1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: MAT.9.1. Sayılar Dolu
- Ders
- Matematik
- Sınıf
- 9. Sınıf
- Tema / Ünite
- MAT.9.1. Sayılar
- Konu
- Gerçek Sayıların Üslü ve Köklü Gösterimleri ile Yapılan İşlemler
- Süre
- 6 ders saati (240 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu temada öğrencilerin gerçek sayıların üslü ve köklü gösterimleriyle yapılan işlemlerde muhakeme sürecini kullanabilmeleri; gerçek sayı aralıklarının gösteriminde ve aralıklarla ilgili işlemlerde küme sembol ve işlemlerinden yararlanabilme becerilerini geliştirebilmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca sayı kümelerini özellikleri bakımından karşılaştırarak gerçek sayıları anlamlandırabilmeleri ve analojik akıl yürüterek gerçek sayıların işlem özelliklerini cebirsel ifadelere genelleyebilmeleri amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
bilimsel gösterimeşlenikfark işlemiköklü gösterimsayı kümesiüslü gösterimveveyaya da nProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
MAB1. Matematiksel Muhakeme, MAB3. Matematiksel Temsil (MAB3.1. Matematiksel Temsillerden Yararlanma)
Diğer Derslerle İlişki MEB
Astronomi, Biyoloji, Ekonomi, Fizik, Kimya, Mühendislik ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Derecelendirme Ölçeği
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
Öğrenme çıktıları; çalışma kâğıdı, performans görevi ve araştırma ödevi ile değerlendirilebilir. Matematik dersini fizik, kimya ve biyoloji dersleriyle ilişkilendirmek için bu derslerdeki bilimsel gösterimlerin kullanımına yönelik araştırma ödevi verilebilir. Bu ödevin değerlendirilebilmesi için hazırlama, içerik ve sunum süreçlerini içine alan derecelendirme ölçeği kullanılabilir. Gerçek sayıların üslü ve köklü gösterimlerinin, gerçek sayı aralıklarının ve bunlarla yapılan işlemlerin farklı matematiksel bağlamlarda ele alındığı performans görevi verilebilir. Bu performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendilerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu kullanılabilir. Farklı sayı kümelerinin özellikleri ve aralarındaki ilişkilere dair çalışma kâğıdı verilebilir. Cebirsel özdeşliklerin kullanımına yönelik sorulardan oluşan çalışma kâğıdı, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Performans görevi: Öğrenme çıktıları; çalışma kâğıdı, performans görevi ve araştırma ödevi ile değerlendirilebilir. Gerçek sayıların üslü ve köklü gösterimlerinin, gerçek sayı aralıklarının ve bunlarla yapılan işlemlerin farklı matematiksel bağlamlarda ele alındığı performans görevi verilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin ondalık gösterim ile verilen sayılarla toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemleri yapabildiği; ondalık gösterimlerin basamak değerlerini belirleyebildiği; ondalık gösterimlerle ve tabanı rasyonel sayı, kuvveti tam sayı olan üslü gösterimleri verilen sayılarla işlemler yapabildiği; irrasyonel sayıları bildiği, bir irrasyonel sayının elemanı olduğu gerçek sayı aralıklarını belirleyebildiği kabul edilmektedir. Ayrıca gerçek sayı aralıklarını sayı doğrusu üzerinde gösterebildiği; pozitif bir gerçek sayının karekökünün rasyonel sayı olup olmadığını belirleyebildiği; rasyonel sayılarda toplama ve çarpma işlemlerinin değişme, birleşme, birim eleman, yutan eleman özellikleri ile çarpma işleminin toplama ve çıkarma işlemleri üzerine dağılma özelliğini bildiği ve cebirsel ifadeleri belirleyip bunlarla işlemler yapabildiği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
Ondalık, üslü ve köklü gösterimlerin anlamlarına, ondalık gösterimlerde basamak değerlerinin belirlenmesine ve ondalık gösterimlerle işlem yapmaya yönelik bilgi ve beceri düzeylerini ortaya çıkaran çalışmalara yer verilebilir. Taban ve üs kavramları ile ilgili bilgilerin sorgulanmasına, tabanı rasyonel sayı ve kuvveti tam sayı olan bir sayının kuvvetinin nasıl alındığına yönelik açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilerden verilen gerçek sayı aralıklarını sayı doğrusunda göstermeleri istenebilir. Buradan yola çıkılarak sayı doğrusunda yer alan noktaların ve gerçek sayı aralıklarının neyi temsil ettiğine [(0, 5) nın 0 < x < 5, [-5, 10) nın -5≤ x < 10, (-∞, ∞) nın tüm gerçek sayıları temsil etmesi gibi] yönelik sorular sorularak öğrencilerin bu konular hakkındaki temel bilgileri değerlendirilebilir. Bununla birlikte irrasyonel bir sayının sayı doğrusundaki yaklaşık yerinin gösterilmesi istenebilir.
Öğrencilerin gerçek sayıları, gerçek sayılarla yapılan işlemleri (irrasyonel sayılar hariç) ve bunların özelliklerini hatırlayıp hatırlamadıklarını kontrol etmeye yönelik gerçek yaşam durumu örnekleri verilebilir. Öğrencilerden bu örneklere karşılık gelen cebirsel ifadeleri bulmaları istenir. Elde ettikleri birinci dereceden cebirsel ifadeler üzerinde işlem yapmaları [2a+2b, y-(3y-2), 2 . (5x-1) gibi] sağlanabilir.
Köprü Kurma MEB
Gerçek sayıların ondalık, üslü ve köklü gösterimlerine duyulan ihtiyaç ile ilgili olarak öğrencilerin fikirlerini paylaşması sağlanabilir. Sayıların bağlamlarla anlam kazandığı farklı disiplinlerden (fizik, kimya, biyoloji, astronomi) veya gerçek yaşam durumlarından gösterim örneklerine yer verilebilir. Gerçek yaşam örnekleri üzerinden farklı sayı kümelerine ve sayıların farklı temsillerine neden ihtiyaç duyulduğuna dair sınıf tartışması yapılabilir. Örneğin 100 metre koşu yarışlarında koşucuların sıralamalarının belirlenmesinde neden ondalık gösterime ihtiyaç duyulduğu sınıf içinde tartışılabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş25 dk
Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ışık yılının uzunluğunu ve bir atomun büyüklüğünü gösteren iki çok farklı sayıyı yazar; öğrencilerden bu sayıların nasıl daha kısa gösterilebileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden gündelik yaşamda ve fen derslerinde karşılaştıkları üslü ve köklü ifadeler söylemeleri istenir. Dersin amacı varsayım yapma, örüntü bulma ve genelleme olarak açıklanır.
- Keşfetme35 dkEtkinlik 1
Öğrenciler dörder kişilik gruplar hâlinde fizik, kimya, biyoloji ve ekonomi gibi alanlarda ya da gerçek yaşam durumlarında karşılaştıkları üslü ve köklü gösterimlere örnekler bulur (SDB2.2). Öğretmen, ders kitabından seçilen örneklerle toplama ve çıkarma işlemlerinde üslü ve köklü ifadelerin nasıl davrandığını tartıştırır. Gruplar bulgularını ortak bir çizelgeye yazar (E3.6) (MAT.9.1.1.a).
MAT.9.1.1 - 35 dkEtkinlik 2
Öğrenciler çarpma, bölme ve kareköklü ifadeler için eşlenik ile ilgili farklı örnekleri inceler. Gruplar, bu işlemlerin genel özelliklerinin neler olabileceğini tartışır ve düşüncelerini gerekçeleriyle sınıfa açıklar (SDB2.1). Öğretmen, farklı işlemlerdeki benzer durumları ayırt etmeleri için yönlendirici sorular sorar (KB2.16.3) (MAT.9.1.1.a).
MAT.9.1.1 - Uygulama25 dkEtkinlik 1
Öğrenciler, keşfedilen örneklere dayanarak üslü ve köklü gösterimlerle yapılan işlemlere ilişkin varsayımlarını bireysel olarak Çalışma Kâğıdı'na yazar. Her öğrenci en az üç varsayımı örnek sayılarla destekler. Öğretmen, çalışmaları gözlemleyip dönüt verir (MAT.9.1.1.a).
MAT.9.1.1 - 30 dkEtkinlik 2
Öğrenciler, farklı sayılarla yaptıkları işlemlerde ortaya çıkan örüntüleri bir listede toplar. Gruplar bu örüntülerden varsayımlarına yönelik genellemeler yazar ve örüntüleri başka sayılarla yeniden dener (E3.7) (SDB2.2). Öğretmen, her grubun listesini inceleyerek dönüt verir (MAT.9.1.1.b).
MAT.9.1.1 - 25 dkEtkinlik 3
Öğrencilerden bilimsel gösterimin kullanıldığı fizik, kimya ve biyoloji derslerindeki gerçek yaşam durumlarına (atmosferdeki karbondioksit miktarı, gezegenler arası mesafe, atomun büyüklüğü, bir ışık yılı gibi) ilişkin ders kitabı ve diğer kaynaklarla araştırma yapmaları istenir (E1.1). Bulunan sayılar bilimsel gösterimle yazılarak örüntüler ve genellemeler yeniden gözden geçirilir (MAT.9.1.1.b).
MAT.9.1.1 - 30 dkEtkinlik 4
Gruplar, yazdıkları varsayımlarla genellemelerini karşılaştırır ve hangi varsayımların genellemelerle uyuştuğunu belirler. Uyuşmayan durumlar için yeni örnekler denenir ve gerekçeler tartışılır (E3.6) (SDB2.1). Gruplar sonuçlarını tahtada özetler; öğretmen dönüt verir (MAT.9.1.1.c).
MAT.9.1.1 - Sonuçlandırma35 dk
Gruplar, varsayımlarıyla genellemeleri arasındaki farkları özetleyen birer cümle tahtaya yazar; öğretmen ortak sonuçları öğrencilerle birlikte toparlar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak varsayım, örüntü ve genelleme basamaklarındaki çalışmalarını değerlendirir. Öğretmen Çalışma Kâğıdı'nı Derecelendirme Ölçeği ile değerlendirir (MAT.9.1.1.c).
MAT.9.1.1
Sınıf defteri: MAT.9.1.1 Gerçek sayıların üslü ve köklü gösterimleriyle yapılan işlemlere dair…; değerlendirme
Derse Giriş YZ 25 dk
Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ışık yılının uzunluğunu ve bir atomun büyüklüğünü gösteren iki çok farklı sayıyı yazar; öğrencilerden bu sayıların nasıl daha kısa gösterilebileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden gündelik yaşamda ve fen derslerinde karşılaştıkları üslü ve köklü ifadeler söylemeleri istenir. Dersin amacı varsayım yapma, örüntü bulma ve genelleme olarak açıklanır.
Keşfetme YZ 35 dk
Öğrenciler dörder kişilik gruplar hâlinde fizik, kimya, biyoloji ve ekonomi gibi alanlarda ya da gerçek yaşam durumlarında karşılaştıkları üslü ve köklü gösterimlere örnekler bulur (SDB2.2). Öğretmen, ders kitabından seçilen örneklerle toplama ve çıkarma işlemlerinde üslü ve köklü ifadelerin nasıl davrandığını tartıştırır. Gruplar bulgularını ortak bir çizelgeye yazar (E3.6) (MAT.9.1.1.a).
Keşfetme YZ 35 dk
Öğrenciler çarpma, bölme ve kareköklü ifadeler için eşlenik ile ilgili farklı örnekleri inceler. Gruplar, bu işlemlerin genel özelliklerinin neler olabileceğini tartışır ve düşüncelerini gerekçeleriyle sınıfa açıklar (SDB2.1). Öğretmen, farklı işlemlerdeki benzer durumları ayırt etmeleri için yönlendirici sorular sorar (KB2.16.3) (MAT.9.1.1.a).
Uygulama YZ 25 dk
Öğrenciler, keşfedilen örneklere dayanarak üslü ve köklü gösterimlerle yapılan işlemlere ilişkin varsayımlarını bireysel olarak Çalışma Kâğıdı'na yazar. Her öğrenci en az üç varsayımı örnek sayılarla destekler. Öğretmen, çalışmaları gözlemleyip dönüt verir (MAT.9.1.1.a).
Uygulama YZ 30 dk
Öğrenciler, farklı sayılarla yaptıkları işlemlerde ortaya çıkan örüntüleri bir listede toplar. Gruplar bu örüntülerden varsayımlarına yönelik genellemeler yazar ve örüntüleri başka sayılarla yeniden dener (E3.7) (SDB2.2). Öğretmen, her grubun listesini inceleyerek dönüt verir (MAT.9.1.1.b).
Uygulama YZ 25 dk
Öğrencilerden bilimsel gösterimin kullanıldığı fizik, kimya ve biyoloji derslerindeki gerçek yaşam durumlarına (atmosferdeki karbondioksit miktarı, gezegenler arası mesafe, atomun büyüklüğü, bir ışık yılı gibi) ilişkin ders kitabı ve diğer kaynaklarla araştırma yapmaları istenir (E1.1). Bulunan sayılar bilimsel gösterimle yazılarak örüntüler ve genellemeler yeniden gözden geçirilir (MAT.9.1.1.b).
Uygulama YZ 30 dk
Gruplar, yazdıkları varsayımlarla genellemelerini karşılaştırır ve hangi varsayımların genellemelerle uyuştuğunu belirler. Uyuşmayan durumlar için yeni örnekler denenir ve gerekçeler tartışılır (E3.6) (SDB2.1). Gruplar sonuçlarını tahtada özetler; öğretmen dönüt verir (MAT.9.1.1.c).
Sonuçlandırma YZ 35 dk
Gruplar, varsayımlarıyla genellemeleri arasındaki farkları özetleyen birer cümle tahtaya yazar; öğretmen ortak sonuçları öğrencilerle birlikte toparlar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak varsayım, örüntü ve genelleme basamaklarındaki çalışmalarını değerlendirir. Öğretmen Çalışma Kâğıdı'nı Derecelendirme Ölçeği ile değerlendirir (MAT.9.1.1.c).
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
Kaynaklar
- Matematik Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Matematik
- Sınıf
- 9. Sınıf
- Ünite / Tema
- MAT.9.1. Sayılar
- Konu
- Gerçek Sayıların Üslü ve Köklü Gösterimleri ile Yapılan İşlemler
- Önerilen Süre
- 6 ders saati (240 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
Kaynaklar
- Matematik Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Derecelendirme Ölçeği
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı