T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF BİYOLOJİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere tek hücreli ve çok hücreli canlıların yaşam döngüleri üzerine görsel materyaller sunulur (OB4). Hücre bölünmesinin canlılık için neden kritik olduğu üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılarak merak uyandırılır (E1.1). Dersin temel amaçları ve kavram haritası üzerinde durularak öğrenme süreci başlatılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Amip hücresinin bölünmesini içeren animasyonlar izletilerek öğrencilerden bölünen hücrelerin niteliklerini ve değişimleri belirlemeleri istenir (BİY.12.1.1 a, OB4). Gözlemler sırasında hücrenin fiziksel özelliklerindeki değişimler sorgulanır (E3.8).

   BİY.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere tek hücreli ve çok hücreli canlılarda bölünmenin üreme, büyüme, gelişme ve onarım süreçlerindeki rollerini içeren görsel içerikler sunulur (BİY.12.1.1 c). Görseller üzerinden hücre bölünmesinin yaşam döngüsündeki önemi tartışılır (KB2.14).

   BİY.12.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden "Hücrelerin boyutlarında mı sayılarında mı değişim oldu?" sorusu üzerine analiz yapmaları istenir (KB2.4). Çıkarılan sonuçlar gruplar halinde tartışılır ve not alınır (SDB2.1).

   BİY.12.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere sitoplazması azalan amip, çekirdeksiz kalan amip ve bölünme olgunluğuna erişen amip üzerine yönelik sorular yöneltilir (BİY.12.1.1 b). Öğrenciler bu durumları analiz ederek hücre bölünmesinin nedenlerini kendi cümleleriyle ifade ederler (E3.6).

   BİY.12.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hücre döngüsünün kontrol mekanizmasındaki aksaklıkların kanserle ilişkisini araştırarak bir bilgi görseli (infografik) hazırlamaları istenir (Zenginleştirme, OB4). Süreçte iş birliği ve sorumluluk ön planda tutulur (SDB2.2, E2.2).

   BİY.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden öğrendikleri kavramları içeren bir organizasyon şeması oluşturmaları istenir (Organizasyon Şeması). Hazırlanan ürünler üzerinden akran değerlendirmesi yapılır (Akran Değerlendirme Formu). Öğrenciler kendi öğrenme süreçlerini değerlendirmek için öz değerlendirme formunu doldururlar (Öz Değerlendirme Formu).

   BİY.12.1.1

Sınıf defteri: BİY.12.1.1 Hücre bölünmesinin ve üremenin canlılar için önemini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere hücrenin büyümesi ve doku onarımı süreçlerinde bölünmenin rolü üzerine bir soru yöneltilir. Hücredeki genetik materyalin organizasyonu ve bu yapıların işlevleri hakkında ön bilgiler aktarılır (BİY.12.1.2). Öğrencilerin merak duygusu (E1.1) uyandırılmak amacıyla hücre boyutuna kıyasla DNA'nın devasa uzunluğu üzerinde durulur.

   BİY.12.1.2
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, hücre bölünmesinin büyüme, gelişme ve onarım süreçleriyle ilişkisini içeren çalışma yaprağı üzerindeki bilgileri okuyarak analiz ederler (OB1, KB2.14). Çalışma kağıdındaki verilerin yorumlanması sürecinde gruplar halinde iş birliği yaparak (SDB2.2) hücre bölünmesinin canlılık için önemini tartışırlar.

   BİY.12.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, genetik materyalin organizasyonunda görevli bileşenler arasındaki ilişkileri belirlemek üzere görsel materyalleri (OB4) inceleyerek karşılaştırma yaparlar (KB2.7). Elde edilen bilgiler çalışma kağıdına kaydedilir ve sistemlilik (E3.7) ilkesine uygun olarak organize edilir.

   BİY.12.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden, hücre bölünmesi ile üreme, büyüme ve onarım arasındaki ilişkiyi içeren '3-2-1 çıkış kartı' doldurmaları istenir. Hazırlanan kartlar belirlenen puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir (KB3.1).

   BİY.12.1.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere hücre boyutuna kıyasla DNA'nın uzunluğu sunulur ve 'Bu kadar uzun bir yapı mikrometre düzeyindeki hücreye nasıl sığar?' sorusu üzerinde sorgulama (E3.8) yapılır. Öğrenciler bu durumu genetik materyal organizasyonu üzerinden analiz ederler (KB2.4).

   BİY.12.1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hücre bölünmesi süreçlerini somutlaştıran şemalar çizmeleri veya farklılaşan özelliklere göre araştırma yaparak sunum hazırlamaları istenir (Zenginleştirme). Süreçte sorumluluk (E2.2) ve odaklanma sağlanır.

   BİY.12.1.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, hafta boyunca işlenen hücre bölünmeleri ve üreme konularını içeren birer 'Bilgi Görseli' (İnfografik Metin) oluşturarak süreci özetlerler. Hazırlanan görseller üzerinden akran değerlendirmesi yapılır (SDB2.1). Öğrenme günlüğü tutularak bireysel kazanımların öz değerlendirmesi gerçekleştirilir.

   BİY.12.1.2

Sınıf defteri: BİY.12.1.2 Hücredeki genetik materyalin organizasyonunu çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere canlılardaki hücre döngüsü ve yeni hücrelerin oluşumu üzerine merak uyandırıcı sorular yöneltilir (E1.1). Genetik materyaldeki organizasyona ait görsel veya animasyonlar etkileşimli tahtada yansıtılarak sunulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sunulan görseller ve videolar üzerinden soru-cevap tekniği kullanılarak genetik materyalin organizasyonu (OB4) ve hücre bölünmesi süreçleri sorgulanır (BİY.12.1.3 b). Öğrencilerin görseldeki yapıları inceleyerek nükleotit, gen ve kromozom arasındaki ilişkileri belirlemeleri istenir.

   BİY.12.1.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden mitoz ve mayoz süreçleri hakkında veri toplama (KB2.6) ve bu süreçlerin tür içi kalıtsal çeşitliliğe etkilerini sorgulama (BİY.12.1.3 e) çalışmaları yapılır. Toplanan bilgilerin doğruluğu değerlendirilir (BİY.12.1.3 d).

   BİY.12.1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden genetik materyalin organizasyonunu temsil eden modelleri ip, kil veya yapı oyuncağı gibi araçlarla oluşturmaları istenir (E2.5). Model üzerinde nükleotit, gen ve kromozom arasındaki ilişkiler somutlaştırılır (OB4).

   BİY.12.1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hücre bölünmesi süreçlerini içeren bir organizasyon şeması hazırlamaları istenir. Hazırlanan şemalar belirlenen puanlama anahtarı doğrultusunda değerlendirilir.

   BİY.12.1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden hücre bölünmesinin yaşlanma süreciyle ilişkisini ve kan hücrelerinin bölünebilme özelliklerini araştırarak raporlamaları istenir (Zenginleştirme). Destekleme ihtiyacı olan öğrencilere nükleozom-kromozom ilişkisi için basit modeller yaptırılır.

   BİY.12.1.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları organizasyon şemaları ve raporlar üzerinden öz değerlendirme formu doldurmaları istenir. Hücre döngüsü, mitoz ve mayozun tür içi çeşitliliğe katkıları üzerine bir bilgi görseli (infografik) tasarlayarak süreç tamamlanır.

   BİY.12.1.3

Sınıf defteri: BİY.12.1.3 Canlılarda hücre döngüsü ve hücre bölünmesini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Hücre döngüsünün kontrolünde oluşabilecek aksaklıkların büyüme ve gelişim üzerindeki etkileri tartışılır. Öğrencilerden, hücre bölünmesi sırasında meydana gelebilecek hataların organizma düzeyinde yaratabileceği sonuçlar üzerine ön bilgileri paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden 'Her hücrede hücre döngüsü görülür mü?' ve 'Hücre döngüsünün kontrolünde sorun olursa neler olabilir?' soruları üzerine görsel materyalleri (OB4) inceleyerek hücrenin bölünmeye kadar geçtiği süreçleri tanımlamaları istenir.

   BİY.12.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı hücre tiplerinde gerçekleşen mitoz ve sitokinez süreçlerini içeren görselleri analiz ederek (KB2.4) hücre döngüsünün aşamalarını tanımladıkları bir organizasyon şeması oluşturmaları istenir.

   BİY.12.1.4
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Hücre döngüsü şeması üzerinde öğrencilerden mitoz ve mayoz süreçlerine dair merak ettikleri soruları sormaları (E3.8) ve bu süreçlerdeki kromozom hareketlerini görsel kaynaklarla karşılaştırarak (KB2.7) raporlamaları istenir.

   BİY.12.1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; öğretmen tarafından verilen bilgi kartlarındaki görselleri kullanarak hücre döngüsü süreçlerini içeren birer infografik (OB4) hazırlarlar.

   BİY.12.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kromozomların bölünme sırasında doğru şekilde organize olmamasının sonuçlarını araştırarak (Zenginleştirme), bu durumun genetik materyal üzerindeki etkilerini yorumladıkları (KB2.14) birer bilgi görseli hazırlamaları istenir.

   BİY.12.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarını içeren birer 'Balık Kılçığı' diyagramı oluşturmaları ve bu süreçteki hataların bireysel sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirdikleri (D13) bir öz-değerlendirme formu doldurmaları istenir.

   BİY.12.1.4

Sınıf defteri: BİY.12.1.4 Kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarıyla ilgili bilimsel çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Hücre bölünmeleri ve üreme süreçlerinin canlı yaşamındaki temel önemi üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır. Öğrencilerden hücre döngüsü, mitoz ve mayozun genel kavramlarını içeren ön bilgilerini paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hücre döngüsü süreçleri ile mitoz ve mayoz evrelerine ilişkin bilgileri güvenilir kaynaklardan toplamaları (KB2.6) ve bu verileri bilgi kartlarına işlemeleri istenir. Toplanan bilgilerle hücre döngüsünün bileşenleri arasındaki ilişkiler hiyerarşik olarak sıralanır (KB3.1).

   BİY.12.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırladıkları bilgi kartlarını kullanarak mitoz ve mayoz evrelerinin temel özelliklerini karşılaştırmalı olarak analiz etmeleri (KB2.7) istenir. Süreçlerin canlılardaki işlevleri üzerine sorgulama (E3.8) yaparak kavram haritası oluşturulur.

   BİY.12.1.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplar halinde çalışarak mitoz ve mayoz arasındaki temel farkları listeleyip birbirleriyle yardımlaşarak (SDB2.2) ortak bir tablo oluştururlar (D16, E2.2). Elde edilen bilgilerin doğruluğu bilimsel makaleler üzerinden öğretmen rehberliğinde değerlendirilir.

   BİY.12.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan topladıkları verilerden yola çıkarak mitoz ve mayozun büyüme, gelişme, onarım ve üreme üzerindeki etkilerini tartışarak bilimsel çıkarımlar yapmaları (KB2.14) istenir. Çıkarımlar sınıf içinde ortak değerlendirmeye açılır.

   BİY.12.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kromozomlarda ayrılmama durumlarının sonuçlarını inceleyerek üreme hücrelerinin oluşumuna dair bilimsel modeller oluşturmaları (Destekleme) veya kromozom anomalilerini içeren dijital animasyonlar hazırlamaları (Zenginleştirme) istenir.

   BİY.12.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden öğrendikleri bilgileri bir infografik metin veya balık kılçığı diyagramı ile özetlemeleri istenir. Süreç sonunda öğrenilenlerin öz değerlendirme formu ve akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilmesi sağlanır.

   BİY.12.1.4

Sınıf defteri: BİY.12.1.4 Kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarıyla ilgili bilimsel çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Hücre bölünmesi sırasında kromozomların hareketleri ve genetik çeşitliliğin korunması üzerine temel kavramlar hatırlatılır. Öğrencilerin dersin odak noktası olan 'kromozomlarda ayrılmama' olayına yönelik merakları (E1.1) uyandırılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Kromozomların yapısı ve bölünme sırasında ayrılma mekanizmaları anlatıldıktan sonra öğrencilerden rol yapma (dramatizasyon) tekniğiyle kromozomların ayrılması olayını canlandırmaları istenir (E2.5).

   BİY.12.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden gruplar halinde çalışarak eşeysiz üreme çeşitlerini anlamak için hazırlanan bilgi kartlarını kullanarak karşılaştırma yapmaları ve süreci analiz etmeleri istenir (KB2.7, D14).

   BİY.12.1.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kromozomlarda ayrılmama olayını canlandırarak normal bölünme ile hatalı bölünme arasındaki farkı yeni hücrelerdeki kromozom sayıları üzerinden karşılaştırmaları ve özellikleri tanımlamaları istenir (E3.6, KB2.14).

   BİY.12.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden güvenilir kaynaklardan iş birliği içinde araştırma yaparak monozomi ve trizomi gibi kromozomlarda ayrılmama çeşitlerine dair verileri toplayıp kaydetmeleri istenir (SDB2.2, KB2.6).

   BİY.12.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden araştırdıkları verileri kullanarak kromozomda ayrılmanın sonuçlarını yorumladıkları birer bilgi görseli (infografik) hazırlamaları ve farklı canlılardaki üreme adaptasyonlarını incelemeleri istenir (OB4, E3.8).

   BİY.12.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları infografikler üzerinden kromozomlarda ayrılmanın sonuçlarını değerlendirdikleri birer öğrenme günlüğü doldurmaları istenir. Süreç sonunda akran değerlendirme formu ile grup çalışmalarıın niteliği sorgulanır.

   BİY.12.1.4

Sınıf defteri: BİY.12.1.4 Kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarıyla ilgili bilimsel çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden hücre bölünmesi ve üreme süreçlerinin temel kavramları üzerine ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş aşaması gerçekleştirilir. Hücre bölünmelerindeki hataların bireysel ve toplumsal sonuçlarına dair merak uyandırıcı (E1.1) sorular yöneltilerek konunun önemine vurgu yapılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çalışma yaprağı veya ders kitabı üzerinden kromozomlarda ayrılmama olayına dair verileri toplamaları (KB2.6) ve bu durumun neden olduğu hastalıkları analiz etmeleri (KB2.4) istenir. Verilen bilgilerin yorumlanmasıyla (KB2.14) bu hataların gerçek hayattaki sonuçları değerlendirilir; hastalıklara sahip bireylere karşı duyarlılık (D5) ve sevgi (D15) değerleri vurgulanarak farklılıkların kabulü tartışılır.

   BİY.12.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kromozom ayrılma hatalarının neden olduğu genetik bozuklukları içeren görsel kaynaklar üzerinden karşılaştırma (KB2.7) yapmaları istenir. Bu süreçte öğrencilerin sorgulama (E3.8) ve analitiklik (E3.6) becerilerini kullanarak, hücre bölünmesindeki hata payının üreme üzerindeki etkileri üzerine gruplar halinde tartışma yaptıkları bir çalışma yürütülür.

   BİY.12.1.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere üretilen sperm ve yumurta hücrelerinin oluşum süreçlerini içeren animasyonlar ve görseller sunulur (OB4). Öğretmen tarafından 'Üreme hücreleri hangi olaylar sonucunda oluşur?', 'Vücut hücreleri ile üreme hücrelerinin kromozom sayıları aynı mıdır?' ve 'Genetik aktarım nasıl gerçekleştirilir?' soruları yöneltilerek öğrencilerin görsel verileri değerlendirmeleri istenir.

   BİY.12.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sunulan görseller ve ders kitabı bilgileri ışığında spermatogenez ve oogenez süreçlerinin hücre büyüklüğü, sitoplazma ve organel çeşitleri gibi yapısal özelliklerini belirlemeleri istenir. Bu aşamada öğrencilerin bilgi toplama (KB2.6) ve sistemlilik (E3.7) becerilerini kullanarak üreme hücrelerinin karakteristik özelliklerini not almaları sağlanır.

   BİY.12.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden edindikleri bilgilerden hareketle erkek ve dişi üreme hücrelerinin oluşum süreçlerinin benzer (mayoz içermesi, genetik çeşitlilik vb.) ve farklı (başlangıç, sıklık, hız vb.) yönlerini içeren bir karşılaştırma tablosu oluşturmaları istenir. İleri düzey bilgi arayan öğrencilere in vitro fertilizasyon tekniklerinin araştırılması için ek görevler verilir.

   BİY.12.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden üreme hücrelerinin oluşum süreçlerini ve kromozom hatalarının sonuçlarını içeren birer Bilgi Görseli (İnfografik Metin) hazırlamaları istenir. Hazırlanan çalışmalar üzerinden öz değerlendirme formu doldurularak haftanın öğrenim çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığı kontrol edilir.

   BİY.12.1.4

Sınıf defteri: BİY.12.1.4 Kromozomlarda ayrılmamanın sonuçlarıyla ilgili bilimsel çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, canlıların nesillerini nasıl sürdürdüğünü sorarak dersi başlatır ve etkileşimli tahtada bir bitki, bir bakteri ve bir memeli görseli gösterir (OB4). Öğrencilerden bu canlıların yavru oluşturma biçimleri hakkındaki tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin hedefinin eşeysiz ve eşeyli üremenin niteliklerini tanımlamak, benzerlik ve farklılık bilgilerini toplayıp kaydetmek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı, bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan eşeysiz ve eşeyli üremenin niteliklerini incelemeleri istenir (OB1). Çalışma yaprağı verilir; öğrencilerden gametogenez, oogenez, spermatogenez, döllenme, çimlenme ve dormansi gibi kavramlardan yararlanarak iki üreme türünü bilimsel bakış açısıyla tanımlamaları istenir (D3.3, BİY.12.1.6.a).

   BİY.12.1.6
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çalışma yaprağındaki bilgilerden yararlanarak eşeysiz ve eşeyli üreme arasındaki benzerlik ve farklılıkları iki sütunlu bir tabloda toplamaları istenir (KB2.6). Gruplar örnek canlılar üzerinden bulguları kaydeder ve şüphe duydukları bilgileri kaynaklara dönerek sorgular (KB2.8, BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri karşılaştırma tablosuna aktarır; satırlarda ölçütler, sütunlarda eşeysiz ve eşeyli üreme yer alır (KB2.7). Tablolar gruplar arasında değiştirilerek incelenir, eksik bilgiler tamamlanır (SDB2.2, BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden benzerlik ve farklılıkları balık kılçığı tekniğiyle göstermeleri istenir; baş kısma karşılaştırılan konu, kılçıklara ölçütler yazılır (KB2.4). Bireysel çalışma eşle karşılaştırılır ve farklı yazılan noktalar kaynaklarla sorgulanır (E3.8, BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Karşılaştırma tablosu ve balık kılçığı, öğretmenin sunduğu puanlama anahtarına göre puanlanır; öğrenciler ölçütlere bakarak kendi çalışmalarını gözden geçirir (SDB1.2). Anlaşılmayan benzerlik ve farklılıklar sınıfça tartışılır, öğretmen etkileşimli tahtada düzeltmeleri yapar (SDB2.1, BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden gruplar hâlinde eşeysiz ve eşeyli üremeye ilişkin tanımları ve kaydettikleri benzerlik ile farklılıkları tek sayfalık bir bilgi görseline (infografik metin) dönüştürmeleri istenir. Görseller Dereceli Puanlama Anahtarı ve Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir, her öğrenci Öz Değerlendirme Formunu doldurur. Öğretmen, bu haftanın kayıtlarını etkileşimli tahtada özetler (BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6

Sınıf defteri: BİY.12.1.6 Eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, görsel kaynaklardan eşeysiz ve eşeyli üremeye ait iki canlı örneğini etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden bu üreme çeşitlerinin nitelikleri hakkında bildiklerini birer cümleyle söylemelerini ister (E1.1). Bu haftanın amacının iki üreme çeşidi arasındaki benzerlik ve farklılıklara ilişkin bilgileri toplayıp kaydetmek, ardından avantaj ve dezavantajlarını yorumlamak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden eşeysiz ve eşeyli üremeyi, erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişini, dişilerde menstrual döngüyü araştırmak için gereken araçları belirlemeleri istenir. Gruplar ders kitabı, etkileşimli tahta ve görsel kaynaklar gibi araçlardan hangilerini kullanacaklarına birlikte karar verir (KB3.1, SDB2.2) (BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri araçları kullanarak erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı, işleyişi ve menstrual döngü ile ilgili bilgilere ulaşır (KB2.6). Ulaşılan bilgiler eşeysiz ve eşeyli üremenin ortak ve farklı yönlerine göre iki sütunlu karşılaştırma tablosuna işlenir (KB2.7) (BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ulaştıkları bilgileri öğretmen gözetiminde bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan doğrular ve özetler. Bu süreçte bilgiye ulaşma yolları dikkatlice izlenir ve bilimsel olmayan, güvenilmez kaynaklar fark edilir (D3.3) (BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar doğruladıkları bilgileri karşılaştırma tablosuna kaydeder (OB1, E3.7). İsteyen gruplar menstrual döngüde görev yapan hormonların değişim grafiklerini ve döngüye etkilerini gösteren görseller hazırlar (OB4) (BİY.12.1.6.b).

   BİY.12.1.6
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, kaydedilen bilgilere dayanarak eşeysiz ve eşeyli üremenin sağladığı avantaj ve dezavantajları balık kılçığı üzerinde gösterir ve yorumlar (KB2.14, E3.6). Bulgular sınıfla paylaşılır; farklı görüşler saygıyla dinlenir (D14) (BİY.12.1.6.c).

   BİY.12.1.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar avantaj ve dezavantaj yorumlarını bir bilgi görseline (infografik) dönüştürür ve sınıfa sunar (BİY.12.1.6.c). Öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne bu haftanın çıkarımlarını yazar, Öz Değerlendirme Formu ve Grup Değerlendirme Formu'nu doldurur (SDB1.2). Öğretmen Performans Görevi'ni Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir.

   BİY.12.1.6

Sınıf defteri: BİY.12.1.6 Eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada “Hastanelerde röntgen çekilen alanlara ‘Hamilelerin ve hamilelik şüphesi olanların girmesi yasaktır.’ şeklinde uyarı levhalarının asılmasının nedeni ne olabilir?” ve “Hamilelik döneminde ilaç kullanımından olabildiğince uzak durulmasının sebebi ne olabilir?” sorularını yöneltir (E1.1, D13.4). Öğrencilerin tahminleri alınır ve bu soruları yanıtlamak için erkek ve dişi üreme sistemleriyle ilgili hangi bilgilere ihtiyaç duyulduğu belirlenir (OB1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili bilgilere ulaşmak için kullanabilecekleri araçları (ders kitabı, etkileşimli tahtadaki görsel kaynaklar, fotoğraf ve resimler gibi) listelemeleri istenir. Her aracın hangi bilgiyi sağlayacağı ve ne kadar güvenilir olduğu sorgulanır (KB2.8, OB1). Sınıfça ortak bir araç listesi oluşturulur (BİY.12.1.7.a).

   BİY.12.1.7
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler belirledikleri araçları kullanarak erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısını oluşturan bölümlere ve işleyişine ilişkin bilgilere ulaşır; etiketli görselleri inceleyerek bilgi toplar (KB2.6, OB4). Öğrencilerden ulaştıkları bilgileri kendi yaşamlarıyla ilişkilendirmeleri istenir (SDB1.2). Öğretmen çalışmayı gözlemleyerek yönlendirici sorular sorar (BİY.12.1.7.b).

   BİY.12.1.7
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ulaştıkları bilgileri ders kitabı ve ikinci bir görsel kaynakla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (KB2.7, E3.8). Üreme organlarının bölümleri ile erkek ve dişi üreme sistemlerinin işleyişini düzenleyen hormonların etkileri doğrulama kapsamına alınır. Çelişen ya da eksik bilgiler işaretlenir ve kaynaklara dönülerek düzeltilir (BİY.12.1.7.c).

   BİY.12.1.7
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Doğrulanan bilgiler öğrencilerce düzenli biçimde kaydedilir. Bu kayıtlardan yola çıkılarak üreme organlarının yapısını oluşturan bölümleri ve hormonların etkilerini gösteren bir bilgi görseli hazırlanması istenir (OB4, E3.6). Bilgi görselinin analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirileceği önceden duyurulur ve ölçütler birlikte okunur (BİY.12.1.7.ç).

   BİY.12.1.7
6. Sonuçlandırma25 dk

   Bilgi görselleri sınıfta sergilenir; öğrencilerden bir arkadaşlarının görselini inceleyerek yapı ve hormon bilgilerinin doğruluğunu kontrol etmeleri istenir (OB4, SDB2.1). Görseller analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden bilgilere ulaşma, doğrulama ve kaydetme sürecini Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirmeleri istenir (SDB1.2).

   BİY.12.1.7

Sınıf defteri: BİY.12.1.7 Erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapısı ve işleyişiyle ilgili bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada tek hücreli zigottan çok hücreli embriyoya geçişi gösteren bir görsel sunulur (OB4). Öğrencilere 'Tek bir hücreden çok hücreli canlı nasıl oluşur?' ve 'Bu konudaki bilgilere nereden güvenilir biçimde ulaşılır?' soruları yöneltilir (E1.1). Öğretmen rehberliğinde gruplar oluşturulur ve dersin amacının embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan iş birliği yaparak embriyonik gelişimle ilgili yapacakları araştırma için gereken araçları belirlemeleri istenir (SDB2.2). Gruplar ders kitabı, dijital içerik, video ve animasyon gibi seçenekleri araştırma sorularına uygunluğu açısından tartışır (KB2.6). Seçilen araçlar çalışma kâğıdına yazılır ve sınıfla paylaşılır (BİY.12.1.8.a).

   BİY.12.1.8
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan belirledikleri araçları kullanarak embriyonik gelişimin aşamaları (döllenme, bölünme, gastrulasyon ve organogenez) ve bu süreçte meydana gelen değişimlerle ilgili bilgilere ulaşmaları istenir. Öğretmenin verdiği çalışma yaprağından, video ve animasyonlardan yararlanılır (OB4). Her grup, bulduğu bilgileri aşamalara göre ham not olarak toplar (BİY.12.1.8.b).

   BİY.12.1.8
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Araştırma sürecinde elde edilen bilgiler sınıfta paylaşılır (SDB2.2). Öğrencilerden farklı bilgiler üzerinden ortak bir sonuca ulaşmaları beklenir (E2.2). Gruplar bilgileri karşılaştırarak çelişen ya da eksik noktaları belirler (KB2.7). Embriyonik tabakalardan oluşan organlara, embriyonik indüksiyona ve fetüsün gelişim evrelerine girilmez (BİY.12.1.8.c).

   BİY.12.1.8
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan embriyonik gelişimle ilgili ulaştıkları bilgileri öğretmen gözetiminde bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan doğrulamaları istenir (D3.3). Doğrulanamayan ya da yanlış çıkan bilgiler düzeltilir ve gerekçesiyle sınıfa açıklanır (KB2.8). Gruplar doğrulama sonuçlarını ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırır (BİY.12.1.8.c).

   BİY.12.1.8
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan doğruladıkları bilgileri aşamalara göre düzenli biçimde kaydetmeleri istenir. Kayıtlar organizasyon şeması ya da öğrenme günlüğü olarak hazırlanır; her aşamada gerçekleşen değişim kısaca yorumlanır (KB2.14). Gruplar kayıtlarını ortak karara göre son hâline getirir (BİY.12.1.8.ç).

   BİY.12.1.8
7. Sonuçlandırma25 dk

   Grupların hazırladığı kayıtlardan bilgi görseli (infografik metin) ya da organizasyon şeması oluşturulur ve sınıfa sunulur. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarı ile, grup süreci grup değerlendirme formu ve akran değerlendirme formu ile değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak bilgiye ulaşma ve doğrulama sürecindeki katkılarını yorumlar (SDB1.2). Öğretmen embriyonik gelişimle ilgili kaydedilen bilgileri toparlar (BİY.12.1.8.ç).

   BİY.12.1.8

Sınıf defteri: BİY.12.1.8 Embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, ilkbaharda öğrencilerin etrafında gördüğü çiçeklerin farklı renklere sahip olmasının nedenini ve tüm bitkilerde çiçek oluşumunun görülüp görülmediğini sorar (E1.1). Yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır. Çiçeğin kısımlarının üreme için önemi vurgulanarak bu derste bir gözlem etkinliği yapılacağı duyurulur. Gruplardan getirdikleri çiçek örneklerini masalarına koymaları istenir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ders kitabından ve güvenilir kaynaklardan çiçeğin kısımları ve görevleri hakkında araştırma yapar. Bulunan bilgiler belli ölçütlere göre doğrulanır, özetlenir ve öğrenme günlüğüne kaydedilir (OB1). Öğrencilerden bilgilerin güvenilirliğini sorgulamaları istenir (E3.8) (BİY.12.1.9.a).

   BİY.12.1.9
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Getirilen çiçek örnekleri gruplar arasında paylaştırılır. Öğrencilerden çiçek örneklerini inceleyerek çiçeğin kısımlarını tanımlamaları ve bu kısımları çizim ya da etiketle göstermeleri istenir (OB4). Gruplar, tanımlarını ders kitabındaki tam çiçek görseliyle karşılaştırır (KB2.7) (BİY.12.1.9.a).

   BİY.12.1.9
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden takım çalışması yaparak çiçeğin kısımları ve görevleri hakkında topladıkları bilgileri gözlem formuna kaydetmeleri istenir (D16.3). Her grup üyesi bir kısmın görevini sorumluluk alarak inceler ve bulguları gruba aktarır (KB2.6) (BİY.12.1.9.b).

   BİY.12.1.9
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, kaydettikleri verilerden yararlanarak çiçeğin hangi kısımlarının tozlaşmada ve döllenmede görev aldığını açıklar. Öğrencilerden verileri yorumlayarak tozlaşmadan döllenmeye uzanan süreci akış şeması hâlinde göstermeleri istenir (KB2.14) (BİY.12.1.9.c).

   BİY.12.1.9
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, elde ettikleri verilere dayanarak döllenmeden sonra tohum ve meyvenin nasıl oluştuğunu açıklar. Çiçek kısımlarının hangi yapılara dönüştüğü örnek çiçekler üzerinden analiz edilir (KB2.4). Gruplar açıklamalarını sınıfa sunar ve diğer gruplardan gelen sorulara yanıt verir (BİY.12.1.9.c).

   BİY.12.1.9
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çiçeğin kısımlarını, görevlerini ve tohum ile meyvenin oluşumuna giden süreci öğrenme günlüklerine özetlemeleri istenir (BİY.12.1.9.c). Öğrenme günlükleri analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Gruplar, Grup Değerlendirme Formu ile iş birliğini, öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi katkılarını gözden geçirir.

   BİY.12.1.9

Sınıf defteri: BİY.12.1.9 Çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili bilimsel gözlem yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada çimlenmiş bir tohumun görselini gösterir ve öğrencilerden gördüklerini tek cümleyle betimlemelerini ister. Önceki derslerde işlenen eşeyli üreme, döllenme ve tohum oluşumu kısaca hatırlatılır. Dersin amacının, çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlamak olduğu açıklanır; haftanın çalışma sırası paylaşılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden daha önce kaydettikleri bilgiler çerçevesinde çiçeğin kısımlarının görevlerini yorumlamaları istenir. Öğrenciler ikili çalışarak bu kısımların tozlaşma, döllenme, tohum ve meyve oluşumundaki işlevlerini açıklar (E3.7). Ardından tohumun oluşumundan sonra yeni bitkiye dönüşmesi için hangi koşulların gerektiği sorulur ve düşünceler tahtaya yazılır (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, 'Tohum ekiminden önce toprağın sürülerek havalandırılmasının nedeni nedir?', 'Çimlenmenin oluşabilmesi için ilkbahar yağmurları neden önemlidir?' ve 'Sonbaharda ekilen buğday tohumlarının ilkbaharda çimlenmesinin nedeni nedir?' sorularını sorarak dikkat çeker (E1.1). Öğrenciler gruplar hâlinde her soru için olası bir neden yazar. Grupların tahminleri tahtada listelenir ve hangilerinin deneyle sınanabileceği tartışılır (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Çimlenme olayıyla ilgili animasyon ya da videolar izletilir. Öğrencilerden izlerken çimlenmeyi etkileyen faktörlere ilişkin soruların cevaplarını bulmaları istenir (OB4). Gruplar bulduğu faktörleri (su, sıcaklık, oksijen, ışık gibi) bir tabloya yazar ve her faktörün çimlenmedeki rolünü kısaca gerekçelendirir (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, seçtikleri bir faktörün çimlenmeye etkisini gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlar. Tasarımda sorunun, değiştirilecek ve sabit tutulacak değişkenlerin, kontrol grubunun, malzemelerin ve gözlem süresinin yer alması istenir. Öğretmen tasarımları dolaşarak inceler ve eksik noktalara yönelik sorular sorar (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Her grup deney tasarımını etkileşimli tahtada sınıfa sunar. Diğer gruplar tasarımın değişken ve kontrol grubu açısından yeterliliğini Akran Değerlendirme Formu ile inceler ve bir öneri yazar. Sunan gruplar aldıkları geri bildirimlere göre tasarımlarında gerekli düzenlemeleri yapar (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen, tasarlanan deneylerin ortak yönlerini ve farklılıklarını özetler. Öğrencilerden çimlenmeyi etkileyen faktörleri ve tasarladıkları deneyin bu faktörü nasıl sınadığını Balık Kılçığı şemasında göstermeleri istenir. Öğrenme kanıtı olarak şemalar toplanır ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur (BİY.12.1.10.a).

   BİY.12.1.10

Sınıf defteri: BİY.12.1.10 Çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Yılbaşı öncesinde, kış koşullarında bekleyen tohumların uygun zamanda çimlenmesi örneği anlatılır (E1.1). Öğrencilerden evde ya da çevrede gözlemledikleri çimlenme örneklerini paylaşmaları istenir. Çimlenmeyi hangi koşulların başlattığı sorusu tahtaya yazılır; dersin amacı, bu koşulları gözlemlemeye yarayan bir deney tasarlamak olarak belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çimlenmeye etki eden sıcaklık, oksijen ve su gibi faktörleri deney malzemeleri eşliğinde incelemeleri istenir. Gruplar bu faktörlerden birini seçer ve merak ettikleri soruyu yazar (E1.1; KB2.8). Seçim gerekçesiyle karara bağlanır (KB3.1) ve tahmin (hipotez) deftere kaydedilir. (BİY.12.1.10.a)

   BİY.12.1.10
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar seçtikleri faktörü inceleyebilecekleri deneyi tasarlar: değiştirilecek, sabit tutulacak ve ölçülecek değişkenler belirlenir, kontrol grubu ile tekrar sayısı planlanır (E3.7). Gerekli malzemeler listelenir ve deney düzeneğinin çizimi yapılır (OB4). Plan öğretmene gösterilerek onaylatılır. (BİY.12.1.10.a)

   BİY.12.1.10
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar tasarladıkları deneyin düzeneğini deney malzemeleriyle kurar; tohumlar sayılarak kaplara yerleştirilir, sıcaklık, su ve oksijen koşulları plana uygun ayarlanır (E2.2). Fizik ve Kimya bilgilerinden yararlanılarak sıcaklık ve nemin nasıl ölçüleceği tartışılır. Malzeme kullanım kurallarına uyulur. (BİY.12.1.10.a)

   BİY.12.1.10
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bireysel olarak gözlem tablosu hazırlar; gözlem günleri, ölçülecek özellikler (çimlenen tohum sayısı, kök boyu) ve kayıt yöntemi belirlenir (KB2.6). Ardından gruplar hâlinde tablolar birleştirilir ve gözlem görevleri paylaşılır (SDB2.2). Düzenek gözden geçirilerek eksik yönler giderilir (KB2.4). (BİY.12.1.10.a)

   BİY.12.1.10
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar deney tasarımlarını etkileşimli tahtada sırayla tanıtır; diğer gruplar değişken kontrolü ve uygulanabilirlik açısından soru sorar (SDB2.1). Tasarımlar, hipotez ile düzenek arasındaki uyum bakımından karşılaştırılır (KB2.7). Geri bildirimlere göre tasarım son hâline getirilir. (BİY.12.1.10.a)

   BİY.12.1.10
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup, tasarladığı deneyin hipotezini, değişkenlerini, düzeneğini ve gözlem planını bilgi görseli (infografik metin) ya da organizasyon şeması olarak tek sayfada özetler. Dereceli Puanlama Anahtarı ve Grup Değerlendirme Formu ile tasarımlar değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile katkılarını gözden geçirir (SDB1.2); Öğrenme Günlüğüne deney tasarlarken verdikleri kararlar yazılır (D16).

   BİY.12.1.10

Sınıf defteri: BİY.12.1.10 Çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası kapsamında hijyenin ve sağlıklı yaşamın önemine kısaca değinilir (D13). Öğretmen, önceki derslerde yürütülen çimlenme deneylerinden elde edilen verileri etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden verilerde dikkatlerini çeken bir örüntüyü söylemeleri istenir. Dersin amacının sonuçları analiz ederek çimlenme ve dormansinin kırılmasını açıklamak olduğu belirtilir (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler deneyden elde ettikleri ölçüm ve gözlemleri tabloya işler, uygun grafiğe dönüştürür (KB2.6, OB4). Verilerdeki eksik ya da tutarsız noktalar işaretlenir. Grup üyeleri veri girişini paylaşır (SDB2.2) (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Deney ve kontrol grupları karşılaştırılır; incelenen değişkenin çimlenmeye etkisi çözümlenir (KB2.4, KB2.7). Her grup bulgularından çıkardığı sonucu tek cümleyle yazar (KB2.14) (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yaptıkları deneyin raporunu oluşturmaları istenir. Raporda amaç, hipotez, yöntem, bulgular ve sonuç bölümleri yer alır; sonuç bölümünde bulguların çimlenmeyi nasıl açıkladığı yazılır (E2.2). Raporlar ikişerli eşlerle gözden geçirilir (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak kendi bulgularını kullanarak çimlenmenin başlaması için gerekli koşulları ve tohumda gerçekleşen değişimleri açıklayan kısa bir metin yazar (KB2.14, E3.8). Metinler ikişerli eşlerle okunur ve eksikler tamamlanır (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, tohumun uygun koşullara rağmen çimlenmediği bir durumu bulgularla ilişkilendirerek dormansi olarak açıklar. Soğuk uygulama, tohum kabuğunu zedeleme ve suda bekletme gibi yöntemlerden hangisinin dormansiyi kırabileceği gerekçelendirilir (KB3.1, E3.6). Gerekçeler ders kitabından doğrulanır (OB1) (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, çimlenme ve dormansinin kırılmasına ilişkin sonuçlarını Bilgi Görseli (İnfografik Metin) olarak tasarlar. Görselde deney bulguları, bulgulardan çıkan sonuçlar ve açıklayıcı bir şema yer alır (OB4, SDB2.1). Görseller sınıfta sergilenir ve gruplar gelen sorulara yanıt verir (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10
8. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup bulgularından çıkan en önemli sonucu bir cümleyle paylaşır. Bilgi Görselleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrencilerden Grup Değerlendirme Formunu ve Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir. Öğrenme Günlüğüne 'Deney sonuçları çimlenmeyi nasıl açıkladı?' sorusuna yanıt yazılır (SDB1.2) (BİY.12.1.10.b).

   BİY.12.1.10

Sınıf defteri: BİY.12.1.10 Çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemlemek için yürütülen deneyi etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilerden deney malzemelerini ve kayıtlarını masalarına çıkarmaları istenir. Bu derste elde edilen verilerin analiz edilip çimlenme ve dormansinin kırılması olaylarını açıklamak için kullanılacağı belirtilir. Öğrencilerden çimlenme sırasında tohumda hangi değişimlerin beklendiğini tahmin etmeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, deneyden elde ettikleri verileri (çimlenen tohum sayısı, kök boyu, çimlenme süresi) tablo ve grafik hâline getirir. Işık, su, sıcaklık ve oksijen gibi faktörlerin bulunduğu ve bulunmadığı düzenekleri karşılaştırarak fark yaratan faktörleri belirler (KB2.4, KB2.7, OB4). (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, tablo ve grafiklerden yola çıkarak her faktörün çimlenmeyi nasıl etkilediğini yorumlar (KB2.14). Beklenmedik ya da çelişen sonuçlar için olası hata kaynakları sorgulanır (KB2.8, E3.8). (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, analitik dereceli puanlama anahtarının ölçütlerini tahtada gösterir. Gruplar, analizlerini bu ölçütlere göre gözden geçirir ve eksik buldukları noktaları tamamlar (E3.6, SDB2.2). Her grup bir çıkarımını sınıfla paylaşır. (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak deney sonuçlarına dayanarak çimlenmenin hangi koşullarda başladığını açıklayan kısa bir yazı hazırlamaları istenir. Yazıda veriye dayalı en az iki çıkarım yer alır; ders kitabı ve kaynaklardan destek alınır (OB1, KB2.6). (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, dormansinin ne olduğunu ve kırılma yollarını (soğuk uygulaması, su alımı, tohum kabuğunun zedelenmesi) deney sonuçlarıyla ilişkilendirerek açıklar. Açıklamalar organizasyon şeması ya da bilgi görseli hâlinde etkileşimli tahtaya aktarılır (OB4, E3.7). (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, hazırladıkları açıklamaları diğer gruplara sunar. Dinleyen gruplar, sunumu veriyle desteklenme açısından değerlendirir ve soru yöneltir (SDB2.1, D14). Çimlenmenin tarımda ve gıda israfını azaltmada önemi tartışılır (D5, D16). (BİY.12.1.10.b)

   BİY.12.1.10
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen, deney sonuçlarının çimlenme ve dormansinin kırılmasını açıklamadaki rolünü özetler. Öğrencilerden Öğrenme Günlüğüne bu dersteki en önemli çıkarımlarını ve hâlâ anlamadıkları noktaları yazmaları istenir. Gruplar, hazırladıkları ürünü Dereceli Puanlama Anahtarına göre değerlendirir; ardından Öz Değerlendirme Formunu doldurur (SDB1.2). Öğretmen, ürünleri ve formları inceleyerek analiz ve açıklama düzeyini belirler.

   BİY.12.1.10

Sınıf defteri: BİY.12.1.10 Çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Üreme ve Gelişme konusunu anarak özelliklerin bir kuşaktan diğerine nasıl aktarıldığını öğrencilere sorar. Bu haftanın amacının nükleik asitleri sorgulamak olduğu belirtilir; merak etme, soru sorma, bilgi toplama, doğruluğu değerlendirme ve çıkarım yapma adımları etkileşimli tahtada gösterilir. Çalışma adımlarına ve kaynak kullanımına ilişkin sorumluluk vurgulanır (E2.2).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere etkileşimli tahtada bir aile görseli sunulur. Öğrencilerden görselde yer alan aile üyelerinin fiziksel olarak birbirine benzeyen ve benzemeyen yönlerini tespit edip bu benzerlik ve farklılıkların nedenleri üzerinde düşünmeleri istenir. Tespitlerden hareketle nükleik asitlerin yapısı ve canlılıktaki rolü hakkında merak edilen konular belirlenir (BİY.12.2.1.a). Bu çalışma konuyu günlük yaşamla ilişkilendirerek ilgi uyandırır (E1.1).

   BİY.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, belirledikleri merak konularından hareketle nükleik asitlerin yapısı ve canlılıktaki rolü hakkında sorular yazar. Örnek olarak 'Bir toplumun atalarının genetik geçmişi, bireylerin genetik geçmişini nasıl etkiler?', 'DNA’nın canlı organizmalardaki temel rolü nedir?' ve 'DNA ve RNA moleküllerinin yapısal farklılıkları nelerdir?' soruları tahtaya eklenir (BİY.12.2.1.b). Sınıf listesinden araştırılacak sorular seçilir (E3.8).

   BİY.12.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, sordukları sorulara cevap bulabilmek amacıyla bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan bilgi toplar (BİY.12.2.1.c, OB1). Kaynaklara ulaşılamadığında ders kitabından yararlanılır. Toplanan bilgiler kaynak adıyla birlikte Çalışma Kâğıdına kaydedilir (KB2.6).

   BİY.12.2.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bilgi topladıkları kaynakların güvenirliğini sorgulamaları ve bilgileri farklı bilimsel kaynaklarla karşılaştırmaları istenir (BİY.12.2.1.ç). Birbiriyle çelişen bilgiler işaretlenir ve gerekçesiyle doğru ya da yanlış olarak belirlenir (E3.9, E3.10).

   BİY.12.2.1
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, doğruluğu değerlendirilen bilgilerden hareketle nükleik asitlerin yapısı ve canlılıktaki rolü hakkında çıkarım yapar (BİY.12.2.1.d). Çıkarımlar gruplarda karşılaştırılarak tartışılır; bu süreçte öğrencilerin birbirini dinleyerek düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır (SDB2.1). Gruplar, çıkarımlarının dayandığı bilgileri gerekçeleriyle sunar (KB3.3).

   BİY.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden haftanın sorgulama sürecini gösteren, nükleik asitlerin yapısını, canlılıktaki rolünü ve çıkarımlarını içeren bir Kavram Haritası oluşturmaları istenir (BİY.12.2.1.d). Ardından Açık Uçlu Sorular yazılı yanıtlanır ve Öz Değerlendirme Formu doldurulur. Öğretmen, çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirerek haftanın sorgulama sürecini toparlar.

   BİY.12.2.1

Sınıf defteri: BİY.12.2.1 Nükleik asitlerin yapısını ve canlılıktaki rolünü sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada hücre bölünmesi öncesinde DNA miktarının iki katına çıktığını gösteren bir görsel sunar ve 'Bölünen hücrede kalıtsal bilgi yeni hücrelere nasıl aktarılır?' sorusunu sorar (KB2.8). Öğrencilerden tahminlerini eşleriyle paylaşmaları istenir. Dersin amacı, DNA replikasyonunu açıklayan bir modelin önerilmesi, bilimsel modellerle karşılaştırılması ve kanıtlarla yeniden yapılandırılması olarak duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak nükleotitlerin üç ana bileşeninin nasıl bir araya geldiğini ve nükleik asitlerin tek zincir yapısının nasıl oluştuğunu not etmeleri istenir (KB2.6, OB1). Elde edilen bilgiler etkileşimli tahtadaki şema üzerinden tartışılır ve nükleik asitlerin hücre bölünmesi ile kalıtımdaki rolüne ilişkin çıkarımlar yapılır (BİY.12.2.2.a).

   BİY.12.2.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bireysel olarak DNA'nın iki zincirli yapısından yola çıkarak kendi DNA replikasyonu modellerini çizmeleri ve her adım için gerekçelerini yazmaları istenir. Öğretmen, modelde eski ve yeni zincirlerin nerede bulunduğunu sorgulayan sorular yöneltir (E3.8). Hazırlanan ilk model önerileri eşlere gösterilir (BİY.12.2.2.a).

   BİY.12.2.2
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler 4-5 kişilik gruplara ayrılır; her öğrenci modelini sunarken diğerleri etkin biçimde dinler ve düşüncelerini saygıyla ifade eder (D14.1, SDB2.1). Gruplar, ortak bir DNA replikasyonu modelini etkileşimli tahtada ya da kâğıt üzerinde diyagram olarak birleştirir ve her aşamayı açıklayan kısa bir not hazırlar (BİY.12.2.2.a).

   BİY.12.2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtada gösterilen bilimsel DNA replikasyonu modelini incelemeleri istenir (OB4). Gruplar, kendi modelleri ile bilimsel modelin benzerlik ve farklarını çalışma kâğıdındaki bir tabloya yazar (KB2.4, BİY.12.2.2.b).

   BİY.12.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, karşılaştırmada elde ettikleri kanıtları listeler ve modellerini bu kanıtlara göre yeniden yapılandırır. Öğrencilerden bireysel öğrenme günlüklerine yaptıkları değişikliklerin gerekçesini ve merak ettikleri bir soruyu yazmaları istenir (KB3.3, BİY.12.2.2.b).

   BİY.12.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gönüllü gruplar yeniden yapılandırılmış modellerini sınıfa sunar; değişikliği hangi kanıtın gerektirdiği açıklanır. Öğrencilerden öğrenme günlüklerini tamamlayarak nükleik asitlerin yapısını ve canlılıktaki rolünü tanımlamaları istenir. Günlükler bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile, grup çalışması grup değerlendirme formu ile değerlendirilir (BİY.12.2.2.b).

   BİY.12.2.2