12. Sınıf Süt İşleme Yıllık Planı 2026-2027

12. Sınıf Süt İşleme Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

12. sınıf Süt İşleme dersi, Gıda Teknolojisi alanında haftada 7 ders saati okutulur; yıllık planında 10 öğrenme birimi, 252 ders saati ve 244 kazanım yer alır. Yıl, “Sütün İşletmeye Kabulü” öğrenme birimiyle başlar (Üreticiden sütü alıp nakletmek, Sütün önkabulünü yapmak, Çiğ sütün fabrikaya alımı); aradaki 8 öğrenme biriminin ardından “Diğer Peynir Çeşitlerinin Üretimi” öğrenme birimiyle biter (Mihaliç Peyniri, Dil Peyniri, Tulum Peyniri).

• 12. Sınıf Süt İşleme Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Gıda Teknolojisi 12. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Süt İşleme Ders Bilgi Formu (DBF)
• Süt İşleme Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Gıda Teknolojisi - Gıda Teknolojisi (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Süt İşleme dersi 12. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 7 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Sütün İşletmeye Kabulü (12 ders saati)

  • 1. Üreticiden sütü alıp nakletmek
    • Üreticiden sütü alıp nakleder.
    • Sütün işletmeye nakli için gerekli ekipmanları sıralatır.
    • Nakil sırasında dikkat edilecek hususların açıklanması sağlanır.
    • Sütün nakil aracına aktarılması sağlanır.
    • Sütün işletmeye nakil edilmesi sağlanır.
    • Gerekli temizlik işlemlerinin yapılması sağlanır.
  • 2. Sütün önkabulünü yapmak
    • Sütün ilk kontrollerini yapar.
    • Sütü tanımlayıp, süte uygulanan ilk kontrolleri uygulatır.
    • Sütün bileşimi ve bileşimini etkileyen faktörlerin açıklanması sağlanır.
    • Sütün duyusal kontrollerinin yapılması sağlanır.
    • Sütün asitliğinin ölçülmesi sağlanır.
    • Sütte mastisit testi yapılması sağlanır.
    • Sütün filtreden geçirilmesi sağlanır.
  • 3. Çiğ sütün fabrikaya alımı
    • Sütün fabrikaya alımını yapar.
    • Çiğ sütün fabrikaya alınması, depolanması sırasında oluşabilecek sütteki değişikliklerin açıklanması sağlanır.
    • Sütün klarifikatör ile temizlenmesi sağlanır.
    • Sütün kalite özelliklerine göre depolanması sağlanır.
    • Kullanılan alet ekipmanların temizlenmesi sağlanır.

  2. Sütün İşlemeye Hazırlanması (25 ders saati)

  • 1. Sütün Havasını ve Kokusunu Alma
    • Sütün havasını ve kokusunu alır.
    • Sütün havasını ve kokusunu alma yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Deaeratörden sütü geçirerek sütün havasının ve kokusunun alınması sağlanır.
    • Kullanılan alet ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Süt Yağının Ayrılması
    • Sütün yağını ayırır.
    • Süt yağının amacının, öneminin, yönteminin açıklanmasını sağlar.
    • Süte uygulanan fiziksel ve kimyasal işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Uygun koşulları sağlayarak sütün seperatörden geçirilmesi sağlanır.
    • Laboratuvarda krema ve yağsız sütün yağını belirleyerek işlem onayının alınması sağlanır.
    • Kullanılan alet ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 3. Standardizasyon Yöntemleri
    • Standardizasyon işlemini yapar.
    • Standardizasyonun amacı, önemi, yöntemleri ve kuru madde standardizasyon yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Sütün yağ miktarının belirlenmesi sağlanır.
    • Standardizasyonda kullanılacak yağsız süt miktarının hesaplanması sağlanır.
    • Kremayı sütle karıştırarak yağ standardizasyonunun yapılması sağlanır.
    • Sütü evaporatörden geçirerek kuru madde standardizasyonu yapılması sağlanır.
  • 4. Baktofügasyon
    • Baktofügasyon işlemini yapar.
    • Baktofügasyon ile mikroorganizmaların uzaklaştırılması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Sütü baktofügasyon sıcaklığına getirerek, baktofügatörde sıcaklık ve hız ayarı yaparak sütün baktofügatörden geçirilmesi işleminin yapılması sağlanır.
  • 5. Homojenizasyon Yöntemleri
    • Sütü homojenize eder.
    • Homojenizasyon işleminin amacı, önemi, yöntemleri ve homojenizasyonu etkileyen faktörlerin açıklanması sağlanır.
    • Uygun koşulları sağlayarak sütün homojenizatörden geçirilmesi sağlanır.

  3. İçme Sütü Üretimi (16 ders saati)

  • 1. Pastörize İçme Sütü
    • Pastörize içme sütü üretir.
    • Sütün bileşimi ve beslenmedeki öneminin açıklanması sağlanır.
    • İçme sütü üretiminde kullanılacak çiğ sütte aranan niteliklerin sıralanması sağlanır.
    • Pastörize içme sütü üretiminde uygulanan pastörizasyon yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Pastörize Süt Üretim Akım Şemasının çizilmesi sağlanır.
    • Süte uygulanan ön işlemleri yaparak sütün pastörizatörden geçirilmesi sağlanır.
    • Pastörize sütün ambalajlanması ve depolanması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanın temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Sterilize İçme Sütü
    • Sterilize içme sütü üretir.
    • Sterilizasyonun tanımı, amacı ve yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • UHT içme sütünü ambalajlama işleminin açıklanmasını sağlanır.
    • Sterilize sütünün raf ömrünü ve niteliklerini sıralanması sağlanır.
    • UHT süt üretim akım şemasının çizilmesi sağlanır.
    • Süte uygulanan ön işlemlerin yapılması sağlanır.
    • Sütün sterilizatörden geçirilmesi sağlanır.
    • Ambalajlara dolum yapılması sağlanır.

  4. Fermente Süt Ürünleri Üretimi (42 ders saati)

  • 1. Süte Uygulanan Ön İşlemler
    • Yoğurda işlenecek süte ön işlemleri yapar.
    • Yoğurt üretimi için süte uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Yoğurdun sınıflandırılması sağlanır.
    • Standardizasyon ve homojenizasyon işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Yoğurda işlenecek sütü seçer, yağ ve kuru madde standardizasyonu yapılması sağlanır.
    • Homojenizasyon işleminin yapılması sağlanır.
    • Sütün inokülasyon sıcaklığına soğutulması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Yoğurt Üretimi
    • Yoğurt üretir.
    • İnokülasyon yöntemlerinin ve inkübasyon işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Yoğurt bakterileri ve özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Yoğurt üretimi için starter kültür hazırlama tekniklerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Yoğurt kültürünün seçilmesi sağlanır.
    • Süte katılacak kültür miktarının belirlenmesi sağlanır.
    • Üretilecek ürüne göre inokülasyon yapılması sağlanır.
    • İnkübasyon sıcaklığının ve süresinin ayarlanması sağlanır.
  • 3. Meyveli Yoğurt Üretimi
    • Set tipi meyveli yoğurt üretir.
    • Meyveli yoğurdun tanımı, özellikleri, üretim yöntemlerini, meyveli yoğurt çeşitlerini, süte uygulanan ön işlemleri, starter kültür, aroma maddesi ve meyvelerin ilavesi kurallarının açıklanması sağlanır.
    • Pıhtısı kırılmış ve içilecek nitelikte meyveli yoğurt üretiminin açıklanması sağlanır.
    • Set tipi, Pıhtısı kırılmış, İçilecek nitelikte meyveli yoğurt üretimi yapılması sağlanır.
  • 4. Süzme Yoğurt Üretimi
    • Süzme yoğurt üretir.
    • Süzme yoğurdun tanımı, özellikleri, süte uygulanan ön işlemleri, inokulasyon ve inkübasyon işlemlerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Süzme yoğurt için süte ön işlemelerin uygulanması ve süzme yoğurt üretilmesi sağlanır.
    • Üretilen yoğurdun ambalajlanması ve depolanması sağlanır.
  • 5. Probiyotik Yoğurt
    • Probiyotik yoğurt üretir.
    • Probiyotik yoğurdun tanımı, özellikleri, süte uygulanan ön işlemler, probiyotik kültür çeşitleri, özellikleri, kültür ilavesi ve inkübasyon işlemlerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Probiyotik yoğurt üretimi yapılması sağlanır.
    • Kullanılan araç ve ekipmanların temizlenmesi ve dezenfekte edilmesi sağlanır.
  • 6. Kefir Üretimi
    • Kefir Üretir.
    • Kefirin özellikleri ve kefir yapılacak süte uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • İnokulasyon ve inkübasyon koşullarının açıklanması sağlanır.
    • Ambalajlama ve depolama işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Kefir üretimi yapılması sağlanır.
  • 7. Ayran
    • Ayran Üretir.
    • Ayranın önemi ve sınıflandırılması sağlanır.
    • Ayran üretim yöntemlerinin sıralanması sağlanır.
    • İnokülasyon (kültür ilavesi) ve inkübasyon işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Tuz ilavesi, ambalajlama ve depolama işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Ayran üretimi yapılması sağlanır.

  5. Tereyağı Üretimi (34 ders saati)

  • 1. Kremaya Uygulanan Ön Işlemler
    • Hammaddeye ön işlemleri uygular.
    • Tereyağı tanımı ve sınıflandırması sağlanır.
    • Krema eldesinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Kremaya uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Seperatör kullanılması sağlanır.
    • Kremanın elde edilmesi sağlanır.
    • Kremanın nötralize edilmesi sağlanır.
  • 2. Kremanın Pastörize Edilmesi
    • Kremayı pastörize eder.
    • Ön ısıtma ve pastörizasyon işleminin öneminin açıklanması sağlanır.
    • Pastörizatörün ayarlarının yapılması sağlanır.
    • Kremanın pastörize edilmesi sağlanır.
  • 3. Kremanın Olgunlaştırılması
    • Kremayı olgunlaştırır.
    • Kremanın soğutulmasının öneminin açıklanması sağlanır.
    • Kremanın olgunlaştırılması işlem basamaklarının ifade edilmesi sağlanır.
    • Starter kültür miktarının ayarlanması sağlanır.
    • Kremanın olgunlaştırılması sağlanır.
    • Ph metre ve ısı değiştiricinin kullanılması sağlanır.
  • 4. Yayıklama Yöntemleri
    • Kremayı yayıklayarak yıkar.
    • Yayıklama yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Yayıklama sırasında tereyağı oluşumuna etki eden faktörlerin sıralanması sağlanır.
    • Yayık altı suyunun uzaklaştırılmasının ifade edilmesi sağlanır.
    • Tereyağının yıkanması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Yayıklama sıcaklığının ayarlanması sağlanır.
    • Yayıklama işleminin yapılması sağlanır.
    • Yıkama işleminin yapılması sağlanır.
  • 5. Tereyağının Malakse Edilmesi
    • Tereyağını malakse eder.
    • Tereyağının tuzlanması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Tuzlama yöntemlerinin sıralanması sağlanır.
    • Tereyağının su oranının kontrolünün açıklanması sağlanır.
    • Tereyağının tuzlanması işleminin yapılması sağlanır.
    • Tereyağının yoğurulması işleminin yapılması sağlanır.
  • 6. Tereyağının Ambalajlanması ve Depolanması
    • Tereyağını ambalajlar.
    • Tereyağının ambalajlanması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Tereyağının depolanması koşullarının ifade edilmesi sağlanır.
    • Tereyağında görülen bozuklukların açıklanması sağlanır.
    • Tereyağını ambalajlama işleminin yapılması sağlanır.
    • Ambalajlanan ürünlerin depoya sevk edilerek paketleme işlemi yaptırılır.

  6. Dondurma Üretimi (17 ders saati)

  • 1. Dondurma Miksinin Hazırlanması
    • Miks karışımı hazırlar.
    • Dondurma üretiminde kullanılan malzemeleri ve özelliklerinin açıklaması sağlanır.
    • Miks özelliklerinin ve miksin işlenmesi için gerekli aşamaları açıklanması sağlanır.
    • Dondurma üretmek için gerekli hammadde ve yardımcı maddelerin oranlarına göre hazırlanması sağlanır.
    • Miksin homojenize edilmesi sağlanır.
    • Miksin pastörize edilmesi sağlanır.
    • Miksin soğutulması ve olgunlaşması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Miksin İşlenmesi ve Dondurulması
    • Miksi işler.
    • Miksin dondurulması işlemi ve dondurulmasında kullanılan yöntemlerin açıklanması sağlanır.
    • Hacim artışı (overrun) ve kontrolünün açıklanması sağlanır.
    • Miksin dondurulması işleminin yapılması sağlanır.
    • Hacim artışı kontrolünün yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 3. Dondurmayı Ambalajlayıp Sertleştirme
    • Dondurmayı ambalajlayıp sertleştirir.
    • Dondurmayı sertleştirme işleminin açıklanması sağlanır.
    • Dondurmanın duyusal özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Dondurmayı ambalajlama işleminin yapılması sağlanır.
    • Dondurmayı sertleştirme ve son kontrollerin yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.

  7. Koyulaştırılmış Süt Üretimi (21 ders saati)

  • 1. Koyulaştırılmış Süt
    • Şekersiz koyulaştırılmış süt üretir.
    • Sütü koyulaştırmanın amacı ve öneminin ifade edilmesi sağlanır.
    • Koyulaştırılmış süt üretimi için süte uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Evaporasyonun prensibinin açıklanması, çeşitlerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Ambajlama ve depolama yöntemlerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Sütün temizlenip standardize edilmesi sağlanır.
    • Evaparatörün kullanılması sağlanır.
    • Homojenizasyon işleminin yapılması sağlanır.
    • Dolum yapılması sağlanır.
    • Sterilizasyon işleminin yapılması sağlanır.
  • 2. Peynir Altı Suyu Tozu
    • Peynir altı suyu tozu yapar.
    • Peynir altı suyunun öneminin ifade edilmesi sağlanır.
    • Peynir altı suyunun üretim aşamalarının ve gıda sanayinde kullanım alanlarının açıklanması sağlanır.
    • Peynir altı suyunun ambalajlama ve depolama koşullarının ifade edilmesi sağlanır.
    • Peynir altı suyuna uygulanan ön işlemlerin yapılması sağlanır.
    • Peynir altı suyu tozunun vakumla koyulaştırılması sağlanır.
    • Sprey dryer ile kurutma sağlanır.
    • Ambalajlanma ve depolama sağlanır.
  • 3. Süt Tozu
    • Süttozu yapar.
    • Süttozunu tanımlar ve özelliklerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Süttozuna işlenecek süte uygulanacak ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Sütün koyulaştırılması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Sütü kurutma işlemi yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Sütü temizleyip standardize edilmesi sağlanır.
    • Homojenizasyon ve pastörizasyon işleminin yapılması sağlanır.
    • Sütü kurutur ve süt tozu elde edilmesi sağlanır.

  8. Beyaz Peynir Üretimi (35 ders saati)

  • 1. Süte Uygulanan Ön Işlemler
    • Peynir sütüne ön işlemleri yapar.
    • Peyniri tanımlar ve besin değerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Peynirin sınıflandırılması sağlanır.
    • Beyaz peynir için işlenecek sütün seçiminin açıklanması sağlanır.
    • Peynire işlenecek sütün seçilmesi ve seçilen sütün temizlenmesi sağlanır.
    • Seperatörün kullanılması sağlanır.
    • Sütün protein oranın ayarlanması sağlanır.
    • Homojenizasyon işleminin yapılması sağlanır.
    • Süte ısıl işlem uygulaması yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Olgunlaştırma Işlemi ve Teleme Eldesi
    • Olgunlaştırma ve pıhtılaştırma işlemlerini yapar.
    • Süte uygulanan olgunlaştırma işleminin açıklanması sağlanır.
    • Starter kültürlerin işlevlerinin ifade edilmesi sağlanır.
    • Pıhtılaştırma yöntemlerinin ve kullanılan araçların ifade edilmesi sağlanır.
    • Sütün olgunlaştırılması sağlanır.
    • Uygun miktarda starter kültür seçilmesi sağlanır.
    • Sütün pıhtılaşması sağlanır.
  • 3. Pıhtının Işlenmesi
    • Pıhtıyı işler.
    • Pıhtıya uygulanan işlemlerin ifade edilmesi sağlanır.
    • Peynir altı suyunun uzaklaştırılması yöntemlerinin açıklanmasını sağlanır.
    • Presleme yöntemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Kesim olgunluğunun belirlenmesi sağlanır.
    • Pıhtının kesilip, süzülüp ve baskıya alınması sağlanır.
  • 4. Telemenin Salamuraya Alınması
    • Tuzlama işlemlerini yapar.
    • Telemenin porsiyonlanması işleminin açıklanması sağlanır.
    • Tuzlamanın amacını ifade edilmesi sağlanır.
    • Salamuranın özelliklerinin açıklanması sağlanır.
    • Telemeyi porsiyonlama işleminin yapılması sağlanır.
    • Salamurayı hazırlar ve telemeyi salamuraya alma işleminin yapılması sağlanır.
    • Salamuranın bakımının yapılması sağlanır.
  • 5. Ambalajlama ve Depolama
    • Beyaz peyniri ambalajlar.
    • Son fermantasyonun öneminin ifade edilmesi sağlanır.
    • Son fermantasyonun aşamalarının ve koşullarının açıklaması sağlanır.
    • Olgunlaştırma odalarının koşullarının ayarlanması sağlanır.
    • Olgunlaştırma sürecinde peynirlerin takibinin yapılması sağlanır.
    • Ambalajlama yapılması ve depolara sevk edilmesi sağlanır.

  9. Kaşar Peyniri Üretimi (20 ders saati)

  • 1. Taze Kaşar Peynir Üretimi
    • Taze kaşar peyniri üretir.
    • Kaşar peynirinin özelliklerini ve kullanılacak süte uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Taze kaşar üretim aşamalarını, ambalajlanmasını ve depolanmasını açıklanması sağlanır.
    • Süte ön işlemleri uygulanması sağlanır.
    • Taze kaşar peyniri üretir, ambalajlanması ve depolanması işleminin yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Olgun Kaşar Peynir Üretimi
    • Olgun kaşar üretir.
    • Olgun kaşar peyniri üretimi aşamalarını açıklanması sağlanır.
    • Ambalajlama ve depolama koşullarını ifade edilmesi sağlanır.
    • Süte ön işlemleri uygulanması sağlanır.
    • Olgun kaşar peyniri üretir, ambalajlanması ve depolanması işlemini yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.

  10. Diğer Peynir Çeşitlerinin Üretimi (30 ders saati)

  • 1. Mihaliç Peyniri
    • Mihaliç peyniri elde eder.
    • Mihaliç peyniri özelliklerini ve kullanılacak süte uygulanan ön işlemleri açıklanması sağlanır.
    • Teleme eldesinin açıklanması sağlanır.
    • Tuzlama, olgunlaştırma, ambalajlama ve depolama işlemleri ifade edilmesi sağlanır.
    • Mihaliç peyniri üretimi için süte ön işlem uygular, salamura hazırlar ve peynirin olgunlaştırma işlemini yapılması sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 2. Dil Peyniri
    • Dil peyniri elde eder.
    • Dil peyniri özelliklerini ve kullanılacak süte uygulanan ön işlemleri açıklanması sağlanır.
    • Dil peyniri üretim aşamalarını, ambalajlanmasını ve depolanmasını açıklanması sağlanır.
    • Süte ön işlem uygulayarak, telemeyi elde eder ve dil peyniri üretimi yapılması sağlanır.
    • Peyniri ambalajlanması ve depolanması işlemi sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.
  • 3. Tulum Peyniri
    • Erzincan tulum peyniri üretir.
    • Tulum peyniri özelliklerini ve kullanılacak süte uygulanan ön işlemlerin açıklanması sağlanır.
    • Tulum peyniri üretim aşamalarını, ambalajlama ve depolanması işlemlerinin açıklanması sağlanır.
    • Süte ön işlem uygulayarak, telemeyi elde eder ve tulum peyniri üretimi yapılması sağlanır.
    • Peyniri ambalajlanması ve depolanması işlemi sağlanır.
    • Kullanılan alet ve ekipmanların temizlenmesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği ile çevre korumaya ilişkin önlemleri uygulayarak Türk Gıda Kodeksi'nin ilgili ürün tebliğleri ve TSE'nin ilgili standartlarına uygun içme sütü çeşitleri ve süt ürünleri üretim aşamaları ile ilgili bilgi ve becerileri kazandırmak amaçlanmaktadır.