla konuya başlanır. Valflerin elektriksel ve basınç kontrolleri ile söküm-takım kuralları açıklandıktan sonra öğrencilerin pilot valflerin elektriksel ve basınç testlerini yapmaları sağlanır. Arıza tespiti yapılan valflerin değişimi ve hidrolik yağ kaçak kontrolleri gerçekleştirilir. Son aşamada makinenin performans testleri yapılarak sistemin kararlılığı ölçülür. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı yoluyla teknik servis bültenlerini kullanır ve görev bilinciyle bakım işlemlerini tamamlar. Pilot valf kontrolleri ve değişim uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D16.3, KB2.4). Mobil Hidrolik Motorlar: Yürüyüş Hidrolik Motorlarının Bakım ve Onarımı: Yürüyüş hidrolik motorlarının görevi, çeşitleri ve çalışma prensipleri şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Yürüyüş motorunun ve redüksiyon dişli sisteminin makineden sökülmesinde dikkat edilecek hususlar sıralandıktan sonra öğrencilerin motoru makineden sökmeleri ve parçalarına ayırmaları sağlanır. Sökülen parçaların kontrolleri yapılarak arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir ve motorun makineye montajı tamamlanır. Montaj sonrasında motorların fonksiyon ve düz yürüyüş testleri yapılarak sistemin verimliliği ölçülür. Öğrenciler bu süreçte motor parçalarını sınıflandırır, arızaları sorgular ve teknik verilere dayalı bakım işlemlerini tamamlar. Yapılan sökme, onarım ve test uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.5, D3.3, E2.2, D16.3). Yürüyüş Hidrolik Devresinin Kontrolleri: Yürüyüş hidrolik devresinin görevi ve çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Devre şeması incelenerek elemanların yerleri belirlenir ve sistemde oluşabilecek arızalar açıklanır. Öğrencilerin yürüyüş basınç müşirinin elektriksel kontrollerini, hız değiştirme selenoid valfinin mekanik ve elektriksel testlerini yapmaları sağlanır. Anti-şok valfinin açma basınç değerleri ayarlanarak devrenin fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisiyle şemaları analiz eder ve veri okuryazarlığı sayesinde basınç değerlerini doğru şekilde yorumlar. Bu teorik bilgiler kısa cevaplı sorularla, uygulama becerileri ise dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, OB7, KB2.5). Kule Dönüş Motorunun Bakım ve Onarımı: Kule dönüş motorunun görevi, yapısı ve valf grubunun özellikleri gösterilerek anlatılır. Motorun ve valf grubunun sökülüp takılmasında dikkat edilecek güvenlik önlemleri sıralandıktan sonra öğrencilerin kule dönüş motorunu ve valf grubunu sistemden sökmeleri sağlanır. Motorun bakım ve onarım işlemleri yapılarak parçaların iç yapıları incelenir ve sistem tekrar yerine takılır. Fonksiyon testleri aracılığıyla dönüş hızı ve kontrol hassasiyeti değerlendirilir. Öğrenciler iş birliği içinde çalışarak sorumlu karar verme becerisi sergiler ve görev bilinciyle bakım sürecini yönetir. Yapılan motor onarım ve montaj uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, D16.3). Kule Dönüş Hidrolik Devresinin Kontrolleri: Kule dönüş hidrolik devresinin yapısı ve devrede kullanılan valflerin özellikleri anlatılarak konuya başlanır. Kule dönüş sisteminde yapılacak basınç testleri ve kontroller açıklandıktan sonra öğrencilerin bu testleri uygulamaları ve fren çözme valfinin onarımını yapmaları sağlanır. Anti-şok valfinin basınç ayarları ile anti-kavitasyon çekvalflerinin kontrolleri ve arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir. Sistem fonksiyon testleri ile kule dönüş hareketlerinin kararlılığı kontrol edilir. Öğrenciler araştırmacı bir yaklaşımla arızalı valfleri belirler ve çevresel temizlik kurallarına uygun olarak hidrolik kaçakları önler. Bu süreçteki teknik ölçümler ve valf onarımları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (D3.3, D18.3, OB1). Hidrolik Fan Devresinin Bakım ve Onarımı: Hidrolik fan devresini oluşturan elemanlar, fan motoru ve pompasının çeşitleri anlatılarak konuya başlanır. Fan motoru ve pompasının sökülüp takılması, kontrolleri, ayarları ve sızdırmazlık elemanlarının durumu açıklandıktan sonra öğrencilerin fan motoru ile pompasını sökmeleri ve eleman kontrollerini yapmaları sağlanır. Gerekli onarımlar yapıldıktan sonra parçaların makineye montajı gerçekleştirilir ve fan devresindeki valflerin kontrolleri tamamlanır. Fan pompası ve motorunun sistem basınç ayarları yapılarak tüm devrenin soğutma fonksiyonu test edilir. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı becerisi ile servis kataloglarını kullanır ve doğru verilerle hassas ayarlar yapar. Tüm fan devresi bakım ve ayar işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, OB7, D6.2, KB2.5). Mobil Hidrolik Silindirler: Hidrolik Silindirlerin Bakım ve Onarımı: Hidrolik silindirlerin görevleri, çeşitleri ve yapısı şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Pim ve burçların özellikleri ile bu elemanlarda yapılacak ölçüm ve kontroller açıklandıktan sonra öğrencilerin pim ve burç ölçümlerini yapmaları, silindirleri makineden sökerek iç parçalarına ayırmaları sağlanır. Sökülen silindirlerin sızdırmazlık elemanları ile diğer iç parçalarının kontrolleri yapılarak aşınmış veya arızalı olanların değişimi gerçekleştirilir ve silindirler tekrar makineye monte edilir. Montaj sonrasında silindirlerin fonksiyon testleri yapılarak sistemin sızdırmazlığı ve çalışma kararlılığı ölçülür. Öğrenciler bu süreçte silindir parçalarını analiz eder, aşınmaları gözlemler ve teknik verilere dayalı onarım adımlarını muhakeme ederek tamamlar. Yapılan sökme, ölçüm, parça değişimi ve test uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.4, KB2.16, D16.3, D18.3). Bom ve Arm Devresinin Kontrolleri: Bom ve arm hidrolik hatlarının yapısı, akış birleştirme, rejenerasyon ve tutma hatlarının görevleri anlatılarak konuya başlanır. Hatları oluşturan valflerin görevleri ve MCU ile olan ilişkileri açıklandıktan sonra öğrencilerin bom ve arm valf gruplarını sökmeleri sağlanır. Akış birleştirme valfleri, rejenerasyon hattı bileşenleri ve pilot kumandalı çekvalflerin kontrolleri yapılarak yön kontrol valflerinin basınç testleri gerçekleştirilir. Rejenerasyon hattının kontrolü sırasında akışkanın yönü incelenerek sistemin enerji verimliliği değerlendirilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisi ile karmaşık valf gruplarını inceler ve araştırmacı bir yaklaşımla arıza tespitlerini yapar. Bu süreçteki valf kontrolleri ve basınç testleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, D3.3, D17.2, KB2.4). Kova Devresinin Kontrolleri: Kova hidrolik hattının yapısı, rejenerasyon hattı ve çalışma prensibi gösterilerek anlatılır. Kova hattındaki kontroller ve olası arıza belirtileri açıklandıktan sonra öğrencilerin kova valflerini sökmeleri, gerekli kontrolleri yapmaları ve arızalı parçaları değiştirmeleri sağlanır. Parça değişimi sonrasında kova devresinin fonksiyon testleri icra edilerek sistemin hızı ve gücü değerlendirilir. Öğrenciler iş birliği içinde çalışarak sorumlu karar verme becerisi sergiler ve sistemin performansını doğru verilerle analiz eder. Yapılan valf söküm ve değişim işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (SDB2.2, SDB3.3, OB7). Destek Ayakları ve Bıçak Devresinin Kontrolleri: Destek ayakları ve bıçak sistemlerinin görevleri, kilitleme valfleri ve hidrolik hatları anlatılarak konuya başlanır. Arıza belirtileri ve test yöntemleri açıklandıktan sonra öğrencilerin selenoid valflerin elektriksel ve mekanik testlerini yapmaları, sistemlerin basınç değerlerini ölçmeleri sağlanır. Arıza tespit edilen parçaların değişimi ve onarımı yapıldıktan sonra destek ayaklarının ve bıçağın düzgün hareket ettiğini doğrulamak amacıyla fonksiyon testleri uygulanır. Öğrenciler analitik düşünme becerisini kullanarak basınç kayıplarını yorumlar ve görev bilinciyle sistemi güvenli hâle getirir. Bu uygulamalar dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (E3.6, D16.3, OB7). Sarsıntısız Yürüyüş ve Osilasyon Silindir Devresi: Sarsıntısız yürüyüş devresi ve osilasyon silindirlerinin yapısı ile akümülatörün gaz basıncının önemi anlatılarak konuya başlanır. Akümülatörün gaz basma işlemi ve basınç ayarı açıklandıktan sonra öğrencilerin akümülatör gaz basıncını ölçmeleri, gerekli ayarları yapmaları ve selenoid valflerin elektriksel kontrollerini gerçekleştirmeleri sağlanır. Osilasyon silindir devresindeki valf onarımları yapıldıktan sonra sarsıntısız yürüyüşün sağlandığını doğrulamak için fonksiyon testleri icra edilir. Öğrenciler bilgi okuryazarlığı yoluyla katalog verilerine ulaşır ve doğru, güvenilir ölçümler yaparak sistemi kalibre eder. Akümülatör ayarı ve selenoid testleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB1, D6.2, KB2.16). Orbitrollü Direksiyon Sistemleri: Direksiyon Sistemi Elemanlarının Kontrolü: Direksiyon sisteminin görevi, genel yapısı ve çeşitleri şema üzerinden gösterilerek anlatılır. Sistemde meydana gelebilecek arızalar ile yardımcı sistemlerin çalışma prensipleri açıklandıktan sonra öğrencilerin sistem üzerindeki fiziksel bağlantıları, sızıntıları ve gevşek bağlantıları kontrol etmeleri sağlanır. Öğrenciler bu süreçte arıza belirtilerini muhakeme ederek bakım ve onarım adımlarını planlar. Yapılan fiziksel kontroller ve arıza tespit işlemleri dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (KB2.16, D16.3, D18.3). Direksiyon Pompasının Bakım ve Onarımı: Orbitrollü direksiyon sistemlerinin görevi, hidrolik devre şeması ve yük algılama (load sensing) sisteminin çalışma prensibi anlatılarak konuya başlanır. Direksiyon pompasının yapısı ve sökülüp takılmasında dikkat edilecek teknik hususlar açıklandıktan sonra öğrencilerin pompayı makineden sökmeleri, iç parçaların kontrolünü yapmaları ve gerekli onarımları gerçekleştirmeleri sağlanır. Onarımı tamamlanan pompanın montajı yapılarak sistemin havası alınır ve pompa fonksiyon testi icra edilir. Öğrenciler görsel okuryazarlık becerisiyle devre şemalarını hazırlar ve doğru tekniklerle sistemi devreye alır. Pompa söküm, onarım ve montaj uygulamaları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak ölçülebilir ve değerlendirilebilir (OB4, D6.2, D17.2, KB3.1).
Sonuçlandırma 55 dk
Öğrencilerin "c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır" düzeyine ulaşması gözlenir; kısa Cevaplı Sorular ile değerlendirilir.
Farklılaştırma Boş
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Çalışma kâğıdı
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- İş Makineleri Elektrohidrolik Teknolojisi Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- İş Makineleri Elektrohidrolik Teknolojisi
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Ünite / Tema
- İş Sağlığı ve Güvenliği
- Konu
- İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma
- Önerilen Süre
- 9 ders saati (360 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II DPO
Kazanımlar
Açıklamalar
- a) Atölye çalışma alanı tanıtılır.
- b) İş sağlığı ve güvenliği kuralları açıklanır.
- c) Muhtemel iş kazaları açıklanır.
- d) Meslek hastalıkları açıklanır.
- e) İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun olarak çalışma alanı düzenlenmesi gösterilerek yaptırılır.
- a) Atölyedeki yangın tehlikeleri açıklanır.
- b) Yangın söndürücü ve diğer ekipmanın kullanımı uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
- a) Atölyedeki muhtemel acil durumlar ve yapılması gerekenler açıklanır.
- b) Çeşitli acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
- a) Çevrenin önemi açıklanır.
- b) Atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılması gerektiği açıklanır.
- c) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır.
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
- Anlatım
- Soru-Cevap
- Problem Çözme
- Gösterip Yaptırma
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Çalışma kâğıdı
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- İş Makineleri Elektrohidrolik Teknolojisi Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma ile ilgili günlük yaşamdan ya da meslekten bir örnek veya soru ile derse başlanır.
Güdüleme
İş güvenliği kuralları / Yangın önleme tedbirleri / Acil durumlar / Çevre koruma konusunun meslekteki ve günlük yaşamdaki yeri vurgulanır.
Gözden Geçirme
Öğrencilerin konuyla ilgili ön bilgileri sorularla yoklanır.
Derse Geçiş
Haftanın kazanımları öğrencilerle paylaşılır: Çalışma alanını iş güvenliği kurallarına uygun olarak düzenler. Yangın önleme tedbirlerini alır. Acil durum tedbirlerini alır. Çevre koruma ile ilgili tedbirleri alır.
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Anlatım, soru-cevap ve gösterip yaptırma ile:
1) İş sağlığı ve güvenliği kuralları açıklanır.
2) Muhtemel iş kazaları açıklanır.
3) Meslek hastalıkları açıklanır.
4) Çevrenin önemi açıklanır.
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Atölye/laboratuvar uygulaması (grup çalışması, öğretmen gözetiminde):
1) Atölye çalışma alanı tanıtılır.
2) İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun olarak çalışma alanı düzenlenmesi gösterilerek yaptırılır.
3) Atölyedeki yangın tehlikeleri açıklanır.
4) Yangın söndürücü ve diğer ekipmanın kullanımı uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
5) Atölyedeki muhtemel acil durumlar ve yapılması gerekenler açıklanır.
6) Çeşitli acil durum senaryoları oluşturularak acil durumlarda yapılması gerekenler uygulamalı olarak gösterilerek yaptırılır.
7) Atölye çalışmalarının çevreye zarar vermeyecek şekilde yapılması gerektiği açıklanır.
8) Atölyedeki atıkların toplanma, ayrıştırma ve bertaraf edilme yöntemleri gösterilerek yaptırılır.
Özet
Haftanın konuları öğrencilerle birlikte özetlenir; bir sonraki dersin konusu duyurulur.
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Kısa Cevaplı Sorular
- Çoktan Seçmeli Sorular
- Derecelendirme Ölçeği
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Gözlem Formu
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
Grupla Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Grup çalışması gözlem formu
Öğrenme Güçlüğü Olan ve İleri Düzey Öğrenciler İçin Ek Ölçme-Değerlendirme
BÖLÜM IV — Planın Uygulanmasına İlişkin Açıklamalar
- Belirtilen tarihlerde ve haftalarda, müfredat programına göre değişiklikler yapılabilir.
- Öğrenci merkezli öğretim yöntemleri ve teknikleri aktif olarak kullanılacaktır.
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde çeşitlilik sağlanacak ve süreç odaklı değerlendirme yapılacaktır.
- Bireysel farklılıklar dikkate alınarak öğretime yön verilecektir.
- Teknoloji entegrasyonu ile öğrenme süreçleri desteklenecektir.