1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Etkileşim Dolu
- Ders
- Seçmeli Kimya
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Tema / Ünite
- Etkileşim
- Konu
- Enerji: Tepkimelerde Meydana Gelen Enerji Değişimi, Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli, Bağ Enerjileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması, Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması
- Süre
- 2 ders saati (80 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu tema Enerji ve Kimyasal Tepkimelerde Hız olmak üzere iki farklı bölümden oluşmaktadır. Bu temada öğrencilerin fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney yapmaları, çeşitli maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturmaları, bağ enerjileri üzerinden tepkimelerin entalpi değişimine ilişkin akıl yürütmeleri, standart oluşum entalpi verileri üzerinden kimyasal tepkimelerin entalpi değişimini tahmin etmeleri, kimyasal tepkimelerin gerçekleşme şartlarını açıklamaya yönelik kanıt kullanmaları, kimyasal tepkimelerin hızını bilimsel veriye dayalı tahmin etmeleri, kimyasal tepkimelerin hızını etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel sorgulama yapmaları, kimyasal tepkimelerin hız denklemini bilimsel veriye dayalı tahmin etmeleri amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
ekzotermik tepkimeendotermik tepkiAnahtar Kavramlar meenerjitepkime derecesitepkime entalpisitepkime hızıProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB4. Bilimsel Veriye Dayalı Tahmin, FBAB6. Hipotez Oluşturma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB10. Tümevarımsal Akıl Yürütme, FBAB12. Kanıt Kullanma, FBAB13. Bilimsel Sorgu lama
Diğer Derslerle İlişki MEB
Biyoloji, Fizik, Matematik ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
Bu temanın öğrenme kanıtlarında ve öğrenme-öğretme uygulamalarında etkinlik kâğıdı, çalışma yaprağı, sınıf içi tartışma, deney raporu kullanılabilir. Öğrenciler performans görevi çerçevesinde tepkenlerin cinsini ve fiziksel hâlini; derişim, sıcaklık, temas yüzeyi ve katalizörün tepkime hızına etkisini araştırmak için neden-sonuç ilişkisini ortaya koyacağı bir deneyi tasarlayabilir, uygulayabilir ve raporlayabilir. Sürecin bütünü “araştırma sorusunu, neden-sonuç ilişkisini, bağımlı-bağımsız değişkenleri ve kontrol değişkenlerini belirleyebilme, deneyler yapabilme ve elde ettiği sonuçları bilimsel kuram ile destekleyebilme” ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrenciler, çeşitli malzemelerin enerji kaynağı olma potansiyelini araştırmak amacıyla bir deneyi tasarlayabilir, uygulayabilir ve raporlayabilir. Sürecin bütünü “deney tasarım adımlarının takip edilerek çeşitli malzemelerin enerji kaynağı olma potansiyelinin belirlenebilmesi” ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Sınav kâğıtları ve temanın işleniş sürecinde ortaya çıkan ürünler, öğrenci ürün dosyasında toplanarak değerlendirme amaçlı kullanılabilir.
Performans görevi: Öğrenciler performans görevi çerçevesinde tepkenlerin cinsini ve fiziksel hâlini; derişim, sıcaklık, temas yüzeyi ve katalizörün tepkime hızına etkisini araştırmak için neden-sonuç ilişkisini ortaya koyacağı bir deneyi tasarlayabilir, uygulayabilir ve raporlayabilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin kimyasal tepkimelerin oluşum göstergesi olarak ısı değişimini, kovalent bağı, gazların kinetik moleküler teorisini bildiği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
Öğrencilerin fiziksel ve kimyasal olaylarda gerçekleşen ısı değişimi hakkındaki ön bilgilerini ortaya çıkaracak günlük hayatla ilişkili örnekler üzerinden bir tartışma ortamı oluşturulur.
Köprü Kurma MEB
Öğrencilere günlük hayatta karşılaştıkları bazı ekzotermik-endotermik fiziksel ve kimyasal tepkime örneklerine ait görsel materyal verilir. Fiziksel ya da kimyasal her olaya ısı değişiminin eşlik ettiği çıkarımına ulaşmalarına yardımcı olacak şekilde yönlendirici sorular sorulur. Öğrencilerden yakın çevrelerinde gerçekleşen fiziksel ve kimyasal olaylardan örnekler (yanma, erime vb.) seçmeleri istenir. Bu fiziksel ve kimyasal olaylarda gerçekleşen enerji değişimlerinin benzerlikleri ve farklılıkları hakkında düşüncelerini paylaşabilecekleri bir tartışma ortamı oluşturulur.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş10 dk
Öğretmen, günlük hayattan örnekler sunar: soğuk paketin soğuması, yanan odunun ısı vermesi, tuzun suda çözünmesi. Öğrencilerden bu olaylardaki enerji değişimine ilişkin düşüncelerini söylemeleri istenir; farklı bakış açılarına saygı gösterilmesi vurgulanır (D14.1, E2.1). Dersin amacının enerji değişimini gözlemleyecek bir deney tasarlamak olduğu belirtilir.
- Keşfetme25 dk
Öğrenciler gruplara ayrılarak farklı fiziksel ve kimyasal olayların enerji değişimini gözlemleyebilecekleri deney düzeneklerini tasarlar ve deneylerini gerçekleştirir (KİM.11.1.1.a, KB2.2, OB7). Öğrencilerden planlı olmaları, zamanı etkili yönetmeleri ve grup çalışmasında uyumlu davranmaları beklenir. Sıcaklık değişimleri çalışma kâğıdına kaydedilir.
KİM.11.1.1 - Uygulama15 dkEtkinlik 1
Öğrenciler grup çalışması ve deney sürecinde hangi bilgileri nasıl öğrendiklerini, hangi duyguları yaşadıklarını ve istenmeyen durumlarda nasıl tepki verdiklerini sınıf içinde tartışır (SDB1.1, SDB2.2). Bu tartışmayla çalışkanlık ve mütevazılık değerleri desteklenir (D3.2, D10.3). Grupların katkıları akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (KİM.11.1.1.a).
KİM.11.1.1 - 20 dkEtkinlik 2
Öğrenciler deney sonuçlarına göre değişimleri ısıveren (ekzotermik) ve ısıalan (endotermik) olarak belirler (KİM.11.1.1.b). Elde ettikleri sonuçları günlük hayatta sık karşılaşılan olaylardaki enerji değişimini açıklamak için kullanır (KB2.14, OB7). Deney, rapor biçiminde yazılabilir.
KİM.11.1.1 - Sonuçlandırma10 dk
Gruplar deney sonuçlarını ve günlük hayattan açıklamalarını sunar. Süreç; deney adımlarını izleme, değişimleri ekzotermik ve endotermik olarak belirleme ve sonuçları bilimsel bilgilerle karşılaştırma ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla öğretmen ve öğrenciler tarafından değerlendirilir. Öğrencilerden süreci geliştirmek için neler yapabileceklerini yazmaları istenir (SDB1.2, SDB1.3, E3.10).
KİM.11.1.1
Sınıf defteri: KİM.11.1.1 Fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney…; değerlendirme
Derse Giriş YZ 10 dk
Öğretmen, günlük hayattan örnekler sunar: soğuk paketin soğuması, yanan odunun ısı vermesi, tuzun suda çözünmesi. Öğrencilerden bu olaylardaki enerji değişimine ilişkin düşüncelerini söylemeleri istenir; farklı bakış açılarına saygı gösterilmesi vurgulanır (D14.1, E2.1). Dersin amacının enerji değişimini gözlemleyecek bir deney tasarlamak olduğu belirtilir.
Keşfetme YZ 25 dk
Öğrenciler gruplara ayrılarak farklı fiziksel ve kimyasal olayların enerji değişimini gözlemleyebilecekleri deney düzeneklerini tasarlar ve deneylerini gerçekleştirir (KİM.11.1.1.a, KB2.2, OB7). Öğrencilerden planlı olmaları, zamanı etkili yönetmeleri ve grup çalışmasında uyumlu davranmaları beklenir. Sıcaklık değişimleri çalışma kâğıdına kaydedilir.
Uygulama YZ 15 dk
Öğrenciler grup çalışması ve deney sürecinde hangi bilgileri nasıl öğrendiklerini, hangi duyguları yaşadıklarını ve istenmeyen durumlarda nasıl tepki verdiklerini sınıf içinde tartışır (SDB1.1, SDB2.2). Bu tartışmayla çalışkanlık ve mütevazılık değerleri desteklenir (D3.2, D10.3). Grupların katkıları akran değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (KİM.11.1.1.a).
Uygulama YZ 20 dk
Öğrenciler deney sonuçlarına göre değişimleri ısıveren (ekzotermik) ve ısıalan (endotermik) olarak belirler (KİM.11.1.1.b). Elde ettikleri sonuçları günlük hayatta sık karşılaşılan olaylardaki enerji değişimini açıklamak için kullanır (KB2.14, OB7). Deney, rapor biçiminde yazılabilir.
Sonuçlandırma YZ 10 dk
Gruplar deney sonuçlarını ve günlük hayattan açıklamalarını sunar. Süreç; deney adımlarını izleme, değişimleri ekzotermik ve endotermik olarak belirleme ve sonuçları bilimsel bilgilerle karşılaştırma ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla öğretmen ve öğrenciler tarafından değerlendirilir. Öğrencilerden süreci geliştirmek için neler yapabileceklerini yazmaları istenir (SDB1.2, SDB1.3, E3.10).
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Deney malzemesi
Kaynaklar
- Seçmeli Kimya Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Seçmeli Kimya
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Ünite / Tema
- Etkileşim
- Konu
- Enerji: Tepkimelerde Meydana Gelen Enerji Değişimi, Maddelerin Enerji Kaynağı Olma Potansiyeli, Bağ Enerjileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması, Standart Oluşum Entalpileriyle Tepkime Entalpisinin Hesaplanması
- Önerilen Süre
- 2 ders saati (80 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Deney malzemesi
Kaynaklar
- Seçmeli Kimya Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı