Makine Elemanları ve Mekanizmalar 10. Sınıf Yıllık Plan

Makine Elemanları ve Mekanizmalar 10. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Makine ve Tasarım Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Makine Elemanları ve Mekanizmalar Ders Bilgi Formu (DBF)
• Ders İçeriği

  Makine ve Tasarım Teknolojisi - Bilgisayar Destekli Makine Ressamlığı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Makine Elemanları ve Mekanizmalar dersi 10. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 7 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Sökülebilen Birleştirmeler (45 ders saati)

  • 1. Vida Dişleri Çizimi
    • Vidalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Öğrenciye vida ile cıvata arasındaki fark açıklanır.
    • Diş dibi ve diş üstü çapı kavramları üzerinde durulur.
    • Çizgi kalınlıklarına dikkat etmeleri sağlanır.
    • Standart tablolardan ölçü alma işlemi açıklanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Cıvata Çizimleri
    • Cıvatalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Cıvata başı ve cıvata boyu kavramları açıklanır.
    • Cıvata hesaplamalarına göre çizim yapılır.
    • Çizim sırasında işlem sırasına dikkat etmeleri sağlanır.
    • Tablolardan standart cıvata ölçülerini tespit etmesi sağlanır.
    • Anahtar ağzı kavramı açıklanır.
    • Cıvatanın altıgenini çizerden daire içine çokgen çizme yöntemini kullanılır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 3. Somun Çizimleri
    • Somunlarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan standart somun ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Somun elemanlarını çizmeye başlarken hesaplamalara göre çizim yapmaları sağlanır.
    • Somunun altıgenini çizerden daire içine çokgen çizme yöntemini kullanılır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 4. Vidalı Birleştirme Çizimleri
    • Vidalı birleştirmelerle ilgili araştırma yapması istenir.
    • Cıvatalı birleştirme çizimlerinde çizimden önce birleştirme örnekleri görsel olarak anlatılır.
    • Çizim sırasında kolaylık sağlaması için parçaların imalatı sırasındaki işlem basamakları açıklanır.
    • Birleştirilecek parçalara önce delik delindiği, sonra cıvatanın takıldığı, sonra da rondela ve somunun takıldığını anlatılır.
    • Tablolardan standart cıvata ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Vidalı birleştirmelerin ön ve yan görünüşlerinin kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
    • Öğrencilerin kendi seçtikleri bir birleştirme tipini kullanarak uygulama yapmasına fırsat verilir.
  • 5. Rondela Çizimi
    • Rondelaların üretimi ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan standart rondela ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Rondelalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Rondelaların ön görünüşünün kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 6. Perno Çizimleri
    • Pernolarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan standart perno ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 7. Pim Çizimleri
    • Tablolardan standart pim ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Pimlerle ilgili araştırma yapması istenir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 8. Kamalı Birleştirme Çizimleri
    • Kamalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan standart kama ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Kamalı birleştirme resimlerinde bırakılacak boşluğa dikkat etmesi istenir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Kamalı birleştirmenin ön görünüşünün kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 9. Yay Çizimleri
    • Yaylarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan yay ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Birleştirme resimlerinde yaylar kesit görünüş olarak çizilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.

  2. Emniyetli Bağlama Elemanları (10 ders saati)

  • 1. Halka Resmi Çizimi
    • Halkalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan halka ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Halka ile rondela arasındaki farkı izah edilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Halka resmini yan görünüşünün kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Emniyet Sacı Çizimi
    • Emniyet sacları ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan emniyet sacı ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Emniyet sacının ön görünüşünün kesit olarak çizilmesi ile ilgili örnekler verilir.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 3. Ayar Bileziği Çizimi
    • Ayar bilezikleri ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan ayar bileziği ölçülerinin doğru tespit edilmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması istenir.
    • Ayar bileziğinin emniyete alınacak parçaya dayanmış olarak çizimi üzerinde durulur.
    • Ayar bileziğinin yan görünüşü kesit alınmış olarak çizilir.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 4. Gupilya Çizimi
    • Gupilyalarla ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan gupilya ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Gupilya çapı, kullanılacağı perno veya cıvatanın delik çapına göre seçilmesi üzerinde durulur.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması istenir.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 5. Emniyet Segmanı Çizimi
    • Emniyet segmanları ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan emniyet segmanı ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Segman kanalı genişliği segman genişliğinden yaklaşık 0.1 mm fazla olduğu halde birleştirmelerde aynı hizada çizilmesi sağlanır.
    • Segmanların yan görünüşleri kesit görünüş olarak çizilir.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 6. Mil Tespit Plakası Çizimi
    • Mil tespit vidası ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Tablolardan mil tespit plakası ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması istenir.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.

  3. Sökülemeyen Birleştirmeler (14 ders saati)

  • 1. Perçinli Birleştirme Çizimleri
    • Perçinli birleştirmeler ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Perçinler hazır alındığı için yapım resminin çizilmediği, ölçülerinin tablolardan alındığı açıklanır.
    • Perçinli birleştirmelerde ön görünüşlerin kesit olarak çizilmesi sağlanır. Üst görünüşlerde ise perçinlerin kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Delik çapı ile perçin çapı farklı olduğu halde çizimlerde aynı ölçüde çizilmesi gerektiği açıklanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Kaynaklı Birleştirme Çizimleri
    • Kaynaklı birleştirmeler ile ilgili araştırma yapması istenir.
    • Bir resim üzerinde farklı kaynak tipi gösteriminden kaçınılır.
    • Kaynak sembolleri gösterilirken sembollerle beraber kılavuz çizgi ve referans çizgilerin kullanılması sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.

  4. Kamlar ve Kasnaklar (16 ders saati)

  • 1. Kam Çizimleri
    • Kam milleri hakkında araştırma yapması istenir.
    • Kam diyagramlarının çiziminde eşit açılar için eşit mesafeler verilir.
    • Dikey eksen üzerinde iticinin yaptığı kurs mesafelerini yatay eksen üzerinde çizilmesi sağlanır.
    • Kam diyagramı çiziminde sıfır noktasından başlanır.
    • Kam yapım resmi çizimlerinde kam diyagramları çizilmez. Kam hareketleri açısal olarak ifade edilir.
    • Harmonik harekette çizeceğiniz yarım dairenin çapının alınan mesafe kadar olmasına dikkat edilir.
    • Sağ yan görünüşte kam ve göbek kalınlığını gösterilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrenciler konuları öğrendikten sonra kendi tasarladıkları kam örneklerini çizmeleri sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Kasnak Çizimleri
    • Kasnaklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Kasnak mekanizmalarının en az iki kasnak ve onlara uygun kayıştan meydana geldiği izah edilir.
    • Kasnakların hesaplar yardımıyla çizilmesi sağlanır.
    • Çizim sırasındaki ilk işlem kasnak cinsinin seçimi ve kasnak çapının hesaplanması olmalıdır.
    • Kasnağın kol durumunu ifade etmek için kollar döndürülmüş kesit olarak çizilir ve ölçülendirilir.
    • Kasnağın ön görünüşü kesit olarak çizilmesi gerektiği açıklanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.

  5. Dişliler (65 ders saati)

  • 1. Düz Dişli Çizimi
    • Düz dişli çarklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Düz dişlilerin hesaplamalara göre çizilmesi sağlanır.
    • Ön görüşün kesit alınması üzerinde durulur.
    • Resmin altına dişli tablosu çizilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Kremayer Resmi Çizimi
    • Kremayer dişli çarklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Kremayer dişlilerin hesaplamalara göre çizilmesi sağlanır.
    • Helis kremayer dişlilerin açısı ve yönü birbirine paralel 3 çizgi ile ifade edilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Dişli tablosunun çizilerek doldurulması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 3. Helis Dişli Çizimi
    • Helis dişli çarklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Büyük güçlerin yüksek devirlerde iletilmesi açıklanır.
    • Düz dişli çarklara göre daha sessiz çalıştıkları anlatılır.
    • Helis dişli çarların hesaplamalara göre çizilmesi sağlanır.
    • Ön görünüşü yarım kesit olarak çizildiği açıklanır.
    • Helis açısı ve yönü birbirine paralel 3 çizgi ile ifade edilmelidir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 4. Konik Dişli Çizimi
    • Konik dişli çarklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Konik dişli çarkların hesaplamalara göre çizilmesi sağlanır.
    • İki dişli çark, birbiri üzerinde çalışırken çapları bölüm daireleri kadar olan iki silindir beraberce çalışıyor kabul edilmelidir.
    • Konik dişli çarkların tam kesit olarak çizilmesi sağlanır.
    • Dişli tablosunun çizilerek doldurulması sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 5. Sonsuz Vida ve Karşılık Dişlisi Çizimi
    • Sonsuz vida ve karşılık dişlisi hakkında araştırma yapması istenir.
    • Sonsuz vida ve karşılık dişlisi çizimlerinin hesaplamalara göre yapılması sağlanır.
    • Yükün ağız sayısı ve hızın küçük olduğu yerlerde, çok az kuvvetle çok iş görülmesi gereken yerlerde kullanıldığı açıklanır.
    • Dişli tablosunun çizilerek doldurulur.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 6. Zincir Dişli Çizimi
    • Zincir dişlisi çarklar hakkında araştırma yapması istenir.
    • Zincir dişli çizimlerinin hesaplamalara göre yapılması gerektiği açıklanır.
    • İletilecek çevresel yüke göre tek sıralı, iki sıralı ya da üç sıralı olarak çizilmesi gerektiği izah edilir.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.

  6. Yataklar (16 ders saati)

  • 1. Kayma Dirençli Yatak Çizimi
    • Kayma dirençli yataklar hakkında bilgi toplaması istenir.
    • Muylu kavramı örneklerle açıklanır.
    • Tablolardan kayma dirençli yatak ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Kayma dirençli yataklar resimlerde tek görünüşle ifade edilmesi gerektiği anlatılır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Yuvarlanma Dirençli Yatak Çizimi
    • Yuvarlanma dirençli yataklar hakkında bilgi toplaması istenir.
    • Tablolardan yuvarlanma dirençli yatak ölçülerini doğru tespit etmesi sağlanır.
    • Yuvarlanmalı dirençli yatak resimleri montaj resimlerinde kesit görünüş olarak çizilmesi sağlanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.

  7. Montaj Resimleri (42 ders saati)

  • 1. Basit Sistem ve Mekanizmaların Montaj Resimlerini Çizme
    • Montaj resimleri hakkında bilgi toplaması istenir.
    • Parça ölçüleri kağıda sığmayacak kadar büyükse ölçek kullanmaları gerektiği açıklanır.
    • Zorunlu olmadıkça montaj resimlerine ölçülendirme yapılmaz.
    • Antedin standart ölçülere uygun olarak çizilmesi gerektiği üzerinde durulur.
    • Montaj resimleri mümkün olduğu kadar az görünüşle ifade edilir.
    • Sistemde görünmeyen kısımları kesit olarak çizer.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki düzenlemeler önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
    • Öğrencinin çizdiği her örnek bir port folyo dosyasına kaydedilir ve bir örneğini öğretmen alır.
  • 2. Montaj Resimlerini Numaralandırma
    • Numaralandırmanın parçalar arasında ilişkilerin belirlenmesi için verildiği açıklanır.
    • Numaralandırmanın montaj sırasına göre yapılması sağlanır.
    • Montaj numarası ile montaj resmi antedindeki parça numarasının aynı olmasına dikkat eder.
    • Parça hangi görünüşte en açık olarak ifade ediliyorsa kılavuz çizgilerin oraya çizilmesi sağlanır.
    • Kılavuz çizgiler yatay ve dikey olmaması ve birbirini kesmemesi örneklerle açıklanır.
    • Aynı ölçü ve özellikte olan standart parçalara aynı numara verilmesi gerektiği açıklanır.
    • Çizimler ve çizimler üzerindeki numaralandırmalar önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin yapması sağlanır.
  • 3. Montaj Antedinin Doldurma
    • Antetlerin standart ölçülere göre çizilmesi sağlanır.
    • Yazıların antetdeki bölmeleri tam ortalayacak şekilde yerleştirilmesi sağlanır.

  8. Komple Resimleri (44 ders saati)

  • 1. Komple Montaj Resimlerinin Çizme
    • Resimlerde komple resmin yapımı için gerekli tüm bilgiler eksiksiz olarak yazılmalıdır.
    • Komple resimlere ölçü verilmediği gibi toleranslarında verilmediği açıklanır.
    • Montaj resimleri önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
  • 2. Grup Montaj Resimlerinin Çizme
    • Grup montajlarının tek başına çalışan bölümler olduğu açıklanır.
    • Komple resim incelenerek grup montaj resmi çizilmesi sağlanır.
    • Montaj resimlerinden grup resimlerinin çizilmesi önce gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.
  • 3. Organ Montaj Resimlerinin Çizme
    • Organ montaj resimleri grup montaj resimlerinin ayrı ayrı çizilmiş parçaları olduğu açıklanır.
    • Grup montaj resmi incelenerek organ resmi çizilmesi sağlanır.
    • Organ montaj resimleri önce çizilerek gösterilir sonra öğrencilerin çizmesi sağlanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak standart makine elemanları, hareket ve güç iletme elemanları, sökülemeyen birleştirmeler, montaj ve komple resimlerin çizimi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.