T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, bir günlükten alınmış kısa bir cümleyi etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilere bu cümleyi kimin, neden yazmış olabileceğini sorar. Bu hafta kişinin kendi yaşamını anlattığı edebî bir günlük metninin okunacağı açıklanır. Öğrencilerden okuma sürecinde merakla ve odaklanarak çalışmaları (E1.1, E3.2), görüşlerini saygı çerçevesinde paylaşmaları (D14) istenir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Alanında önemli başarıları bulunan tarihî bir kişinin ilginç alışkanlıklarını konu eden kısa bir metin okunur veya dinletilir/izletilir (SDB2.1). Bu kişinin azimli, kararlı ve planlı olması gibi bireysel nitelikleri üzerinde durularak çalışkanlık değeri vurgulanır (D3, E1.3). Öğrencilerin kendi çalışma alışkanlıklarıyla bağlantı kurmaları sağlanır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, kişilerin özel yaşamlarını yazmak istemelerinin nedenlerinin neler olabileceğini ve bu kişilerin hayatıyla ilgili başka neleri öğrenmek istediklerini kısa cevaplı sorularla sorar. Öğrencilerden bu konuda kendi sorularını oluşturmaları istenir (SDB1.2, E3.8, E1.1). Nedenlere ilişkin tahminler ortak listeye yazılır (TDE2.2.b).

   TDE2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Kişinin kendi yaşamını anlatmasının yazara ve okura sağladığı faydalar “düşün-eşleş-paylaş” etkinliğiyle ikili gruplarda tartışılır (KB2.18). Öğrencilerin fikirlerini rahatça dile getirebilecekleri saygılı bir ortam sağlanır (D14, SDB2.2, E3.5, E2.3). Tartışmadan çıkan görüşler sınıfla paylaşılır (TDE2.2.a).

   TDE2.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kişinin kendi dünyasını anlattığı günlük türünde yazılmış edebî bir metin belirlenir. Öğrencilerden genel bir fikir oluşturmak için metne hızlıca göz atmaları istenir. Metin hakkında inceleme ve değerlendirme yapılacağı hatırlatılır ve öğrencilerin metnin içeriğine yönelik tahminleri alınır (TDE2.2.b).

   TDE2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmenin hazırladığı kontrol listesi dağıtılır; listede okumaya hazırlık, önceki bilgileri kullanma, okuma öncesi soru oluşturma, tahminde bulunma, amaç belirleme ve okuma yöntemi uygulama ölçütleri yer alır. Öğrenciler listeyi doldurarak okumaya hazırlanır ve ilişkilerini sürdürme düzeylerini belirler (E3.7, TDE2.1.a). Önceki bilgilerini metinle ilişkilendirir (TDE2.2.a).

   TDE2.1TDE2.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yazarın duygu ve düşünce dünyasını yansıtan ögelere dikkat ederek metni okumaları istenir. Okuma sırasında anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamları bağlamdan hareketle tahmin edilir (TDE2.2.b). Okuma sonunda metnin içeriği hakkında görüş oluşturulur ve metnin yazılma amacı belirlenir (TDE2.1.a).

   TDE2.2TDE2.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Metne konu edilen dönemdeki toplumsal normların metin üzerindeki etkisi ile öğrencilerin kendi yaşam deneyimleri arasında bağlantı kurulur (SDB2.3, SBAB16). Günlükte belirtilen tarihler göz önünde tutularak metnin yazıldığı döneme ilişkin genel bilgiler sıralanır (OB1, TDE2.2.a).

   TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Bireysel tecrübeleri anlamlandırmada sanatın/edebiyatın sağladığı imkânlar üzerinde durularak estetik değeri vurgulanır (D7). Öğrencilerden belirli yerleri boş bırakılmış çalışma kâğıdında günlük metninin yazılma amacını, dönemine ilişkin bilgileri ve kendi tahminlerini tamamlamaları istenir. Öğrenciler Kontrol Listesi ile okuma sürecini değerlendirir ve Öğrenme Günlüklerine bir cümle yazar. Öğretmen çalışma kâğıtlarını öğrenme kanıtı olarak toplar.

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; TDE2.1 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilerden bir gününü anlatan kısa bir not yazmalarını ister; birkaç not gönüllülerle paylaşılır. Öğrencilere 'Bir günlüğü diğer metinlerden ayıran nedir, yazarın duyguları metne nasıl yansır?' sorusu yöneltilir. Cevaplardan hareketle dersin amacı açıklanır: günlükten parçalar belirlenecek, blog yazısıyla karşılaştırılacak, okuma süreci değerlendirilecektir. Öğrencilerden paylaşım sırasında özel yaşama saygı göstermeleri istenir (D8).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, günlük metninden edindikleri bilgilerle günlük türünün genel özelliklerine (tarih belirtilmesi, günü gününe yazılması, birinci kişili anlatım, kişisel görüşler, içten üslup) ilişkin çıkarımlar yapar (TDE2.3.a, OB1). Öğretmen gerekli açıklama ve düzeltmeleri yapar.

   TDE2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Metnin konusu, olay, durum ve kişilere ilişkin bilgiler ile verilmek istenen iletilerden hareketle yazarın duygu ve düşünce dünyasına yönelik çıkarımlar açık uçlu sorularla dile getirilir (TDE2.3.a, SDB2.3). Yazarın özel yaşamının mahremiyet içerdiği, değerlendirmede buna saygı gösterilmesi gerektiği vurgulanır (D8). Türk dili ve kültürüne hizmet eden şahsiyetlere vefa ve saygıyla yaklaşılması teşvik edilir (D14, D15).

   TDE2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Günlüğe konu olan olay, kişi ve yerle ilgili bilgiler ile yazarın bunlara bakışını etkileyen etkenler belirlenir (TDE2.3.a). Öğrenciler, bu bilgileri tutarlılık, öznellik ve nesnellik açısından değerlendirir.

   TDE2.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Günlüğe konu olan olaylar, durumlar, kişiler ve yerler amaç, koşul, sebep ve sonuç bakımından birbiriyle ilişkilendirilir. Çalışma karşılaştırma tablosuyla gösterilir (TDE2.3.a, E3.2, E3.4). Kişi, yer, nesne ve olaylar arasındaki etkileşim belirlenir (OB9).

   TDE2.3
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Karşılaştırmalardan elde edilen bilgilerle kavram haritası şablonu üzerinde kavram haritası oluşturulur. Çalışma küçük gruplarla yapılır (TDE2.3.a, E3.6, SDB1.2).

   TDE2.3
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Ara metin olarak bir blog yazısı okutulur. Öğrencilerden blog yazısını oluşturan temel ögeleri ve bunların kullanılma amaçlarını belirlemeleri, metindeki tavsiye, tercih, öneri ve koşul anlamı katan ifadeleri bulmaları istenir (TDE2.3.a, OB2, BTYAB1). Yazının daha etkili kılınma yolları soru-cevap veya tartışmayla ele alınır (SDB2.1).

   TDE2.3
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Blog yazısı ile günlük arasındaki benzerlik ve farklılıklar; oluşturulma amacı, hedef kitle, biçim, dil ve üslup özellikleri bakımından karşılaştırma tablosunda gösterilir (TDE2.3.a, E3.2, KB2.7). İki metnin ayırt edici dil ve anlatım özellikleri belirlenir (OB9).

   TDE2.3
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden günlük ve blog yazısına değer katan unsurları kendi beğeni ölçütleri doğrultusunda belirlemeleri ve görüş ile beğenilerini gerekçelendirerek açıklamaları istenir (TDE2.4.a, E3.10, SDB3.3).

   TDE2.4
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, günlük metnindeki olay ve kişilere ilişkin eleştirel görüşlerini ve beğeni ölçütlerini yazmaları istenir (TDE2.4.a, SDB1.2, E3.10). Ardından öz değerlendirme formu doldurulur. Öğretmen, karşılaştırma tablosu ve kavram haritalarını kontrol listesiyle inceler, dönüt verir ve günlük türüne ilişkin ortak çıkarımları özetler.

    TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde yazarın zamana…; TDE2.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde okuma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, sınıfa 'Ben beş yıl sonra nerede olmak isterim?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden geleceğe dair bir hayali bir cümleyle ifade etmeleri istenir; birkaç cevap etkileşimli tahtaya yazılır. Geleceğe dair planların güvenilir bir forumda paylaşılabileceği belirtilir, bu hafta yazma sürecinin ilk adımı olan seçimlerin yapılacağı duyurulur. Hayvanları Koruma Günü (4 Ekim) kapsamında bir hayalin toplumsal bir sorumlulukla ilişkilendirilebileceğine kısaca değinilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki örnek blog yazısı ve edebî günlük parçası okunur. Öğrencilerden iki metnin bakış açısını, dilini (edebî dil, günlük dil) ve nesnel/öznel yönlerini karşılaştırma tablosunda göstermeleri istenir (KB2.7, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Eşler hâlinde 'edu', 'org', 'gov' uzantılı güvenilir forum sayfaları incelenir. Öğrencilerden bir sitenin güvenilirliğini ölçütlerle değerlendirmeleri ve uygun olanı seçmeleri istenir (OB1, OB2, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Performans görevi tanıtılır: geleceğe dair planları anlatan yazılı bir metin sınıf içinde yazılacaktır. Öğrencilerden hayallerini, ilgi alanlarını ve duygu-düşüncelerini listeleyen bir ön taslak hazırlayarak yazacakları içeriği seçmeleri istenir (SAB4, E1.1, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
5. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden duygu ve düşüncelerini en iyi anlatacak metin türünü (blog yazısı, edebî günlük, mektup vb.) seçmeleri ve gerekçesini kısaca yazmaları istenir. Seçimler etkileşimli tahtadaki tabloda toplanır (SDB3.3, KB3.1, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden forum okurlarını (yaş, ilgi, beklenti) tanımlamaları ve metnin amacını belirlemeleri istenir. Hedef kitleye uygun dil ve anlatım yöntemi seçilir (SDB2.1, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Yazma sürecini engelleyen durumlar (kararsızlık, çekingenlik, mahremiyet kaygısı) sınıfça belirlenir. Çözüm yolları tartışılır ve paylaşılacak kişisel bilgilerin sınırı konuşulur (E2.3, D8, KB2.18, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Seçilen tür, hedef kitle ve içeriğe göre ilk paragraflar sınıf içinde yazılır. Öğretmen dolaşarak bireysel dönüt verir (SAB4, D7, TDE4.1.1.a).

   TDE4.1
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden yazdıkları ilk paragrafı, tür, hedef kitle ve içerik seçimlerini içeren kontrol listesiyle gözden geçirmeleri istenir. Öz değerlendirme formu doldurulur; seçimlerin gerekçeleri iki üç öğrenciyle paylaşılır. Öğrenme günlüğüne 'Hangi seçimi neden yaptım?' sorusuna yanıt yazılır. Performans görevinin devamı için eksikler belirlenir (TDE4.1.1.a).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Geleceğe dair planlarını dijital bir platformda aktarmak için…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir kariyer ya da eğitim yolculuğunu yansıtan görsel kaynaklar (fotoğraf, resim) gösterir. Öğrencilerden görsellerin kendilerine neler düşündürdüğünü ve gelecek hedeflerinin neler olabileceğini söylemeleri istenir. Verilen yanıtlardan hareketle bu haftanın, kariyer hedefleri, eğitim planları ve kişisel gelişim hedeflerine yönelik yazı için ön bilgilerle bağlantı kurma ve tahmin etme üzerine olduğu belirtilir.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Okunan ve dinlenen/izlenen metinlerin incelenmesi sürecinde öğrenilen bilgiler gözden geçirilir. Öğrencilerden kariyer, eğitim planı ve kişisel gelişim hedeflerine ilişkin ön bilgilerini kavram haritasında toplamaları istenir. Yazma sürecinde yararlanılacak bilgiler haritada işaretlenir (TDE4.2.1.a).

   TDE4.2
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Metnin içeriği oluşturulurken okuyucunun hangi bilgileri ve açıklamaları bekleyebileceği üzerine ikili çalışma yapılır. Öğrenciler hedef kitlenin beklentilerine yönelik tahminlerini çalışma kâğıdına yazar ve gerekçelendirir (TDE4.2.2.b, E2.1).

   TDE4.2
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde, geleceğe dair planların yer alacağı metnin okuyucuları belirlenir. Okuyucuların ilgisini, ihtiyaçlarını ve sorabileceği soruları tahmin eden maddeler listelenir. Öğretmen, tahminlerin gerekçeleriyle birlikte yazılmasını ister (TDE4.2.2.b, E2.1).

   TDE4.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden görsel kaynaklardaki kişi ve durumlardan yola çıkarak kariyer ve eğitim yolculuklarında karşılaşılabilecek gelişmeleri tahmin etmeleri istenir. Her öğrenci kendi gelecek planı için olası gelişmeleri öğrenme günlüğüne yazar (TDE4.2.2.b).

   TDE4.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler ön bilgilerini ve yaptıkları tahminleri eşleştirerek kendi hedeflerine ilişkin notları çalışma kâğıdında düzenler. Notlar eşli olarak okunur ve eksik ya da tutarsız görülen noktalar için birbirlerine geri bildirim verilir (TDE4.2.1.a, TDE4.2.2.b).

   TDE4.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, ön bilgileriyle kurdukları bağlantıları ve hedef kitle için yaptıkları tahminleri yazmaları istenir. Kısa cevaplı sorularla 'Hedef kitle beklentisini tahmin etmek metne ne katar?' sorusu yanıtlanır (TDE4.2.2.b). Kontrol listesiyle çalışma kâğıdındaki notların eksiksizliği gözden geçirilir. Notlar sonraki haftalarda kullanılmak üzere dosyalanır.

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Etkileşimli tahtada 'Beş yıl sonra kendimi nerede görüyorum?' sorusu yansıtılır; öğrencilerden bu soruya birer cümleyle yanıt vermeleri istenir. Yanıtlardan hareketle kariyer, eğitim ve kişisel gelişim hedeflerini bir forum metninde anlatmanın planlama gerektirdiği belirtilir. Haftanın amacının yazı planı hazırlamak ve düşünceyi geliştirme yollarını kullanmak olduğu duyurulur.

   TDE4.3
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Geleceğe dair planların anlatılacağı forum metni için öğrencilerden kime, neyi, nasıl ve hangi araçları kullanarak anlatacaklarını yazılı olarak planlamaları istenir. Plan yapılırken okuyucunun bakış açısı düşünülür (E2.1) ve dikkat konuya odaklanır (E3.2, SDB1.2). (TDE4.3.1.a)

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden plan taslaklarını giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine ayırarak her bölüme gelecek kariyer hedefini, eğitim planını ya da kişisel gelişim hedefini yazmaları istenir. Eşler planlarını karşılıklı inceler ve eksik gördükleri noktaları belirtir (E3.7). (TDE4.3.1.a)

   TDE4.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, örneklendirme, karşılaştırma, sayısal verilerden yararlanma ve tanık gösterme gibi düşünceyi geliştirme yollarını kısa bir forum paragrafı üzerinde gösterir. Öğrenciler paragraftaki yolları belirler ve hangisinin hedefi daha ikna edici kıldığını tartışır (E3.6). (TDE4.3.2.b)

   TDE4.3TDE4.4
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden planlarına uygun olarak forum metninin taslağını yazmaları istenir. Her bölümde ele alınan hedef, düşünceyi geliştirme yollarından en az biriyle desteklenir (E1.5, E3.3). Kişisel bilgilerin forumda ne ölçüde paylaşılacağı konusunda mahremiyete dikkat edilir (D8). (TDE4.3.2.b)

   TDE4.3TDE4.4
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler taslaklarını çiftler hâlinde değiş tokuş ederek okur. Kontrol Listesi ile planın izlenip izlenmediği ve düşünceyi geliştirme yollarının yerinde kullanılıp kullanılmadığı işaretlenir; yazara gerekçeli öneri sunulur (SDB2.2, E3.5). Taslaklar dijital ortamda paylaşıma hazır hâle getirilir (OB2). (TDE4.3.2.b)

   TDE4.3TDE4.4
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler forum taslaklarını içerik yönünden Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirir; planı ve kullandıkları düşünceyi geliştirme yollarını Öğrenme Günlüğüne kaydeder. Performans görevi, Dereceli Puanlama Anahtarı'ndaki anlatım planının kuruluşu ölçütüne göre öğretmence değerlendirilir (E3.1). Birkaç öğrenci taslağından bir bölümü sınıfa okur. (TDE4.4.1.a)

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Kariyer hedefleri, eğitim planları ve diğer kişisel gelişim…; TDE4.4 Geleceğe dair planlarını dijital ortamda aktardığı yazısına yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, 24 Ekim Birleşmiş Milletler Günü'nü anarak farklı insanların yaşamlarını ve hedeflerini dinlemenin önemini sorar. Öğrencilerden bir kişinin kendi dünyasını anlatırken dinlemek istedikleri bir konuyu söylemeleri istenir (E1.1). Öğretmen, derste söyleşi türünde çok modlu bir metnin seçileceğini, etkili biçimde dinlenip izleneceğini ve metne ilişkin tahminlerde bulunulacağını açıklar. Beklentiler etkileşimli tahtada gösterilir.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, kişinin kendi dünyasını konu eden ve söyleşi türünün özelliklerini taşıyan çok modlu üç metni etkileşimli tahtada tanıtır. Öğrencilerden konuya ilgi ve söyleşi özelliklerini ölçüt alarak bir söyleşi seçmeleri ve seçimlerini gerekçelendirmeleri istenir (TDE1.1.a). Seçilen söyleşi dikkatle dinlenir/izlenir (SDB2.1).

   TDE1.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden önceki dinleme/izleme etkinliklerinde ve metin incelemede öğrendikleri yöntemleri, daha önce okunan günlükte karşılaştıkları duygu ve düşüncelerle birlikte çalışma kâğıdına yazmaları istenir (TDE1.2.a). Öğretmen, 'Sizce söyleşi metinleri, yazarın kendi dünyasını okuyucuya aktarma ve kişisel deneyimlerini paylaşma konusunda ne kadar etkilidir?' sorusunu sorar. Öğrenciler 'Bir ver, bir al.' tekniğiyle on dakika içinde en fazla arkadaşıyla görüş paylaşır (SDB2.2).

   TDE1.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, etkili dinleme/izleme için gerekli ön hazırlıkları öğrencilerle birlikte belirler ve iletişim engellerini ortadan kaldırır (SDB2.1). Öğrencilerden dinleme/izleme amaçlarına uygun not tutma yöntemini seçmeleri istenir (TDE1.1.a). Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu hazırlanır (E3.7).

   TDE1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Söyleşi, belirlenen amaçlar doğrultusunda notlar tutularak yeniden dinlenir/izlenir (SDB2.1). 'Soru-cevap tekniği' ile söyleşinin konusu, yazılış amacı ve hedef kitlesi belirlenir (E3.2). Bu çalışmada daha önce öğrenilen dinleme/izleme ve metin inceleme bilgilerinden yararlanılır (TDE1.2.a).

   TDE1.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden notlarından hareketle söyleşide kişinin kendi dünyasıyla ilgili verilen bilgileri belirlemeleri istenir. 'Görüş geliştirme tekniği' kullanılarak bu bilgilerin söyleşide neden tercih edilmiş olabileceğine yönelik tahminler yürütülür (TDE1.2.b, E3.4).

   TDE1.2
7. 25 dk
   Etkinlik 4

   Metinde anlamı bilinmeyen kelimelerin anlamı bağlamdan hareketle tahmin edilir. Öğretmen, metinde sunulan bilgi ve görüşleri tespit etmek için açık uçlu sorular sorar; öğrenciler yanıtlarını gerekçeleriyle söyler (TDE1.2.b, E3.4). Tahminler söyleşinin devamında doğrulanır.

   TDE1.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden söyleşiyle ilgili tahminlerini, notlarını ve görüşlerini gerekçeleriyle çalışma kâğıdına yazmaları istenir; tahminlerin hangilerinin doğrulandığı belirlenir (TDE1.2.b). Öğretmen, kısa cevaplı sorularla söyleşinin konusunu, amacını ve hedef kitlesini yoklar. Öğrenciler dinleme/izleme sürecindeki hazırlıklarını ve dikkat düzeylerini öz değerlendirme formuyla değerlendirir.

   TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Benim Yolculuğum” temasında farklı insanların yaşamlarını…; TDE1.2 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, öğrencilere hayatlarında iz bırakan bir konuşmacıyı ya da söyleşiyi sorar. Yanıtlardan yola çıkılarak söyleşinin kişisel gelişime katkısı kısaca tartışılır. Haftanın akışı duyurulur: söyleşi metni çözümlenecek, ardından kendi kişisel gelişimleri bağlamında değerlendirilecektir. Öğrencilerden dinleme/izleme sırasında notlarını yazacakları çalışma kâğıdını hazırlamaları istenir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Seçilen söyleşi dinlettirilir/izlettirilir. Öğrenciler, çalışma kâğıdına konuşmacının duygu, düşünce ve görüşlerini yansıtan ifadeleri not eder. Konuşmacının özellikleri ve amaçları da kâğıda işlenir (TDE1.3.1.a).

   TDE1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki bilgilerden yola çıkarak tümevarım yöntemiyle söyleşinin ana düşüncesini belirlemeleri istenir. Önce ayrıntılar sıralanır, sonra ortak bir yargıya ulaşılır. Ana düşünce sınıfla paylaşılır (TDE1.3.1.a, E3.6, E3.7).

   TDE1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Söyleşinin yapı unsurları ile dil ve anlatım özellikleri belirlenir. Öğrenciler, günlük dil kullanımını, konuşmacının bakış açısını ve dil işlevlerini metinden örneklerle gösterir. Bulgular tahtadaki ortak tabloya yazılır (TDE1.3.1.a).

   TDE1.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden söyleşiyi değerlendirmek için ölçütler belirlemeleri istenir. Söyleşide ele alınan olay, olgu, kişi ve kavramların kendi bakış açılarından önem taşıyan yönleri değerlendirilir. Ölçütler çalışma kâğıdına yazılır (TDE1.4.1.a, E3.10).

   TDE1.3TDE1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, söyleşiyi belirledikleri ölçütlere göre öz değerlendirme formunda değerlendirir. Konuşmacının anlattıkları ile gerçek yaşam karşılaştırma tablosunda gösterilir. Her değerlendirme bir cümleyle gerekçelendirilir (TDE1.4.1.a).

   TDE1.3TDE1.4
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında öğrencilerden, dinlenen/izlenen söyleşiden hareketle kişisel gelişimlerini zenginleştirmek için neler yaptıklarına ilişkin kısa bir konuşma hazırlamaları istenir. Konuşma bireysel ya da grup çalışması olarak hazırlanabilir (TDE1.4.1.a, E1.5, SDB2.2).

   TDE1.3TDE1.4
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Hazırlanan konuşmalar sınıfta sunulur; dinleyiciler kontrol listesiyle akranlarını değerlendirir (SDB2.1). Öğrencilere ilgi alanları doğrultusunda dinleyebilecekleri/izleyebilecekleri başka söyleşiler önerilir (TDE1.4.1.a, E1.2, E1.6).

   TDE1.3TDE1.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğretmen, söyleşinin parçalarının belirlenmesi ve kişisel gelişimle ilişkilendirilmesine dair açık uçlu sorular yöneltir. Öğrencilerden öğrenme günlüğüne bu haftaki değerlendirmelerini ve geleceğe dair planlarını yazmaları istenir. Öz değerlendirme formu, çalışma kâğıdı ve günlük, dereceli puanlama anahtarıyla öğrenme kanıtı olarak incelenir.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Benim Yolculuğum” temasında ele alınan metinlerdeki çözümlemelerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada yol, merdiven ya da köprü gibi gelişimi çağrıştıran görsel kaynaklar gösterir; öğrencilerden bu görsellerin kendi gelişim yolculuklarıyla ilişkisini birer cümleyle söylemeleri istenir. Kişisel gelişim ve söz varlığı kavramları kısaca hatırlatılır. Bu haftaki çalışmanın konuşma için plan hazırlamayı, düşünceyi geliştirmeyi ve konuşma sürecini değerlendirmeyi kapsadığı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Görsel kaynaklar üzerinden kişisel gelişim yolculuğuna dair deneyimler (öğrenilen bir beceri, aşılan bir güçlük gibi) düşünülür; her öğrenci konuşmasında anlatacağı konuyu seçer. Konuşmanın kimler için hazırlanacağı ve nerede yapılacağı belirlenir (TDE3.3.1.a). Konunun hedef kitleye nasıl anlatılacağı eşlerle konuşulur (SDB2.3).

   TDE3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler eşleştirme kartlarıyla konuşma planının ögelerini (konu, hedef kitle, mekân, anlatım sırası, süre) açıklamalarıyla eşleştirir. Ardından kendi konuşmalarının giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini gösteren bir plan hazırlar (TDE3.3.1.a). Plan, hedef kitle ve mekâna göre gözden geçirilir (E3.7).

   TDE3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, planlama işlerinin sağlıklı yürütülmesi için Kontrol Listesi oluşturur; konu belirlendi mi, hedef kitle ve mekân düşünüldü mü, bölümler sıralandı mı gibi maddeler yazılır (TDE3.3.1.a). Liste ile kendi planları denetlenerek planlama düzeyleri belirlenir (E3.7). Eksik maddeler eşlerin önerisiyle tamamlanır (SDB2.2).

   TDE3.3
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, örnekleme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma) kişisel gelişim konusundan örneklerle tanıtır (TDE3.3.2.b). Öğrenciler planlarındaki her bölüm için kullanacakları yolu seçer ve nedenini yazar (KB3.1).

   TDE3.3TDE3.4
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler konuşma metinlerinin ana hatlarını yazarak her bölümdeki açıklamaları seçtikleri düşünceyi geliştirme yollarıyla destekler (TDE3.3.2.b). Kendi deneyimlerinden somut örnekler ve karşılaştırmalar kullanılır (KB2.7). Kişisel paylaşımlarda mahremiyete dikkat edilir (D8).

   TDE3.3TDE3.4
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler üçerli gruplarda konuşmalarının bir bölümünü sunar; dinleyenler açıklamaların hangi düşünceyi geliştirme yoluyla desteklendiğini Kontrol Listesine işaretler (TDE3.3.2.b). Dinleyiciler olumlu yönleri ve geliştirilebilecek noktaları söyler (SDB2.1). Sunan öğrenci dönütlere göre açıklamalarını yeniden düzenler (E1.4).

   TDE3.3TDE3.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunda konuşma sürecindeki davranış, duygu ve düşüncelerini; Kontrol Listesinde planlarını ve açıklamalarının içeriğini değerlendirmeleri istenir (TDE3.4.1.a, SDB1.2). Dereceli Puanlama Anahtarındaki 'metnin konuya uygunluğu' ölçütüne göre eş görüşleri alınır (E3.10). Öğrenme Günlüğüne bir güçlü yön ve geliştirilecek bir yön yazılır.

   TDE3.3TDE3.4

Sınıf defteri: TDE3.3 Kişisel gelişimini ve özelliklerini keşfettiği, kendi dünyasını…; TDE3.4 Deneyimlerini, kişisel özelliklerini ve gelişimlerini aktardığı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Tahtaya temel hak ve özgürlükleri çağrıştıran bir görsel yansıtılır. Öğrencilerden görselin hangi hak ya da özgürlüğü anlattığını söylemeleri istenir. Haftada temayı yansıtan bir roman ile bir makalenin okunacağı, okuma sürecinde tahmin ve çıkarım yapılacağı belirtilir ve çalışmanın aşamaları kısaca tanıtılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin temanın içeriğini yansıtan roman türünde bir metni ve aynı konuya sahip bir makaleyi okumaları sağlanır. Metinler konu, anlatım ve bakış açısı yönünden incelenir. Her metin hakkında gerekçeli görüşler oluşturulur (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tahtaya ya da kâğıtlara boş bir kum saati çizilir ve ortasına konu yazılır. Ön öğrenmeler üst kısma, okunan metinlerin ana temaları alt kısma yazılır. Oluşturulan kum saatleri sınıfla paylaşılarak incelenir (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden temel hak ve özgürlüklerin insan yaşamındaki önemiyle ilgili görüşlerini “görüş geliştirme” tekniğiyle paylaşmaları istenir (SDB2.1). Her insanın temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu, ancak özgürlüğün başkasının özgürlük alanını ihlal etmeden yaşanması gerektiği ve toplum karşısında sorumluluk taşındığı üzerine düşünülür (D1, D11, E3.5) (TDE2.1.1.a).

   TDE2.1
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hak ve özgürlükleri ele alan roman okuma metni olarak seçilir. Öğrencilerden okumaya başlamadan önce romanın adını, yazarını, yazı tipini ve görsellerini inceleyerek içeriğe ilişkin tahminde bulunmaları ve bu tahmin doğrultusunda okuma stratejisi belirlemeleri istenir. Tahminler, okuduktan sonraki tespitlerle karşılaştırılmak üzere not edilir (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Okuma sürecini yönetmek için okumaya hazırlık yapma, önceki bilgileri kullanma, okuma öncesi soru oluşturma, tahminde bulunma, amaç ve yöntem belirleme ölçütlerini içeren bir kontrol listesi hazırlanır ve uygulanır (E3.7). Tahminler sınıfta gerekçeleriyle paylaşılır (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Sınıfın tamamının katılımıyla “beyin fırtınası tekniği” kullanılarak yazarın işlediği temayı seçme nedenlerine yönelik tahminlerde bulunulur. Öğretmen, fikirlerin saygı çerçevesinde dile getirileceği bir ortam sağlar (D14, E3.5, SDB2.1). Tahminler tahtada toplanır (TDE2.2.2.b).

   TDE2.1TDE2.2
8. 25 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden okudukları romanda ele alınan temel hak ve özgürlüklerle ilgili bildiklerini kısaca anlatmaları ve edindikleri izlenimden hareketle anlatıcının konuyu aktarırken yansıttığı duygu, düşünce ve tavırları anlamlandırmaları istenir (SDB2.3). Olaylar çok yönlü değerlendirilir, insan davranışlarına nesnel bakılır ve empati yapılır (E2.1, E3.7) (TDE2.2.3.c).

   TDE2.1TDE2.2
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden romandan çıkardıkları sonuçları ve anlatıcının tavrına ilişkin çıkarımlarını çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğüne tahmin ve çıkarım yapma sürecinde neler öğrendiklerini kaydeder, Öz Değerlendirme Formunu doldurur (SDB1.2).

   TDE2.1TDE2.2

Sınıf defteri: TDE2.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme; TDE2.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) anımsatılarak temel hak ve özgürlüklerin toplumsal yaşamdaki yeri üzerine kısa bir konuşma yapılır. Öğrencilerden okudukları romanda hak ve özgürlüklerle ilgili akıllarında kalan bir sahneyi tek cümleyle anlatmaları istenir (E1.1). Öğretmen dersin amacını açıklar: romanın parçaları belirlenecek, ardından okuma süreci öz değerlendirmeyle gözden geçirilecektir. Ders kitabı ve etkileşimli tahta kullanılır.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden romanın yapı unsurlarını oluşturan olay, kişi kadrosu, mekân ve zaman ögelerini ders kitabı ve çalışma kâğıdı üzerinde belirlemeleri istenir. Olay örgüsü ana hatlarıyla sıralanır, kişiler başlıca ve yardımcı olarak ayrılır, mekânlar harita/atlas üzerinde gösterilir; belirlemeler etkileşimli tahtada ortak listeye eklenir (E3.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Romanın teması, anlatıcısı, dil ve anlatım özellikleri ile yazıldığı dönem sınıfça belirlenir. Öğretmen “Anlatıcı olayları hangi bakış açısıyla aktarıyor?”, “Dönemin özellikleri metne nasıl yansımış?” gibi açık uçlu sorular sorar; öğrenciler yanıtlarını metinden örneklerle gerekçelendirir ve defterlerine yazar (E3.6) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden romanın tarih, hukuk, sosyoloji ve psikoloji ile ilişkisini belirlemeleri istenir. Ardından metinlerde yasak, uyarı, emir, rica, izin, onay, kabul ve ret anlamı katan ifade ve yapılar bulunur, bunların işlevleri tartışılır (TDE2.3.a).

   TDE2.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Romanda temel hak ve özgürlüklerin nasıl ele alındığına ilişkin tespitler yapılır. Kişilerin bu konudaki rolleri kavram haritası şablonunda gösterilir; öğrenciler açık uçlu sorulara verdikleri yanıtları gerekçelendirir (SDB3.3, E3.4, E3.5, E3.6, SAB1, SAB3). Kişilerin rollerini nasıl ve ne kadar yerine getirdiğine ilişkin notlar tutulur (SDB1.2, OB6) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hâlinde romandaki bir çatışma altı şapkalı düşünme tekniğiyle ele alınır. Her öğrenci üstlendiği şapkanın bakış açısından görüş bildirir; gruplar sonuçlarını sınıfa sunar (SDB2.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Romanda işlenen temel hak ve özgürlüklere değinen bir eleştiri metni ara metin olarak okunur. Roman ile eleştiri metninin yapısal özellikleri ve konuyu ele alış biçimleri karşılaştırılır; elde edilen bilgilerle öğrencilerden benzerlik ve farklılıkları gösteren bir T diyagramı oluşturmaları istenir (E3.2, SDB1.2) (TDE2.3.a).

   TDE2.3
8. 15 dk
   Etkinlik 5

   Öğrencilerden okuma sürecini değerlendirmeleri istenir. Romanın parçalarını belirlerken nelerde başarılı olduklarını, nerede zorlandıklarını ve bir sonraki okumada neyi farklı yapacaklarını öz değerlendirme formuna yazarlar (SDB1.1) (TDE2.4.a).

   TDE2.4
9. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler kavram haritası, T diyagramı ve notlarına dayanarak romanın parçalarına ilişkin bulgularını eşlerine açıklar. Öğretmen kısa cevaplı sorularla yapı unsurlarını yoklar. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu tamamlamaları ve okuma sürecinde en çok geliştikleri noktayı öğrenme günlüğüne yazmaları istenir; çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TDE2.4.a).

   TDE2.3TDE2.4

Sınıf defteri: TDE2.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE2.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde okuma sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na ilişkin temel hak ve özgürlükleri sıralayan kısa bir liste gösterir; öğrencilerden bu haklardan biriyle ilişkili tahlil ettikleri romandan bir olayı hatırlamaları istenir (E1.1). Geçen haftaki okuma çalışmalarıyla bağ kurulur. Haftanın hedefinin romanı eleştiren bir yazı için seçim yapmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere tahlil ettikleri romanı temel hak ve özgürlükler bağlamında değerlendiren eleştiri yazısı yazmalarına yönelik performans görevi verilir (SDB1.2, E2.2, SAB4). Görevin kapsamı ve beklentileri sınıfla birlikte okunur. Öğrencilerden romanın hak ve özgürlükler temasıyla ilişkili bölümlerini işaretlemeleri istenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler romandaki hak ve özgürlük konularını (düşünce özgürlüğü, adalet, eşitlik gibi) çalışma kâğıdına yazar. Her öğrenci bunlar arasından eleştiri yazısında ele alacağı konuyu seçer. Seçimin nedeni eşiyle paylaşılır (D1, D11, TDE4.1.a).

   TDE4.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler eleştiri yazısında konunun sınırlılıklarını belirler. Hangi karakter, olay ve bölümün yazıya dahil edileceği, hangilerinin dışarıda bırakılacağı çalışma kâğıdında gerekçesiyle yazılır. Sınırlılıklar öğretmenle görüşülerek gerekirse yeniden düzenlenir (E3.2, TDE4.1.a).

   TDE4.1
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden eleştiri yazısının amacını ve hedef kitlesini belirlemeleri istenir. Farklı yazma yöntem ve stratejileri (taslak oluşturma, serbest yazma, plan çıkarma gibi) incelenir. Her öğrenci hedef kitleye ve amaca göre en uygun olanı seçer ve gerekçesini yazar (E3.6, TDE4.1.a).

   TDE4.1
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yazma sürecini etkileyebilecek engelleri (zaman yönetimi, kaynak eksikliği, odaklanma güçlüğü gibi) listeler. Her engel için ortadan kaldırma yolu belirlenir ve eşler arasında paylaşılır (SDB2.1). Seçilen çözümler yazma planına eklenir (TDE4.1.a).

   TDE4.1
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler yazma aşamalarını düzenli takip edebilmek için kendi kontrol listelerini oluşturur. Listede seçilen konu, sınırlılıklar, yazma yöntemi ve stratejisi ile engellere ilişkin çözümler yer alır (E3.7). Listeler eşlerle karşılaştırılarak eksik maddeler tamamlanır (TDE4.1.a).

   TDE4.1
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden kontrol listelerini ve seçim gerekçelerini performans görevi dosyasına eklemeleri istenir. Öğretmen dosyaları dereceli puanlama anahtarı ile konu seçimi, sınırlılık belirleme ve yöntem seçimi ölçütlerine göre inceler. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak yaptıkları seçimlerin en güçlü ve en zayıf yönünü yazar (SDB1.1).

   TDE4.1

Sınıf defteri: TDE4.1 Toplumu farklı yönleriyle ele aldığı yazılı anlatım sürecini…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzenle ilişkisini düşündüren bir fotoğraf gösterir ve 'Hak ve özgürlüklerin sınırı toplumsal düzeni nasıl etkiler?' sorusunu yöneltir. Birkaç farklı görüş dinlenir. Haftanın amacı paylaşılır: okunan romandaki kişi ve durumlar karşılaştırılacak, değerlendirmeler sınıflandırılacak ve eleştiri metninin taslak içeriği oluşturulacaktır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler okunan romanda hak ve özgürlükler temasının işlendiği kişileri, olayları ve durumları ders kitabından belirler. Gruplar belirlediklerini çalışma yaprağına yazar. İki karakterin ya da iki durumun duygu ve düşünceleri karşılaştırılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen açık uçlu sorularla karşılaştırma ölçütlerinin (hak ve özgürlüğe bakış, tutum, duygu ve düşünce, sonuç) belirlenmesini sağlar. Gruplar bu ölçütlere göre farklı bakış açılarını zihin haritasında karşılaştırır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar karşılaştırma sonuçlarını sınıfa sunar; dinleyen öğrenciler benzerlik ve farklılıklara yönelik soru sorar. Sunulanlar arasından eleştiri metnine içerik olabilecek karşılaştırmalar seçilir ve tahtada listelenir (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
5. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Eleştiri metninin taslak içeriği oluşturulur. Her öğrenci okunan metinde kişileri, olayları ve durumları duygu ve düşünce açısından karşılaştıran iletileri belirler. Bu iletiler taslağa üç dört cümleyle yazılır (TDE4.2.3.c).

   TDE4.2
6. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler okunan metne ilişkin değerlendirmelerini iletiye, anlatım biçimi ve yöntemlerine, yazarın üslubuna, anlatıcının tavrına ve kişilerin tutumlarına göre başlıklar altında sınıflandırır. Hak ve özgürlükler bağlamında metne değer katan unsurlara ilişkin görüşler ilgili başlığa yerleştirilir. Sınıflandırma gerekçeleri eşlere açıklanır (SDB2.1, TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
7. 30 dk
   Etkinlik 3

   Sınıflandırılan değerlendirmeler eleştiri metninin taslağında paragraf düzenine yerleştirilir; karşılaştırma içeren iletiler ilgili başlığın altında kullanılır. Eşler taslakları sınıflandırmanın tutarlılığı açısından inceler ve eksikleri belirtir. Öğrenciler taslaklarını bu geri bildirimlere göre düzenler (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler çalışma yaprağında karşılaştırma ve sınıflandırma çalışmalarını tamamlar; taslak içeriklerini dereceli puanlama anahtarı ve Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirir. Öğretmen taslakları performans görevi olarak toplar ve kısa cevaplı sorularla karşılaştırma ile sınıflandırma ölçütlerini yoklar. Öğrenciler öğrenme günlüğüne en çok zorlandıkları sınıflandırma başlığını yazar (TDE4.2.4.ç).

   TDE4.2

Sınıf defteri: TDE4.2 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda hazırlanan eleştiri metni planlarının ve düşünceyi geliştirme yollarının gözden geçirileceğini söyler. Öğrencilere 'Aynı düşünce farklı okuyucular için aynı sözcüklerle mi anlatılır?' sorusu yöneltilir. Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğine ilişkin farklı bakış açıları tahtada toplanır. Bu hafta söz varlığına, iletilere ve yazma sürecinin değerlendirilmesine odaklanılacağı duyurulur.

2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, önceki haftalarda hazırladıkları plana dönerek eleştiri metninde kime, neyin, nasıl ve nerede anlatılacağını gözden geçirir (SDB1.2). Hedef kitleye ve metnin içeriğine göre kullanılacak söz varlığı belirlenir; günlük dil ile bağlama uygun dil arasındaki fark örneklerle tartışılır. Seçilen sözcükler ve ifadeler çalışma kâğıdına yazılır (TDE4.3.c).

   TDE4.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğine ilişkin bir düşünce seçer ve bu düşünceyi desteklemek için daha önce çalışılan düşünceyi geliştirme yollarından yararlanır. Her destekleyici cümle, belirlenen hedef kitleye uygun söz varlığıyla yazılır. Yazılanlar, sözcük seçimlerinin bağlama uygunluğu açısından eşli olarak gözden geçirilir (TDE4.3.c).

   TDE4.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, ders kitabından seçilen bir eleştiri metnini okutur. Öğrencilerden metinde okuyucuya doğrudan söylenen iletileri ve satır aralarında ima edilen iletileri çalışma kâğıdında iki sütunda ayırmaları istenir. Örtük iletilerin anlaşılmasını sağlayan sözcük ve ifadeler sınıfta tartışılır (TDE4.3.ç).

   TDE4.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, planlarına ve belirledikleri söz varlığına dayanarak eleştiri metinlerini yazar. Okuyucuya verilmek istenen iletiler açık ya da örtük biçimde ifade edilir (TDE4.3.ç). Öğrencilerden görev ve sorumluluklarını yerine getirirken özverili davranmaları istenir (E1.4, E3.7, D16).

   TDE4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, yazma sürecine etki eden unsurlarla ilgili hazırlanmış öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2). Formda söz varlığının hedef kitleye uygunluğu ile iletilerin açık ya da örtük ifade edilişi bakımından güçlü ve geliştirilmesi gereken yönler belirtilir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler eşleşerek metinlerini değiştirir ve akran değerlendirme formunu kullanarak söz varlığı ve iletilerle ilgili geri bildirim verir. Eşler, geri bildirimler doğrultusunda metinlerindeki sorunlu ifadeleri düzeltir (TDE4.4.a).

   TDE4.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerin eleştiri metinleri performans görevi olarak; içeriğe uygunluk, özgünlük, dil ve üslup gibi ölçütler bağlamında dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (E2.2). Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, bu haftaki yazma sürecinde en çok geliştirdikleri ve hâlâ geliştirmeleri gereken yönü gerekçesiyle yazmaları istenir (TDE4.4.a). Birkaç öğrenci günlüğünü sınıfla paylaşır.

   TDE4.3TDE4.4

Sınıf defteri: TDE4.3 Temel hak ve özgürlüklerin toplumsal düzen için gerekliliğini farklı…; TDE4.4 Toplumsal duyarlılık bağlamında ortaya koyduğu yazısına yönelik yazma…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, yılbaşı döneminde sıkça gündeme gelen dilek ve beklentilerden hareketle insanların özgür ve güvenli yaşama isteğine değinir. Öğrencilerden bildikleri temel hak ve özgürlükleri sıralamaları istenir. Dersin amacı açıklanır: hak ve özgürlükleri konu edinen çok modlu bir haber metni seçilecek, izlenecek; metnin amacı ve yargıları üzerine tahmin ve çıkarım yapılacaktır. Çalışma kâğıdı dağıtılır (OB6).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, temel hak ve özgürlükleri konu edinen birkaç çok modlu haber metnini etkileşimli tahtada tanıtır. Öğrencilerden metinlerin temayla ilişkisini, konusunu ve anlaşılırlığını ölçüt alarak içlerinden birini seçmeleri istenir. Seçimin gerekçesi sınıfta kısaca açıklanır (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dinleme/izleme stratejileri arasından hak ve özgürlüklerle ilgili iletileri değerlendirmeye uygun olan seçilir. Dinleme/izleme sürecine etki eden bilişsel, duyuşsal ve fiziksel etkenleri içeren bir gözlem formu oluşturulur (E3.7). Form, sürecin gelişimini takip etmek için kullanılacaktır (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Metin ve ortamla ilgili iletişim engelleri (gürültü, ışık, ses düzeyi vb.) belirlenip ortadan kaldırılır (SDB2.1). Seçilen haber metni seçilen stratejiye uygun biçimde dinletilir/izletilir. Öğrenciler izleme sırasında gözlem formunu doldurur (TDE1.1.1.a).

   TDE1.1
5. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hak ve özgürlükler temasının hangi edebî türle ele alınabileceği, kısa cevaplı sorularla “soru-cevap tekniği” uygulanarak tartışılır. Öğrencilerden bu konudaki görüş ve bilgilerini açıklamaları istenir (E2.3). Öğrenciler haber metninin hangi türle ilişkili olacağını tahmin eder (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 2

   Haber metni yeniden izletilir. Öğrencilerden metnin oluşturulma amacına yönelik tahminlerini gerekçeleriyle birlikte çalışma kâğıdına yazmaları ve eşlerine açıklamaları istenir. Tahminler metindeki görüntü, ses ve ifadelerle karşılaştırılarak sınanır (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
7. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metinde anlamını bilmedikleri kelimeleri belirlemeleri istenir. Bu kelimelerin anlamı, bağlamdan hareketle tahmin edilir ve çalışma kâğıdına yazılır. Tahminler sözlükle denetlenir (TDE1.2.2.b).

   TDE1.1TDE1.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Metinde sunulan bilgi ve görüşlerden hareketle öznel ve nesnel yargılar belirlenir (E3.2). Gruplar yargıları çalışma kâğıdındaki iki sütuna ayırarak yazar. Her yargının neden öznel ya da nesnel sayıldığı açıklanır (TDE1.2.3.c).

   TDE1.1TDE1.2
9. 15 dk
   Etkinlik 5

   Belirlenen yargılardan hareketle metnin hak ve özgürlüklere bakışı hakkında çıkarımlar yapılır. Her grup en az iki çıkarımını metindeki dayanaklarla birlikte çalışma kâğıdına yazar. Çıkarımlar sınıfta kısaca paylaşılır (TDE1.2.3.c).

   TDE1.1TDE1.2
10. Sonuçlandırma30 dk

    Öğretmen, tahmin ve çıkarımların metindeki hangi dayanaklara bağlandığını sorarak çıkarım yapma sürecini toparlar. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki en güçlü çıkarımlarını seçmeleri istenir. Ardından gözlem formundaki notlardan yararlanarak öğrenme günlüklerine, bu haftaki dinleme/izleme sürecinde neyi iyi yaptıklarını ve neyi geliştirmeleri gerektiğini yazmaları istenir (SDB1.2).

    TDE1.1TDE1.2

Sınıf defteri: TDE1.1 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi…; TDE1.2 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen, önceki derslerde dinlenen/izlenen metinlerin parçalarının nasıl belirlendiğini sorarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada "Toplumun Ahengi" temasından bir görsel (fotoğraf ya da resim) gösterilir ve öğrencilerden gördüklerini açık, günlük dille anlatmaları istenir. "Bir metnin açıklığı neye bağlıdır?" sorusu yöneltilerek merak uyandırılır (E1.1); bu hafta çok modlu bir metnin parçalarının belirleneceği ve dinleme/izleme sürecinin değerlendirileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki temaya uygun çok modlu bir metin (kısa video ya da sunu) izletilir. Öğrencilerden izleme sırasında konuyu, anlatıcının ses ve vurgusunu, ekrandaki görselleri not etmeleri istenir; ardından metnin parçaları sınıfça belirlenir (TDE1.3.a). Metindeki dilin açıklığı ve günlük dile yakınlığı örnek ifadeler üzerinden tartışılır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kavram haritası şablonu üzerinde metnin içerik unsurlarını (konu, kişiler, ses, müzik, görüntü, ana ileti) gösteren bir zihin haritası oluşturmaları istenir (E3.3). Haritalar eşlerle karşılaştırılarak eksik unsurlar tamamlanır. Gerekirse metin ikinci kez izletilir ve unsurlar doğrulanır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik takımlara ayrılır. Takımlardan metindeki görsel ve işitsel ögelerin listesini çıkarmaları ve her ögenin hangi iletiyi taşıdığını gerekçelendirerek açıklamaları istenir (SDB3.3). Takım sözcüleri açıklamalarını sınıfa sunar (TDE1.3.a).

   TDE1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Metne ilişkin anlama ve çözümlemeyi güçlendirmek için takımlarda "altı şapkalı düşünme" tekniği uygulanır. Her üyeye bir şapka rolü verilir; üyeler rolün sorumluluğunu üstlenir (E2.2), görüşlerini çekinmeden dile getirir (E2.3) ve iş birliği içinde ortak bir değerlendirme hazırlar (SDB2.2). Metnin parçaları bu şapkalarla yeniden ele alınır (TDE1.3.a).

   TDE1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden metne değer katan unsurları kendi beğenileri ve ilgi alanları doğrultusunda değerlendirmeleri istenir. Değerlendirmeler, Edebiyat Atölyesi (Anlatma) kapsamında en çok bir dakikalık kısa konuşmalarla anlatılır. Her konuşmanın ardından öğrencilerden dinleme/izleme sürecindeki dikkat ve anlama durumlarını gözden geçirmeleri istenir (TDE1.4.a).

   TDE1.4
7. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden dinlenen/izlenen metinden öğrendiklerini içeren bir öğrenme günlüğü sayfası yazmaları istenir (SDB1.1). Günlükte metnin parçaları, açıklık ve günlük dil hakkında öğrenilenler ile zorlanılan noktalar yer alır. Öğrenciler kendilerine ilişkin değerlendirme cümlelerini de günlüğe ekler (TDE1.4.a).

   TDE1.4
8. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrencilerden zihin haritaları ve öğrenme günlükleri öğrenme kanıtı olarak teslim etmeleri istenir. Öz Değerlendirme Formu doldurularak dinleme/izleme sürecindeki güçlü yönler ve geliştirilecek noktalar belirlenir (TDE1.4.a). Gönüllü öğrenciler, metnin parçalarını belirlemede en çok yararlandıkları adımı paylaşır. Öğretmen, açıklık ve günlük dil kavramlarını örneklerle özetleyerek haftanın çalışmasını toparlar.

   TDE1.3TDE1.4

Sınıf defteri: TDE1.3 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme; TDE1.4 “Toplumun Ahengi” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme…; değerlendirme

1. Derse Giriş20 dk

   Öğretmen Enerji Tasarrufu Haftasına değinerek enerji tasarrufuyla ilgili bir haber başlığını etkileşimli tahtada gösterir ve haberin hangi hak ve özgürlüklerle ilişkili olabileceğini sorar. Öğrencilerden bir haberi ilgi çekici kılan niteliklerden birini söylemeleri istenir. Dersin amacının, hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni için içerik oluşturmak olduğu açıklanır.

   TDE3.1
2. Keşfetme30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen hak ve özgürlükleri esas alan bir haber metni oluşturma ve bunu sınıfta sunma görevini performans görevi olarak verir (SAB4, BTYAB1). Öğrencilerden merak uyandıracak nitelikler taşıyan yaşanmış ya da kurgu bir olay seçmeleri ve seçimlerinin gerekçesini bir cümleyle yazmaları istenir (E1.1, TDE3.1.1.a).

   TDE3.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Seçilen olayın bilgileri 5N1K sorularıyla listelenir. Öğrenciler topladıkları bilgileri habercilik ilkelerine (ör. doğruluk, tarafsızlık) uygunluk bakımından ikili çalışmayla karşılaştırır ve uygun olmayanları ayıklar (TDE3.2.3.c).

   TDE3.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler 5N1K sorgulama tekniği doğrultusunda eldeki bilgileri ne, kim, nerede, ne zaman, neden ve nasıl başlıklarına göre sınıflandırır (E3.7, OB1). Eksik kalan başlıklar belirlenir ve güvenilir kaynaklardan tamamlanır (KB3.2). Sınıflandırılan bilgiler çalışma kâğıdına işlenir (TDE3.2.4.ç).

   TDE3.1TDE3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Sınıflandırılan bilgiler planlanan haber akışına uygun olarak düzenlenir ve haber metni yazılır. Öğrenciler her insanın temel hak ve özgürlüklere sahip olduğu bilinciyle akıcı, anlaşılır ve doğru bir Türkçe kullanmaya, olayı dürüstçe ele almaya (D6), millî ve manevi değerleri gözetmeye (D19) ve özel yaşamın gizliliğine özen göstermeye (D8) teşvik edilir. Başkalarının sınırları gözetilir (E2.2) (TDE3.2.4.ç).

   TDE3.1TDE3.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Haber metni habercilik ilkeleri bakımından gözden geçirilir ve dinleyiciye daha iyi aktarılabilmesi için gerekirse yeniden düzenlenir. Öğrenciler temel hak ve özgürlükler, adalet, duyarlılık, dürüstlük ve mahremiyet gibi metne değer katan unsurları gösteren bir kontrol listesi hazırlar. Metin bu listeyle kontrol edilerek düzeltilir (TDE3.2.5.d).

   TDE3.1TDE3.2
7. Sonuçlandırma30 dk

   Öğrenciler hazırladıkları haber metinlerini yeniden düzenlenmiş hâliyle son kez gözden geçirir. Performans görevi kapsamında haber metinleri ve kontrol listeleri toplanır; öğretmen dereceli puanlama anahtarıyla seçim, karşılaştırma, sınıflandırma ve yeniden düzenleme basamaklarını değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak habercilik ilkeleri ile temel hak ve özgürlükler bakımından güçlü yönlerini ve geliştirecekleri yanlarını yazar.

   TDE3.1TDE3.2

Sınıf defteri: TDE3.1 Güncel olayları takip edip toplumsal konulara duyarlı bir konuşmayı…; TDE3.2 Toplumsal sorunları anlama ve bu sorunlara çözüm üretme ile ilgili…; değerlendirme