Kalıp Meslek Resmi 10. Sınıf Yıllık Plan

Kalıp Meslek Resmi 10. Sınıf Yıllık Plan — Kaynaklar ve İçerik

• Makine ve Tasarım Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Kalıp Meslek Resmi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Kalıp Meslek Resmi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Makine ve Tasarım Teknolojisi - Endüstriyel Kalıp (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Kalıp Meslek Resmi dersi 10. sınıf 2025-2026 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Delme Kesme Kalıpları (32 ders saati)

  • 1. Basit ve Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıpları
    • Delme-kesme işlemlerinde, basit zımbalarla kesim yapabileceği gibi seri ve güvenli bir kesim için kılavuz plakalı kalıp seti yapabileceğine dair farkındalık oluşturulur.
  • 2. Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Elemanlarını Hesaplama
    • Kılavuz plakalı kalıp hesaplamaları için ilk aşamada %Verim, zımba flambaj, kesme kuvveti, kesme boşluğu, kesme yüksekliği, anlatılır ve hesapları yaptırılır.
  • 3. Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Tasarımı
    • Şerit tasarımı yaptırılır. Buna göre, istasyonları, kalıp adımını ve şerit genişliğini bulması sağlanır. Dişi plakada dayama yerini/yerlerini tespit edilir.
    • Kalıp alt grup elemanları boyutları tasarlanır.
    • Kalıp üst grup elemanlarının boyutları tasarlatılır ve grupların komple montajını yaptırılır.
  • 4. Yan Çakılı Delme Kesme Kalıpları
    • Kılavuz plakalı ve yan çakılı kalıplar arasındaki farkı oluşturan yan çakı zımbasının avantajı özellikleri belirtilir. Avantajı-dezavantajı anlatılır.
    • Kılavuz plakada yapılan ön hesaplamalar (kuvvet hesapları, şerit tasarımı vb.) yan çakıda da yaptırılır.
    • Kalıp alt grup elemanları ve plakalarının ölçüleri belirlenir.
    • Kalıp üst grup elemanları ve plakalarının boyutlarını belirlenir.
  • 5. Kılavuz Kolonlu Delme Kesme Kalıp Tasarımı
    • Kılavuz kolonlu kalıplar ile diğer kalıplar arasındaki farkın (Avantajları-dezavantajların) bilinmesi sağlanır. (Varsa üç boyutlu örnek montajı gösterilir.)
    • Şerit tasarımı, %verim, zımba flambaj, kesme kuvveti, kesme boşluğu, kesme yüksekliği hesaplatılır ve dayama yerlerinin tespiti yaptırılır.
    • Kalıp alt grup elemanları ölçüleri belirlenir.
    • Kalıp üst grup elemanları boyutları tespit edilir ve montajı yaptırılır.

  2. Bükme Kalıpları (12 ders saati)

  • 1. Bükme Kalıplarının Özellikleri
    • Bükmeyi tanımlar. Bükme kalıpları ile diğer kalıplar arasında temel farklılıkların bilinmesi sağlanır. Bükme tipi belirlenir ve bükmenin tek kalıpta ya da ardışık kalıpta yapılabileceği izah edilir.
  • 2. Bükülecek Parçanın Sac Açınım Alma İşlemleri
    • Bükülecek parçada geri esnemenin ya da fazla gerilmelerden yırtılmalar olabileceğinin farkına varılması sağlanır. Bu sebeplerden bükmede aşamalı (ön bükme) olabileceği anlatılmalıdır.
    • Açınım alma hesapları anlatılır.
    • Tasarım programın da, otomatik (tam) ve tek tek kenar katlama-açma işlemleri gösterilir.
  • 3. Bükme Kalıbının Tasarımı ve Montajı
    • Sırası ile parçanın açınımını, bükme zımbasını, kalıp alt-üst elemanlarını, itici, çıkarıcı, sıyırıcı kalıp elemanlarını çizer ve montajı yaptırılır.
    • Kullanacağı malzemelerin cinsini, standart makine elemanlarını katalogdan seçebilmelidir.

  3. Bileşik Kalıp Elemanları (20 ders saati)

  • 1. Birleşik (Ardışık) Kalıplarının Özellikleri
    • Birleşik (Ardışık) kalıpları; diğer kesme, delme, bükme, çekme kalıplarından ayıran özelliklerinin bilinmesi sağlanır. (Avantajları-dezavantajları anlatılır.)
  • 2. Birleşik (Ardışık) Kalıp Şerit Tasarımı
    • Şerit tasarımı yaptırılır. Buna göre, istasyonları, kalıp adımını ve şerit genişliğini bulması sağlanır. Dişi plakada pilot dayama yerini/yerleri tespit edilir.
  • 3. Birleşik (Ardışık) Kalıp Tasarımı ve Montajı
    • Hazırlanan şerit tasarımına göre dişi plakada zımbaların (kesme-bükme) yerleri tespit edilir.
    • Belirlenen kalıp seti boyutlarına göre alt ve üst grup elemanlarını tasarımı yaptırılır.
    • Kullanacağı malzemelerin cinsini, standart makine elemanlarını katalogdan seçebilmelidir.

  4. Çekme Kalıpları (8 ders saati)

  • 1. Çekme Kalıplarının Özellikleri
    • Çekme kalıplarının; bükme ve diğer kalıplarından farklı özelliklerinin olduğu, ne şekilde parçalar üretildiği, çalışma sisteminin öncelikli anlatılması gerekir.
  • 2. Çekme Kalıbı Şerit Tasarımı
    • Şerit tasarımı öncesi, ilkel açınımını yaptırılır. Çekme boşluk değerlerini, çekme kuvvetini hesaplar.
  • 3. Çekme Kalıbı Tasarımı ve Montajı
    • Kalıp elemanlarının ölçülerini hesaplar, çıkarıcı, düşürücü ve sıyırıcı sistem ve ölçülerini belirler, çekme hataları oluşmasına karşı tedbirler alması sağlanır.

  5. Standart Kalıp Elemanlarını Seçme (4 ders saati)

  • 1. Sac Metal Kalıp Elemanlarını Seçmek
    • Standart kalıp elemanları kataloğundan, sac metal kalıp parçalarının seçimi ile ilgili bilgi verilir.
  • 2. Hacim Kalıp Elemanlarını Seçmek
    • Standart kalıp elemanları kataloğundan, hacim kalıpları seçimi ile ilgili bilgi verilir.

  6. Plastik Enjeksiyon Kalıpları (60 ders saati)

  • 1. Plastik Enjeksiyon Kalıplarının Özellikleri
    • Plastik malzemeler hakkında ön bilgi (Kimyasal yapısı ve %çekme payları vb.) hakkında bilgi verilmelidir.
    • Plastik enjeksiyon kalplarının üretim alanları, kalıpların tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılır.
    • Kalıp elemanları ve kullanım amaçlarını örneklerle açıklar.
  • 2. Basit (Maçasız) Enjeksiyon Kalıpları
    • Basit enjeksiyon kalıplarına örnek (Bıçak, eğe sapı vb.) verilerek, ayırma çizgisi parça üzerinde gösterilmelidir.
    • Programda, basit bir parça üzerinde ayırma çizgileri ve yüzeyler oluşturularak, kalıbın diğer yarısı çıkartılır ve kalıp tasarımına geçilir.
  • 3. Maçalı Enjeksiyon Kalıpları
    • Kalıp açma çizgisi (KAÇ) belirlenerek, alt ve üst yarımlarının çıkartılması sağlanır.
    • Maça boşluklarının oluşturulması için maça yerlerinin tespiti yaptırılır.
  • 4. Maçalı Kalıp Tasarımı ve Montajı
    • Üretim tekniğine uygun plastik enjeksiyon kalıp tasarımını yapabilir. Yolluk sistemi, soğutma kanallarını, itici, toparlayıcı pimleri izah etmelidir.
    • Montaj ortamında parçaları birleştirebilir ve teknik resim görünüşlerinin oluşturulması sağlanır.

  7. Dövme Kalıpları (8 ders saati)

  • 1. Dövme Kalıplarının Özellikleri
    • Dövme kalıplarının, diğer sac kalıplarının farkı, çalışma sistemleri anlatılmalıdır.
    • Sıcak dövme hacim kalıpları sınıflandırılır, sıcak dövülebilir malzemeler ve özellikleri açıklanır, sıcak dövme kalıplamada önemli hususlar izah edilir, kalıp açma (KAÇ) çizgisi ve önemi anlatılır.
  • 2. Dövme Kalıplarının Tasarımı ve Montajı
    • Alt ve üst kalıp yarımları oluşturulur ve montajı yaptırılır.

  Dersin Amaçları

  • Bu ders ile öğrenciye iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alarak, CAD/CAM ortamında sac metal kalıplarının ve hacim kalıplarının tasarımı, imalat ve komple resimlerinin çizimi, standart kalıp elemanları seçimi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.