T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF SOSYAL BİLİM ÇALIŞMALARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere etkileşimli tahtada İpek Yolu'nu gösteren bir harita sunulur ve bu yol boyunca nelerin taşınmış olabileceği sorulur. Öğrencilerin evlerindeki ya da çevrelerindeki ürünlerin hangi yollarla geldiği düşünmeleri istenir. Haftanın hedefinin geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını karşılaştırmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere takas, ticaret, kervan, liman, gümrük, bedesten, kervansaray, arasta ve pazar kavramlarını içeren bir kavram bulutu verilir. Öğrencilerden bu kavramlar arasında ilişki kurmaları ve tarih boyunca kavramların nasıl değiştiğini tartışmaları istenir (SDB2.1). Öğretmen tartışmayı yönlendirir (SBÇ.II.1.1.a).

   SBÇ.II.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Tartışmayla harekete geçen ön bilgilerden hareketle sınıfta beyin fırtınası yapılır. Öğrencilerden 'Bir ticaret yolunun güzergâhını belirleyen unsurlar neler olabilir?' sorusuna yanıt aramaları istenir; yanıtlar tahtada toplanır (SBÇ.II.1.1.a).

   SBÇ.II.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tartışma derinleştirilir: coğrafi koşulların, siyasi sınırların ve ekonomik ihtiyaçların ticaret yollarının oluşumundaki rolü ele alınır (SDB2.1). Öğrencilerden haritayı çözümleyerek iki farklı dönemin ticaret yolu güzergâhını karşılaştırmaları istenir (SBAB10.2) (SBÇ.II.1.1.a).

   SBÇ.II.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden T-tablosunda iki ticaret yolunun güzergâhını belirleyen unsurları benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırmaları istenir. Ardından öğrenme günlüklerine bu dersten çıkardıkları bir sonucu yazarlar. Öğretmen T-tablolarına dönüt verir (SBÇ.II.1.1.a).

   SBÇ.II.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.1 Geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na kısaca değinir ve geçen derste karşılaştırılan ticaret yollarını hatırlatır. Etkileşimli tahtada İpek Yolu'nu gösteren bir harita açılır; öğrencilerden bu yolun hangi dönemlerde işlediğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacının ticaret yollarını ve güzergâhlarını zaman içinde sıralamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin, harita ve görsellerden yararlanarak İpek Yolu'nun başlangıç-bitiş noktalarını ve güzergâhını incelemeleri istenir (OB1, OB4). Harita/atlas üzerinde ana duraklar işaretlenir; yolun hangi dönemde ortaya çıktığı ve önem kazandığı not edilir (SBAB10.2). Elde edilen ipuçları, yolların tarihî sırasını belirlemeye hazırlık olarak eşleştirilir (SBÇ.II.1.1.b).

   SBÇ.II.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   İpek Yolu, Baharat Yolu, Kral Yolu ve Kürk Yolu'nun başlangıç-bitiş noktaları, güzergâhları ve taşınan başlıca malları harita ve kaynaklardan incelenir. Gruplar bu bilgileri tablo hâline getirir ve her yol için birer cümleyle özetler (OB1, OB4, SDB1.1, KB2.3). Tablodaki dönem bilgileri sıralamaya temel yapılır (SBÇ.II.1.1.b).

   SBÇ.II.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ticaret yollarının ortaya çıkışı, önem kazanması ve önemini kaybetmesi süreçleri kronolojik biçimde sıralanır. Gruplar her yol için bu üç aşamayı kartlara yazar ve ortak bir zaman çizelgesi oluşturur (SDB2.2). Çizelgeler sınıfta karşılıklı incelenir; sıralamadaki farklılıklar kaynaklara dönülerek gerekçelendirilir (SBÇ.II.1.1.b).

   SBÇ.II.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar zaman çizelgelerini sunar; öğretmen sıralamanın doğruluğunu Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden Öğrenme Günlüğü'ne 'Ticaret yollarını sıralarken hangi kanıtlara dayandım?' sorusunu yanıtlamaları istenir (SDB1.3). Ardından Öz Değerlendirme Formu doldurulur (SBÇ.II.1.1.b).

   SBÇ.II.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.1 Geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada İpek Yolu güzergâhını gösteren bir harita yansıtılır. Öğrencilerden haritayı inceleyerek kervanların ve tüccarların bu güzergâhları kullanmasının nedenini tahmin etmeleri istenir (SBAB10.2). Öğretmen birkaç tahmini alır ve bu hafta yolların neden yön değiştirdiğinin incelenerek yorumlanacağını duyurur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Avrupalıların sömürgeci politikalarının ve Süveyş Kanalı’nın açılmasının ticaret yollarını yön değiştirdiği sürece öğrencilerin dikkatini çeker. Etkileşimli tahtadaki eski ve yeni güzergâh haritaları karşılaştırmalı olarak çözümlenir (SBAB10.2). Öğrencilerden hangi güzergâhların önem kazandığını, hangilerinin geri planda kaldığını belirlemeleri istenir (SBÇ.II.1.1.c).

   SBÇ.II.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde sömürgeci politikaların ve Süveyş Kanalı’nın uluslararası ticaret üzerindeki etkileri sorgulanır. Bazı yolların önemini yitirmesine ve yeni güzergâhların oluşmasına yol açan ekonomik, siyasi ve teknolojik değişimler tartışılır (KB2.18). Nedenler ve sonuçlar yorumlanarak dünya ekonomisi, güç dengeleri ve kültürel etkileşim üzerindeki etkiler değerlendirilir (SBÇ.II.1.1.c).

   SBÇ.II.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Projesi ve Bir Kuşak Bir Yol Projesi hakkında genel ağdaki güvenilir kaynaklardan araştırma yapmaları istenir (KB2.6, E1.1, OB2). Gruplar, bu projelerin geçmişteki ticaret yollarıyla ilişkisini yorumlar ve bulgularını kısa notlarla özetler (KB2.3) (SBÇ.II.1.1.c).

   SBÇ.II.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden T-Tablosu hazırlamaları istenir: bir sütuna ticaret yollarındaki değişimin nedenleri, diğer sütuna sonuçları yazılır (SBÇ.II.1.1.c). Gruplar tablolarını paylaşır ve katkılarını Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir (SDB2.2). Öğretmen tabloları gözden geçirerek eksik kalan neden ve sonuçları sınıfla tamamlar.

   SBÇ.II.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.1 Geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tarihî ticaret yollarını ve günümüzdeki modern ulaşım güzergâhlarını gösteren iki harita sunar. Öğrencilerden iki haritayı yan yana inceleyerek gördükleri benzerlik ve farklılıkları söylemeleri istenir (OB4, SBAB10.2). Dersin amacı, ticaret yollarını karşılaştırarak sentezlemek olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden elde ettikleri verilerle tarihî ticaret yollarını modern ulaşım projeleriyle karşılaştırmaları istenir. Benzerlikler ve farklılıklar, ikişerli gruplarda T tablosunda gösterilir (SDB1.3) ve sonuçlar birleştirilerek sentezlenir (SDB2.2) (SBÇ.II.1.1.ç).

   SBÇ.II.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, T tablosundaki bulgulardan yararlanarak tarihî süreçte ticaret yollarının değişim ve sürekliliğini ve güzergâh değişimlerinin ekonomik ve siyasi sonuçlarını gösteren zaman şeridi posterini hazırlamaya başlar. Görev paylaşımı yapılır; poster için ders kitabı ve harita kaynakları kullanılır (KB2.3, OB1) (SBÇ.II.1.1.ç).

   SBÇ.II.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar posterlerini tamamlar ve sınıfta sergiler. Öğrenciler diğer grupların posterlerini inceleyerek karşılaştırma ve sentez açısından birer olumlu görüş ile birer öneri yazar. Öğretmen süreci gözlemleyerek dönüt verir (SDB2.1) (SBÇ.II.1.1.ç).

   SBÇ.II.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Zaman şeridi posterleri performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu ve grup değerlendirme formunu doldurmaları istenir; T tablosu ile öğrenme günlüğüne bu haftada sentezledikleri bilgiyi yazarlar. Çalışmalar öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   SBÇ.II.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.1 Geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İpek Yolu güzergâhını gösteren bir harita ve kervansaray fotoğrafı açar. Öğrencilerden görseli inceleyerek bu yolların bugün hangi biçimlerde sürdüğüne dair bir tahmin söylemeleri istenir (OB4, E1.1). Dersin amacı, ticaret yollarına ilişkin bilgilerden yararlanarak değişim ve sürekliliğe dair kanıta dayalı öngörüde bulunmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden verilen harita ve metinler üzerinden İpek Yolu, Baharat Yolu ve Kürk Yolu'nu incelemeleri istenir (SBAB10.2, OB1). Gruplar, yolların değişen ve süren yönlerini kanıtlarıyla bir kâğıda yazar, bunlardan hareketle geleceğe ilişkin öngörülerini poster taslağına dönüştürür; posterin kronolojik akış, içerik, yaratıcılık, kaynak ve görsel materyal ölçütleri öğretmence duyurulur (SBÇ.II.1.1.d).

   SBÇ.II.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar posterlerini sınıf ortamında sunar; dinleyen öğrenciler öngörülerin hangi kanıtlara dayandığını sorgular (E2.2, SDB2.1). Sunumlar dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlere göre izlenir (SBÇ.II.1.1.d).

   SBÇ.II.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevini zamanında ve eksiksiz yerine getirmenin önemi üzerinde durularak öğrencilerin sorumluluk bilinci geliştirmeleri sağlanır (D16.3). Anadolu'nun tarih boyunca farklı medeniyetleri birbirine bağlayan köprü olma rolünün gelecekteki ticaret güzergâhlarını nasıl etkileyebileceği harita üzerinden tartışılır (KB2.18, SBÇ.II.1.1.d).

   SBÇ.II.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ticaret yollarında değişen ve süren özellikleri T-Tablosunda özetlemeleri istenir (KB2.3). Ardından öngörülerini kanıtlarıyla Öğrenme Günlüğüne yazmaları ve Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları sağlanır (SDB1.3). Posterler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (SBÇ.II.1.1.d).

   SBÇ.II.1.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.1 Geçmişten günümüze başlıca ticaret yollarını ve güzergâhlarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek ülkeler arasındaki iş birliğinin ve karşılıklı alışverişin tarihsel köklerinin ticaret yollarına dayandığı belirtilir. Etkileşimli tahtada İpek Yolu'nu gösteren bir harita açılır; öğrencilerden bu yol boyunca yalnızca mal mı yoksa başka şeylerin de taşınmış olabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Dersin konusu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Anadolu'nun stratejik öneminin günümüzde uluslararası ticaret koridorları ve kültürel iş birlikleri aracılığıyla nasıl devam ettiğini değerlendirmeleri istenir. Ders kitabı ve tahtadaki harita kullanılarak eski ticaret yolları ile günümüzdeki koridorlar karşılaştırılır; ortak noktalar ve kültürel iş birliği örnekleri çözümlenir (SBÇ.II.1.2.a; OB1, SBAB10.2). Bulgular sınıfta paylaşılır (SDB2.1).

   SBÇ.II.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba Çin, Hindistan, İran, Mezopotamya, Anadolu, Akdeniz ve Avrupa medeniyetlerinden ikisi verilir. Gruplar, bu yollar aracılığıyla iki medeniyet arasında kurulan ekonomik ve kültürel ilişkileri haritadan ve ders kitabından yararlanarak çözümler, kervan, kervansaray, seyyah ve tüccarların rolünü belirtir (SBÇ.II.1.2.a; SBAB10.2, SDB2.2, KB2.6).

   SBÇ.II.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Grupların çözümlemeleri etkileşimli tahtada paylaşılır ve medeniyetler arasındaki ilişkiler birlikte özetlenir (KB2.3). Öğrencilerden geçmişten bugüne Türkiye'nin uluslararası ticaret yolları açısından öneminin farkına varmaları ve bununla ilişkili değerleri koruyup katkı sağlamanın yollarını tartışmaları istenir (SBÇ.II.1.2.a; D19.3, SDB1.3).

   SBÇ.II.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste çözümledikleri ticaret yolu ilişkilerinden birini seçip hangi medeniyetler arasında, hangi ürün ya da bilgi alışverişine yol açtığını yazmaları istenir (SBÇ.II.1.2.a; KB2.3). Yazılar öğrenme günlüğüne eklenir ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formuyla çözümleme çalışmalarını gözden geçirir (SDB1.1).

   SBÇ.II.1.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.2 Ticaret yollarının kültürler arası etkileşime katkılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İpek Yolu haritasını açar ve öğrencilerden güzergâh üzerindeki durakları incelemelerini ister (SBAB10.2, OB4). Tüccar, seyyah, kervan ve kervansaray kavramları kısaca hatırlanır. Öğrencilere 'Bu yolda yalnızca mal mı taşınmıştır?' sorusu yöneltilerek merak uyandırılır (E1.1). Bu derste ticaret yollarının katkılarının ölçütlere göre sınıflandırılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Çin'den kâğıt ve pusulanın, İslam dünyasından bilimsel bilginin Avrupa'ya aktarılması örnekleri ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden incelenir (OB1). Öğrencilerden her örneği ekonomik, kültürel ve teknolojik katkı başlıklarına ayırarak sınıflandırmaları ve gerekçelerini kısaca yazmaları istenir (KB2.3) (SBÇ.II.1.2.b). Sınıflandırma sonuçları eşlerle karşılaştırılır (SDB2.1).

   SBÇ.II.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf altı gruba ayrılır ve her gruba altı şapkalı düşünme tekniğinden bir şapka verilir. Gruplar ticaret yollarının ekonomik, kültürel ve teknolojik etkilerini şapkalarının bakış açısıyla ele alıp katkıları kartlara yazar (SDB2.2, E3.1, D3.1). Kartlardaki katkılar kategorilere ayrılmaya hazırlanır (SBÇ.II.1.2.b).

   SBÇ.II.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar kartlarını tahtadaki T-tablosunda ekonomik, kültürel ve teknolojik başlıklar altında yerleştirir ve tartışarak sınıflandırmanın gerekçelerini belirler (KB2.18) (SBÇ.II.1.2.b). Öğretmen tabloları gözlemler ve yanlış yerleştirilen katkılar için dönüt verir. Çalışma sonunda gruplar grup değerlendirme formunu doldurur.

   SBÇ.II.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar T-tablolarını sınıfa kısaca sunar; öğretmen sınıflandırmaları dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak çalışmaya katkılarını ve disiplinli çalışma alışkanlıklarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3, D3). Öğrenme günlüğüne, bugün sınıflandırdıkları katkılardan birini ve gerekçesini yazmaları istenir.

   SBÇ.II.1.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.1.2 Ticaret yollarının kültürler arası etkileşime katkılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen ticaret yollarını hatırlatır ve etkileşimli tahtada Türk tarihindeki başkentlerin yer aldığı haritayı açar. Öğrencilerden haritada tanıdıkları şehirleri göstermeleri ve bu şehirlerin neden devletin merkezi olmuş olabileceğini düşünmeleri istenir. Dersin amacı, başkent seçiminde etkili coğrafi ve stratejik unsurları kanıtlara dayanarak incelemek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere “Bir devlet için başkent seçiminin önemi nedir?” sorusu yöneltilerek beyin fırtınası yaptırılır (E1.1). Öğrencilerin fikirleri etkileşimli tahtada toplanır, ortak ve farklı yanıtlar belirlenir. Öğrencilerden bu fikirlerden hangilerinin kanıtla desteklenebileceğini söylemeleri istenir (SBÇ.II.2.1.a).

   SBÇ.II.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba Ötüken, Balasagun, Ordu-Balık, Kaşgar, Gazne, Nişabur, Rey, İsfahan, Merv, Konya, Bursa, Edirne ve İstanbul başkentlerinden bazıları verilir (SDB2.2). Gruplar ders kitabındaki metin ve belgeleri okuyarak başkentin konumunu harita ya da atlasta gösterir, seçilme nedenini destekleyen kanıtları not eder (OB1, SBAB10.2, SBÇ.II.2.1.a).

   SBÇ.II.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen haritada farklı coğrafi bölgeleri gösterir. Gruplar, başkent seçiminde etkili olan ticaret yolları, doğal savunma hatları, ulaşım olanakları, iklim, stratejik önem ve jeopolitik konum unsurlarını incelenen başkentler üzerinden tartışır; farklı görüşler saygıyla dinlenir (D14). Gruplar dönemin koşullarına ilişkin tespitlerini sınıfla paylaşır (SBÇ.II.2.1.b).

   SBÇ.II.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tahtada, başı “başkent seçimi” olan bir balık kılçığı oluşturmaları istenir; kılçıklara gruplardan gelen coğrafi ve stratejik unsurlar eklenir. Öğretmen, başkentlerin seçildiği dönemin koşullarına ilişkin tespitleri toparlar. Grupların harita üzerindeki açıklamaları ve katkıları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; balık kılçığı öğrenme kanıtı olarak kullanılır.

   SBÇ.II.2.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.1 Türk tarihindeki başkentlerin seçilme nedenlerini coğrafi ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk tarihindeki başkentlerin yer aldığı bir harita gösterir ve öğrencilerden başkentlerin konumlarını incelemelerini ister (SBAB10.2). Öğrencilere 'Bir devlet başkentini neden belirli bir yerde kurar?' sorusu yöneltilir (E1.1). Bu derste başkentlerin seçildiği dönemin koşullarının fark edilmesi ve günümüz başkent seçimleriyle karşılaştırılması üzerinde çalışılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler küçük gruplara ayrılır (SDB2.2). Her gruba ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki haritadan bir başkent verilir; grupların başkentin konumunu, çevresindeki yol ve su kaynaklarını, komşu devletlere uzaklığını harita üzerinde çözümlemeleri istenir (SBAB10.2, OB1). Gruplar mekânın başkent seçimindeki rolünü ve dönemin koşullarını not eder, bulgularını sınıfa kısaca sunar (SBÇ.II.2.1.b).

   SBÇ.II.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her grup, Türk tarihindeki başkentlerden birini seçerek bu başkentin bulunduğu dönemin siyasi, ekonomik, askerî ve coğrafi koşullarını dört başlıklı bir tabloda toplar; bilgiler ders kitabından ve tahtadaki kaynaklardan derlenir (OB1, OB2). Grup çalışması sürecinde öğrencilerin birbirlerine karşı saygılı davranmaları ve üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmeleri beklenir (D14.3, D16.3). Tablodaki koşulların başkent seçimini nasıl etkilediği tartışılır (SBÇ.II.2.1.b).

   SBÇ.II.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, seçtikleri başkentin seçilme nedenlerini günümüzde bir başkent seçilirken dikkate alınan ölçütlerle (konum, ulaşım, güvenlik, ekonomik gelişme) karşılaştırır. Benzerlik ve farklılıklar iki sütunlu bir listeye yazılır; gruplar listelerini sırayla sınıfa okur ve diğer gruplar saygıyla dinler (D14.3, SBÇ.II.2.1.c).

   SBÇ.II.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, seçtiği başkentin seçilme nedenlerini ve günümüz başkent seçimleriyle benzerlik ve farklarını balık kılçığı üzerinde özetler; başkent seçimi kılçığın başına, coğrafi ve stratejik nedenler kılçıklara yazılır. Çalışmalar Performans Görevi olarak toplanır ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden karşılaştırmanın en dikkat çekici sonucunu tek cümleyle ifade etmeleri istenir (SBÇ.II.2.1.c).

   SBÇ.II.2.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.1 Türk tarihindeki başkentlerin seçilme nedenlerini coğrafi ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk tarihindeki başkentlerin yer aldığı bir harita gösterir ve 'Bir başkentin konumu aradan yüzyıllar geçse de neden önemini koruyabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerin önceki derslerde elde ettiği kanıtlara ve başkent seçim nedenlerine dair çıkarımlarına kısaca değinilir. Bu derste seçilme nedenlerinin günümüz koşullarıyla karşılaştırılacağı ve ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar hâlinde ders kitabı, harita/atlas ve görsel kaynaklardan elde edilen veriler balık kılçığı diyagramında gösterilir (OB1, SBAB10.2). Kılçığın bir yanına seçilen başkentin coğrafi ve stratejik seçilme nedenleri, diğer yanına bu nedenlerin günümüzdeki karşılıkları yazılır. Haritada konum, ulaşım yolları ve doğal savunma olanakları çözümlenerek seçilme nedenleri günümüz koşullarıyla karşılaştırılır (SBÇ.II.2.1.c).

   SBÇ.II.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan balık kılçığındaki verilere dayanarak seçilen başkenti ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklayan kısa bir sunum hazırlamaları istenir; grup üyeleri iş bölümü yapar (SDB2.2, D16). Sunumda dönemin siyasi, ekonomik ve ulaşım koşulları başkentin coğrafi konumuyla ilişkilendirilir (SBÇ.II.2.1.ç).

   SBÇ.II.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar sunumlarını sınıfa aktarır; dinleyen öğrenciler farklı yorumlara saygı göstererek ve empati kurarak soru yöneltir (E2.1, D14). Sunumların sonunda öğrencilerden çıkış kartı doldurmaları istenir; kartta başkent seçimini etkileyen bir coğrafi ve bir stratejik neden dönemin koşuluyla birlikte yazılır (SBÇ.II.2.1.ç).

   SBÇ.II.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Balık kılçığı diyagramları ve sunumlar performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, her grubun seçilme nedenlerini dönemin koşullarıyla ilişkilendirip ilişkilendirmediğini anahtar üzerinden geri bildirir. Öğrencilerden bir başkentin seçilme nedenini dönemin koşulları içinde tek cümleyle açıklamaları istenir (SBÇ.II.2.1.ç).

   SBÇ.II.2.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.1 Türk tarihindeki başkentlerin seçilme nedenlerini coğrafi ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada Türk tarihindeki başkentlerin yer aldığı bir harita gösterilir; öğrencilerden haritada bu şehirlerin yerlerini bulmaları istenir (SBAB10.2). Öğretmen, bu şehirlerde insanların nasıl yaşadığını, neye inandığını ve ne ürettiğini sorar. Bu derste başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatına dair merak edilen soruların oluşturulacağı belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Verilen bilgi görseli üzerinde Ötüken, Gazne, Konya, Bursa, Edirne ve İstanbul gibi başkentlerin toplumsal yapısı, inanç sistemleri, bilim ve sanat anlayışları ve ekonomik faaliyetleri incelenir. Öğrencilerden görselde dikkatlerini çeken ve merak ettikleri noktalar için birer soru yazmaları istenir (E1.1, E2.1). Sorular grup içinde paylaşılır (SDB2.2) (SBÇ.II.2.2.a).

   SBÇ.II.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup bir başkent seçer. Gruplardan, seçtikleri başkentteki toplumsal ve kültürel hayata ilişkin (Konya’da Mevlevilik düşüncesi, İstanbul’un fethi sonrası toplumsal yapı, Gazne’de bilimsel çalışmalar gibi) merak ettikleri bir konuyu belirleyip araştırma sorusuna dönüştürmeleri istenir (SBÇ.II.2.2.a).

   SBÇ.II.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, araştırma sorularının cevabını ders kitabından, görsel kaynaklardan ve dijital içeriklerden arar. Bulunan bilgiler, kaynağın adıyla birlikte not edilir (OB1, OB2). Öğretmen, grupların kaynak seçimlerini ve farklı görüşlere saygıyı izler (D14) (SBÇ.II.2.2.b).

   SBÇ.II.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar seçtikleri başkenti, merak ettikleri konuyu ve topladıkları bilgileri sınıfa kısaca anlatır. Balık Kılçığı üzerinde araştırma sorusu başa, toplanan bilgiler kılçıklara yazılır. Dereceli Puanlama Anahtarı ile soru niteliği ve bilgi toplama süreci değerlendirilir; Performans Görevi için çalışmalar saklanır (SBÇ.II.2.2.b).

   SBÇ.II.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.2 Türk tarihindeki başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatını kanıta…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk tarihindeki bir başkente ait fotoğraf ve resim gösterir; öğrencilerden görselde fark ettikleri günlük yaşam ve kültür ögelerini söylemeleri istenir. Önceki haftada yazılan 5N1K sorularından birkaçı hatırlatılır. Bu derste soruların yanıtları için kaynaklardan bilgi toplanacağı ve kaynakların inceleneceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, önceki haftada oluşturulan 5N1K sorularını etkileşimli tahtada gösterir (E1.1). Öğrencilerden ders kitabı, fotoğraf ve resim gibi görsel kaynaklardan bu sorulara yanıt olabilecek bilgileri bulmaları istenir (OB1). Bulunan bilgiler kaynağın adıyla birlikte 5N1K tablosuna yazılır (SBÇ.II.2.2.b).

   SBÇ.II.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; görev dağılımı yapılır ve iş birliği içinde, sorumluluk bilinciyle, kurallara uygun davranmaları istenir (SDB2.2, D14.2, D16.3). Gruplar yazılı, basılı ve dijital kaynaklardan başkentin toplumsal ve kültürel hayatına ilişkin bilgi toplar; dijital kaynaklarda dijital kimliğin ve site uzantısının güvenilirliğine dikkat edilir (OB2, SBÇ.II.2.2.b).

   SBÇ.II.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan topladıkları kaynakları incelemeleri istenir: kaynağın türü, yazarı, tarihi ve içerdiği bilgiler başkentin toplumsal ve kültürel hayatı açısından karşılaştırılır (SBÇ.II.2.2.c). Kaynaklardaki haritalar çözümlenerek başkentin konumu ve statejik önemi tartışılır (SBAB10.2). Bulgular grup defterine yazılır (OB1).

   SBÇ.II.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, kaynak incelemesinden elde ettikleri bulguları Balık Kılçığı şemasına aktarır: baş kısma başkentin adı, kılçıklara toplumsal ve kültürel hayata ilişkin bulgular yazılır. Şemalar sınıfta kısaca sunulur. Öğretmen, bilgi toplama ve kaynak inceleme çalışmasını Performans Görevi kapsamında Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir.

   SBÇ.II.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.2 Türk tarihindeki başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatını kanıta…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda sorulan sorulara ve toplanan bilgilere değinerek başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatına ilişkin kısa bir yoklama yapar. Etkileşimli tahtada Türk tarihindeki başkentlerin yerini gösteren bir harita açılır; öğrencilerden haritadaki başkentlerin konumunu çözümlemeleri istenir (SBAB10.2). Bu derste kaynakların incelenip bilginin doğruluğu ve tutarlılığı açısından sorgulanacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara ders kitabından ve etkileşimli tahtadan, bir Türk başkentinin toplumsal ve kültürel hayatına ilişkin farklı türde kaynaklar (metin, görsel, harita) verilir. Öğrencilerden kaynakların türünü, yazarını, tarihini ve ne anlattığını belirleyerek inceleme notu tutmaları istenir (OB1, E1.1). Gruplar bulgularını birbiriyle paylaşır (SBÇ.II.2.2.c).

   SBÇ.II.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara toplumsal yapı, inanç sistemleri, ekonomik faaliyetler ya da bilim ve sanat hayatı başlıklarından biri verilir. Gruplardan bu başlıkla ilgili kaynaklardaki bilginin doğru olup olmadığını sorgulamaları istenir; her kaynak için 'Bilgi hangi kanıta dayanıyor?' sorusu sorulur (SDB2.2, D16). Öğretmen grupları gözlemleyerek dönüt verir (SBÇ.II.2.2.ç).

   SBÇ.II.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar aynı başlıktaki kaynakları birbiriyle karşılaştırarak bilgilerin tutarlı olup olmadığına bakar. Çelişen ya da kanıtı zayıf bilgiler işaretlenir ve gerekçesi yazılır (E2.2). Her grup sorgulama sonucunu kısaca sınıfa bildirir (SBÇ.II.2.2.ç).

   SBÇ.II.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, grupların sorgulama sonuçlarından yola çıkarak kaynakları incelerken ve sorgularken izlenen adımları etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden bir kaynağı bilginin doğruluğu ve tutarlılığı açısından sorgulayan bir balık kılçığı çizmeleri istenir. Balık kılçığı ve Performans Görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (SBÇ.II.2.2.ç).

   SBÇ.II.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.2 Türk tarihindeki başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatını kanıta…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı vesilesiyle şehirlerde zamanla değişen hayat üzerine kısa bir sohbet yapılır. Etkileşimli tahtada bir başkente ait kaynak gösterilir; öğrencilerden kaynağın anlattıklarına ne kadar güvenilebileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Bu derste kaynakların sorgulanıp yorumlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabı ve verilen kaynaklardaki başkentlere ait metin ve görselleri sorgular: kaynağı kimin, ne zaman, hangi amaçla oluşturduğu ve toplumsal ile kültürel hayatın hangi yönünü anlattığı belirlenir (OB1). Başkentin konumu ve stratejik önemi haritayı çözümleyerek kaynaktaki anlatımla karşılaştırılır (SBAB10.2). Çiftler sorgulama notlarını paylaşır (SDB2.2). (SBÇ.II.2.2.ç)

   SBÇ.II.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar günümüze ulaşan mimari eserlere ait kaynaklardan başkentin toplumsal ve kültürel hayatına dair çıkarımlar yapar; dönemin insanının bakışı da göz önünde tutulur (E2.1). Çıkarımlar, araştırma sorusu başta ve kanıtlar dallarda olacak biçimde balık kılçığı diyagramında gösterilir. (SBÇ.II.2.2.d)

   SBÇ.II.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan diyagramlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile gruplar arasında değerlendirilir. Yorumların kanıta dayanıp dayanmadığı kontrol edilir; kaynakların farklı yorumlanabileceği saygıyla tartışılır (D14) ve diyagramlar düzeltilir. (SBÇ.II.2.2.d)

   SBÇ.II.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup diyagramındaki en güçlü kanıta dayalı yorumu seçer ve tek cümleyle sınıfa sunar. Diyagramlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden kaynakları sorgulama ve yorumlamada güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken yönlerini belirtmeleri istenir (E2.2). (SBÇ.II.2.2.d)

   SBÇ.II.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.2 Türk tarihindeki başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatını kanıta…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir Türk başkentine ait görsel kaynak gösterir ve öğrencilerden görselde toplumsal ve kültürel hayata dair neler gördüklerini söylemelerini ister (E1.1). Önceki haftalarda sorulan sorular, toplanan ve incelenen kaynaklar hatırlanır. Dersin amacının kaynakları yorumlamak ve kanıta dayalı ürün oluşturmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, performans görevinin özgünlük, içerik, bilginin doğruluğu, görsel materyal kullanımı ve zaman yönetimi ölçütlerinden oluşan dereceli puanlama anahtarını tahtada tanıtır. Öğrenciler ikili gruplarda daha önce topladıkları görsel kaynakları, haritayı ve ders kitabı metinlerini yorumlar; kaynağın söylediği ve söylemediği ile başkentin toplumsal ve kültürel hayatına dair çıkarımlarını yazar (SBÇ.II.2.2.d; SBAB10.2, E2.1).

   SBÇ.II.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel ya da grup olarak yorumladıkları kaynaklardan seçtikleri başkentin toplumsal ve kültürel hayatını anlatan, kanıta dayalı bir ürün (kısa anlatı, pano ya da sunu taslağı) oluşturur (SBÇ.II.2.2.e). Üründeki her iddia için kaynak gösterilir ve görsel materyal eklenir (SBÇ.II.2.2.e; OB1). Grup içinde görevler paylaşılır, zaman yönetimine dikkat edilir (E2.2, SDB2.2, D16).

   SBÇ.II.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan ürünler sınıfta paylaşılır. Dinleyen gruplar, ürünün kaynaklara dayanıp dayanmadığına ilişkin saygılı bir dille geri bildirim verir (SBÇ.II.2.2.e; D14).

   SBÇ.II.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen tahtaya balık kılçığı şeması çizer; başa başkentin toplumsal ve kültürel hayatı yazılır, kılçıklara öğrencilerin kaynaklardan elde ettiği kanıtlar eklenir (SBÇ.II.2.2.e). Performans görevi dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlere göre değerlendirilir. Öğrencilerden kendi ürünlerini bu ölçütlere göre gözden geçirmeleri istenir.

   SBÇ.II.2.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.2.2 Türk tarihindeki başkentlerin toplumsal ve kültürel hayatını kanıta…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada günlük hayattan küresel örnekler gösterir: aynı ürünün farklı ülkelerde satılması, dünya çapında yayılan bir müzik gibi. Öğrencilerden bu örneklerdeki ortak noktayı tek cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Küçülen dünya ve küreselleşme kavramları tanıtılır; dersin küreselleşme olgusunu sorgulama sürecinin başlangıcı olduğu belirtilir (SBÇ.II.3.1).

2. Keşfetme25 dk

   Küreselleşme olgusunun herkesçe kabul edilmiş bir tanımının olmadığı vurgulanır; ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki farklı disiplinlere ait tanımlar gösterilir. İş birlikli öğrenme yöntemiyle çalışan dörder kişilik gruplardan bu tanımları okumaları ve 'Neden tek bir tanım yoktur?', 'Hangi alanları etkiler?' gibi sorular üretmeleri istenir (SDB2.2). Üretilen sorular tahtada toplanır (SBÇ.II.3.1.a).

   SBÇ.II.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin ilgilerine göre ekonomi, uluslararası ilişkiler, eğitim, kültür ve bilişim teknolojileri olmak üzere beş grup oluşturulur. Her grup kendi alanında küreselleşmenin nasıl tanımlandığına ilişkin bir araştırma planı yapar ve görev dağılımıyla her öğrencinin sorumluluğunu belirler (SDB2.2, D16). Gruplar araştırmada kullanacakları kaynakları listeler (SBÇ.II.3.1.b).

   SBÇ.II.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar ders kitabından ve öğretmenin yönlendirdiği güvenilir dijital kaynaklardan kendi alanlarının küreselleşme tanımına ilişkin bilgi toplar (OB1, OB2). Her grup, bulduğu bilgiyi kaynağıyla birlikte çalışma kâğıdına yazar. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak kaynakların güvenilirliğine ilişkin dönüt verir (SBÇ.II.3.1.b).

   SBÇ.II.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, topladığı bilgiyi ve yanıt bulamadığı bir soruyu birer cümleyle sınıfa bildirir; eksik kalan bilgiler belirlenir. Çalışma kâğıtları toplanır. Grup çalışması grup değerlendirme formu ve akran değerlendirme formuyla, bilgi toplama görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (SBÇ.II.3.1.b).

   SBÇ.II.3.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.3.1 Küreselleşme olgusunu sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtada "küçülen dünya" ifadesini gösterir; öğrencilerden bir ürünün ya da haberin farklı ülkelerle bağlantısına örnek vermeleri istenir (E1.1). Önceki derste yazılan araştırma soruları hatırlanır ve bu derste bu sorulara yanıt aranacağı belirtilir. Bilgi toplarken güvenilir kaynak kullanmanın önemi vurgulanır (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplardan önceki derste yazdıkları araştırma sorularını gözden geçirmeleri ve merak ettikleri yeni sorularla tamamlamaları istenir (E1.1). Her soru için ders kitabı ve etkileşimli tahtada açılan güvenilir çevrim içi kaynaklar gibi bilgiye ulaşma yolları belirlenir, grup içi görev dağılımı yapılır ve bilgi toplama çizelgesi hazırlanır (OB1, OB2, SDB2.2) (SBÇ.II.3.1.b).

   SBÇ.II.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Görev bilincine sahip olmanın önemi vurgulanır (D16.3). Gruplara Covid-19 pandemisindeki ekonomik durgunluklar, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bölgeye yansıması, İsrail’in Filistin halkına saldırıları gibi örnek vakalardan biri verilir. Gruplar vakanın küreselleşmenin ekonomi, uluslararası ilişkiler, eğitim, kültür ve bilişim teknolojilerine etkilerine ilişkin bilgi toplar ve çizelgede başlıklara ayırarak düzenler (SBÇ.II.3.1.b, SBÇ.II.3.1.c).

   SBÇ.II.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan düzenledikleri bilgileri karşılaştırmaları, etkiler arasındaki neden-sonuç ilişkilerini belirlemeleri ve bir alandaki değişimin diğer alanları nasıl etkilediğini sorgulamaları istenir (E3.7). Kaynakların güvenilirliği ve bilgilerin tutarlılığı çözümlenerek çalışma kâğıdına yazılır (SBÇ.II.3.1.ç).

   SBÇ.II.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çalışma kâğıdındaki çözümlemelerini son kez gözden geçirir; öğretmen dönüt verir. Grup değerlendirme formu ile grupların iş birliği (SDB2.2) ve görev bilinci (D16) değerlendirilir. Öğrencilerden bilgileri çözümlerken yararlandıkları dayanakları belirtmeleri istenir (SBÇ.II.3.1.ç).

   SBÇ.II.3.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.3.1 Küreselleşme olgusunu sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada küreselleşmeye ilişkin önceki haftalarda düzenlenen bilgi başlıklarını gösterir. Öğrencilerden bu bilgiler arasında en çok dikkatlerini çeken başlığı söylemeleri istenir (E1.1). Bu derste düzenlenen bilgilerin çözümleneceği ve elde edilen sonuçların gruplar arasında paylaşılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar, önceki haftalarda düzenledikleri bilgiler arasındaki ilişkileri bulur; bilgilerin neden-sonuç, benzerlik ve farklılık yönlerini çalışma kâğıdına yazar (OB1). Çözümleme iş birlikli öğrenme yöntemiyle yapılır; her üyeye bir bilgi grubu verilir ve üyeler bulgularını birbirine anlatır (SDB2.2, SBÇ.II.3.1.ç).

   SBÇ.II.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, çözümledikleri bilgilerden küreselleşme olgusuna ilişkin sonuçlar çıkarır ve bunları sunuma hazırlar. Çalışma sistemli yürütülür; öğrencilerden kendi katkılarının ne olduğunu söylemeleri istenir (E3.7, E1.4, SDB1.2, SBÇ.II.3.1.d).

   SBÇ.II.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup çıkardığı sonuçları diğer gruplara sunar; dinleyen gruplar bir soru yöneltir (SDB2.1). Sunumlarda duyarlılıkla ve kaynağa dayanarak konuşulması sağlanır (SDB1.1, D5.1). Tüm çalışmalar sunulduktan sonra ürünler kontrol listesi ile değerlendirilir (SBÇ.II.3.1.d).

   SBÇ.II.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, sunulan sonuçlardan ortak olanları etkileşimli tahtada toplar. Öğrencilerden küreselleşmenin dünyayı nasıl küçülttüğüne ilişkin tek cümlelik bir çıkarım yazmaları istenir. Grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile, bireysel katkı Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirilir (SDB2.2, SBÇ.II.3.1.d).

   SBÇ.II.3.1

Sınıf defteri: SBÇ.II.3.1 Küreselleşme olgusunu sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir dünya haritası ile iletişim ve ulaşım araçlarının zaman içindeki gelişimini gösteren görseller sunar. Öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken değişiklikleri birer cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacı, küreselleşmenin gelişiminde meydana gelen değişikliklerin farklı disiplinler açısından karşılaştırılması ve sıralanması olarak duyurulur; gruplar oluşturulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ön değerlendirmenin ardından tartışma ortamı oluşturarak 'Küreselleşme ne zaman ve nasıl başladı?' gibi sorgulayıcı sorular yöneltir. Gruplar, ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak (OB1) küreselleşmenin gelişiminde meydana gelen değişiklikleri tarih ve coğrafya açısından karşılaştırır, benzerlik ve farklılıkları bir tabloya yazar (SBÇ.II.3.2.a). Gruplar bulgularını sınıfa aktarır; iş birliği ve iletişim becerisi grup değerlendirme formuyla izlenir (SDB2.1, SDB2.2).

   SBÇ.II.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden globalizm, küçülen dünya ve küreselleşme kavramlarının anlamlarını açıklamaları istenir. Öğretmen, öğrenmeleri açık uçlu sorularla izler (SDB2.1, SDB2.2). Kavramların ve 'küresel' (global) kelimesinin kökeninin ortaya çıkış sırası, tarih ve coğrafya açısından sıralanır (SBÇ.II.3.2.b).

   SBÇ.II.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, küreselleşmenin kavram olarak hayatımıza girmesi, başlaması, somut bir gerçeklik olarak ortaya çıkması ve aşamaları arasından merak ettikleri bir konuyu belirler (E1.1, SDB2.1, SDB2.2). Seçilen konudaki değişiklikler farklı disiplinler açısından kronolojik olarak sıralanıp çalışma kâğıdına yazılır (SBÇ.II.3.2.b). Öğretmen, grupları dolaşarak açık uçlu sorularla izler.

   SBÇ.II.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çalışma kâğıdındaki sıralamaları sınıfa kısaca sunar; öğretmen etkileşimli tahtada ortak bir zaman çizelgesi oluşturur (SBÇ.II.3.2.b). Öğrencilere hangi değişikliğin hangi disiplin açısından daha belirgin olduğu sorulur. Çalışma kâğıtları toplanır, grup çalışmaları grup değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   SBÇ.II.3.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.3.2 Küreselleşme sürecinde meydana gelen değişim ve sürekliliği…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada küçülen dünyayı gösteren görsel kaynaklar sunar ve öğrencilerden bu görsellerde zaman içinde nelerin değiştiğini söylemelerini ister (E1.1). Öğretmen, bu derste küreselleşmeye ilişkin değişikliklerin sıralanacağını ve değişimin neden ve sonuçlarının yorumlanacağını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler küreselleşmenin gelişimine ilişkin belirledikleri konuda hangi bilgilere ihtiyaç duyduklarını belirler (OB1). Öğretmen, ulaşılacak bilgilerin bilimsel olması gerektiğini vurgular (D3.3). Öğrenciler ders kitabı ve görsel kaynaklardan yararlanarak küreselleşmedeki değişiklikleri tarih ve coğrafya açısından kronolojik sıralar (SBÇ.II.3.2.b).

   SBÇ.II.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler 5N1K tekniğiyle merak ettikleri konuya ilişkin sorgulama yapar (E1.1). Yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklardan bilgi toplanır ve kaydedilir; dijital ağ kaynaklarında kaynağın dijital kimliği veya uzantısının güvenilirliği dikkate alınır (OB2). Kaydedilen değişiklikler zaman sırasına göre dizilir (SBÇ.II.3.2.b).

   SBÇ.II.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler 5N1K sorularından neden ve sonuç sorularını kullanarak sıraladıkları değişikliklerin ortaya çıkış nedenlerini ve sonuçlarını belirler. Küreselleşmenin zamansal değişimi bu neden-sonuç ilişkileriyle yorumlanır ve ikili çalışmada paylaşılır (SDB2.2) (SBÇ.II.3.2.c).

   SBÇ.II.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler çalışma kâğıdına küreselleşmedeki değişikliklerin sırasını ve bir neden-sonuç ilişkisini yazar. İkili olarak akran değerlendirme formuyla birbirlerinin çalışmasını ölçütlere göre değerlendirir (SDB2.1). Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir (SBÇ.II.3.2.c).

   SBÇ.II.3.2

Sınıf defteri: SBÇ.II.3.2 Küreselleşme sürecinde meydana gelen değişim ve sürekliliği…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada eski bir ticaret yolunu ve günümüzdeki bir uluslararası ağı gösteren iki görsel yan yana verilir. Öğrencilere 'Dünya zaman içinde nasıl küçüldü?' sorusu yöneltilir ve kısa yanıtlar alınır. Globalizm, küçülen dünya ve küreselleşme kavramları hatırlatılır. Bu hafta küreselleşmedeki değişimin neden ve sonuçlarıyla yorumlanacağı ve disiplinler açısından sentezleneceği belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan küreselleşmenin zaman içindeki değişimini neden ve sonuçlarıyla inceleyerek performans görevi kapsamında sunum taslağı hazırlamaları istenir (OB1, OB2). Gruplar hâlinde bir zaman çizelgesi oluşturulur ve her dönüm noktası için neden ile sonuç yazılır (SBÇ.II.3.2.c).

   SBÇ.II.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hazırladıkları sunum taslaklarını sınıfla paylaşır. Dinleyen öğrenciler zamansal değişimin nedenleri ve sonuçları üzerine soru sorar, sunan gruplar yanıtlarını gerekçelendirir (SDB2.1). Öğretmen yorumların kanıta dayanmasını sağlar (SBÇ.II.3.2.c).

   SBÇ.II.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler önce bireysel olarak tarih ve coğrafya açısından küreselleşmede görülen değişiklikleri çalışma kâğıdına yazar. Ardından gruplar hâlinde bu bulgular birleştirilerek tek bir bütüncül değerlendirme metni oluşturulur (SDB2.2, E3.7). Metinde disiplinlerin birbirini nasıl tamamladığı gösterilir (SBÇ.II.3.2.ç).

   SBÇ.II.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar sentez metinlerinin ana fikrini tek cümleyle etkileşimli tahtada paylaşır. Öğrencilerden dereceli puanlama anahtarına göre performans görevlerini gözden geçirmeleri ve akran değerlendirme formuyla bir başka grubun çalışmasına dönüt vermeleri istenir. Grup değerlendirme formu doldurularak disiplinler açısından sentez çalışması toparlanır (SBÇ.II.3.2.ç).

   SBÇ.II.3.2