11. Sınıf Çay Yetiştiriciliği Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Çay Yetiştiriciliği Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Çay Yetiştiriciliği dersi, Tarım alanında haftada 4 ders saati okutulur; yıllık planında 6 öğrenme birimi, 144 ders saati ve 174 kazanım yer alır. Yıl, “Çay Fidanı Yetiştiriciliği” öğrenme birimiyle başlar (Çay Bitkisi ve Türleri, Tohumla Çay Fidanı Yetiştirme, Çelikle Çay Fidanı Yetiştirme); aradaki 4 öğrenme biriminin ardından “Çay Harmanlama ve Paketleme” öğrenme birimiyle biter (Çay Harmanlama, Dökme Çay Paketleme, Süzme Çay Paketleme).

• 11. Sınıf Çay Yetiştiriciliği Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Tarım 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Çay Yetiştiriciliği Ders Bilgi Formu (DBF)
• Çay Yetiştiriciliği Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Tarım - Tarım (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Çay Yetiştiriciliği dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Çay Fidanı Yetiştiriciliği (20 ders saati)

  • 1. Çay Bitkisi ve Türleri
    • Çay bitkisi türlerini ve genel özelliklerini açıklar.
    • Çayın bölgesinde önemli olan türleri belirlenir.
    • Çay türlerinin üretimdeki ve ekonomideki önemi açıklanır.
    • Çay türlerinin bitkisel özellikleri belirlenir.
  • 2. Tohumla Çay Fidanı Yetiştirme
    • Tohumla çay fidanı yetiştirir.
    • Tohum ekim yeri hazırlanır.
    • Çay fidanı tohumlarının ekimi yapılacak uygun ocak seçilir.
    • Tohumlar toplanır.
    • Toplanan tohumlar elekten geçirilir.
    • Su dolu kapta tohumlar 24 saat bekletilir.
    • Tohumlar ısıtılmış çuvallarda çatlayana kadar bekletilir.
    • Çimlenmiş tohumları hazırlanan çukurlara mikropil yana gelecek şekilde ve üçer adet olmak üzere sacayağı biçiminde toprağa ekilir.
    • Fidelikte bakım işlemleri yapılır.
  • 3. Çelikle Çay Fidanı Yetiştirme
    • Çelikle çay fidanı yetiştirir.
    • Çay kalemi alınacak ocak seçilir.
    • Kalem alınacak ocak ve anaç bitki ile çelik tipleri açıklanır.
    • Kalemlerden çelik alma açıklanır.
    • Çelik köklendirme ortamları ve dikim usulleri açıklanır.
    • Çelik dikimi yapılır.
    • Dikim yapılan çeliklerde bakım işlemleri yapılır.

  2. Çaylık Oluşturma ve Bakım (25 ders saati)

  • 1. Arazi Hazırlığı
    • Çaylık oluşturmak için arazi hazırlığı yapar.
    • Seçilen arazide setlendirme yaptırılır.
    • Çaylık yolu oluşturulur.
    • Fidan dikim aralıklarını hazırlatılır.
    • Çay fidanı dikim çukurlarını hazırlanır.
  • 2. Çay Fidanı Dikme
    • Çay fidanı dikimi yapar.
    • Fidanların poşetleri açılır.
    • Önceden hazırlanmış kompost malzemesini dikim çukuru toprağı ile karıştırılır.
    • Fidan açılan çukura tekniğine uygun olarak yerleştirilir.
    • Fidanın kök bölgesine gelecek şekilde çukur içine kompost ve toprak karışımını doldurulur.
    • Dikim işlemi biten fidanlara can suyu verilir.
  • 3. Çaylıklarda Bakım
    • Çaylıklarda bakım yapar.
    • Çaylıklarda yabancı ot mücadelesi yapılır.
    • Çaylıklarda zirai mücadele yapılır.
    • Budamada kullanılacak araç gereçler temin edilir.
    • Üç yaşını doldurmuş ocaklardan budama yapılacak fidan seçilir.
    • Yerden 20 cm yükseklikte şekil budaması yapılır.
    • Seçilen ocağın budanacak dalları yerden 25 cm yükseklikten işaretlenerek ürün budaması yapılır.
    • Çaylıklarda gübreleme yapılır.
    • İhtiyaç duyulması halinde çaylıklarda sulama yapılır.

  3. Yaş Çay Hasadı (15 ders saati)

  • 1. Yaş Çay Yaprağı Toplama
    • Yaş çay yaprağı hasadı yapar.
    • Yaş çay toplama teknikleri açıklanır.
    • Yaş çay toplama standartları açıklanır.
    • Yaş yaprağı toplamada kullanılacak araç gereç temin edilir.
    • Yaş çayda toplanacak yaprak ve sürgünlerde iki buçuk (2.5) yaprak alma kavramı açıklanır.
    • Yaş çay toplamada tekniğine uygun olarak elle veya makasla çay yaprağı ve sürgün hasadı yapılır.
    • Toplanan ürün küfelere ezilmeden doldurulur.
    • Küfelerdeki ürün gölge ve serin yerlerde muhafaza edilir.
  • 2. Toplanan Yaş Çay Yapraklarını İşleme Merkezlerine Nakletme
    • Toplanan yaş çay yapraklarını işleme merkezlerine nakleder.
    • Küfelere uygun şekilde yerleştirilen çaylar ezilmeden ve deforme olmadan toplama merkezlerine naklettirilir.
    • Toplama merkezlerinde küfelerdeki çayın içindeki çöp ve yabancı maddeleri ayıklanır.
    • Çay standartlara uygun hale getilirir.
    • Yaş çay yaprakları alım yerinde m2’ de 25 Kg’ı geçmeyecek ve en fazla 25 cm kalınlığında olacak şekilde serilir.
    • Çay yaprakları fabrikaya sevk edilene kadar periyodik olarak havalandırması yapılır.
    • Çay işleme fabrikalarına taşıttırılır.

  4. Siyah Çay İşleme (44 ders saati)

  • 1. Yaş Çay İşleme Yöntemleri
    • Yaş çay işleme yöntemleri açıklanır.
    • Orthodoks çay işleme yöntemi uygulanır.
    • Çaykur çay işleme yöntemi uygulanır.
    • T.C. çay işleme yöntemi uygulanır.
  • 2. Soldurma
    • Yaş çay yapraklarında tekniğine uygun olarak soldurma işlemi yapar.
    • Soldurma ünitesi ve ekipmanları açıklanır.
    • Toplama merkezlerinden gelen yaş çay kontrol edildikten sonra soldurma ünitesine sevk edilir.
    • Yaş çay yaprakları soldurma bandına dişli kürek yardımıyla aktarılır.
    • Taşıyıcı bantta bulunan yaş çay soldurma ünitesine eşit olarak serilir.
    • Soldurma makinesindeki yaş çay havalandırılır.
    • Soldurma makinesi sıcaklığı kontrol ettirilir.
    • Yaprağın solma durumuna göre soldurma teknesine verilen sıcaklık ayarlanır.
    • Çay yapraklarının solma derecesi kontrol edilir.
    • Solma yeterli değilse soldurma teknelerini durdurarak soldurma sağlanır.
    • Soldurma işlemi biten çay yaprakları kıvırmaya sevk edilir.
  • 3. Kıvırma
    • Soldurulan çay yapraklarında tekniğine uygun olarak kıvırma yapar.
    • Kıvırma ünitesi, görevleri ve yöntemleri açıklanır.
    • Çay kıvırma makinalarının görevleri ve yaptıkları işlemler açıklanır.
    • Kıvırma makinesinin ayarları yaptırılarak makina çalıştırılır.
    • Kıvırma süresi ve sayısı belirlenir.
    • Solma derecesi ayarlanır.
    • Kıvırma makinesinin yükü ve hızı ayarlanır.
    • Basınç derecesi ve uygulama şekli ayarlanır.
    • Sıcaklığı ayarlanır.
    • Kıvrılan çay oksidasyona sevk edilir.
  • 4. Oksidasyon
    • Kıvrılan çaylarda tekniğine uygun olarak oksidasyon yapar.
    • Oksidasyon, önemi ve oksidasyon ünitesinin çalışma şekli ile görevleri açıklanır.
    • Oksidasyon sistemleri ve kısımları açıklanır.
    • Oksidasyon anında çayda meydana gelen değişiklikler açıklanır.
    • Oksidasyon ünitesini çalıştırmadan önce temizliği kontrol edilir.
    • Oksidasyon bantlarının gerginliği ve düzgünlüğünü kontrol edilir.
    • Varyatör hızının ayarlı olup olmadığı kontrol edilir.
    • Sıcaklık ve rutubet durumu kontrol edilir.
    • Oksidasyon ünitesini çalıştırmadan önce temizliği kontrol ettirilir.
    • Oksidasyon ünitesini çalıştırılır.
    • Oksidasyon süresi belirlenir.
    • Oksidasyon sıcaklığını ve nem miktarını ayarlanır.
    • Oksidasyona serilen çay yaprağının kalınlığını ayarlanır.
    • Topaç haline gelmiş çay yaprakları ayıklanır.
    • Okside edilmiş çayları kurutma bandına sevk ettirir.
  • 5. Kurutma
    • Oksidasyonu tamamlanan çayları tekniğine uygun olarak kurutur.
    • Kurutma ünitesi ve görevleri açıklanır.
    • Kurutma makinelerinin ayarları yapılır.
    • Oksidasyondan gelen çaylar kurutma fırınına alınır.
    • Kurutma sırasında çayda meydana gelebilecek kimyasal ve fiziksel değişiklikler izlenir.
    • Fırının kurutma kapasitesi belirlenir.
    • Fırına giren ve çıkan hava sıcaklık derecelerini ayarlanır.
  • 6. Elektrostatik Çöp ve Lif Alma
    • Kurutulan çaylarda tekniğine uygun olarak elektrostatik çöp ve lif alma işlemini yapar.
    • Çayda çöp, lif ve toz alma ünitesi açıklanır.
    • Kurutmadan çıkan çay havalandırılır.
    • Topaç olmuş çaylar ayıklanır.
    • Kurutulmuş çay üzerinden toz ve lifleri statik olarak ayrıştırılır.
    • Helezon yayların keçeyle sürtünmesi sağlanır.
    • Elektrostatik ortamdan geçirilen kuru çay havalandırılır.
  • 7. Nevilerine Ayırma
    • Kuru çayı tekniğine uygun olarak nevilerine ayırır.
    • Kuru çayı nevilerine ayırma ünitesi açıklanır.
    • Kuru çayı kırıcılara sevk edilir.
    • Kırıcılar yardımıyla kuru çayı ayrıştırılır.
    • Kuru çay çöp ayırma eleklerinden geçirilir.
    • Çöp ve liften ayrıştırılan kuru çayı sınıflandırılır.
    • Sınıflandırılan kuru çay ayrıştırılır.
    • Sınıflandırılan çay derecelendirilir.
    • Sınıflandırılan çay çuvallanır.
  • 8. Kuru Çayı Depolama
    • Nevilerine ayrılan çayı çuvallayarak depolar.
    • Nevilerine ayrılan çayların depo koşulları açıklanır.
    • Deponun nemden ayrıştırılması sağlanır.
    • Depo havalandırılır.
    • Deponun temizliği ve zararlılara karşı ilaçlaması yapılır.
    • Çayın nevilerine göre deponun yerleşim planını hazırlanır.
    • Depoya gelen kuru çay çuvalları yerleşim planına uygun şekilde istiflenir.
    • Depo giriş çıkış kayıt formları doldurulur.
    • Nevilerine ayrılmış çay çuvallarını çay harmanlama yerine sevk edilir.

  5. Yeşil Çay İşleme (25 ders saati)

  • 1. Yeşil Çay İşleme Yöntemleri
    • Yeşil çay işleme yöntemleri açıklanır.
    • T.C Rotervan esaslı çay işleme yöntemi uygulanır.
    • Kıvırma esaslı çay işleme yöntemi uygulanır.
  • 2. Yeşil Çayda Şok Soldurma
    • Yeşil çayda tekniğine uygun olarak şok soldurma yapar.
    • Yaş çay havalandırma depolarına alınır.
    • Yaş çaya soğuk hava pompalayarak havalandırılması sağlanır.
    • Kendi ekseni etrafında dönen şok soldurma cihazına 15-20 sn 120-150 oC kuru sıcak hava verilerek yaş çay yapraklarına şok soldurma yapılır.
    • Şoklanmış yaş çay soğutma biriktirme haznesine alınır.
    • Şoklanmış yapraklar 30 oC civarında kuru havayla kurutulur.
    • Şoklanmış yaş çay soğutma biriktirme haznelerinden alınır.
    • Dolum kapasitesine göre kıvırma ünitesine sevk edilir.
  • 3. Yeşil Çayda Kıvırma
    • Yeşil çayda tekniğine uygun olarak kıvırma işlemi yapar.
    • Yeşil çay kıvırma makinesinin ayarları yapılır.
    • Soğutma yapılmış çaylar kıvırma makinesine alınır.
    • Şoklanan çaylar 15-20 dakika süreyle birinci kıvırma işlemi yapılır.
    • Kıvırma işleminden sonra çay yaprakları kurutma işlemine alınır.
    • Kurutulan çaylar ikinci kıvırma işlemine alınır.
    • İkinci kıvırmaya tabi tutulan çaylar ikinci kurutma işlemine alınır.
  • 4. Yeşil Çayda Kurutma
    • Yeşil çayda tekniğine uygun olarak kurutma işlemi yapar.
    • Fırının kapasitesine göre kurutulacak çayların miktarı belirlenir.
    • Kurutulacak çaylar kurutma fırınına alınır.
    • Kıvırmadan alınan çaylar giriş sıcaklığı 55 oC olan klasik yaş çay fırınlarında kurutulur.
    • Kurutulan yeşil çayın ne oranını %20-25 dolaylarına indirilir.
    • Tekrar kıvırma işlemi gören yeşil çay ikinci kurutmaya alınır.
    • Kıvırma işleminden geçirilen çaylar, döner fırınlarda 110-120 oC sıcaklıkta 50-60 dakika süreyle kurutulur.
    • Kurutulan yeşil çayın nem oranı %3-5 seviyelerine düşürülür.
  • 5. Yeşil Çayda Tasnif
    • Yeşil çayda tekniğine uygun olarak tasnif yapar.
    • Yeşil çayı çöp ayırma eleklerinden geçirilir.
    • Çöp ve liften ayrıştırılan kuru çay sınıflandırılır.
    • Çay eleklerinin titreşimi sağlanır.
    • Tıkanan elek gözenekleri açılır.
    • Sınıflandırılan kuru çay ayrıştırılır.
    • Ayrıştırılan çayı derecelendirilir.

  6. Çay Harmanlama ve Paketleme (15 ders saati)

  • 1. Çay Harmanlama
    • Nevilerine ayrılan ve tasnifi yapılan çaylarda tekniğine uygun olarak harmanlama yapar.
    • Harmanlanacak çay nevileri belirlenir.
    • Reçeteleri belirlenmiş çuvallar harmanlanır.
    • Çaylar depoya yerleştirilir.
    • Kurutulmuş çay üzerinden toz ve lifleri statik olarak ayrıştırılır.
  • 2. Dökme Çay Paketleme
    • Tekniğine uygun olarak dökme çaylarda paketleme yapar.
    • Harmanlaması yapılmış nevileri özelliklerine göre sınıflandırır.
    • Sınıflandırılmış çayları paketleme makinesine sevk eder
    • Paketleme yaptırır.
    • Çay paketlerini kolileyerek depolama alanına gönderir.
  • 3. Süzme Çay Paketleme
    • Tekniğine uygun olarak süzme çay paketi yapar.
    • Harmanlanmış nevileri poşet çay paketleme makinesine sevk edilir.
    • Poşet çaylar paketlenir.
    • Paketlenmiş çaylar kolilenerek depolanır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri doğrultusunda; çay fidanı yetiştiriciliği, çaylık oluşturma ve bakımını yapma, yaş çay hasadı yapma, siyah çay işleme, yeşil çay işleme ve çay paketleme ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.