7. Sınıf Birlikte Yaşamak Sunusu: Millî Meselelerde Tek Yürek

1. Millî Meselelerde Tek Yürek

• Millî Meselelerde
• Tek Yürek
• 7. Sınıf Sosyal Bilgiler · Birlikte Yaşamak Sunusu
• Savaşta, afette, darbe girişiminde ve başarılarda toplumumuz nasıl davrandı? Örneklerden çıkarım yapalım.

Öğretmene not: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 7. sınıf Sosyal Bilgiler, 1. öğrenme alanı “Birlikte Yaşamak”. Öğrenme çıktısı SB.7.1.3 (2026-2027 yıllık planında 5–6. haftalar). Önerilen akış: 5. hafta Bölüm 1–2, 6. hafta Bölüm 3–5.

2. Merak edelim

• Bütün bir millet hangi durumlarda tek yürek olur?
• Sizce millî meseleler yalnızca savaşlar ve bağımsızlıkla mı ilgilidir?
• 5N1K soru kartı: Merak ettiğin bir soruyu yaz
• Kim?
• Millî meseleler kimleri ilgilendirir?
• Nerede?
• Dayanışmayı nerelerde görürüz?
• Ne zaman?
• Millet en çok hangi günlerde kenetlenir?
• Ne?
• Millî mesele ne demektir?
• Nasıl?
• Halk Millî Mücadele’ye nasıl destek verdi?
• Neden?
• Zor günlerde insanlar neden birbirine sarılır?

Öğretmene not: İki soruyu sorun; cevapları tahtada kelime bulutu olarak toplayın (süreç bileşeni a: varsayımda bulunma). Ardından her öğrenci 5N1K kartına merak ettiği bir soruyu yazsın; sunu boyunca cevaplarını arayacaklar.

3. Yol haritamız

• Millî mesele nedir?
• Ortak günlerimiz, tanım, millî kimlik, tutum ve davranış
• Zor günlerde tek yürek
• Millî Mücadele, terörle mücadele, 15 Temmuz, 6 Şubat
• Başarılarda tek yürek
• Bilim, teknoloji, sanat ve spordan örnekler
• Karşılaştıralım, geleceğe bakalım
• Benzerlikler, farklılıklar, önermeler ve panel
• Özet ve tekrar
• Balık kılçığı, doğru-yanlış, test, kim bilecek

Öğretmene not: Web sürümünde ve PowerPoint’te başlıklara tıklayınca ilgili bölüme gidilir.

4. Millî mesele nedir?

• Hangi konular bütün milleti ilgilendirir? Bizi bir arada tutan nedir? Tutum ile davranış nasıl ayrılır?
• Ortak günlerimiz
• Millî mesele
• Millî kimlik
• Vatan sevgisi
• Tutum ve davranış
• İlk tahminlerimiz

5. Bayramlarımız ve anma günlerimiz

• Bu günleri ülkenin her yerinde hep birlikte kutlar ya da anarız.
• 23 Nisan: Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
• 19 Mayıs: Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
• 30 Ağustos: Zafer Bayramı
• 29 Ekim: Cumhuriyet Bayramı
• 10 Kasım: Atatürk’ü Anma Günü
• 15 Temmuz da Demokrasi ve Millî Birlik Günü’dür; o gece şehit düşenleri anarız.
• Bu günlerde aynı duyguları paylaşmak toplumu nasıl etkiler?
• Ortak geçmişimizi ve değerlerimizi hatırlatır; “biz” duygusunu ve birliğimizi güçlendirir.

Öğretmene not: Isınma etkinliği (beyin fırtınası). Bayramlarda evlere, iş yerlerine ve kurumlara bayrak asılır; 10 Kasım’da bayraklar yarıya indirilir ve saat 09.05’te saygı duruşunda bulunulur. Öğrencilere bu geleneklerin nedenini sorun. Günlerin anlamı: 23 Nisan 1920 TBMM’nin açılışı, 19 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışı, 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi, 29 Ekim 1923 Cumhuriyet’in ilanı, 10 Kasım 1938 Atatürk’ün vefatı.

6. Millî mesele yalnızca savaş mıdır?

• Varsayımda bulunalım
• Ece
• 1. görüş
• Millî mesele, yalnızca savaşlar ve bağımsızlık mücadeleleriyle ilgilidir.
• Mert
• 2. görüş
• Afetler, ekonomi, bilim, sanat ve spor da bütün milleti ilgilendirir.
• Bir sporcumuzun madalyası da hepimizi sevindirmiyor mu?
• Sence hangisi haklı? Tahminini bir gerekçeyle söyle; sonraki slaytta tanımla karşılaştıracağız.

Öğretmene not: Süreç bileşeni a (varsayımda bulunma). Önce sınıfı iki görüşe göre oylayın, gerekçeleri tahtaya yazın. Kitaptaki tanım bağımsızlık ve güvenlikle sınırlı değildir; ekonomiden spora, kültürden ülkenin geleceğine uzanan geniş bir alanı içerir. Bu yüzden 2. görüş daha kapsayıcıdır.

7. Milletin ortak meselesi

• Millî mesele, bütün milleti ilgilendiren önemli bir konu ya da gelişmedir.
• Bağımsızlık, vatanın bütünlüğü ve güvenlik en temel millî meselelerdir.
• Ekonomi, bilim, spor, sanat, kültür ve ülkenin geleceği de bu kapsama girer.
• Millî meseleler yalnız yöneticileri değil, her vatandaşı ilgilendirir.
• Millî mesele
• Milletin varlığını, bağımsızlığını, güvenliğini ya da geleceğini etkileyen ve herkesi ilgilendiren önemli konu.
• Millî meselelerde başarının anahtarı: birlik, beraberlik ve dayanışma.

Öğretmene not: Öğrencilerle bir önceki slayttaki tahminleri karşılaştırın. Kitaptaki bilgi kutusunda Çanakkale Savaşları, Millî Mücadele ve Kıbrıs Barış Harekâtı millî meselelere örnek olarak verilir.

8. Millî meselelere örnekler

• Bağımsızlık
• Çanakkale Savaşları ve Millî Mücadele
• Kıbrıs Türkleri
• Kıbrıs Türklerinin güvenliği için 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı
• Terörle mücadele
• Terör karşısında milletçe birlik ve kararlılık
• Demokrasi
• 15 Temmuz 2016 darbe girişimine karşı duruş
• Afetler
• 6 Şubat 2023 depremlerinde yardımlaşma
• Bilim ve teknoloji
• Nobel Kimya Ödülü, Türkiye’nin ilk astronotu
• Sanat ve kültür
• Müziğimizi dünyaya tanıtan sanatçılar
• Spor
• Olimpiyat ve dünya şampiyonluklarının ortak sevinci

Öğretmene not: Kartları tek tek açarken öğrencilere sorun: Bu örneklerden hangileri zor günlere, hangileri başarılara aittir? (Bağımsızlık, Kıbrıs, terör, darbe girişimi ve afet zor günlere; bilim, sanat ve spor başarılara örnektir.) Kıbrıs Barış Harekâtı 20 Temmuz 1974’te başladı. Örneklerin çoğu Bölüm 2 ve 3’te ayrıntılı işlenecek.

9. Bizi bir arada tutan: Millî kimlik

• Millî kimliği oluşturan unsurlar: dil, tarih, vatan, kültür, din ve soy.
• Köklerimizi, kimliğimizi ve değerlerimizi tanımamızı sağlar.
• Aynı geleceği paylaştığımız duygusunu verir; zor günlerde bizi birbirimize bağlar.
• Tarihini tanıyan genç, atalarından kalan emaneti korumayı bir görev bilir.
• Millî kimlik
• Bir milleti diğer milletlerden ayıran dil, tarih, kültür, gelenek ve değerlerin bütünü.
• Millî kimlik, toplumun millî meseleler karşısındaki tutumunu nasıl etkiler?
• Ortak kimlik “biz” bilinci yaratır; insanlar zor günde birbirine destek olur, başarıda birlikte sevinir.

Öğretmene not: Program bu çıktıda öğrencilerin millî kimliklerini tanımalarını ve milletlerine karşı vefalı olmalarını destekler (D15.2, D19.2). Öğrencilere “Seni bu milletin bir parçası yapan neler?” diye sorun.

10. Taşa yazılan millî bilinç

• Göktürklerden kalan Kül Tigin Yazıtı (8. yüzyıl), Moğolistan
• Orhun Yazıtları Göktürk harfleriyle taşa kazındı.
• Birliğin önemini, yöneticilerin halka karşı görevlerini ve yurt sevgisini anlatır.
• Millî bilinç
• Ortak geçmişi, değerleri ve geleceği sahiplenme duygusu.
• Yazıta göre gök çökmedikçe, yer delinmedikçe Türk milletinin yurdunu ve töresini kimse bozamaz. Bu öğüt ne anlatıyor?
• Millet birlik olduğu sürece hiçbir güç onun yurdunu ve düzenini bozamaz.

Öğretmene not: Orhun Yazıtları bugünkü Moğolistan’dadır; Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk adına dikilen yazıtlardan oluşur. Yazıttaki söz burada özetlenerek aktarılmıştır. Kitapta bu yazıtlar, millî kimlik bilincini gösteren seçkin bir örnek olarak yer alır. Fotoğraftaki taş Kül Tigin Yazıtı’dır; bugün Moğolistan’da bir müzede korunuyor. Yüzeyindeki küçük işaretler Göktürk harfleridir. Öğrencilere sorun: Bu taşı dikenler bizden ne istemiş olabilir?

11. Barışta da vatan sevgisi

• Mavi Vatan
• Kıyıları ve denizleri kirletmemek, deniz canlılarını korumak
• Yeşil Vatan
• Ormanları yangından korumak, fidan dikimine katılmak
• Gök Vatan
• Hava sahamızın güvenliğini ve bağımsızlığını önemsemek
• Gündelik hayat
• Kurallara uymak, kamu malını korumak, komşuya yardım etmek
• Vatanseverlik yalnızca savaşta mı gösterilir?
• Hayır. Barışta görevlerimizi yapmak, doğayı korumak ve birbirimize destek olmak da vatan sevgisidir.

Öğretmene not: Ana fikir: Vatanseverlik silahla sınırlı değildir; barış zamanında görevini yapan, doğayı koruyan, kurallara uyan her vatandaş vatanını seviyor demektir. Öğrencilerden kendi okullarında ve mahallelerinde yapabilecekleri birer örnek isteyin.

12. Tutum mu, davranış mı?

• Tutum
• Bir olay karşısındaki iç tavrımızdır: ne düşündüğümüz, ne hissettiğimiz ve ne yapmaya istekli olduğumuz.
• Doğrudan görülmez; sözlerimizden ve davranışlarımızdan anlaşılır.
• Davranış
• Tutumun dışa yansıyan, gözlenebilen hâlidir.
• Ne yaptığımızdır: yardım etmek, bayrak asmak, gönüllü olmak, kutlamaya katılmak gibi.
• “Depremzedeler için çok üzüldüm, yardım etmek istiyorum.” ve “Harçlığımla bir yardım kolisi hazırladım.” Hangisi tutum, hangisi davranış?
• İlki tutumdur: duygu ve istek. İkincisi davranıştır: gözle görülen bir eylem.

Öğretmene not: Tutum ve davranış, bu öğrenme alanının anahtar kavramlarındandır. Tutumun üç yönü vardır: düşünce (bilgi), duygu ve davranışa yatkınlık. Ek örnek: “Şehitlerimize minnet duyuyorum.” (tutum) – “Anma törenine katıldım.” (davranış).

13. Toplumumuz nasıl davranmış olabilir?

• Etkinlik 1 · Tahmin listesi
• Aşağıdaki durumlarda Türk toplumunun nasıl bir tutum ve davranış gösterdiğini tahmin et, defterine yaz.
• Vatan topraklarının işgal edildiği yıllar
• Bir gece başlayan darbe girişimi
• Birçok şehri yıkan büyük bir deprem
• Millî sporcumuzun dünya şampiyonluğu
• Bir bilim insanımızın Nobel Ödülü kazanması
• Varsayım
• Doğru olup olmadığı henüz kanıtlanmamış, araştırılacak düşünce; tahmin.
• Tahminlerini sakla; sonraki bölümlerde kanıtlarla karşılaştıracağız.

Öğretmene not: Süreç bileşenleri a ve b. Programın önerdiği soru-cevap tekniği: Her durum için iki üç öğrenciden tahmin alın, tahtada “Tutum” ve “Davranış” sütunlarına yazın. Liste, Bölüm 2 ve 3’teki örneklerle kontrol edilecek.

14. Zor günlerde tek yürek

• Savaş, işgal, terör, darbe girişimi ve afet karşısında milletimiz nasıl bir tutum ve davranış gösterdi?
• Çanakkale
• Millî Mücadele
• Tekâlif-i Millîye
• Terörle mücadele
• 15 Temmuz
• 6 Şubat depremleri

15. Bağımsızlık için omuz omuza

• Örnek 1 · Bağımsızlık
• Düşünelim
• Çanakkale’de ve Millî Mücadele’de farklı yörelerden insanlar neden aynı amaç için savaştı?
• Vatan ve bağımsızlık hepsinin ortak meselesiydi. Birlik olmadan kurtuluş mümkün değildi.
• Millî birlik ve beraberlik
• Bir milletin farklılıklarına rağmen ortak amaç, ortak değerler ve ortak gelecek etrafında bütünleşmesi.
• 18 Mart 1915
• İngiliz ve Fransız savaş gemileri Çanakkale Boğazı’nı geçmeye çalıştı ama başaramadı. Bu zaferin yıl dönümü olan 18 Mart, Şehitleri Anma Günü’dür.

Öğretmene not: Çanakkale Savaşları 1915–1916 yılları arasında yapıldı. 18 Mart, Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin yıl dönümüdür. Kitap Çanakkale Savaşları’nı ve Millî Mücadele’yi millî meselelere örnek olarak verir.

16. Millî Mücadele: Ya istiklal ya ölüm

• Örnek 1 · Bağımsızlık
• Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’ndan yenik çıktı ve 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladı.
• Kısa süre sonra Anadolu’nun pek çok yeri düşman işgaline uğradı.
• Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı ve milleti bağımsızlık için bir araya getirdi.
• Halk yokluk içinde birlik oldu. Zaferden sonra 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi.
• İşgal
• Bir ülkenin topraklarına zorla girilip oranın denetim altına alınması.
• Ya istiklal ya ölüm!
• Millî Mücadele’nin parolası

Öğretmene not: Kitapta Millî Mücadele, birlik ruhunun en parlak örneği olarak öne çıkar. Başarıyı getiren üç güç üzerinde durun: vatan sevgisi, bağımsızlık inancı, birlik. Ara tarihler: 23 Nisan 1920 TBMM açıldı; 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı; 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması imzalandı.

17. Tekâlif-i Millîye: Herkes elindekini verdi

• Örnek 1 · Bağımsızlık
• Sakarya Meydan Muharebesi öncesinde, Ağustos 1921’de ordunun ihtiyaçları için halktan şunlar istendi:
• Her aile bir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık verecek
• Yiyecek ve giyecek stoklarının bir bölümü orduya ayrılacak
• Halkın elindeki silah ve cephane orduya teslim edilecek
• Araba sahipleri ordunun yükünü ücretsiz taşıyacak
• Demirci, marangoz gibi ustalar ordu için çalışacak
• Tekâlif-i Millîye
• “Millî yükümlülükler.” Halkın elindeki imkânları orduyla paylaşması.
• Yokluk içindeki halk elindekini orduyla paylaştı.
• Bu davranış hangi değerleri gösterir?
• Fedakârlık, dayanışma, vatan sevgisi ve bağımsızlığa olan inanç.

Öğretmene not: Tekâlif-i Millîye Emirleri 7–8 Ağustos 1921’de Başkomutan Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlandı. Listedeki maddeler emirlerin özetidir. Vurgu: Yoksul halk bile elindekini ordudan esirgemedi; bu, fedakârlığın ve dayanışmanın en somut örneklerinden biridir.

18. Kağnılarla cepheye

• Örnek 1 · Bağımsızlık
• Atatürk ve Şehit Şerife Bacı Anıtı, Kastamonu
• Önde, top mermisi yüklü bir kağnı var. Millî Mücadele’de cephane cepheye böyle taşındı.
• Anıt, 1921 kışında kağnıyla cephane taşırken soğuktan hayatını kaybeden Şerife Bacı’yı anar.
• Arka bölümlerde Atatürk’ün, Kuvâ-yı Millîye’nin ve halkın heykelleri yer alır.
• Kahramanları anıtlarla anmak neden önemlidir?
• Ortak hafızayı canlı tutar; yeni nesiller fedakârlığı ve vefayı öğrenir.

Öğretmene not: Anıt, Kastamonu’nun Cumhuriyet Meydanı’ndadır; heykeltıraş Tankut Öktem’in eseridir ve 1990’da açılmıştır. Şerife Bacı, 1921 kışında İnebolu’dan cephane taşıyan bir kafiledeydi; Kastamonu’ya yaklaşırken kağnısının üzerinde donarak şehit oldu. İnebolu’dan Kastamonu üzerinden Ankara’ya uzanan yol, Millî Mücadele’de cepheye silah ve cephane taşınan en önemli yollardan biriydi. Bir sonraki slayttaki empati etkinliğine bu fotoğrafla geçin.

19. Empati: Cephenin arkasındaki kahramanlar

• Örnek 1 · Bağımsızlık
• Erkeklerimizin çoğu cephedeydi. Biz kadınlar kağnılarla cepheye cephane taşıdık. Kar yağınca mermiler ıslanmasın diye kendi örtülerimizi üstüne serdik.
• Canlandırma: Anadolulu bir kadın
• 1919–1922
• O yıllarda
• Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.
• Mustafa Kemal Paşa Samsun’a çıktı.
• Tekâlif-i Millîye Emirleri yayımlandı.
• Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı.
• Sen o yıllarda yaşasaydın Millî Mücadele’ye nasıl katkı sağlardın?

Öğretmene not: Bu konuşma, Millî Mücadele’nin bilinen olaylarından esinlenen kurgusal bir canlandırmadır; gerçek bir kişinin sözü değildir. Kadınların kağnılarla cepheye cephane taşıması dönemin bilinen gerçeklerindendir. Empati etkinliği: Öğrenciler o dönemde yaşayan bir çocuğun yerine kendini koyup birer cümle yazabilir.

20. Terör karşısında tek yürek

• Örnek 2 · Terörle mücadele
• Terör; şiddet ve korku yoluyla toplumu sindirmeyi, milletin birliğini bozmayı amaçlar.
• 2017’de Maçka’da (Trabzon) teröristlere yönelik bir operasyon sırasında iki kahramanımız şehit oldu.
• Biri 15 yaşındaki öğrenci Eren Bülbül, diğeri Jandarma Astsubay Kıdemli Başçavuş Ferhat Gedik’ti.
• Bütün ülke bu acıyı paylaştı; iki şehidimiz bugün de saygıyla anılıyor.
• Şehit
• Vatanı ve milleti uğruna hayatını kaybeden kişi.
• Terör örgütleri neden korku ve ayrılık yaymaya çalışır? Buna en güçlü cevap nedir?
• Toplumu bölüp devleti zayıflatmak isterler. En güçlü cevap birlik, dayanışma ve kararlılıktır.

Öğretmene not: Kitap bu örneği “terörle mücadele” başlığı altında, iki şehidin cesaretini öne çıkararak verir. Konuyu öğrencilerin yaşına uygun, korku yaymadan; birlik ve dayanışma vurgusuyla işleyin.

21. Darbe girişimine karşı millî irade

• Örnek 3 · Demokrasi
• Darbe: Silahlı bir grubun hukuku çiğneyerek seçilmiş yönetimi devirmesi ve ülke yönetimini zorla ele geçirmesi.
• 1960 ve 1980 askerî darbeleri
• Seçilmiş yönetime askerî güçle el konuldu.
• Demokrasi bir süre kesintiye uğradı.
• 15 Temmuz 2016 girişimi
• Darbeciler, milletin meclisi TBMM’yi bile bombaladı.
• Millet canı pahasına demokrasiye sahip çıktı; girişim başarısız oldu.
• Darbe girişiminin başarısız olmasında milletin tutumu nasıl bir rol oynadı?
• Millet sokaklara çıkıp darbecilere karşı durdu; bu kararlılık girişimin kısa sürede başarısız kalmasını sağladı.

Öğretmene not: Kitap iki askerî darbe örneği verir: 1960 (27 Mayıs) ve 12 Eylül 1980. İki darbede de yönetime el konuldu ve demokrasi kesintiye uğradı. 15 Temmuz 2016’daki girişim de demokrasiyi hedef aldı, ancak milletin direnişi karşısında sonuç alamadı.

22. 15 Temmuz gecesi

• Örnek 3 · Demokrasi
• Darbe girişimine karşı sokaklara çıkan vatandaşlar, canları pahasına demokrasiyi ve milletin iradesini savundu.
• şehit
• O gece hayatını kaybeden vatandaş
• İki yaralının da vefatıyla toplam
• Temmuz
• Demokrasi ve Millî Birlik Günü
• TBMM Genel Kurul Salonu’ndaki yazı: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”

Öğretmene not: Sayılar kitaptandır: 251 şehit o gece hayatını kaybetti; sonradan hastanede vefat eden iki yaralıyla toplam 253 oldu. Gazilerin sayısı binlerle ifade edilir. Boğaziçi Köprüsü’nün adı 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi. “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” sözü TBMM Genel Kurul salonunda yazılıdır.

23. O gece millet ne yaptı?

• Örnek 3 · Demokrasi
• Sokağa çıktı
• Vatandaşlar gece boyunca meydanlarda ve köprülerde darbecilere karşı durdu.
• Meclis yılmadı
• Milletvekilleri bombalanan TBMM’de bir araya gelerek darbeye karşı durdu.
• Ortak tavır aldı
• Farklı görüşlerden siyasi partiler darbe girişimine karşı birlikte durdu.
• Nöbet tuttu
• Sonraki günlerde meydanlarda demokrasi nöbetleri tutuldu.
• Farklı görüşlerden insanların aynı gece aynı amaçla buluşması neyi gösterir?
• Demokrasi ve millî irade herkesin ortak meselesidir; millî birlik farklılıklardan güçlüdür.

Öğretmene not: Kartları tek tek açın ve her birinde “Bu bir tutum mu, davranış mı?” diye sorun (hepsi davranıştır; arkalarındaki tutum: cesaret, kararlılık, demokrasiye bağlılık). Girişimin kısa sürede sonuçsuz kalmasında halkın bu kararlılığı belirleyici oldu.

24. 6 Şubat depremleri: Tek yürek

• Örnek 4 · Afet
• 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli iki büyük deprem, ülkemizin güneydoğusunda pek çok ilde ağır yıkıma yol açtı.
• Devlet
• Afet bölgesi
• Kurumlar seferber oldu
• Arama kurtarma ve sağlık ekipleriyle askerî birlikler bölgeye ulaştı.
• Yaralılar için sahra hastaneleri açıldı.
• Depremzedeler için çadır ve konteyner kentler kuruldu.
• Millet
• Vatandaşlar ve gönüllüler koştu
• Battaniye, giysi, gıda ve su bağışları toplandı.
• Gönüllüler enkazda ve yardım depolarında çalıştı.
• Birçok aile evini depremzedelerle paylaştı.
• Dayanışma
• Zor zamanlarda insanların birbirine destek olması, yükü birlikte taşıması.
• Kamu kurumları, gönüllü kuruluşlar ve vatandaşlar el ele verdi: Tek yürek olduk.

Öğretmene not: Depremler aynı gün yaşandı ve geniş bir bölgeyi etkiledi; kitap bu afeti yakın tarihimizin en ağır felaketlerinden biri olarak anlatır. Şeritleri açarken devletin ve milletin yaptıklarını ayrı ayrı sorun. Bölgeden öğrenciniz varsa konuyu özenle ele alın.

25. Yıkımın ardından kurulan kentler

• Örnek 4 · Afet
• Hatay’da kurulan bir çadır kent, 19 Şubat 2023
• Fotoğraf havadan çekildi: Düzenli sıralar hâlinde kurulmuş çok sayıda çadır görülüyor.
• Bu çadırlar, evini kaybeden ailelerin geçici olarak barınması için kuruldu.
• Sonraki aylarda bölgede daha dayanıklı konteyner kentler kuruldu.
• Bir çadır kentin kurulması için hangi meslekten insanlar birlikte çalışır?
• Mühendisler, işçiler, sağlıkçılar, şoförler, aşçılar ve gönüllüler. Her emek gerekir.

Öğretmene not: Fotoğraf, depremlerden 13 gün sonra Hatay’da havadan çekildi. Barınmanın yanında gıda, su ve giysi gibi temel ihtiyaçlar için de geniş bir destek ağı kuruldu. Öğrencilere bir çadır kentte günlük hayatın nasıl düzenlenebileceğini sorun; dayanışmanın yalnız yardım toplamak değil, birlikte düzen kurmak olduğunu vurgulayın.

26. Afet karşısında görevimiz

• Örnek 4 · Afet
• Düşünelim
• Bir deprem neden yalnızca o bölgenin değil, bütün milletin meselesidir?
• Acı da yük de ortaktır. Bütün ülke destek olmadan yaralar sarılamaz.
• Gönüllülük
• Karşılık beklemeden, kendi isteğiyle topluma yararlı bir işe katılma.
• Sen ne yapabilirsin?
• Afete hazırlık için ailenle neler yapabilirsin?
• Afet çantası hazırlamak, toplanma alanını öğrenmek, resmî kurumların uyarılarını izlemek.

Öğretmene not: Program bu çıktıyla öğrencilerin topluma karşı görevlerini yerine getirmeye yönelik farkındalık ve görev bilinci kazanmalarını destekler (D16.2). Vurgu: Zor günlerde insan yalnız kendini değil, komşusunu ve yurttaşlarını da düşünür; sorumluluk duygusu böyle gelişir.

27. Başarılarda tek yürek

• Bilim, teknoloji, sanat ve spordaki başarılar milletimizde hangi tutum, davranış ve duyguları ortaya çıkardı?
• Bilim ve teknoloji
• Sanat
• Spor
• Fırsat eşitliği
• Ortak duygular
• Kitle iletişim

28. Zaferler yalnız cephede kazanılmaz

• Bilim, sanat ve spordaki başarılar da bütün milletin sevincidir.
• Aziz Sancar’a Nobel Kimya Ödülü
• Alper Gezeravcı uzayda
• altın
• Defne Kurt, 2025 Dünya Para Yüzme Şampiyonası
• Ortak başarı, ortak gurur

Öğretmene not: Ana fikir: Cephede kazanılan zaferler kadar laboratuvarda, sahnede ve sahada kazanılan başarılar da milletin ortak gururudur. Öğrencilere bildikleri başka bir millî başarıyı sorun.

29. Bilimde, sanatta ve sporda gurur

• Üç farklı alandan, milletimizi gururlandıran üç isim:
• Bilim: Aziz Sancar
• 2015’te Nobel Kimya Ödülü’nü kazandı
• Sanat: Derya Türkan
• Kemençesiyle müziğimizi dünyaya tanıtıyor
• Spor: Mete Gazoz
• Tokyo Olimpiyatları’nda okçulukta altın madalya
• Bu üç başarının ortak noktası nedir?
• Yıllarca süren emek ve kararlılık. Üçü de ülkemizi dünyada temsil etti; milletçe gurur duyduk.

Öğretmene not: Aziz Sancar’ın fotoğrafı, Nobel ödülünü aldığı hafta Stockholm’de çekildi (Aralık 2015). Derya Türkan’ın elindeki çalgı İstanbul kemençesidir. Mete Gazoz, Tokyo Olimpiyatları’nda (2021) okçulukta olimpiyat altını kazanan ilk Türk sporcudur. Görselleri tek tek açarken öğrencilere bu isimleri daha önce duyup duymadıklarını ve başarı haberini nereden öğrendiklerini sorun.

30. Bilim ve teknolojide gurur

• Örnek 5 · Bilim ve teknoloji
• Aziz Sancar
• DNA onarımı üzerine çalışmalarıyla 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü aldı.
• Alper Gezeravcı
• Türkiye’nin ilk astronotu olarak 2024’te uzaya gitti.
• İHA ve SİHA’lar
• Yerli mühendislerin geliştirdiği insansız hava araçları millî teknoloji örneğidir.
• Yapay zekâ ile sağlık
• Nadir hastalıklara yapay zekâyla erken tanı koymayı amaçlayan bir proje geliştiriliyor.
• Bir bilim insanının başarısı neden bütün milletin sevincine dönüşür?
• Ülkemizi dünyada temsil eder, gençlere örnek olur ve “biz de başarabiliriz” duygusunu güçlendirir.

Öğretmene not: Yapay zekâ projesi, kitapta Ankara Üniversitesindeki akademisyenlerin danışmanlığında yürütülen bir çalışma olarak geçer. İHA ve SİHA, programın önerdiği millî kalkınma projesi örnekleridir. Alper Gezeravcı 2024’te Uluslararası Uzay İstasyonu’na gitti.

31. Kemençeyle dünyaya açılan ses

• Örnek 6 · Sanat ve kültür
• Derya Türkan, İstanbul kemençesini ustalıkla çalan bir sanatçımızdır.
• Geleneksel ezgilerimizi bugünün yorumlarıyla Türkiye’de ve pek çok ülkede konserlerde seslendirir.
• Farklı ülkelerden müzisyenlerle birlikte çalışarak klasik müziğimizi ve türkülerimizi tanıtır.
• Kültürel miras
• Geçmiş kuşaklardan bize kalan dil, müzik, sanat, gelenek ve eserlerin bütünü.
• Bir sanatçının müziğimizi dünyaya tanıtması neden millî bir başarıdır?
• Kültürümüzü yaşatır ve tanıtır; milletimize gurur ve aidiyet duygusu kazandırır.

Öğretmene not: İsterseniz derste kısa bir kemençe dinletisi açın; öğrencilere dinlerken neler hissettiklerini sorun.

32. Sporda ortak sevinç

• Örnek 7 · Spor
• Defne Kurt
• 2025’te para yüzmede dünya şampiyonasından 5 altın madalya
• Mete Gazoz
• Tokyo Olimpiyatları’nda okçulukta altın madalya
• Filenin Sultanları
• Kadın voleybol millî takımımızın uluslararası şampiyonlukları
• Ampute Futbol
• Erkek millî takımımız ampute futbolda dünya şampiyonu oldu
• Sümeyye Boyacı
• Yüzmede uluslararası yarışmalarda kazandığı dereceler
• Naim Süleymanoğlu
• “Cep Herkülü”, halterde üç olimpiyat altın madalyası

Öğretmene not: Kitaptaki bilgi: Defne Kurt, Singapur’daki 2025 şampiyonasında beş altına ulaşan ilk Türk kadın para yüzücü oldu ve Avrupa rekorları kırdı. Kadın voleybol millî takımı 2023’te Milletler Ligi’ni ve Avrupa Şampiyonası’nı kazandı; kitap ve program “dünya şampiyonluğu” ifadesini kullanıyor, bu yüzden slaytta genel ifade tercih edildi. Naim Süleymanoğlu’nun altın madalyaları 1988, 1992 ve 1996 olimpiyatlarındandır.

33. Engelleri aşan başarılar

• Bağlantı · Fırsat eşitliği
• Düşünelim
• Defne Kurt’un ve ampute futbol millî takımımızın başarıları bize fırsat eşitliği hakkında ne anlatıyor?
• Özel gereksinimli bireylere fırsat tanındığında büyük başarılar ortaya çıkar; bu başarılar hepimizin gururudur.
• Paralimpik
• Özel gereksinimli sporcuların katıldığı spor yarışmaları. Para yüzme bu yarışmalardaki dallardan biridir.
• Tartışalım
• Bu başarılar, toplumun özel gereksinimli bireylere bakışını nasıl etkiler?

Öğretmene not: Bir önceki konuyla (SB.7.1.2) bağlantı: Özel gereksinim ve fırsat eşitliği bu öğrenme alanının anahtar kavramlarındandır. Tartışma için olası cevap: Ön yargıları azaltır, yetenekleri görünür kılar, fırsat eşitliği bilincini güçlendirir.

34. Madalya kimin?

• Ali
• 1. görüş
• Madalyayı sporcu kazandı; başarı yalnızca ona aittir.
• Zeynep
• 2. görüş
• Sporcunun arkasında ailesi, antrenörü, okulu ve bütün bir ülke var.
• Bayrağımız göndere çekilirken hepimiz aynı gururu yaşarız.
• Sence başarı kimindir? İki görüşü birleştiren bir cümle kur.

Öğretmene not: Olası birleştirici cevap: Başarı önce sporcunun emeğidir; ama onu destekleyen herkesin ve temsil ettiği milletin de ortak gururudur. Bu tartışma, başarıların neden “millî mesele” sayıldığını pekiştirir.

35. Başarılar hangi duyguları uyandırır?

• Ortak başarılar farklı yaş, meslek ve yörelerden insanlarda aynı duyguları uyandırır.
• Gurur ve sevinç
• “Bizden biri başardı!” duygusu
• Aidiyet
• Kendini milletinin bir parçası olarak hissetme
• Umut ve özgüven
• Daha büyük başarıların mümkün olduğuna inanma
• Ortak sevinçler toplumsal birliği nasıl güçlendirir?
• İnsanlar aynı anı birlikte yaşar; “biz” bilinci ve birbirine bağlılık artar.

36. Kitle iletişim araçları ve millî meseleler

• Televizyon, radyo, gazete ve internet; haberleri aynı anda milyonlarca kişiye ulaştırır.
• Birleştiren gücü
• Milyonlar bir maçı, bir töreni ya da bir haberi aynı anda birlikte yaşar.
• 6 Şubat’ta yardım çağrıları ve enkaz bilgileri hızla paylaşıldı.
• Dikkat edilmesi gerekenler
• Doğrulanmamış haberler panik ve kargaşa yaratabilir.
• Yalnızca resmî ve güvenilir kaynaklardaki bilgiler paylaşılmalıdır.
• Afet anında gördüğün bir paylaşımı yaymadan önce neyi kontrol etmelisin?
• Kaynağını ve tarihini; bilgiyi AFAD gibi resmî kurumların açıklamalarıyla karşılaştırmalıyım.

Öğretmene not: Kitle iletişim, bu öğrenme alanının anahtar kavramlarındandır. Millî başarıların sevinci de, afet anındaki yardım çağrıları da bu araçlarla yayılır. Bilgilerin doğruluğunu değerlendirme becerisiyle ilişkilendirin.

37. Kanıttan çıkarıma

• Örneklerden toplumumuz hakkında hangi çıkarımları yapabiliriz?
• Halk yokluk içinde olmasına rağmen elindekini orduyla paylaştı.
• Bağımsızlık için fedakârlıktan kaçınılmadı.
• 15 Temmuz gecesi farklı görüşlerden insanlar aynı amaçla sokağa çıktı.
• Millî irade söz konusu olunca farklılıklar bir kenara bırakıldı.
• Depremden sonra ülkenin her yerinden yardım ve gönüllü geldi.
• Acı ortak hissedildi; dayanışma bağlarımız güçlüdür.
• Sporcularımızın ve bilim insanlarımızın başarılarını milyonlar kutladı.
• Başarılar ortak gurur kaynağıdır; aidiyet duygusu güçlüdür.

Öğretmene not: Öğrenme çıktısının ana becerisi “çıkarım yapma”dır. Her satırı açmadan önce kanıtı okuyun ve öğrencilerden çıkarım isteyin. Ardından Bölüm 1’deki tahmin listesine dönüp hangi tahminlerin kanıtla desteklendiğini işaretletin.

38. Karşılaştıralım, geleceğe bakalım

• Dün ile bugünü, zor günler ile başarıları karşılaştıralım; gelecekte nasıl davranabileceğimizi önerelim.
• Karşılaştırma tablosu
• Millî Mücadele ve 15 Temmuz
• Duygular
• Dün ve bugün
• Önermeler
• Panel

39. Olay, davranış, duygu

• Etkinlik 2 · Karşılaştırma tablosu
• Defterine üç sütunlu bir tablo çiz: Olay · Tutum ve davranış · Duygular. Bu olaylar için doldur:
• Tekâlif-i Millîye Emirleri (1921)
• 15 Temmuz darbe girişimi (2016)
• 6 Şubat depremleri (2023)
• Aziz Sancar’ın Nobel Kimya Ödülü (2015)
• Defne Kurt’un 5 altın madalyası (2025)
• Örnek satır: Naim Süleymanoğlu’nun madalyaları · Coşkuyla karşılama, kutlama · Gurur, sevinç, aidiyet
• Tablona bakınca her olayda tekrarlanan tutum ve davranışlar hangileri?
• Birlik, dayanışma, fedakârlık ve sahiplenme. Olay ne olursa olsun “biz” duygusu öne çıkıyor.

Öğretmene not: Program, örneklerin önce tutum ve davranışlar, sonra ortaya çıkardığı duygular bakımından karşılaştırma tablolarıyla incelenmesini önerir (süreç bileşeni c). Öğrenciler ikili çalışabilir; her ikili bir satırı tahtaya yazar.

40. Millî Mücadele ile 15 Temmuz

• Karşılaştırma · Tutum ve davranışlar
• İki dönemde milletimizin gösterdiği tutum ve davranışları karşılaştıralım. Önce siz bulun, sonra kontrol edin.
• Benzerlikler
• İki dönemde de millet vatanına ve iradesine canı pahasına sahip çıktı.
• Farklı kesimlerden insanlar ortak amaçta birleşti.
• Büyük cesaret, fedakârlık ve kararlılık gösterildi.
• Farklılıklar
• Millî Mücadele’de dış işgale, 15 Temmuz’da demokrasiyi hedef alan bir darbe girişimine karşı duruldu.
• Millî Mücadele yıllarca sürdü; 15 Temmuz girişimi kısa sürede başarısız kaldı.
• Haberler o yıllarda telgraf ve gazeteyle, 15 Temmuz’da televizyon ve sosyal medyayla yayıldı.

Öğretmene not: Program, Millî Mücadele ile 15 Temmuz’daki millî birlik ve beraberlik ruhunun önce tutum ve davranışlar, sonra duygular bakımından karşılaştırılmasını önerir. Sağ sütunu açmadan önce öğrencilerin kendi farklılık listelerini oluşturmalarını isteyin.

41. İki dönemin ortak duyguları

• Karşılaştırma · Duygular
• Vatan sevgisi
• Vatan ve bağımsızlık her şeyden önce geldi.
• Kararlılık
• Korkuya rağmen geri adım atılmadı.
• Hüzün ve minnet
• Şehitler için yas tutuldu, minnetle anıldılar.
• Sevinç ve umut
• Millî Mücadele’de zaferin, 15 Temmuz’da demokrasinin korunmasının sevinci yaşandı.
• Peki hangi duygular farklıydı?
• Millî Mücadele’de yıllarca süren yokluk ve özlem; 15 Temmuz’da ani bir saldırının yarattığı şaşkınlık ve öfke öne çıktı.

Öğretmene not: Duygular kişiden kişiye değişebilir; bu nedenle cevaplar örnek niteliğindedir. Öğrencilerin gerekçeli farklı cevaplarını da kabul edin.

42. Zor günlerde ve başarılarda

• Karşılaştırma · Farklı millî meseleler
• Zor günlerde
• Davranışlar: yardımlaşma, fedakârlık, gönüllülük, kararlı duruş
• Duygular: hüzün, endişe, öfke; ardından umut
• Başarılarda
• Davranışlar: kutlama, tebrik, sahiplenme, destek
• Duygular: gurur, sevinç, aidiyet, özgüven
• Ortak nokta: Her iki durumda da “biz” duygusu ve millî birlik güçlenir.

Öğretmene not: Program, karşılaştırmalardan yola çıkarak farklı millî meselelerdeki tutum ve davranışların yorumlanmasını ister (SDB2.3). Öğrencilere sorun: “Zor günde de mutlu günde de değişmeyen ne?”

43. Dün ve bugün: Aynı değerler

• Geçmişteki bu davranışların bugünkü karşılığı ne olabilir? Önce tahmin edin, sonra açın.
• Paylaşmak
• Tekâlif-i Millîye, 1921
• Halk yiyeceğini ve giyeceğini orduyla paylaştı.
• Afetlerde bağış ve yardım kolisi
• Taşımak
• Millî Mücadele
• Kadınlar kağnılarla cepheye cephane taşıdı.
• Afet bölgesine yardım taşıyan gönüllüler
• Haberleşmek
• Haberler telgrafla ve gazetelerle duyuruldu.
• Doğru bilgiyi resmî kaynaklardan paylaşmak
• Anmak
• Çanakkale, 1915
• Şehitlerin hatırası kuşaktan kuşağa aktarıldı.
• 18 Mart ve 15 Temmuz anma törenleri
• Sevinmek
• 1988–1996
• Naim Süleymanoğlu’nun olimpiyat altınları bütün ülkeyi sevindirdi.
• Millî sporcuları birlikte desteklemek
• Değerler aynı kaldı; davranışlar zamana göre yeni biçimler aldı.

Öğretmene not: Dün ile bugünü karşılaştırma etkinliği. “Bugün” kutularını açmadan önce öğrencilerin kendi eşleştirmelerini yapmalarını isteyin; farklı ama gerekçeli eşleştirmeleri de kabul edin.

44. Toplumsal birlikteliğe etkisi

• Millî meselelerde gösterdiğimiz tutum ve davranışlar birliğimizi nasıl etkiler?
• Zor günlerde yardımlaşma ve dayanışma
• Yaralar daha hızlı sarılır; kimse kendini yalnız hissetmez.
• Ortak başarılara birlikte sevinmek
• Aidiyet duygusu ve “biz” bilinci güçlenir.
• Şehitleri ve gazileri anmak, vefa göstermek
• Ortak hafıza canlı kalır; yeni nesiller değerlerini öğrenir.
• Farklı görüşlerin ortak amaçta buluşması
• Demokrasi ve millî irade korunur; toplum bölünmez.

Öğretmene not: Süreç bileşeni d: tutum ve davranışları toplumsal birlikteliğe etkisi açısından değerlendirme. Her satırı açmadan önce sol sütunu okuyup öğrencilerden sonucu tahmin etmelerini isteyin.

45. Gelecek için önermeler

• Etkinlik 3 · Önerme
• Gelecekte karşılaşabileceğimiz millî meseleler için toplumumuzun gösterebileceği tutum ve davranışlara dair bir önerme yaz.
• Büyük bir deprem ya da sel felaketi
• Ormanlarımızı tehdit eden yangınlar
• Kuraklık ve su kıtlığı
• Kurumlarımıza yönelik siber saldırılar
• Millî takımımızın büyük bir finale çıkması
• Önerme
• Bir konuda ileri sürdüğümüz, doğruluğu kanıtlarla tartışılabilecek görüş.
• Örnek önerme: “Bir salgın olursa insanlar kurallara uyar, yaşlı komşularının ihtiyaçlarını karşılar.”

Öğretmene not: Süreç bileşeni ç: Öğrenciler önermelerini sözlü olarak ifade eder (SDB2.1, SDB3.1). Her önermenin geçmişteki bir örneğe dayanmasını isteyin: “Bunu neden düşünüyorsun? Geçmişte benzer bir örnek var mı?”

46. Panel: Birlikte düşünelim

• Etkinlik 4 · Panel ve kompozisyon
• Panel başkanı
• Konuyu açar, konuşmacıları tanıtır, süreyi yönetir ve sonunda özetler.
• Panelistler
• Her biri bir alanı anlatır: savaş, terör ve darbe, afet ya da başarılar.
• Dinleyiciler
• Not alır, konuşmalardan sonra panelistlere soru sorar.
• Kompozisyon
• Panelden sonra aynı konuda giriş, gelişme ve sonuç bölümlü bir yazı yazılır.
• Panel konusu: Millî meselelerdeki tutum ve davranışlarımız toplumsal birlikteliği nasıl etkiler?

Öğretmene not: Program, süreçte elde edilen bilgilerden yola çıkarak bu konuda panel düzenlenmesini; panelden sonra performans görevi olarak kompozisyon yazılıp sınıfta paylaşılmasını önerir. Değerlendirmede derecelendirme ölçeği kullanılabilir.

47. Vefa kartı

• Etkinlik 5 · Vefa
• Düşünelim
• Vefa yalnızca büyük kahramanlara mı gösterilir?
• Hayır. Ailemize, öğretmenlerimize, şehitlerimize, gazilerimize ve emeği geçen herkese vefa gösterebiliriz.
• Vefa
• İyiliği ve emeği unutmamak; sevgide ve bağlılıkta sürekli olmak.
• Etkinlik
• Teşekkür kartı
• Bir gaziye, bir afet gönüllüsüne ya da bir öğretmenine teşekkür kartı yaz. Kartları sınıf panosunda sergileyin.

Öğretmene not: Program, örneklerden yola çıkarak öğrencilerin milletlerine karşı vefalı olmalarının desteklenmesini önerir (D19.2). Kitaptaki “Vefa Ağacı” etkinliğiyle birleştirilebilir: Kartlar sınıfça hazırlanan ağacın yaprakları olur. Kartlar 18 Mart ya da 15 Temmuz anmalarında okul panosunda da kullanılabilir.

48. Anahtar kavramlar

• Millî mesele
• Bütün milleti ilgilendiren; bağımsızlığı, güvenliği ve geleceği etkileyen önemli konu.
• Tutum
• Bir olay ya da durum karşısındaki düşünce, duygu ve davranışa yatkınlığımız.
• Davranış
• Tutumun dışa yansıyan, gözlenebilen hâli; yaptığımız eylem.
• Toplum
• Bir arada yaşayan, ortak kültür ve değerleri paylaşan insanların bütünü.
• Kitle iletişim
• Televizyon, radyo, gazete ve internetle bilginin aynı anda çok sayıda kişiye ulaşması.

Öğretmene not: Maarif programına göre 1. öğrenme alanının anahtar kavramları: davranış, etkili iletişim, fırsat eşitliği, grup, iletişim, kitle iletişim, özel gereksinim, sosyal hayat, toplum, tutum. Bu slayt bu konuya düşenleri ve konunun temel kavramı “millî mesele”yi toplar.

49. Özet ve tekrar

• Önce balık kılçığıyla özetleyelim, sonra kendimizi deneyelim.
• Balık kılçığı
• 6 doğru-yanlış
• 6 test sorusu
• 3 hızlı soru

50. Özet: Millî meselelerde Türk toplumu

• Millî meselelerde tek yürek
• Bağımsızlık
• Çanakkale ve Millî Mücadele’de fedakârlık
• Terör ve darbe
• Kararlılık, milletin iradesini savunma
• Afetler
• Yardımlaşma, gönüllülük ve dayanışma
• Başarılar
• Bilim, sanat ve sporda ortak gurur
• Millî kimlik
• Ortak dil, tarih, kültür ve değerler
• Vefa
• Şehitleri, gazileri ve emeği unutmamak
• Bu tutum ve davranışlar toplumsal birlikteliğimizi güçlendirir.

Öğretmene not: Öğrenciler kendi balık kılçığını deftere çizip her kılçığa bir örnek olay yazabilir.

51. Doğru mu, yanlış mı?

• Millî meseleler yalnızca devleti yönetenleri ilgilendirir.
• Millî meseleler milletin tamamını, yani her vatandaşı ilgilendirir.

52. Doğru mu, yanlış mı?

• Tekâlif-i Millîye Emirleri’yle halk, elindeki imkânları orduyla paylaşmıştır.
• Ağustos 1921’deki bu emirlerle halk; erzakını, giyeceğini, silahını ve taşıtını ordunun hizmetine verdi.

53. Doğru mu, yanlış mı?

• Bir sporcunun uluslararası başarısı millî mesele sayılmaz.
• Spor, sanat ve bilimdeki başarılar da bütün milleti ilgilendirir; ortak gurur ve aidiyet duygusu yaratır.

54. Doğru mu, yanlış mı?

• 15 Temmuz 2016 darbe girişimi, milletin demokrasiye sahip çıkmasıyla başarısız olmuştur.
• Millet canı pahasına sokaklara çıkıp darbecilere karşı durdu; girişim kısa sürede başarısız kaldı.

55. Doğru mu, yanlış mı?

• Yardım etmek istemek bir davranış, yardım kolisi hazırlamak ise bir tutumdur.
• Tersi doğrudur: Yardım etmek istemek bir tutumdur; koli hazırlamak gözlenebilen bir davranıştır.

56. Doğru mu, yanlış mı?

• Denizlerimizi ve ormanlarımızı korumak da vatan sevgisinin bir göstergesidir.
• Vatanseverlik barışta da görevlerimizi yapmaktır: Mavi Vatan’ı ve Yeşil Vatan’ı korumak bunlardandır.

57. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Aşağıdakilerden hangisi millî bir mesele karşısında gösterilen bir davranışa örnektir?
• Şehitlerimize minnet duymak
• Millî başarılarla gurur duymak
• Depremzedelere yardım kolisi hazırlamak
• Bağımsızlığın önemine inanmak
• C
• Koli hazırlamak gözlenebilen bir eylemdir, yani davranıştır. Minnet ve gurur duymak ya da bir şeye inanmak ise tutumdur.

58. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Millî Mücadele yıllarında yokluk içindeki aileler bile çamaşırını, çorabını ve erzakını orduya gönderdi. Kadınlar kağnılarla cepheye cephane taşıdı.
• Bu bilgiler Türk toplumunun en çok hangi tutumunu yansıtır?
• Fedakârlık ve dayanışma
• Hoşgörü ve saygı
• Adalet ve eşitlik
• Merak ve bilimsellik
• A
• Yokluk içindeki halkın elindekini orduyla paylaşması fedakârlık ve dayanışmanın güçlü bir örneğidir.

59. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• 15 Temmuz 2016 gecesi farklı görüşlerden vatandaşlar sokaklara çıktı. Siyasi partiler de darbe girişimine karşı ortak tavır aldı.
• Bu durumdan hangi çıkarım yapılabilir?
• Toplumda hiç farklı görüş yoktur.
• Girişime yalnızca askerler karşı çıktı.
• Partiler her konuda aynı düşünür.
• Millî irade için farklılıklar aşıldı.
• D
• Farklı görüşlerden insanların aynı amaçla buluşması, millî iradenin herkesin ortak meselesi olduğunu gösterir.

60. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Millî Mücadele (1919–1922) ve 15 Temmuz (2016) için aşağıdakilerden hangisi ortak bir özelliktir?
• Yıllarca süren cephe savaşları yapılması
• Milletin vatanına ve iradesine canı pahasına sahip çıkması
• Haberlerin telgrafla iletilmesi
• Dış işgale karşı mücadele edilmesi
• B
• İki dönemde de millet canı pahasına vatanına ve iradesine sahip çıktı. Diğer seçenekler yalnızca Millî Mücadele’ye aittir.

61. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• Gelecekte ülkemizde büyük bir orman yangını çıktığını düşünelim.
• Geçmişteki örneklere göre bu durum için en uygun önerme hangisidir?
• Herkes yalnız kendi şehrini düşünür.
• Haberler doğrulanmadan paylaşılır.
• Gönüllüler ve kurumlar el ele verir.
• Herkes çözümü yalnız devletten bekler.
• C
• Millî Mücadele’den 6 Şubat depremlerine kadar zor günlerde toplumumuz dayanışma ve gönüllülükle hareket etti.

62. Hangisi? Çöz bakalım

• Çöz bakalım
• 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra kamu kurumları, gönüllü kuruluşlar ve vatandaşlar el ele verdi. Ülkenin dört bir yanından yardım toplandı.
• Bu durumun toplumsal birlikteliğe etkisi hangisidir?
• Yardımlaşma yalnızca bölgede görüldü.
• İnsanlar birbirine güvenini kaybetti.
• Sorumluluğu yalnızca devlet üstlendi.
• Dayanışma ve “biz” duygusu güçlendi.
• D
• Ortak acı karşısında herkesin elini taşın altına koyması dayanışmayı ve birlik duygusunu güçlendirdi.

63. Kim bilecek?

• Millî Mücadele’de halktan orduya destek isteyen emirlerin adı nedir?
• Tekâlif-i Millîye Emirleri
• 15 Temmuz her yıl hangi adla anılır?
• Demokrasi ve Millî Birlik Günü
• Türkiye’nin uzaya giden ilk astronotu kimdir?
• Alper Gezeravcı

64. Gelecek derse hazırlanalım

• Sıradaki tema · Evimiz Dünya
• Dünyanın öbür ucundaki bir olaydan nasıl birkaç dakikada haberdar oluyoruz?
• Evindeki eşyaların etiketlerine bak: Hangileri başka ülkelerde üretilmiş?
• Bir ülkede başlayan salgın hastalık neden kısa sürede bütün dünyaya yayılabilir?
• Sence küreselleşme insanların ve toplumların hayatını nasıl değiştiriyor?
• Yanınıza bir Türkçe sözlük getirin ve “küreselleşme” kelimesinin anlamını bulun.

Öğretmene not: Sıradaki öğrenme çıktısı: SB.7.2.1 Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi yorumlayabilme (2. öğrenme alanı: Evimiz Dünya).

65. Kaynaklar ve notlar

• Öğrenme çıktısı
• MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı: 7. sınıf, 1. öğrenme alanı (Birlikte Yaşamak), SB.7.1.3.
• Kaynak
• MEB 7. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı (2026-2027) kapsamına göre özgün olarak yazılmıştır.
• Canlandırma
• “Cephenin arkasındaki kahramanlar” slaytındaki konuşma kurgusaldır; Millî Mücadele’nin bilinen olaylarından esinlenmiştir.

66. Görsel kaynakları

• Çanakkale Şehitler Abidesi, Gelibolu Yarımadası
• Emrahuygun · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Canakkale Martyrs' Monument.jpg
• Kül Tigin Yazıtı, Moğolistan
• Vezirtonyukuk · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Kultigin Monument of Orkhon Inscriptions.jpeg
• 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, İstanbul
• Huseyinakbas63 · CC BY 4.0 (creativecommons.org/licenses/by/4.0) · Wikimedia Commons: Bosphorus Bridge (1973) in Istanbul.jpg
• Atatürk ve Şehit Şerife Bacı Anıtı, Kastamonu
• Dosseman · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: Kastamonu Atatürk and Martyr Şerife Bacı Monument 8886.jpg
• TBMM Genel Kurul Salonu, Ankara
• Modern primat · CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0) · Wikimedia Commons: TBMM, meclis içi 3.jpg
• Hatay’da depremzedeler için kurulan çadır kent, 19 Şubat 2023
• U.S. Department of State from United States · Kamu malı · Wikimedia Commons: Aerial View of the Hatay Province in Turkey (52698845489).jpg
• Alper Gezeravcı (önde, ortada) Uluslararası Uzay İstasyonu’nda, Ocak 2024
• NASA/J. Moghbeli · Kamu malı · Wikimedia Commons: Axiom Mission 3 at the ISS.jpg
• Aziz Sancar, Stockholm (Aralık 2015)
• Holger Motzkau · CC BY-SA 3.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) · Wikimedia Commons: Aziz Sancar 0060.jpg
• Derya Türkan, İncesaz topluluğuyla konserde (2009)
• ilvana tanrovic derivative work: User:Homonihilis · CC BY-SA 2.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0) · Wikimedia Commons: Derya türkan.jpg
• Mete Gazoz (2021)
• Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi · CC BY-SA 2.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0) · Wikimedia Commons: Mete Gazoz (51830013773).jpg