10. Sınıf Kalıp Meslek Resmi Yıllık Planı 2026-2027

10. Sınıf Kalıp Meslek Resmi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

10. sınıf Kalıp Meslek Resmi dersi, Makine ve Tasarım Teknolojisi alanının Endüstriyel Kalıp dalında haftada 4 ders saati okutulur; yıllık planında 7 öğrenme birimi, 144 ders saati ve 65 kazanım yer alır. Yıl, “Delme Kesme Kalıpları” öğrenme birimiyle başlar (Basit ve Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıpları, Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Elemanlarını Hesaplama, Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Tasarımı vb.); aradaki 5 öğrenme biriminin ardından “Dövme Kalıpları” öğrenme birimiyle biter.

• 10. Sınıf Kalıp Meslek Resmi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Makine ve Tasarım Teknolojisi 10. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Kalıp Meslek Resmi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Kalıp Meslek Resmi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Makine ve Tasarım Teknolojisi - Endüstriyel Kalıp (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Kalıp Meslek Resmi dersi 10. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Delme Kesme Kalıpları (32 ders saati)

  • 1. Basit ve Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıpları
    • Basit ve kılavuz plakalı delme kesme kalıplarını tanır.
    • Delme-kesme işlemlerinde, basit zımbalarla kesim yapabileceği gibi seri ve güvenli bir kesim için kılavuz plakalı kalıp seti yapabileceğine dair farkındalık oluşturulur.
  • 2. Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Elemanlarını Hesaplama
    • Kılavuz plakalı delme ve kesme kalıp elemanlarını hesaplar.
    • Kılavuz plakalı kalıp hesaplamaları için ilk aşamada %Verim, zımba flambaj, kesme kuvveti, kesme boşluğu, kesme yüksekliği, anlatılır ve hesapları yaptırılır.
  • 3. Kılavuz Plakalı Delme Kesme Kalıp Tasarımı
    • Kılavuz plakalı delme kesme kalıp parçalarının imalat ve montaj resimlerini çizer.
    • Şerit tasarımı yaptırılır. Buna göre, istasyonları, kalıp adımını ve şerit genişliğini bulması sağlanır. Dişi plakada dayama yerini/yerlerini tespit edilir.
    • Kalıp alt grup elemanları boyutları tasarlanır.
    • Kalıp üst grup elemanlarının boyutları tasarlatılır ve grupların komple montajını yaptırılır.
  • 4. Yan Çakılı Delme Kesme Kalıpları
    • Yan çakılı delme kesme kalıplarını tanır.
    • Kılavuz plakalı ve yan çakılı kalıplar arasındaki farkı oluşturan yan çakı zımbasının avantajı özellikleri belirtilir. Avantajı-dezavantajı anlatılır.
    • Kılavuz plakada yapılan ön hesaplamalar (kuvvet hesapları, şerit tasarımı vb.) yan çakıda da yaptırılır.
    • Kalıp alt grup elemanları ve plakalarının ölçüleri belirlenir.
    • Kalıp üst grup elemanları ve plakalarının boyutlarını belirlenir.
    • Yan çakılı delme , kesme kalıplarının imalat ve montaj resimlerini çizer.
  • 5. Kılavuz Kolonlu Delme Kesme Kalıp Tasarımı
    • Kılavuz kolonlu delme kesme kalıplarını tanır
    • Kılavuz kolonlu kalıplar ile diğer kalıplar arasındaki farkın (Avantajları-dezavantajların) bilinmesi sağlanır. (Varsa üç boyutlu örnek montajı gösterilir.)
    • Şerit tasarımı, %verim, zımba flambaj, kesme kuvveti, kesme boşluğu, kesme yüksekliği hesaplatılır ve dayama yerlerinin tespiti yaptırılır.
    • Kalıp alt grup elemanları ölçüleri belirlenir.
    • Kalıp üst grup elemanları boyutları tespit edilir ve montajı yaptırılır.
    • Klavuz kolonlu delme kesme kalıplarının imalat ve montaj resimlerini çizer.

  2. Bükme Kalıpları (12 ders saati)

  • 1. Bükme Kalıplarının Özellikleri
    • Bükme kalıplarının özelliklerini bilir.
    • Bükmeyi tanımlar. Bükme kalıpları ile diğer kalıplar arasında temel farklılıkların bilinmesi sağlanır. Bükme tipi belirlenir ve bükmenin tek kalıpta ya da ardışık kalıpta yapılabileceği izah edilir.
  • 2. Bükülecek Parçanın Sac Açınım Alma İşlemleri
    • Bükülecek parçanın sac açınım hesaplarını yapar..
    • Bükülecek parçada geri esnemenin ya da fazla gerilmelerden yırtılmalar olabileceğinin farkına varılması sağlanır. Bu sebeplerden bükmede aşamalı (ön bükme) olabileceği anlatılmalıdır.
    • Açınım alma hesapları anlatılır.
    • Tasarım programın da, otomatik (tam) ve tek tek kenar katlama-açma işlemleri gösterilir.
  • 3. Bükme Kalıbının Tasarımı ve Montajı
    • Bükme kalıplarının imlalat ve montaj resimlerini çizer.
    • Sırası ile parçanın açınımını, bükme zımbasını, kalıp alt-üst elemanlarını, itici, çıkarıcı, sıyırıcı kalıp elemanlarını çizer ve montajı yaptırılır.
    • Kullanacağı malzemelerin cinsini, standart makine elemanlarını katalogdan seçebilmelidir.

  3. Bileşik Kalıp Elemanları (20 ders saati)

  • 1. Birleşik (Ardışık) Kalıplarının Özellikleri
    • Birleşik (Ardışık) kalıplarının özelliklerini bilir.
    • Birleşik (Ardışık) kalıpları; diğer kesme, delme, bükme, çekme kalıplarından ayıran özelliklerinin bilinmesi sağlanır. (Avantajları-dezavantajları anlatılır.)
  • 2. Birleşik (Ardışık) Kalıp Şerit Tasarımı
    • Birleşik (Ardışık) kalıp şerit tasarımı yapar.
    • Şerit tasarımı yaptırılır. Buna göre, istasyonları, kalıp adımını ve şerit genişliğini bulması sağlanır. Dişi plakada pilot dayama yerini/yerleri tespit edilir.
  • 3. Birleşik (Ardışık) Kalıp Tasarımı ve Montajı
    • Birleşik (Ardışık) kalıp tasarımı ve montajını yapar.
    • Hazırlanan şerit tasarımına göre dişi plakada zımbaların (kesme-bükme) yerleri tespit edilir.
    • Belirlenen kalıp seti boyutlarına göre alt ve üst grup elemanlarını tasarımı yaptırılır.
    • Kullanacağı malzemelerin cinsini, standart makine elemanlarını katalogdan seçebilmelidir.

  4. Çekme Kalıpları (8 ders saati)

  • 1. Çekme Kalıplarının Özellikleri
    • Çekme kalıbı özelliklerini bilir.
    • Çekme kalıplarının; bükme ve diğer kalıplarından farklı özelliklerinin olduğu, ne şekilde parçalar üretildiği, çalışma sisteminin öncelikli anlatılması gerekir.
  • 2. Çekme Kalıbı Şerit Tasarımı
    • Çekme kalıbı şerit tasarımını yapar.
    • Şerit tasarımı öncesi, ilkel açınımını yaptırılır. Çekme boşluk değerlerini, çekme kuvvetini hesaplar.
  • 3. Çekme Kalıbı Tasarımı ve Montajı
    • Çekme kalıp tasarımı ve montajını yapar.
    • Kalıp elemanlarının ölçülerini hesaplar, çıkarıcı, düşürücü ve sıyırıcı sistem ve ölçülerini belirler, çekme hataları oluşmasına karşı tedbirler alması sağlanır.

  5. Standart Kalıp Elemanlarını Seçme (4 ders saati)

  • 1. Sac Metal Kalıp Elemanlarını Seçmek
    • Sac metal kalıp elemanlarını seçer.
    • Standart kalıp elemanları kataloğundan, sac metal kalıp parçalarının seçimi ile ilgili bilgi verilir.
  • 2. Hacim Kalıp Elemanlarını Seçmek
    • Hacim kalıp elemanlarını seçer.
    • Standart kalıp elemanları kataloğundan, hacim kalıpları seçimi ile ilgili bilgi verilir.

  6. Plastik Enjeksiyon Kalıpları (60 ders saati)

  • 1. Plastik Enjeksiyon Kalıplarının Özellikleri
    • Plastik enjeksiyon kalıplarının genel özelliklerini tanır.
    • Plastik malzemeler hakkında ön bilgi (Kimyasal yapısı ve %çekme payları vb.) hakkında bilgi verilmelidir.
    • Plastik enjeksiyon kalplarının üretim alanları, kalıpların tasarımında dikkat edilmesi gereken hususlar anlatılır.
    • Kalıp elemanları ve kullanım amaçlarını örneklerle açıklar.
  • 2. Basit (Maçasız) Enjeksiyon Kalıpları
    • Basit (Maçasız) enjeksiyon kalıplarını yapar.
    • Basit enjeksiyon kalıplarına örnek (Bıçak, eğe sapı vb.) verilerek, ayırma çizgisi parça üzerinde gösterilmelidir.
    • Programda, basit bir parça üzerinde ayırma çizgileri ve yüzeyler oluşturularak, kalıbın diğer yarısı çıkartılır ve kalıp tasarımına geçilir.
  • 3. Maçalı Enjeksiyon Kalıpları
    • Maçalı enjeksiyon kalıpların maça boşluklarını oluşturur.
    • Kalıp açma çizgisi (KAÇ) belirlenerek, alt ve üst yarımlarının çıkartılması sağlanır.
    • Maça boşluklarının oluşturulması için maça yerlerinin tespiti yaptırılır.
  • 4. Maçalı Kalıp Tasarımı ve Montajı
    • Maçalı kalıp tasarımı ve montajını yapar.
    • Üretim tekniğine uygun plastik enjeksiyon kalıp tasarımını yapabilir. Yolluk sistemi, soğutma kanallarını, itici, toparlayıcı pimleri izah etmelidir.
    • Montaj ortamında parçaları birleştirebilir ve teknik resim görünüşlerinin oluşturulması sağlanır.

  7. Dövme Kalıpları (8 ders saati)

  • 1. Dövme Kalıplarının Özellikleri
    • Dövme kalıplarının özelliklerini tanır.
    • Dövme kalıplarının, diğer sac kalıplarının farkı, çalışma sistemleri anlatılmalıdır.
    • Sıcak dövme hacim kalıpları sınıflandırılır, sıcak dövülebilir malzemeler ve özellikleri açıklanır, sıcak dövme kalıplamada önemli hususlar izah edilir, kalıp açma (KAÇ) çizgisi ve önemi anlatılır.
  • 2. Dövme Kalıplarının Tasarımı ve Montajı
    • Dövme kalıplarının tasarımını ve montajını yapar.
    • Alt ve üst kalıp yarımları oluşturulur ve montajı yaptırılır.

  Dersin Amaçları

  • Bu ders ile öğrenciye iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri alarak, CAD/CAM ortamında sac metal kalıplarının ve hacim kalıplarının tasarımı, imalat ve komple resimlerinin çizimi, standart kalıp elemanları seçimi ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.