9. Sınıf Laboratuvar Tekniği Yıllık Planı 2026-2027

9. Sınıf Laboratuvar Tekniği Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

9. sınıf Laboratuvar Tekniği dersi, Gıda Teknolojisi alanında haftada 3 ders saati okutulur; yıllık planında 6 öğrenme birimi, 108 ders saati ve 92 kazanım yer alır. Yıl, “Laboratuvar Ön Hazırlıkları” öğrenme birimiyle başlar (İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirleri ve Kişisel Koruyucu Donanımlar, Laboratuvarı Tanıma ve Kullanma, Laboratuvar Düzeni); aradaki 4 öğrenme biriminin ardından “Laboratuvarda Analiz Sonrası İşlemler” öğrenme birimiyle biter.

• 9. Sınıf Laboratuvar Tekniği Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Gıda Teknolojisi 9. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Laboratuvar Tekniği Ders Bilgi Formu (DBF)
• Laboratuvar Tekniği Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Gıda Teknolojisi - Gıda Teknolojisi (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Laboratuvar Tekniği dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 3 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Laboratuvar Ön Hazırlıkları (15 ders saati)

  • 1. İş Sağlığı ve Güvenliği Tedbirleri ve Kişisel Koruyucu Donanımlar
    • Laboratuvar kıyafetleri ve koruyucu malzemelerin taşıması gereken özelliklerin belirtilmesi sağlanır.
    • Kişisel koruyucu donanımların, laboratuvar çalışmalarında doğru şekilde kullanılması ile ilgili uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Laboratuvarı Tanıma ve Kullanma
    • Gıda kalite kontrol laboratuvarının işletmedeki yeri, özellikleri ve dizaynı konularının açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvar genel çalışma kurallarını, sebepleri ile birlikte açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvarın kontrolünün öneminin açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvar kontrolü uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 3. Laboratuvar Düzeni
    • Laboratuvarda raf ve malzemelerin yerleştirme düzenini açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvar temizlik planına ve yöntemine uygun şekilde günlük, haftalık, aylık laboratuvar temizliğin yapılması sağlanır.

  2. Laboratuvar Araçları ve Ekipmanları (32 ders saati)

  • 1. Analiz Yöntemine Uygun Malzeme Seçimi
    • Laboratuvarda kullanılan malzemelerin özelliklerinin ve kullanım yerlerinin tanıtılması sağlanır.
    • Laboratuvar malzemelerinin ne şekilde kullanılacağına yönelik uygulamaların yapılması sağlanır.
    • Laboratuvarda bulunan cihazların kullanım talimatlarının öneminin ve nasıl kullanılması konusunun açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvarda bulunan cihazların çalıştırılmasına yönelik uygulamaların yapılması sağlanır.
  • 2. Kütle Ölçüm Cihazları
    • Tartımın analizlerdeki öneminin açıklanması sağlanır.
    • Duyarlılıklarına ve ölçüm kapasitelerine göre terazilerin açıklanması sağlanır.
    • Tekniğine uygun bir şekilde tartım uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Terazinin tekniğine uygun bir şekilde temizliğinin yapılması sağlanır.
  • 3. Analizlerde Kullanılan Isıtıcılar
    • Isıtıcıların kullanım şeklinin ve özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Isıtıcıların kullanımını öğrenmeye yönelik uygulamaların yapılması sağlanır.
  • 4. Saf Su Cihazı
    • Analizlerde saf su kullanmanın önemini açıklanması sağlanır.
    • Saf su cihazının çalışma prensibinin açıklanması sağlanır.
    • Saf su cihazının kullanımına yönelik uygulamaların yapılması sağlanır.
  • 5. Ekstraksiyon Düzeneği
    • Ekstraksiyonda kullanılan araçları ve özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Ayırma hunisi ile ekstraksiyonun açıklanması sağlanır.
    • Ekstraksiyon düzeneğinin kurulması uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 6. Damıtma Düzeneği
    • Damıtmada kullanılan araçların özelliklerinin açıklanmasını sağlanır.
    • Damıtma düzeneği kurulmasını uygulamalarının yapılması sağlanır.

  3. Laboratuvar Güvenliği (8 ders saati)

  • 1. Kimyasal Maddeleri Kullanmada Güvenlik Önlemleri
    • Kimyasal maddeleri kullanım amacına göre gruplandırılması sağlanır.
    • Kimyasal etiketlerinde bulunan işaretlerin anlamının açıklanması sağlanır.
    • Kimyasalların depolama koşullarının açıklanması sağlanır.
    • Bir arada depolanmaması gereken kimyasal maddelerin sıralanması sağlanır.
    • Kimyasal malzemelerin, özelliğine uygun olarak depolanması uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Laboratuvarda Oluşabilecek Kazalar ve İlk Yardım
    • Laboratuvar ortamında meydana gelebilecek kazaların açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvarda meydana gelebilecek kazalara karşı alınacak önlemlerin sıralanması sağlanır.
    • Laboratuvar ortamında meydana gelebilecek kazalarda kaza çeşitlerine göre ilk yardım metotlarının açıklanması ve uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 3. Deney Föyleri ve Analiz Talimatları
    • Analiz föyünde bulunması gereken konu ve bölümlerin açıklanmasını sağlanır.
    • Çeşitli analiz föylerini hazırlama uygulamalarının yapılması sağlanır.

  4. Gıda Maddesinden Numune Alımı (8 ders saati)

  • 1. Gıda Maddesinden Numune Alma
    • Numune (örnek) almanın amacının açıklanması sağlanır.
    • Örnek alma aşamaları ve genel ilkelerin sıralanması sağlanır.
    • Örnek alma planına göre yeterli miktarda örnek alınması uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Numuneyi Analize Hazırlama
    • Örneklerin analize hazırlanması için yapılan işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Analize ve alındığı gıdanın özelliğine göre numunenin analize hazırlanması uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Numuneye ait kayıt tutulması uygulamalarının yapılması sağlanır.

  5. Laboratuvar Temel İşlemleri (38 ders saati)

  • 1. Çöktürme ve Olgunlaştırma
    • Çöktürme (sedimantasyon) işleminin amacının açıklanması sağlanır.
    • Çöktürme işlemi uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Kristallendirme
    • Kristallendirme işleminin amacının açıklanması sağlanır.
    • Kristallendirme işlemi uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Kristallendirme işleminin sonucunun değerlendirilmesi sağlanır.
  • 3. Aktarma (Dekantasyon), Süzme ve Santrifüjleme
    • Aktarma (dekantasyon) işleminin yapılışının açıklanması sağlanır.
    • Aktarma (dekantasyon) işlemi uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Süzme işleminin amacının açıklanması sağlanır.
    • Süzme işlemi ile kristal veya çökeleğin ayrılması uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Vakumda süzme ile "kristal veya çökeleğin ayrılması" uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Santrifüjleme işleminin amacının açıklanması sağlanır.
    • Santrifüjleme ile kristal veya çökeleğin ayrılması uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 4. Buharlaştırma, Kurutma ve Sabit Tartıma Getirme
    • Kurutma ve buharlaştırmanın amacını açıklanması sağlanır.
    • Kurutma ve buharlaştırma uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Sabit tartım işlemlerinin niçin yapıldığının açıklanması sağlanır.
    • Sabit tartım uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Sabit tartım işleminin sonucunu hesaplama uygulamasının yapılması sağlanır.
  • 5. Yakma, Kül Etme
    • Yakma ve kül etme işleminin amacının açıklanması sağlanır.
    • Kül fırınını kullanma kurallarının açıklanması sağlanır.
    • Yakma ve kül etme uygulamaların yapılması sağlanır.
    • Yakma ve kül etme işlemi sonucunun hesaplanması sağlanır.
  • 6. Ekstraksiyon
    • Ekstraksiyon ve çeşitlerinin sıralanması sağlanır.
    • Ayırma hunisi ile sıvı ekstraksiyon uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Ekstraksiyon cihazı ile ekstrakte uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 7. Damıtma
    • Damıtmanın amacının ve ilkesinin açıklanması sağlanır.
    • Damıtma uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Damıtma bittiğinde düzeneğin ayrılması ve parçaların temizlenmesi uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 8. Analiz Hataları
    • Analiz hata kaynaklarının sıralanması sağlanır.
    • Analiz hatalarını azaltmak için alınan önlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Kör denemenin açıklanması sağlanır.
    • Kör deneme uygulamaları yapılması sağlanır.
    • Sıcaklık düzeltme faktörünün açıklanması sağlanır.
    • Sıcaklık düzeltmesi hesapları yapılması sağlanır.
    • Paralel denemenin açıklanması sağlanır.
    • Paralel deneme uygulamalarının yapılması sağlanır.

  6. Laboratuvarda Analiz Sonrası İşlemler (7 ders saati)

  • 1. Laboratuvar ve Araç-Gereçlerin Temizliği ve Bakımı
    • Laboratuvar temizlik kurallarının açıklanması sağlanır.
    • Temizlik çözeltilerinin, özelliklerinin ve kullanım yerlerinin açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvar araç gereçlerinin temizlik ve dezenfeksiyon kurallarının açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvar ortamını temizlik kurallarına uygun olarak temizleme ve dezenfekte etme uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Kullanılmış laboratuvar araç gereçleri ve kirli malzemenin temizlik kurallarına uygun olarak temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Temizlenmiş malzemelerin dolaplara yerleştirilmesi uygulamalarının yapılması sağlanır.
  • 2. Laboratuvar Kayıtları
    • Laboratuvarda kayıt tutma nedenlerinin açıklanması sağlanır.
    • Laboratuvarın işleyişiyle ilgili olarak tutulan doküman ve kayıt çeşitlerinin sıralanması sağlanır.
    • Analiz raporlarının hazırlanmasında dikkat edilecek hususların açıklanması sağlanır.
    • Analiz raporu yazımı öğretimine yönelik, "analiz raporu yazma uygulamaları" yapılması sağlanır.
  • 3. Atıkların Depolanması
    • Laboratuvar atıklarının özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Atıkları biriktirme kurallarının sıralanması sağlanır.
    • Atıkların kuralına uygun depolanması uygulamaları yapılması sağlanır.
    • Analiz sonrası araç gereç ve laboratuvar temizliği uygulamalarının yapılması sağlanır.
    • Çalışmadan çıkacak atık çeşidine ve miktarına göre atık kapları hazırlanması ve etiketlenmesi uygulamaları yapılması sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği ile çevre korumaya ilişkin önlemleri uygulayarak mevzuata ve kimya laboratuvarı çalışma kurallarına göre laboratuvar malzeme bilgisi, örnek alma ve örneği analize hazırlama, analizlere uygun temel fiziksel ve kimyasal işlemlerin yapılması ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.