11. Sınıf Santral İşletilmesi Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Santral İşletilmesi Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Santral İşletilmesi dersi, Yenilenebilir Enerji Teknolojileri alanında haftada 6 ders saati okutulur; yıllık planında 12 öğrenme birimi, 216 ders saati ve 206 kazanım yer alır. Yıl, “Üretim Tahmini” öğrenme birimiyle başlar (Üretim Tahmin Verileri, Üretim Tahmin Hesabı); aradaki 10 öğrenme biriminin ardından “Fotovoltaik (Güneş) Enerjisi Üretim Sahası Arızaları” öğrenme birimiyle biter. En geniş yer 30 ders saatiyle “Rüzgâr Türbin Bakımı” öğrenme birimine ayrılır.

• 11. Sınıf Santral İşletilmesi Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Yenilenebilir Enerji Teknolojileri 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Santral İşletilmesi Ders Bilgi Formu (DBF)
• Santral İşletilmesi Ders Materyali (DM)
• Ders İçeriği

  Yenilenebilir Enerji Teknolojileri - Yenilenebilir Enerji Teknolojileri (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Santral İşletilmesi dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 6 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Üretim Tahmini (12 ders saati)

  • 1. Üretim Tahmin Verileri
    • Rüzgar ve güneş meteorolojik verileri kendi ölçtüğü verilerle karşılaştırır.
    • Günlük rüzgar ve güneş meteorolojik verilerin incelemesi sağlanmalıdır.
    • Hava sıcaklığının ölçülmesi sağlanmalıdır.
    • Hava basıncı ölçümünün yapılması sağlanmalıdır.
    • Hava neminin ölçülmesi sağlanmalıdır.
    • Anemometre yardımı ile rüzgar hızını ölçülmelidir.
    • Güneş ışınımını ölçülmesi sağlanmalıdır.
  • 2. Üretim Tahmin Hesabı
    • Elde edilen verilere dayanarak üretim tahmini yapar
    • Meteorolojik Veriler üretim tahmini yapan paket programa aktarılmalıdır.
    • Üretim tahmini için gerekli veriler kullanılarak güneş ve rüzgar santralleri için günlük, aylık ve yıllık enerji hesaplamalarında kullanılmalıdır.

  2. Scada Takibi (24 ders saati)

  • 1. Vardiya Defteri
    • Vardiya defterinde üretim raporu takibi yapar.
    • Üretim raporunun incelenmesi sağlanmalıdır.
  • 2. Santral Arızalarını Takibi
    • Santral de oluşmuş olan bir arızanın scada üzerinden takibini yapar.
    • Scada üzerinden santral arızaları kontrolü yaptırılmalıdır.
    • Arıza koduna göre arızalı olan parçalar tespit edilmelidir.
    • Arızayı giderecek ilgili personele ulaşıp arıza hakkında bilgi verilmelidir.
  • 3. Enerji Üretimini Takibi
    • Enerji üretim takibini yapar.
    • Scada üzerinden enerji üretimini takibi yapılmalıdır.
    • Sistemin şebekeye enerji iletim manevralarını yapabilmelidir.
    • Sistemin maksimum ve minimum enerji ürettiği saatleri belirleyebilmelidir.
  • 4. Türbin Yatak Sıcaklıklarını Takibi
    • Türbin yatak sıcaklıklarını takip eder.
    • Scada üzerinden türbin yatak sıcaklıklarını takip ederek normal sıcaklıkları dışında çalışan türbinleri belirler.
    • Türbin yataklarının yağlanmasını yapar.
  • 5. Yağ Sıcaklıklarını Takibi
    • Yağ sıcaklıklarını takip eder.
    • Scada üzerinden dişli kutusu yağ sıcaklıklarını takip ederek normal çalışma sıcaklıkları dışında çalışan dişli kutusunu belirler.
    • Dişli kutusu yağını değiştirerek arıza kaydını düşüp ilgili personele bilgi verir.
  • 6. Verileri Kaydı
    • Kumanda odası verilerini kayıt eder.
    • Kumanda odası verilerini günlük haftalık, aylık ve yıllık olarak yapılıp yapılmadığı incelenebilmelidir.
    • Kayıt edilen verilerin dijital ortamda arşivleme yapabilmelidir.

  3. Stok Takibi (6 ders saati)

  • 1. Serviste Kullanılacak Malzeme Miktarının Belli Aralıklara Takibi
    • Serviste kullanılacak malzeme miktarını belli aralıklarla takibini yaparak depolardaki stokları kontrol eder
    • Serviste kullanılacak malzemelerin miktarını belirlenmelidir.
    • Belli aralıklarda depolarda sayım yaparak stok kontrolü yapılmalıdır.
    • Kullanılan malzemelerin kaydını tutulmalıdır.
  • 2. Kritik Stok Seviyesi
    • Depolardaki malzeme miktarını kritik stok seviyesinde ulaşıp ulaşmadığının kontrolünü yaparak gerekli malzemeler için sipariş açar.
    • Depolardaki malzeme miktarını kontrolünü yapılmalıdır.
    • Kritik seviyeye gelmiş malzemeler belirlenmelidir.
    • Sipariş açma işlemi yapmalıdır.
  • 3. Eksilen Malzemeyi Tamamlama
    • Eksilen malzemelerin yerine yeni gelenler ürünler ile tamamlar
    • Gelen malzemeyi depodaki var olana eklenmelidir.
    • Sisteme kayıt işlemi yapılmalıdır.

  4. Santral Yük Tevzi Merkezi ile İletişim (9 ders saati)

  • 1. Bölge Yük Tevzi Merkezine Üretim Raporu Verme
    • Üretim sisteminde enerji üretimi raporu hazırlar.
    • Tamamlanmış üretim raporu hazırlanmalıdır.
    • Tamamlanmamış üretim raporu yük tevzi merkezine bildirilmelidir.
    • Üretim arıza raporu hazırlanmalıdır.
  • 2. Enerji Kesme
    • Enerji kesme işlemi için gerekli sıralamaya uygun hareket eder.
    • Enerji kesme işlemi için öncelikli yük tevzi merkezi ile iletişime geçilmelidir.
    • Enerji kesme işlemlerini sırasıyla uygulanmalıdır.
  • 3. Enerji Verme
    • Enerji verme işlemi için gerekli prosedürü uygular.
    • Yük tevzi merkezi ile enerji verme işlemi için iletişime geçilmelidir.
    • Enerji verme işlemlerini enerji verme talimatlarına uygun yapılmalıdır.

  5. Santral Şalt Manevraları (9 ders saati)

  • 1. Kesiciyi Manevraları
    • Kesici manevrası yapar.
    • Sistem üzerinden manevrası yapılacak kesici belirlenmelidir.
    • Scada üzerinden belirlenen kesici açılmalıdır.
    • Bakım veya arıza giderildiğinde scada üzerinden kesiciyi kapama işlemi yapılmalıdır.
  • 2. Ayırıcıyı Manevraları
    • Ayırıcı manevrası yapar.
    • Sistem üzerinde manevrası yapılacak ayırıcı belirlenmelidir.
    • Scada üzerinden belirlenen ayırıcı açılmalıdır.
    • Bakım veya arıza giderildiğinde scada üzerinden ayırıcı kapatılmalıdır.
  • 3. Toprak Ayırıcısını Manevraları
    • Topraklama ayırıcı manevrası yapar.
    • Topraklama ayırıcısını belirleyebilmelidir.
    • Scada üzerinden topraklama ayırıcısını kapama işlemini gerçekleştirebilmelidir.
    • Bakım veya arıza giderildiğinde scada üzerinden topraklama ayırıcısını açma işlemini gerçekleştirmelidir.

  6. Santral Şalt Sahası ve Enerji İletim Hatlarının Bakımı (24 ders saati)

  • 1. Trafolar ve Trafo Merkezlerinin Bakımı
    • Trafo merkezleri donanımlarının bakımını yapar.
    • Bakım öncesi emniyet ve güvenlik tedbirleri alınmalıdır.
    • Trafo ve trafo merkezi periyodik bakım süreleri incelenmelidir.
    • Trafo metal gövdesinin yağının, buşinglerinin, soğutma sistemi bağlantılarının, sargı yalıtkanlıkları, conta ve cıvataların kontrolleri yapılmalıdır.
    • Bara ve izolatörlerin kontrol ve bakımları yapılmalıdır.
    • Bina beton metal ve havalandırma kısımlarının kontrolleri yapılmalıdır.
  • 2. YG Kumanda Elemanları ve Koruma Sistemlerinin Bakımı
    • Kumanda elemanları ve koruma sistemleri bakımını yapar.
    • Kumanda sistemlerini devreden çıkarma işlemi sırasına uygun yapılmalıdır.
    • Bakım yapılacak kesimin enerjisinin kesilme işlemi yapılmalıdır.
    • Ayırıcıların kontaklarının bağlantı yerlerinin bakımı yapılmalıdır.
    • Kesicilerin kontaklarının bakım ve bağlantı yerlerinin kontrolleri yapılmalıdır.
    • Koruma rölelerinin, topraklama sisteminin, parafudrların ve sigortaların kontrolleri yapılmalıdır.
    • Bakımdan sonra sistem devreye alınmalıdır.
  • 3. Direkler, Donanımları ve Hatların Bakımı
    • Direkler, donanımları ve hatların bakımını yapar.
    • Enerjinin kesilme işlemi yapılmalıdır.
    • Direk Ve donanımlarının temelleri, travers ve konsolların, izolatörlerin ve hat iletkenlerinin bakım ve kontrolleri yapılmalıdır.
    • Bakımdan sonra sistem devreye alınmalıdır.
  • 4. Panoların ve Ölçüm Sistemlerinin Bakımı
    • Panoların ve ölçüm sistemlerinin bakımını yapar.
    • Enerjinin kesilme işlemi yapılmalıdır.
    • Panoların metal kısımlarının incelenmelidir.
    • AG ölçüm panosu malzemeleri kontrol edilmelidir.
    • Ölçü trafolarının bakımı yapılmalıdır.
    • Elektrik sayaç kontrolü yapılmalıdır.
    • Ölçü aletlerinin ve bağlantılarının kontrol ve bakımı yapılmalıdır.
    • Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği incelenmelidir.
    • Konu anlatımında Topraklamalar Yönetmeliği, TEİAŞ ve İş Güvenliği Yönetmeliği konusundan yararlanılmalıdır.

  7. Fotovoltaik Panellerin Bakımı (18 ders saati)

  • 1. Fotovoltaik Panelin Montaj Civatalarını Kontrolu
    • Fotovoltaik panel montaj civatalarının kontrolünü yapar.
    • Cıvata sıkma yöntemleri nelerdir öğrenilmelidir.
    • Standart torklama değerleri bilinmelidir.
    • Standart cıvata çapları örneklerle gösterilmelidir.
  • 2. Fotovoltaik Panelin Yüzey Temizliği
    • Fotovoltaik panelin yüzeyindeki kirliliğin (toz, kuş pisliğini vb.) temizliğini yapar.
    • Temizlik malzemeleri tanımlanmalıdır.
    • Fotovoltaik panel temizleme solisyon ve temizlik malzemeleri kullanılmalıdır.
    • Fotovoltaik panel temizleme robot ve makinaları incelenmelidir.
    • İş güvenliği kurallarının üzerinde durularak temizlik işlemi yapılmalıdır.
  • 3. Fotovoltaik Paneller Arasındaki Kablo Bağlantılarını Kontrolu
    • Fotovoltaik paneller arasındaki kablo bağlantılarının kontrolünü yapar.
    • Fotovoltaik panel bağlantı kabloları tanımlanmalıdır.
    • Kablo bağlantı soketleri gösterilmelidir.
    • Kablo kopukluk kontrolü yapılıp kopuk olan yerler değiştirilmelidir.
    • Kablo bağlantı yöntemlerinin uygulamaları yapılmalıdır.

  8. Şarj Ünitesinin Bakımı (21 ders saati)

  • 1. Şarj Kontrol Cihazının Çıkış Akımını Ölçümü
    • Şarj kontrol cihazının çıkış akımının ölçümünü yapar.
    • Şarj sisteminin şarj akımı ve gerilimi ölçümü yapılmalıdır.
    • Ampermetre ve voltmetre kullanarak akü kutup başlarından akım ve gerilim ölçümleri yapılır.
    • Akü bağlantı yöntemleri gösterilmelidir.
  • 2. Grup İçerisindeki Akülerin Testi
    • Grup içerisindeki akülerin test eder.
    • Yükleme cihazı kullanımı anlatılmalı
    • Test edilecek akü grupları belirlenmelidir.
    • Akü gruplarının kablo bağlantıları yapılabilmelidir.
    • Akü ve şarj kontrol cihazı bağlantısı yapılabilmelidir.
  • 3. Ölçülen Değer ile Cihazın Girişindeki Değeri Kıyaslama
    • Ölçülen değer ile cihazın girişindeki değerin karşılaştırılması yapar.
  • 4. Akü Gerilimini ile Şarj Kontrol Cihazı Üzerindeki Gerilimi Ölçme
    • Akü gerilimi ile şarj kontrol cihazı üzerindeki gerilimin ölçümünü yapar.
    • Voltmetre ile akü ve şarj kontrol cihazının gerilim ölçümü yapılmalıdır.
    • Şarj devresi kontrol edilmelidir.
    • Gerilimi ölçülecek cihazın şarjdan önce ve şarjdan sonra gerilim ölçümü yapılmalıdır.
    • Akü sağlamlık kontrolü yapılmalıdır.
  • 5. Akülerin Akım Gerilim Değerlerini Test Etmek
    • Akülerin akım gerilim değerlerini test eder.
  • 6. Akü Grubunu Eviriciye(İnvertör) Bağlama
    • Akü grubunun eviriciye (İnvertör) bağlanması yapar.
    • Akü grubu gerilim ölçümü yapılmalıdır.
    • Evirici (invertör) montaj hakkında araştırma yaptırılmalıdır.
    • Akım değerine uygun kablo seçimi yapılabilmelidir.

  9. Fotovoltaik (Güneş) Enerji Üretim Ünitesinin Bakımı (27 ders saati)

  • 1. Fotovoltaik Panel Geçiş Bağlantılarını (Soketlerini) ve Topraklama Test Ölçümü
    • Panel geçiş bağlantılarını (soketlerini) kontrolünü yapar
    • Fotovoltaik panel geçiş soketleri kontrol edilir.
    • Fotovoltaik panel geçiş soketlerinin çeşitleri gösterilir.
    • Fotovoltaik panel geçiş soketlerinin solar kablo ucuna takılma uygulaması yaptırılır.
    • Fotovoltaik panel topraklama kablo bağlantılarını ve topraklama çubuğu bağlantısını kontrol edebilmelidir.
    • Topraklama test ölçümü yaptırılmalıdır.
  • 2. Güneş Enerjisi (Fotovoltaik) Santralinin Ünitesine Ait Parafudurun Testi
    • Güneş (fotovoltaik) enerjisi santralinin ünitesine ait parafuduru test eder.
    • Parafudr sökümü iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uygun gerçekleştirilmelidir.
    • Parafudr sağlamlık testi yaptırılmalıdır.
  • 3. Güneş Enerjisi (Fotovoltaik) Santralinin Montaj Bağlantılarını ve Metal Konstrüksiyon Bağlantılarını Kontrolü
    • Metal konstrüksiyon bağlantılarının gevşeklik kontrol eder.
    • Metal konstrüksiyon kontrol edilmelidir.
    • Metal konstrüksiyon bağlantı aparatları tanıtılmalıdır.
    • Metal konstrüksiyon bağlantısında kullanılan anahtar takımları tanıtılmalı uygulamalı olarak gösterilmelidir.
    • Metal konstrüksiyon vibrasyon testi yapılmalıdır.
    • Somun standartları konusu üzerinde durulmalıdır.
    • Tork anahtarı kullanımı yaptırılmalıdır.
  • 4. Evirici (İnvertör) Kablo Bağlantılarını Yapma
    • Evirici (invertör) kablo bağlantılarının kontrolünü yapar.
    • Evirici(invertör) kablo giriş terminalleri tanıtılmalıdır.
    • Evirici(invertör) kablo bağlantısı kontrol edilmelidir.
    • Evirici(invertör) topraklama kablo bağlantısı kontrol edilmelidir.
    • Evirici (invertör) çıkış gerilimi osiloskop ile ölçülmelidir.
  • 5. Evirici (İnvertör) İçerisinden (Verileri) Bilgi Alma
    • Çevirici içerisindeki bilgileri (verileri) alır.
    • Veri depolama birimi hakkında bilgi verilmelidir.
    • Veri depolama birimi geçiş soketleri kontrol edilmelidir.
    • Veri depolama yöntemleri üzerinde durulmalıdır.
    • Evirici (invertör) veri parametreleri gösterilmelidir.
  • 6. Alınan Verileri Evirici (İnvertör) Üzerindeki Ekran Bilgileriyle Karşılaştırma
    • Alınan bilgileri evirici (invertör) üzerindeki ekran bilgileriyle karşılaştırır.
    • Evirici (invertör) anlık veri parametrelerini okumalıdır.
    • Evirici (invertör) ortalama veri değerleri ve sınır değerleri incelenmelidir.

  10. Rüzgâr Türbin Bakımı (30 ders saati)

  • 1. Türbin Göbeği ve Kanat Bakımı
    • Türbin göbeği ve kanat bakımını yapar.
    • Küçük güçlü rüzgar türbin direği Tirforla bakım için indirilmelidir.
    • Dişli kutusu bakımını yapılmalıdır.
    • Fren sisteminin bakımını yapabilmelidir
    • Türbin göbeği cıvatalarıaı torklama yapabilmelidir.
    • Türbin göbeği yağ ve aparatlarının bakımı yapılmalıdır.
    • Kanat cıvatalarına torklama yapabilmelidir.
    • Kanat üzerindeki küçük kanatçıkların kontrolü yapılmalıdır.
    • Yıldırım koruma sisteminin kontrolü yapılmalıdır.
    • Topraklama sisteminin kontrolü yapılmalıdır.
    • Kanadın boya ve çatlak hasarları giderilmelidir.
    • Elektrik sistemleri kontrol edilmelidir.
    • Sensörlerin kontrolleri yapılmalıdır.
    • Yağ ve diğer aparatların bakımı yapılmalıdır.
    • Rüzgar türbin Jeneratör bakımını yapılmalıdır.
  • 2. Kule Bakımı
    • Kule bakımını yapar.
    • Kule cıvatalarını torklama yapabilmelidir.
    • Kule asansörünün bakım testlerini yapabilmelidir.
    • Kule iletim ve iletişim hatlarının bakımını yapabilmelidir.
  • 3. Güç Ünitelerinin Bakımı
    • Güç ünitelerinin bakımını yapar.
    • Güç ünitesinin cıvatalarını torklamak yapılmalıdır.
    • Türbin besleme ve kontrol panosunun kontrol ve bakımlarını yapabilmelidir.

  11. Panoların Bakımı (18 ders saati)

  • 1. Tevzi (Aktarım) Panolarının Bakımı
    • Tevzi (aktarım) panolarının bakımını yapar
    • Her ünite ile kesici arasındaki bağlantıyı kontrol edilmelidir.
    • Kesici ile bara arasındaki bağlantıyı kontrol edilmelidir.
    • Ana kesici ile bara arasındaki bağlantıyı kontrol edilmelidir. .
  • 2. AG/OG Panolarının Bakımı
    • AG/OG panolarının bakımı yapar.
    • Pano ana bağlantı kesicisini açabilmelidir.
    • Pano elemanlarının kontrolünü yapmalıdır.
    • Topraklama bağlantılarını kontrol eder.
    • İzalatör bağlantılarını ve temizliğini kontrol edilmelidir.
    • Hava soğutma kanallarının temizliğini yapılmalıdır.
  • 3. Topraklama Tesisatının Bakımı
    • Topraklama tesisatının bakımını yapar.
    • Topraklama test ölçümünü yapabilmelidir.
    • Bara üzerindeki tüm bağlantıları kontrolleri yapılmalıdır.
    • Baralar arasında oluşan toz ve kiri temizlenmelidir.

  12. Fotovoltaik (Güneş) Enerjisi Üretim Sahası Arızaları (18 ders saati)

  • 1. Yanmış, Kavrulmuş Güneş Panellerinin Kablo Değişimi
    • Yanmış, kavrulmuş güneş paneli kablolarını değiştirir.
    • Fotovoltaik panel solar kablo bağlantılarının kontrolünü yapabilmelidir.
    • Kablo bağlantı yöntemleri gösterilmelidir.
    • Kablo sağlamlık kontrolü yapılmalı hasarlı kablolar değiştirilmelidir.
    • Solar Kablo standartları anlatılmalıdır.
  • 2. Hasar Görmüş Güneş Panelleri Değişimi
    • Hasar görmüş güneş panellerinin değiştirir.
    • Fotovoltaik panellerin mekanik bağlantı kontrolleri yapılmalıdır.
    • Fotovoltaik panellerin yüzey kontrolleri yapılmalı hasarlı paneller değiştirlmelidir.
    • Fotovoltaik panel montaj yöntemlerinde dikkat edilmesi gerekenler üzerinde durulmalıdır.
  • 3. Arızalı Parafudur Komponentlerini (Parça) Kesicileri ve Çeviriciyi (Alıcı, Duyarga) Değiştirme
    • Koruma ve kontrol elemanlarının bakımını yapar.
    • Parafudr montaj teknikleri gösterilmelidir.
    • Parafudr çeşitleri resimlerle gösterilmelidir
    • Tesis tek hat şeması gösterilmelidir.
    • Evirici (invertör) montaj yöntemleri uygulanmalıdır.
    • Evirici (invertör) bağlantıları yapılmalıdır.
    • Evirici (invertör) devreye alma prosedürü uygulanmalıdır.
    • Santral sahasında kullanılan sensörler belirlenmelidir.
    • Sensör kaynaklı hata kodları belirlenmelidir.
    • Sensör montaj yöntemleri uygulanmalırıdır.

  Dersin Amaçları

  • Bu derste öğrenciye; iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini alarak yenilenebilir enerji temelli santrallerin işletilmesi sırasında yapılan temel uygulamaları yapma ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırılması amaçlanmaktadır.