T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF PROJE TASARIMI VE UYGULAMALARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere bilgi, bilim, araştırma ve proje kavramlarının temel tanımları üzerinden giriş yapılır. Etkileşimli tahta üzerinde bu kavramların günlük yaşamdaki karşılıkları tartışılır (E1.1). Öğrencilerin merak duygularını uyandıracak görsel materyaller sunulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen tarafından sunulan görsel ve video içerikleri üzerinden bilgi, bilim, araştırma ve proje kavramları incelenir (OB4). Öğrencilerden bu materyallerle ilgili sorgulayıcı sorular sormaları istenir (KB2.8). Kavramların tanımlanması ve aralarındaki temel farkların belirlenmesi için sınıf içi tartışma yürütülür.

   PTU.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden farklı kaynaklardan bilgi toplama çalışması yapmaları istenir (D3, KB2.6). Bilimsel kaynaklar ile popüler medyanın yaklaşımı karşılaştırılarak güvenilir bilginin ayırt edilmesi sağlanır (KB2.7, E3.4). Yerli ve millî projelerin incelenmesiyle vatanseverlik değerleri vurgulanır (D19). Toplanan verilerle çıkarım yaparak bir karşılaştırma tablosu oluşturulur (KB2.16).

   PTU.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları karşılaştırma tabloları ve çalışma kâğıtları üzerinden performans görevi değerlendirilir (SDB2.1). Bilgiye ulaşma yollarının güvenilirliği üzerine genel bir sentez yapılır. Öğrencilerin araştırma sürecinde edindikleri temel kazanımlar özetlenerek ders sonlandırılır.

   PTU.1.1

Sınıf defteri: PTU.1.1 Bilim, bilgi, araştırma ve proje kavramlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden proje hazırlamanın gerekçeleri üzerine ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş aşaması gerçekleştirilir. Proje kavramı ve araştırma süreçlerinin önemine değinilerek, bilgiye ulaşma yollarının projelerdeki kritik rolü vurgulanır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden proje hazırlamanın gerekçelerini tartışma ve soru-cevap yöntemleriyle incelemeleri istenir (OB1). Tartışma sırasında öğrencilerin merak duygularını tetikleyici sorularla sürece dahil edilmeleri sağlanır (E1.1). Proje metinleri üzerinden araştırma süreçlerinin incelendiği bir beyin fırtınası gerçekleştirilir.

   PTU.1.5
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden proje hazırlamanın gerekçelerine ulaşmak için kullanacakları araçları (kitap, makale, elektronik dergi vb.) belirlemeleri ve bu kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (KB2.6). Elde edilen bilgilerin TÜBİTAK, TÜİK veya Kalkınma Ajansları gibi kurumların verileriyle doğrulanması sağlanır (SDB3.3, OB7). Öğrencilerden zenginleştirme kapsamında araştırma ve proje yaklaşımı arasındaki farkları tablo halinde göstermeleri istenir; destekleme için bilgi günlüğü tutmaları sağlanır.

   PTU.1.5
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin topladıkları bilgileri bir rapor halinde sunmaları veya karşılaştırma tablosu oluşturarak sunmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2). Süreç sonunda proje hazırlama aşamalarında doğru bilgiye ulaşmanın ve doğruluğunu teyit etmenin önemi üzerinde durulur.

   PTU.1.5

Sınıf defteri: PTU.1.5 Proje hazırlamanın gerekçeleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden bilim, bilgi, araştırma ve projenin temel kavramlarını içeren ön bilgilerini paylaşmaları istenir. Güvenilir bilgi kaynaklarının önemine dair kısa bir tartışma ortamı oluşturulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden bilgi, bilim, araştırma ve projenin özelliklerini drama veya soru-cevap yöntemleriyle incelemeleri istenir (OB1). Bilimsel bilginin nitelikleri üzerine grup tartışmaları yapılarak kavramlar arasındaki farklar vurgulanır (KB2.8).

   PTU.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden bilgiye ulaşmak için kullanabilecekleri TÜBİTAK, TDK, TÜİK, TTK ve ULAKBİM gibi resmi kurumları belirlemeleri istenir (OB1). Belirlenen kaynakların güvenilirliğini karşılaştırma tablosu üzerinde tasarlayarak kayıt etmeleri sağlanır (KB2.7, SDB2.2).

   PTU.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden edindikleri bilgilerin bilimsel bilgi olup olmadığını değerlendirerek çalışma kâğıdına not almaları istenir. Güvenilir kaynakların araştırma sürecindeki kritik rolü vurgulanarak ders sonlandırılır.

   PTU.1.2

Sınıf defteri: PTU.1.2 Bilim, bilgi, araştırma ve projenin özellikleri ve önemi hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Bilim, bilgi, araştırma ve projenin temel özelliklerinin tanımlandığı bir giriş yapılır. Öğrencilerin merak duygularını (E1.1) uyandıracak şekilde, güvenilir bilgiye ulaşma sürecinin önemi vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden belirlenen araçları kullanarak bilim, bilgi, araştırma ve projenin özellikleri ile önemine dair bilgileri bulmaları (KB2.6) istenir. Elde edilen bilgiler kaydedilirken (PTU.1.2.ç), odaklanma (E3.2) ve gerçeği arama (E3.4) süreçlerine dikkat edilir.

   PTU.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden elde ettikleri bilgileri farklı veri kaynaklarından kontrol ederek doğrulamaları istenir (PTU.1.2.c). Doğrulanan bilgilerin benzerlik ve farklılıklarını belirleyerek bir karşılaştırma tablosunda göstermeleri sağlanır (SDB3.3, OB7). İhtiyaç duyan öğrenciler için görsel içerikler ve animasyonlar kullanılarak kavramların somutlaştırılması sağlanır.

   PTU.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları karşılaştırma tabloları üzerinden elde ettikleri bilgileri sentezledikleri bir değerlendirme yapılır. Bilgi okuryazarlığı (OB1) ve veri okuryazarlığı (OB7) becerilerinin kazanımı üzerine kısa bir özet sunulur.

   PTU.1.2

Sınıf defteri: PTU.1.2 Bilim, bilgi, araştırma ve projenin özellikleri ve önemi hakkında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere proje kavramı ve çeşitliliği hakkında genel bilgiler sunulur. Proje türlerini araştırırken kullanılacak araçların önemi vurgulanarak dersin amaçları aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden proje türleri hakkında bilgiye ulaşabilmek için kullanabilecekleri uygun araçları (makale, kurumsal rapor, tez vb.) belirlemeleri istenir (KB2.6). Belirlenen kaynakların güvenilirliği ve veri okuryazarlığı çerçevesinde değerlendirilmesi sağlanır (OB7).

   PTU.2.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden belirlenen araçları kullanarak uygulamalı proje, toplumsal fayda ve sanatsal projeler hakkında bilgi toplamaları istenir (PTU.2.1.b). Öğrenciler topladıkları bilgileri karşılaştırarak sınıflandırır (KB2.7) ve zenginleştirme kapsamında farklı alanlardaki projeleri amaçlarına göre bir tabloya kaydederler (D16, E2.2).

   PTU.2.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin topladıkları bilgileri içeren karşılaştırma tabloları değerlendirilir. Performans görevleri ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak proje türlerine dair ulaşılan bilgilerin doğruluğu kontrol edilir.

   PTU.2.1

Sınıf defteri: PTU.2.1 Proje türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden proje türleri kavramı ve BİDEB gibi destekleyici kurumların sunduğu imkanlar hakkında ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş aşaması gerçekleştirilir. Proje çeşitliliğinin önemine değinilerek dersin amaçları aktarılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden TÜBİTAK, BİDEB ve AB gibi kurumların desteklediği projeler hakkında farklı veri kaynaklarından bilgi toplama araçlarını belirlemeleri istenir (KB2.6). Belirlenen araçlar kullanılarak ulaşılan bilgilerin çözüm odaklı bir yaklaşımla doğruluğu kontrol edilerek kaydedilir (D12, D16, E2.2).

   PTU.2.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden doğruladıkları proje türlerine ait bilgilerin benzerlik ve farklılıklarını belirleyerek bir karşılaştırma tablosuna kaydetmeleri istenir (SDB3.3, OB7, KB2.7). Zenginleştirme kapsamında sosyal bilimler, sağlık veya mühendislik gibi alanlardan seçilen beşer projeyi amaçlarına göre sınıflandırmaları; destekleme kapsamında ise iki kişilik gruplar oluşturarak ulaşılan bilgileri 'Ben hangi proje türüyüm?' oyunuyla arkadaşlarına aktarmaları sağlanır.

   PTU.2.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları karşılaştırma tabloları, belirlenen dereceli puanlama anahtarı (rubrik) üzerinden değerlendirilir. Proje türlerini sınıflandırmada başarı gösteren öğrencilerin performans görevleri kaydedilir.

   PTU.2.1

Sınıf defteri: PTU.2.1 Proje türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen araçlarla ulaşılan proje türleri bilgilerini etkileşimli tahtada kısaca özetletir. Öğrencilerden bulunan bir bilginin doğru olup olmadığını nasıl anlayabilecekleri sorulur. Bu haftanın bulunan bilgileri doğrulama ve kaydetme üzerine olduğu belirtilir; bilgiyle çalışırken sabırlı ve sorumlu davranmanın önemi vurgulanır (D12, D16).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere TÜBİTAK 2204-B proje örneklerinden biri (temel, sosyal ya da uygulamalı) seçtirilir. Seçilen projenin özet, amaç, özgün değer, yöntem, uygulama basamakları ve çıktıları ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklarla karşılaştırılarak bilgilerin doğruluğu denetlenir (KB2.6, OB7). Tutarsız bulunan bilgiler işaretlenir ve en az iki kaynakla teyit edilir (PTU.2.1.c).

   PTU.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri bireysel olarak karşılaştırma tablosuna kaydetmeleri istenir. Tabloda özet, amaç, özgün değer, yöntem, uygulama basamakları ve çıktılar için ayrı sütunlar yer alır; seçilen proje türünün özellikleri yazılır (KB2.7, PTU.2.1.ç). Öğretmen süreci gözlemler ve bireysel dönüt verir.

   PTU.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde tablolarını birbirleriyle karşılaştırır; farklı proje türlerine ilişkin kayıtlardaki eksikler ve tutarsızlıklar belirlenip düzeltilir. Gruplar kayıtlarının doğruluğuna ilişkin kararlarını gerekçelendirir (SDB3.3, E2.2, PTU.2.1.ç). Öğretmen grupları dolaşarak dönüt verir.

   PTU.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin tamamladığı karşılaştırma tabloları performans görevi kapsamında toplanır. Tablolar, bilgilerin doğrulanması ve kaydedilmesi ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden kayıt sürecinde en çok zorlandıkları noktayı ve bir sonraki çalışmada neyi geliştireceklerini söylemeleri istenir.

   PTU.2.1

Sınıf defteri: PTU.2.1 Proje türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada proje örneklerinden oluşan kısa bir görsel sunar ve öğrencilerden bu örneklerin hangi amaçla, kimler için hazırlanmış olabileceğini tahmin etmelerini ister. Önceki derste çalışılan proje türleri hatırlatılır. Bugün proje türleri arasındaki benzerlik ve farklılıkların karşılaştırma tablosuyla belirleneceği, gruplarla da bir performans görevi yürütüleceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki proje türü örnekleri (BİDEB, Harezmi, girişimcilik) öğrencilerle birlikte incelenir. Öğrencilerden her örnek için amaç, hedef kitle, öncelikli alan, platform ve alt yapı bilgilerini metinden bulup not etmeleri istenir (KB2.6). Toplanan bilgiler etkileşimli tahtadaki boş karşılaştırma tablosuna sınıfça işlenir (OB7).

3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak tabloyu kullanarak iki proje türünü hedef kitle, öncelikli alan, platform ve alt yapı yönlerinden karşılaştırır; benzerlikleri ve farklılıkları ayrı sütunlara yazar (KB2.7). Her bilginin ders kitabındaki hangi veriye dayandığı yanına işaretlenir (OB7). Tamamlanan tablolar ikili olarak karşılaştırılır ve eksikler giderilir.

4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde performans görevi yürütülür: her grup verilen bir proje fikri için hangi proje türünün daha uygun olduğuna gerekçeleriyle karar verir (SDB3.3). Görev dağılımı yapılır ve her üyenin payını zamanında tamamlaması beklenir (E2.2, D16). Tartışmalarda sabırlı davranılması vurgulanır (D12). Kararlar sınıfa kısaca sunulur.

5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar kararlarını ve karşılaştırma tablolarını sunar; öğretmen performans görevini ve karşılaştırma tablosunu dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden proje türleri arasındaki en önemli bir benzerliği ve bir farklılığı sözlü olarak belirtmeleri istenir. Tablolardaki eksikler etkileşimli tahtada birlikte tamamlanır.

Sınıf defteri: Proje Türleri Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada bir devlet memuru ile bir işletme sahibinin bir günlük işini anlatan iki kısa iş tanımı yansıtılır. Öğretmen 'Bu iki kişinin işi hangi yönlerden ayrılır?' sorusunu yöneltir ve öğrencilerin ilk görüşlerini alır (E1.1). Önceki haftada çalışılan proje türleriyle bağ kurularak bir projenin başlangıcında girişimcinin rolü sorgulanır. Dersin amacı, girişimcilik kavramını ve girişimci özelliklerini tanımlamak ve bu konuda sorular üretmek olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruptan bir devlet memuru ile bir işletme sahibinin iş tanımlarını karşılaştırmalı tabloda analiz etmesi istenir (KB2.8). Bu analizden yola çıkılarak girişimcilik kavramı ve girişimci bireyin özellikleri grup tanımı olarak yazılır (PTU.3.1.a). Ardından gruplardan cesaret, yenilikçilik, risk alma, vizyonerlik gibi özellikleri içeren sorular yazarak ortak bir 'soru sepeti' hazırlamaları istenir (PTU.3.1.b).

   PTU.3.1
3. Uygulama35 dk

   Sınıftan gönüllü bir öğrenci sepetten bir kavram seçer; kavramın anlamını ya da girişimcilikteki karşılığını arkadaşlarına soru olarak yöneltir (PTU.3.1.b). Yanıtlar tartışılır; tahtadaki girişimcilik tanımı ve özellik listesi öğrencilerle birlikte yanıtlara göre tamamlanır (PTU.3.1.a). Sıra gönüllüler arasında döner ve her grubun sepetten en az bir kavram sorması sağlanır (E3.8).

   PTU.3.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Her öğrenciden girişimcilik kavramını kendi cümleleriyle tanımlaması ve girişimci bireyin üç özelliğini örnekle açıklaması istenir; bu çalışma Performans Görevi olarak alınır. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Sepette yanıtsız kalan sorular belirlenir ve bu soruların sonraki derslerde ele alınacağı duyurulur.

   PTU.3.1

Sınıf defteri: PTU.3.1 Girişimcilik kavramını ve girişimci bireyin özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir girişimcinin hayat hikâyesinden kısa bir bölüm gösterir; öğrencilerden bu kişide dikkatlerini çeken özelliği söylemeleri istenir (E1.1). Girişimcilik ve girişimci birey kavramları kısaca hatırlatılır. Öğrencilere bu derste girişimcilik hakkında sorular üretecekleri, bilgi toplayacakları ve topladıkları bilgilerin doğruluğunu değerlendirecekleri belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki topluma katkı sağlayan girişimcilik örnekleri incelenir; öğrencilerden bu örneklerin ülkenin kalkınmasına ve gelişmesine katkısı üzerinde durmaları beklenir (D19.4). İkişerli çalışan öğrenciler, her örnek için girişimci bireyin özellikleri ile topluma ve ülkeye katkısı hakkında en az üç soru yazar (KB2.8, E3.8) (PTU.3.1.b). Sorular sınıfta paylaşılır ve tahtada toplanır.

   PTU.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden girişimci bireylerin topluma ve bir ülkeye katkısının ne olabileceğini sorgulamaları istenir. Öğrenciler, günümüzde ilginç girişimcilik örnekleri sergileyen bireylerin hayat hikâyelerini ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan bulur (OB1). Bulunan bilgiler özetlenerek sınıf ortamında paylaşılır (PTU.3.1.c).

   PTU.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Toplanan bilgiler öğrenciler tarafından eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilir; öğrencilerden bilgilerin doğruluğunu sorgulamaları, farklı bakış açılarını analiz etmeleri ve güvenilir kaynakları ayırt etmeleri istenir (E1.1, E3.2). Gruplar hâlinde kaynak, tarih ve kanıt ölçütleriyle her bilginin doğruluğu tartışılır; doğrulanamayan bilgiler ayrılır (PTU.3.1.ç).

   PTU.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her öğrenciden, değerlendirdiği bilgilerden birinin doğruluğunu ölçütleriyle birlikte gerekçelendiren kısa bir performans görevi sunması istenir. Görevler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, sorulan soruların, toplanan bilgilerin ve doğruluk değerlendirmesinin girişimcilik anlayışına katkısını sınıfla birlikte özetler (PTU.3.1.ç).

   PTU.3.1

Sınıf defteri: PTU.3.1 Girişimcilik kavramını ve girişimci bireyin özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, çevrelerinde gördükleri bir girişimcilik örneğini (yerel üretici, genç girişimci vb.) etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden bu örnekten ne anladıklarını söylemelerini ister (E1.1). Önceki haftalarda tanımlanan girişimcilik kavramı ve girişimci birey özellikleri hatırlatılır. Bugün toplanan bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve bu bilgilerden çıkarım yapılacağı belirtilir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Her öğrenciden kendisini girişimci bir birey olarak düşünerek bir girişimcilik örneği oluşturması ve sınıfta paylaşması istenir. Paylaşım sırasında öğrenciler örneğin dayandığı bilgilerin kaynağını belirtir; sınıf bu bilgilerin güvenilirliğini ders kitabı ve önceki haftalarda toplanan verilerle karşılaştırarak sorgular (OB1). Doğrulanamayan bilgiler düzeltilir (KB2.8) (PTU.3.1.ç).

   PTU.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Paylaşımların ardından öğrencilerden hangi girişimci proje örneğinin inovatif, topluma katkı sağlayan ve katma değeri yüksek özellikler içerdiğine ilişkin çıkarımda bulunmaları istenir. Çıkarımlar gerekçeleriyle yazılı olarak kaydedilir ve renkli yapışkanlı kâğıtlarla tahtaya yapıştırılır (KB2.13) (PTU.3.1.d).

   PTU.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tahtadaki veriler sınıfça incelenir; her ölçüt için yapışkanlı kâğıtlar sayılarak bir tablo oluşturulur (OB7). Bu verilerden hareketle hangi projenin en inovatif, topluma katkı sağlayan ve katma değeri yüksek özellikleri içerdiği tespit edilir ve gerekçesi açıklanır (PTU.3.1.d).

   PTU.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden seçilen projeye ilişkin çıkarımlarını bir cümleyle yazılı özetlemeleri istenir. Öğretmen, bilgilerin doğruluğu ve çıkarımların gerekçeleri üzerine kısa geri bildirim verir. Girişimcilik örneğini ve çıkarımını içeren çalışma performans görevi olarak toplanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Böylece girişimci bireyin özelliklerine ilişkin çıkarımlar toparlanır (PTU.3.1.d).

   PTU.3.1

Sınıf defteri: PTU.3.1 Girişimcilik kavramını ve girişimci bireyin özelliklerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası kapsamında kaynakları verimli kullanmanın (D17) ve ülkeye değer katan projeler üretmenin (D19) önemine değinilir. Öğretmen, bir proje fikrinin destek programına sunulabilmesi için yazıya dökülürken nelere dikkat edilmesi gerektiğini sorar (E1.1). Öğrencilerin ilk düşünceleri etkileşimli tahtada toplanır ve dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba farklı bir proje yazım kılavuzu ya da örnek proje verilir. Gruplar, belgedeki bölümleri ve yazım aşamalarını inceleyerek dikkat edilen unsurları listeler (KB2.8). İnceleme verilerine dayanılarak proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurlar tanımlanır ve etkileşimli tahtada paylaşılır (PTU.3.2.a).

   PTU.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurlar hakkında en az üçer soru hazırlamaları istenir (E3.8). Sorular, farklı renklerdeki kâğıtlara yazılır. Öğretmen, soruların açık olup olmadığını sınıfta dolaşarak kontrol eder (PTU.3.2.b).

   PTU.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tahtaya öğretmen ya da çizimi iyi olan bir öğrenci tarafından meyve ağacı çizilir. Öğrenciler renkli soru kâğıtlarını ağacın meyvesiymiş gibi üzerine yapıştırır. Ardından gruplar, ağaçtaki soruların yanıtlarını ders kitabı, kılavuz ve örnek projelerden arayarak bilgi toplar ve kaynaklarını not eder (PTU.3.2.c, OB1).

   PTU.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar topladıkları bilgileri, soru, kaynak ve bulunan bilgi sütunlarından oluşan tek sayfalık bir performans görevinde özetler (PTU.3.2.c). Öğretmen, çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Yanıt bulunamayan sorular ağaç üzerinde ayrıca işaretlenir ve listelenir.

   PTU.3.2

Sınıf defteri: PTU.3.2 Proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurları sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste tanımlanan proje yazım unsurlarını ve sorulan soruları etkileşimli tahtada kısaca gösterir. Öğrencilerden bu soruların yanıtlarını bulmak için hangi kaynaklardan bilgi toplanabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Bu derste toplanan bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve bilgiler üzerinden çıkarım yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Önceki derste oluşturulan sorulardan benzer olanlar tespit edilerek etkileşimli tahtada ortak bir soru havuzu oluşturulur. Her gruba havuzdan bir ya da iki soru verilir. Öğrencilerden ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan bu soruların yanıtlarına yönelik bilgi toplamaları ve grup defterine kaydetmeleri istenir (OB1) (PTU.3.2.c).

   PTU.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri farklı kaynaklardaki bilgilerle karşılaştırır ve doğrulanabilen verileri işaretler (OB7). Doğru ve güvenilir bilgi ile güvenilmeyen bilgi ayırt edilerek gerekçeleriyle tartışılır. Her grup bilgilerin doğruluğunu eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir (D3.3) (PTU.3.2.ç).

   PTU.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Doğrulanan bilgiler grup içinde yeniden okunur ve proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurlara ilişkin çıkarımlar yazılır. Her grup çıkarımlarını gerekçeleriyle sınıfa sunar; diğer gruplar sorular yöneltir. Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (PTU.3.2.d).

   PTU.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bilgi toplama, doğruluk değerlendirmesi ve çıkarım basamaklarını içeren kısa bir performans görevi sunmaları istenir. Öğretmen sunumları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Sınıfça çıkarımlar özetlenerek proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurlar yeniden vurgulanır (PTU.3.2.d).

   PTU.3.2

Sınıf defteri: PTU.3.2 Proje yazım sürecinde dikkat edilmesi gereken unsurları sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen yeni yıl için belirlenen hedeflerden örnek vererek bir fikrin hayata geçmesi için kaynağa ihtiyaç duyulabileceğini söyler. Etkileşimli tahtada proje destek programlarının ve başvuru sürecinin aşamalarının adları gösterilir. Öğrencilerden bir proje fikrinin destek alabilmesi için neler gerekebileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki bilgilerden proje destek programlarının amaçlarını, destek verdiği alanları ve başvuru koşullarını inceler (KB2.8, OB1). Bulgular program ve aranan koşul sütunlarından oluşan bir tabloya yazılır. Öğrencilerden tablodaki ortak noktaları belirlemeleri istenir (E3.2).

3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel çalışmada her öğrenci kendi proje fikrine uygun bir destek programı seçer ve seçme gerekçesini yazar (E2.2). Programın hedef kitlesi, süresi ve bütçe sınırı gibi veriler okunup karşılaştırılır (OB7). Bütçe önerisinde tasarruflu ve gerçekçi olunması istenir (D17).

4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde başvuru sürecinin aşamaları doğru sıraya konarak akış şeması oluşturulur (KB2.13). Şemada her aşamanın sorumlusu ve gerekli belgeler belirtilir; bireysel çalışmalardan yararlanılarak başvuru taslağı hazırlanır. Çalışma sabır ve çalışkanlıkla yürütülür (D12, D3). Taslağın girişimcilik özellikleri bakımından değerlendirilmesi istenir (SBAB6).

5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan başvuru taslağını ve akış şemasını kısa bir performans görevi olarak sunmaları istenir. Sunumlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden projenin topluma ya da ülkeye katkısını bir cümleyle belirtmeleri istenir (D19). Destek programı seçiminde ve başvuru sürecinde dikkat edilecek noktalar birlikte özetlenir.

Sınıf defteri: Proje Destek Programları ve Başvuru Sürecinin Aşamaları; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iklim krizine ilişkin bir haber görseli sunar ve öğrencilerden görselde fark ettikleri durumu tek cümleyle ifade etmelerini ister (E3.5). Proje uygulama sürecinin ilk adımının sorunu fark etmek olduğu belirtilir. Bu derste gruplar hâlinde bir problem durumu belirlenip her öğrencinin üstleneceği görevlerin planlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden çevrelerinde ya da haberlerde gördükleri iklim krizi gibi bir problem durumunu belirlemeleri istenir. Problemin insanları ve diğer canlıları nasıl etkilediği üç dört cümleyle özetlenir (D5.2, D9.3). Gözleme, mevcut bilgiye ve veriye dayanarak problemin nedenleri ve olası gidişatına ilişkin tahminler yazılır (OB7, SDB3.3) (PTU.4.1.a).

   PTU.4.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler üçer dörder kişilik gruplara ayrılır ve her grup belirlenen problemlerden birini seçer. Seçilen problem, ör. fosil yakıtların çevreye verdiği zarar, tek bir problem cümlesiyle tanımlanır (KB3.2) (PTU.4.1.a). Problemi netleştirmek için yapılacak işler küçük adımlara bölünür ve görev kartına yazılır (KB2.13).

   PTU.4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her öğrenci üzerine düşen görevi, ör. veri toplayıcı, kaynak araştırmacısı, kayıt tutucu ya da sözcü, belirleyerek sorumluluk alır (D16, SDB3.3). Gruplar problemi somutlaştıracak verileri ve bu verilerin hangi veri toplama tekniğiyle (gözlem, anket, görüşme) elde edileceğini belirler (OB7) (PTU.4.1.a). Görev dağılımı tahtadaki ortak tabloya işlenir.

   PTU.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, problem cümlesini ve görev dağılımını Performans Görevi olarak sınıfa kısaca sunar (PTU.4.1.a). Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi görevlerini yerine getirme düzeylerini, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkısını değerlendirir (D16).

   PTU.4.1

Sınıf defteri: PTU.4.1 Problem durumunu belirleyerek fikir üretebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Enerji Tasarrufu Haftası'na ilişkin bir okul ya da çevre görseli gösterir. Öğrencilerden önceki derste fark ettikleri sorun durumunu ve proje ekibindeki görevlerini hatırlamaları istenir. Bugün benzer proje deneyimlerinin incelenerek görev dağılımının ve proje uygulama sürecinin ele alınacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki enerji tasarrufu ile çevre temizliğine yönelik örnek proje deneyimlerini dörder kişilik gruplarda incelemeleri istenir. Gruplar, örneklerde sorunun nasıl ele alındığını, kimin hangi görevi üstlendiğini ve işlerin hangi sırayla yürütüldüğünü tabloya yazar. Öğretmen, gelecek nesillere temiz bir çevre bırakmak için bu deneyimlerden yararlanmanın önemini vurgular (D18.3). İnceleme bulguları sınıfta kısaca paylaşılır (PTU.4.1.b).

   PTU.4.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, incelenen deneyimlerdeki görev dağılımını ve zaman planlamasını dijital takip formuna aktarır. Formda görev, sorumlu kişi, başlama-bitiş tarihi ve ilerleme durumu sütunları doldurulur. Görevlerin adil dağıtılıp dağıtılmadığı sorgulanır (D1). Öğretmen tahtada örnek bir form gösterir (PTU.4.1.b).

   PTU.4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden incelenen deneyimlerde karşılaşılan aksaklıkların nedenleri üzerine önermelerle akıl yürütmeleri ve bu aksaklıkların nasıl önlenebileceğini tartışmaları istenir (SDB3.2). Her grup, proje odaklı düşünme yaklaşımına göre deneyimden çıkardığı sonuçları sunar; diğer gruplar sunuma ilişkin değerlendirmede bulunur (E3.3, E1.4). Farklı görüşler saygıyla dinlenir (E3.5, D14) (PTU.4.1.b).

   PTU.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, bu haftaki inceleme ve görev dağılımı çalışmasını Performans Görevi olarak teslim eder. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi katkılarını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkılarını değerlendirir. Öğretmen, benzer deneyimlerin incelenmesinin proje sürecindeki yerini özetleyerek dersi toparlar (PTU.4.1.b).

   PTU.4.1

Sınıf defteri: PTU.4.1 Problem durumunu belirleyerek fikir üretebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda fark edilen konu/sorun/durumun ve incelenen benzer deneyimlerin etkileşimli tahtada özetlendiğini gösterir. Öğrencilerden kendi proje konularıyla ilgili akıllarına gelen ilk çözüm fikrini bir cümleyle yazmaları istenir. Bu derste fikir ve çözüm üretileceği ve akranlarla paylaşılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden proje sürecinde yaptıkları araştırmaları ve sahip oldukları bilgi ve deneyimleri üçerli gruplarda paylaşmaları istenir. Her öğrenci çözüm önerisini sınıf içinde kısaca sunar ve akranlarıyla fikir alışverişinde bulunur (E3.5). Gruplar, gelen önerilerden yararlanarak konuya ilişkin fikir ve çözüm listesi oluşturur (PTU.4.1.c).

   PTU.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden listedeki fikirleri özgünlük ve uygulanabilirlik açısından değerlendirip en uygun çözümü seçmeleri istenir (KB3.2). Gerekirse deney malzemeleriyle çözümün basit bir taslağı ya da modeli hazırlanır; yaratıcı alternatifler üretilir (E3.3) (PTU.4.1.c).

   PTU.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Örneğin çevresel sürdürülebilirliğe katkı için temiz enerji üretecek güneş enerji sistemi (GES) geliştirmeyi düşünen bir öğrencinin, fikrini arkadaşlarına açıklayıp öneriler alması örnek alınır (D5.1). Öğrenciler kendi çözümlerini arkadaşlarına açıklar, öneriler alır ve fikirlerini bu önerilere göre geliştirir (E1.4) (PTU.4.1.c).

   PTU.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden geliştirdikleri çözüm fikrini bir performans görevi olarak kısa bir sunumla özetlemeleri istenir. Arkadaşları Akran Değerlendirme Formunu doldurarak geri bildirim verir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi fikir üretme sürecini gözden geçirir.

   PTU.4.1

Sınıf defteri: PTU.4.1 Problem durumunu belirleyerek fikir üretebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, bir ekibin projesinde görevlerin dağıtıldığı ancak işlerin planlanan sürede bitmediği kısa bir durumu etkileşimli tahtada okur. Öğrencilerden bu durumda işlerin aksamasına neden olabilecek sorunları söylemeleri istenir. Önceki derste yapılan görev dağılımından yola çıkılarak dersin, proje sürecinde karşılaşılan problem durumunu belirlemeye odaklanacağı duyurulur (SDB3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere belgesel izletilir. Öğrencilerden belgeselde kendilerine ilginç gelen unsurları yorumlamaları ve maddeler hâlinde yazmaları istenir. Maddeler sınıfla paylaşılır ve bunlar arasından çözüm gerektiren bir problem durumu belirlenip kimin, neyi, hangi sonuçlarla etkilediği yazılarak yapılandırılır (KB2.13, E3.5) (PTU.4.2.a).

   PTU.4.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden belirledikleri problem durumunu iklim krizi bağlamında üç dört cümleyle özetlemeleri istenir. Özette problemin ne olduğu, kimleri etkilediği ve neden çözüm gerektirdiği yer alır. Özetler eşlerle okunarak eksik ya da gereksiz bilgiler ayıklanır (KB3.2) (PTU.4.2.b).

   PTU.4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden iklim krizinin 2050 yılına kadar çözüm üretilmezse insanlığa ne gibi zararlar verebileceğine ilişkin düşüncelerini bir metne dönüştürmeleri performans görevi olarak istenir. Metinde değişimin nedenleri ve olası sonuçları, varsa veri ve gözlemlere dayanarak açıklanır (SBAB4.3, OB7) (PTU.4.2.b).

   PTU.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden performans görevi olarak yazdıkları metni, problemin yapılandırılması ve özetlenmesi açısından öz değerlendirme formuyla değerlendirmeleri istenir. Ardından metinler eşlerle değiştirilerek akran değerlendirme formu doldurulur. Öğretmen, formlardan yola çıkarak ortak eksikleri sınıfla tartışır.

   PTU.4.2

Sınıf defteri: PTU.4.2 Problem durumunu belirleyerek problemi çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste yapılandırılan proje problem durumunu ve ekiplerin görev dağılımını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden proje takvimindeki ilerlemeyi kısaca değerlendirmeleri istenir. Dersin hedefleri olarak problemin özetlenmesi ve çözüme yönelik tahmin geliştirilmesi duyurulur (KB3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ekipleriyle yapılandırdıkları problem durumunu, ders kitabındaki örnek modeli ölçüt alarak üç-beş cümlelik bir özet metne dönüştürmeleri istenir (KB2.13). Ekipler özet metinlerini sınıfta sunar; her ekip kendi metnini öz değerlendirme formuyla, dinleyen ekipler akran değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğretmen, özetin problemi açık ve eksiksiz yansıtıp yansıtmadığını sorgulayan sorularla geri bildirim verir (PTU.4.2.b).

   PTU.4.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Ekipler, dijital içerik ve videolardan elde ettikleri tespitleri ile projeyle ilgili mevcut verileri tabloya işler. Tablodaki gözlem ve verilere dayanarak problemin çözümüne yönelik en az iki tahmin yazılır (OB7). Öğretmen, tahminlerin hangi veriye dayandığını her ekibe sorar (PTU.4.2.c).

   PTU.4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden problem çözülmezse 2050 yılına kadar neler olabileceğine ilişkin kısa bir öngörü metni yazmaları istenir (SBAB4.3). Metinler akranlarla paylaşılır; dinleyenler tespitlerle öngörü arasındaki bağı sorgular ve problemin ilerde verebileceği zararları fark eder. Ekipler tahminlerini aldıkları geri bildirime göre yaratıcı biçimde yeniden düzenler (E3.3, E3.5) (PTU.4.2.c).

   PTU.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Performans Görevi kapsamında problem özetlerini ve veriye dayalı tahminlerini tek sayfada birleştirmeleri istenir. Öz Değerlendirme Formu bireysel olarak doldurulur; Akran Değerlendirme Formu ile ekipler birbirlerinin tahminlerini ölçütlere göre değerlendirir. Öğretmen, ortak eksikleri sınıfla paylaşır ve ekiplerin zaman planlarını güncellemesini ister (SDB3.3, D16).

   PTU.4.2

Sınıf defteri: PTU.4.2 Problem durumunu belirleyerek problemi çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir güneş enerjisi santrali (GES) ve rüzgâr türbini görseli gösterir; 'İklim krizine karşı hangi çözümler geliştirilmiş olabilir?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden görselleri inceleyip düşüncelerini paylaşmaları istenir (E3.3). Bu hafta iklim krizi problemine yönelik tahminde bulunulacağı ve önermeler üzerinden akıl yürütüleceği açıklanır (KB3.2).

   PTU.4.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen öğrencilerin iklim krizine yönelik küresel ısınma, biyoçeşitliliğin azalması gibi zararları ve bunların önlenmesine yönelik güneş tenceresi, güneş panelleri, GES, rüzgâr türbinleri gibi uygulamaları gruplar hâlinde incelemesini sağlar. Gruplar güneş tenceresi modelini deney malzemesiyle gözlemler; gözlemlerine ve mevcut verilere dayanarak hangi uygulamanın hangi zararı azaltabileceğine ilişkin tahminlerini yazar (PTU.4.2.c, OB7, SBAB4.3). Farklı tahminler açık fikirlilikle dinlenir (E3.5).

   PTU.4.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden elde ettikleri bilgiler ve incelemeleri sonucunda iklim krizine yönelik fikir panosu oluşturmaları istenir. Her grup fikirlerini 'Eğer … yapılırsa … azalır, çünkü …' biçiminde önermelere dönüştürür ve bu önermelerin tutarlılığını sorgular (PTU.4.2.ç, E1.4).

   PTU.4.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden panodaki fikirler arasından benzer ve farklı olanları belirleyip gruplandırmaları, her gruba ad vermeleri ve gruplandırma ölçütünü açıklamaları istenir (PTU.4.2.ç, KB2.13). Gruplar hangi önermenin kanıtlarla daha güçlü desteklendiğini tartışır (SDB3.3).

   PTU.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden fikir panosundaki gruplandırılmış önermelerden birini seçip tahminini ve akıl yürütme basamaklarını kısa bir performans görevi olarak sunmaları istenir (PTU.4.2.ç). Öğrenciler öz değerlendirme formunu, akranlar akran değerlendirme formunu doldurur (SDB3.3). Öğretmen ortak önermeleri etkileşimli tahtada özetler.

   PTU.4.2

Sınıf defteri: PTU.4.2 Problem durumunu belirleyerek problemi çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ekipten bir sorunla karşılaşan örnek bir proje senaryosu gösterir ve öğrencilerden sorunun çözümü için ilk akıllarına gelen önerileri söylemelerini ister (E3.3). Bu hafta çözüm önerileri ile bunların dayandığı önermeler üzerinde akıl yürütüleceği ve çözüm sürecinin değerlendirileceği açıklanır. Öğrencilerin bireysel ve grup çalışması yapacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin önceki derslerde gruplandırdığı fikirler etkileşimli tahtada hatırlanır. Gruplar, bu fikirlerden proje yazım sürecine en uygun olanları ayrıştırır; seçtikleri her fikir için 'Eğer … ise … olur' biçiminde önermeler kurar ve bunlar üzerinden akıl yürütür (KB3.2). Gruplar sonuçlarını diğer gruplara açıklar ve açık fikirli biçimde geri bildirim alır (E3.5, PTU.4.2.ç).

   PTU.4.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler süreç izleme, zaman yönetimi ve problem çözme etkinliklerini önce bireysel, sonra grup çalışmasıyla uygular. Seçilen fikrin çözüm önermeleri, zaman çizelgesi ve izleme ölçütleriyle birlikte yapılandırılır (KB2.13, SDB3.2). Öğretmen süreci gözlemler ve gruplara dönüt verir (PTU.4.2.ç).

   PTU.4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, çözüm sürecini veriler üzerinden yansıtır: hangi adımların zamanında tamamlandığı, hangi sorunların yaşandığı ve çözümün ne kadar işe yaradığı tartışılır (OB7). Her grup sorumlu karar verme ölçütleriyle çözümün güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini yazılı olarak değerlendirir (SDB3.3, D16). Öğretmen yansıtma çalışmalarını gözlemleyerek dönüt verir (PTU.4.2.d).

   PTU.4.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, çözüm önermelerini ve yansıtma sonuçlarını kısaca sunar; bu çalışmalar Performans Görevi olarak toplanır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurmaları ve bir grup arkadaşının katkısını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir (E1.4). Problemin çözümüne ilişkin yansıtma ve değerlendirmenin sürecin gelişimine katkısı konuşulur (PTU.4.2.d).

   PTU.4.2

Sınıf defteri: PTU.4.2 Problem durumunu belirleyerek problemi çözebilme; değerlendirme