T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 6. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere günlük yaşamlarında üstlendikleri roller ve içinde bulundukları gruplar hakkında sorular yöneltilir. Birlik ve beraberlik kavramlarının toplumsal yapıdaki önemi vurgulanarak dersin konusu olan zaman içinde değişen gruplar ve roller üzerinde durulur.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilere sunulan yazılı ve görsel kaynaklarda (OB1, OB4) yer alan çeşitli rollere geçmiş yaşantılarında sahip olup olmadıkları sorulur. Uygun dijital içerikler kullanılarak (OB2) mevcut roller tartışılır; ardından gelecekte üstlenebilecekleri rolleri içeren oyun kartları gösterilerek bu rollerin değişimi üzerine konuşulur.

   SB.6.1.1
3. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gelecekte dahil olabilecekleri grupları ve üstlenebilecekleri rolleri ifade etmeleri istenir. Bu süreçte bireylerin dahil oldukları grupların ve rollerinin zaman içinde değişebileceğine dair varsayımlarda bulunmaları sağlanır (SDB3.1). Zenginleştirme kapsamında, milli değerlerimizi temsil eden bir şahsiyetin biyografisi üzerinden hayatı boyunca üstlendiği roller belirlenir.

   SB.6.1.1
4. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tarafından aile üyelerinin (anne, baba veya akraba) geçmişten günümüze dahil oldukları gruplar ve rolleri listelenerek aile birliğinin önemi vurgulanır (D2). Listelenen roller; zaman, hak ve sorumluluk açılarından karşılaştırma tablosu kullanılarak analiz edilir (KB2.7, OB7). Destekleme kapsamında öğrenciler gelecekteki rollerini canlandırırlar.

   SB.6.1.1
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırlanan karşılaştırma tabloları ve balık kılçığı grafiği üzerinden öğrendikleri kavramları özetlemeleri istenir. Gelecekte üstlenecekleri rollere yönelik yapacakları önermeler sözlü olarak ifade edilir (SB.6.1.1.ç). Öğrencilerin bireysel gelişim süreçlerinde rollerinin ve sorumluluklarının nasıl evrileceği değerlendirilir.

   SB.6.1.1

Sınıf defteri: SB.6.1.1 Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin zaman içerisinde…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden, toplumsal birlikteliği sağlayan kültürel bağlar ve millî değerlerin bireylerin rollerine etkileri üzerine ön bilgilerinin paylaşılması istenir. Etkileşimli tahta üzerinden kavramların (grup, hak, rol, sorumluluk) tanımları yapılarak konuya giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Gönüllü öğrencilerden gelecek hayallerini anlatmaları istenir. Öğrencilerin gelecekte dâhil olmayı hedefledikleri gruplar ve bu gruplardaki rollerine dair önermelerde bulunmaları sağlanır (E1.4, E3.3). Bu süreçte farklı grupların ve rollerin çeşitliliği üzerine tartışmalar yürütülür.

   SB.6.1.1
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gelecekte yer alabilecekleri gruplara ait rol, hak ve sorumluluk tablosunu doldurmaları istenir. Çalışmaların zamanında ve eksiksiz tamamlanması sağlanarak görev bilinci desteklenir (D16). Öğrenme galerisi tekniği ile çalışmalar sınıf içinde paylaşılır.

   SB.6.1.1
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dâhil oldukları grupların ve rollerinin zaman içindeki değişimini hak ve sorumluluklarını belirterek açıklayıcı bir tarih şeridi ile sunmaları istenir (E1.4, E2.3, E3.3). Süreç sonunda bu değişimin doğal bir süreç olduğunu ifade eden değerlendirme raporu yazılır (SDB3.3).

   SB.6.1.1
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları tarih şeridi ve raporlar üzerinden dâhil oldukları grupların zaman içindeki değişimini içeren açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir. Karşılaştırma tablosu kullanılarak kültürel bağların toplumsal birlikteliğe katkısı üzerine genel bir değerlendirme yapılır.

   SB.6.1.1

Sınıf defteri: SB.6.1.1 Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin zaman içerisinde…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere dil, din, tarih ve gelenek gibi unsurların toplumsal birliktelik üzerindeki etkileri hakkında ön bilgilerleri sorgulanarak dersin konusu tanıtılır. Görsel kaynaklar eşliğinde kültürel bağların birleştirici gücü üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme35 dk

   Yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden (OB1, OB4, OB5) kültürel bağlarımızı ve millî değerlerimizi oluşturan dil, din, tarih, sanat ve gelenek-göreneklere ait özellikler belirlenir. Süreçte uygun dijital içeriklere de yer verilir (OB2). Öğrencilerden bu unsurların toplumsal birliğe katkılarını yorumlamaları (KB2.14) istenir.

   SB.6.1.2
3. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Belirlenen kültürel bağlar ve millî değerlere ilişkin kavram haritaları oluşturulur. Türk milletinin bayramlarda, milli sembollerde veya afetler karşısında sergilediği dayanışma örnekleri üzerinden toplumsal birlik ve vatanseverlik bilinci (D16, D19) incelenir.

   SB.6.1.2
4. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kültürel bağların etkisini anlatan şiir, slogan veya afiş gibi performans görevleri hazırlamaları istenir (E3.3, SDB2.3). Zenginleştirme kapsamında afetler sonrası sergilenen birlik üzerine kompozisyon; destekleme kapsamında ise çözüm önerileri kısa cümlelerle ifade edilir.

   SB.6.1.2
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden kültürel bağlarımızın ve millî değerlerimizin toplumsal birliğe etkisini özetleyen bir paragraf veya diyalog yazmaları istenir (SDB2.1). Hazırlanan ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenilenlerin açık uçlu sorularla pekiştirilmesi sağlanır.

   SB.6.1.2

Sınıf defteri: SB.6.1.2 Kültürel bağlarımızın ve millî değerlerimizin toplumsal birliğe…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahta üzerinden toplumsal sorunlara dair görseller ve dijital içerikler sunulur. Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları toplumsal sorunları fark ederek örnekler vermeleri istenir (D5, OB4). Toplumsal sorunun ne olduğu üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme35 dk

   Yazılı, görsel veya dijital kaynaklar üzerinden sunulan örnek olaylar incelenir (OB1, OB2, OB4). İncelenen bu kaynaklardan toplumsal sorunların tespit edilmesi sağlanır. Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları benzer sorunları belirleyerek sınıfla paylaşmaları istenir.

   SB.6.1.3
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf gruplara ayrılır ve her grup belirlenen toplumsal sorun örneklerinden birini seçer. Gruplar, seçtikleri sorunun nedenlerini listeleyerek sınıf içinde paylaşırlar (SDB2.1, OB1).

   SB.6.1.3
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Her grubun sunduğu farklı nedenler karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar tablosuna kaydedilir (KB2.7, OB7). Gruplardan toplumsal sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirip bu önerileri savunmaları istenir (SB.6.1.3.c, SB.6.1.3.d).

   SB.6.1.3
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırlanan karşılaştırma tabloları ve çözüm önerilerini içeren balık kılçığı şemaları sunmaları istenir. Toplumsal sorunların çözümü için farklı görüşlerin nasıl dikkate alınarak önerilerin düzenlenebileceği üzerine tartışılır (SB.6.1.3.ç). Çözüm önerilerinin toplumsal birlikteliğe katkısı değerlendirilir.

   SB.6.1.3

Sınıf defteri: SB.6.1.3 Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, geçen hafta fark edilen toplumsal sorunları hatırlatır ve etkileşimli tahtada bir toplumsal sorunun haber başlığını gösterir. Öğrencilerden bu sorunun nedenleri hakkında kendi görüşlerini söylemeleri istenir; farklı kişilerin aynı soruna farklı açılardan bakabileceği vurgulanır. Bu hafta nedenlere ilişkin bakış açılarının karşılaştırılacağı, çözüm önerilerinin geliştirilip diğer gruplarca incelenen görüşlere göre düzenleneceği açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri toplumsal sorunun nedenlerine ilişkin farklı bakış açılarını (öğrenci, aile, yetkili kurum gibi) ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan bulur. Bu bakış açıları Karşılaştırma Tablosunda benzerlik ve farklılıklarına göre yazılır. Grup üyelerinden tablodan çıkardıkları sonucu yorumlamaları istenir (SB.6.1.3.b, KB2.7, KB2.14).

   SB.6.1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, belirledikleri sorunun çözümüne ilişkin özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir ve toplumsal fayda sağlayabilecek çözüm önerileri geliştirir. Her öneri için bu dört ölçüte uygunluk grup içinde konuşulur. Geliştirilen çözüm önerileri yazılı metne dönüştürülür (SB.6.1.3.c, SDB2.2).

   SB.6.1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hazırladıkları yazılı metinleri diğer gruplarla paylaşır. Her grup, başka bir grubun hazırladığı çözüm önerilerini okuyarak önerilerin güçlü ve zayıf yönlerini belirler. Belirlenen yönler yazılı olarak metnin sahibi olan gruba verilir; tüm grupların metinlerinin incelenmesine dikkat edilir (SB.6.1.3.ç, SDB2.2).

   SB.6.1.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, kendilerine verilen güçlü ve zayıf yön notlarını okur ve farklı görüşleri dikkate alarak hangi notları kabul edeceklerine karar verir. Çözüm önerileri bu kararlara göre yeniden düzenlenir ve düzeltilmiş metin yazılır. Öğrencilerden hangi görüşü neden dikkate aldıklarını gruptaki arkadaşlarına açıklamaları istenir (SB.6.1.3.ç, SDB2.2, E1.6).

   SB.6.1.3
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplardan düzenledikleri çözüm önerisinin ilk hâliyle son hâli arasındaki değişikliği Balık Kılçığı şemasında göstermeleri istenir; şemanın başına sorun, kılçıklara nedenler ve öneriler yazılır. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile grupların yeniden düzenlenen metinlerini değerlendirir. Öğrencilerden diğer grupların görüşlerinin önerilerini nasıl geliştirdiğini açık uçlu bir soruyla yanıtlamaları istenir.

   SB.6.1.3

Sınıf defteri: SB.6.1.3 Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'nün (24 Ekim) ülkelerin ortak sorunlara birlikte çözüm aradığını gösterdiğini belirtir. Öğrencilerden bir toplumsal sorunu ve çözüm önerisini kısaca hatırlamaları istenir. Etkileşimli tahtada dünya haritası gösterilerek ülkemizin dünyadaki yeri sorulur. Bu hafta çözüm önerilerinin düzenleneceği, savunulacağı ve ülkemizin konumunun belirleneceği açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, daha önce geliştirdikleri çözüm önerilerini balık kılçığı üzerinde düzenler. Farklı gruplardan gelen görüş ve düşünceler dikkate alınarak öneriler gözden geçirilir, gerekirse değiştirilir (SB.6.1.3.ç) (E3.5) (KB2.10).

   SB.6.1.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, düzenledikleri çözüm önerilerini gerekçeleriyle savunarak sınıfta paylaşır. Dinleyen gruplar soru sorar ve karşı görüşlerini belirtir (SB.6.1.3.d) (SDB2.1, SDB2.3). Savunmalar dereceli puanlama anahtarına göre izlenir.

   SB.6.1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ülkemizin göreceli konumunu (komşuları, çevresindeki denizler ve kıtalarla ilişkisi) ve mutlak konumunu (paralel ve meridyenlere göre yeri) harita ve atlas üzerinde belirlemeleri istenir (SB.6.2.1.a) (OB4) (OB7).

   SB.6.2.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Kıtaların ve okyanusların göreceli konum özellikleri dünya haritasında incelenir. Öğrencilerden her kıtanın ve okyanusun komşularını ve ülkemize göre yönünü karşılaştırma tablosuna yazmaları istenir (SB.6.2.1.a) (KB2.7).

   SB.6.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Belirlenen göreceli ve mutlak konum özellikleri, bir dünya haritası üzerinde işaretlenerek ve çizimle görselleştirilir (SB.6.2.1.b) (OB4). Çalışmanın sonunda öğrencilerin toplumsal sorunlara duyarlılık göstermeleri, görevlerini tam ve zamanında yerine getirerek sorumlu davranmaları sağlanır (D5.1, D16.2).

   SB.6.2.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar harita çalışmalarını sunar; öğretmen çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir (SB.6.2.1.b). Öğrencilerden ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini karşılaştırma tablosunda tamamlamaları ve çözüm önerilerini savunurken kullandıkları gerekçeyi açık uçlu soruyla yazmaları istenir. Öğretmen performans görevi üzerinden dönüt verir.

   SB.6.1.3SB.6.2.1

Sınıf defteri: SB.6.1.3 Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini…; SB.6.2.1 Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası'na değinir. Öğrencilerden Türkiye'yi çevreleyen denizleri ve komşu ülkeleri hatırlayarak ülkemizin konumu hakkında bildiklerini paylaşmaları istenir. Önceki derste belirlenen göreceli konum özelliklerine bağ kurulur. Bu derste konum özelliklerinin görselleştirileceği ve özetleneceği duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler verilen haritalar üzerinde ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konumunu inceler; deniz ile okyanus arasındaki fark açıklanır. Öğrencilerden KKTC, Lübnan, Filistin, Mısır, Libya, Rusya, Ukrayna ve Romanya'yı haritada göstermeleri istenir (OB1, OB4) (SB.6.2.1.b).

   SB.6.2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen Mavi Vatan'ın Ege Denizi, Karadeniz, Akdeniz ve Marmara Denizi sınırları açısından ülkemizin jeopolitik önemini vurgular. Öğrenciler Harita Genel Müdürlüğünün atlas ve küre uygulamasından yararlanarak bu denizleri ve komşuları dijital haritada işaretler (OB2, SBAB10.1). Gözlemleri harita okuma açısından yorumlanır (KB2.14) (SB.6.2.1.b).

   SB.6.2.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden oturduğu sıranın konumunu sayı ve harflerden yararlanarak belirlemeleri istenir. Cevaplardan hareketle dünyada bir yerin konumu için uluslararası sayı sistemine gereksinim olduğu açıklanır. Öğrenciler yazılı ve görsel kaynaklardan paralel ve meridyenin özelliklerini belirler, haritada ülkemizin mutlak konumunu bulur (OB1, OB4) (SB.6.2.1.b).

   SB.6.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler Türkiye ve Dünya dilsiz haritaları üzerinde ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konumunu ve ülkemizin mutlak konumunu boyama, yazma ve çizme ile görselleştirir (OB4, E1.5, E3.3). İstenirse dijital haritalardan yararlanılır (OB2). Mavi Vatan'a ve bağımsızlığa sahip çıkma bilinciyle çalışılır (D19.3). Görseller sınıf panosunda sergilenir (SB.6.2.1.b).

   SB.6.2.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler ikili çalışarak ülkemizin, kıtaların ve okyanusların göreceli konum özelliklerini ve ülkemizin mutlak konumunu hazırladıkları görseller üzerinden sözlü olarak özetler. Dinleyen öğrenciler eksik ya da yanlış noktaları nazikçe belirtir (SDB2.3). Öğretmen sunumları gözlem formuyla izler (SB.6.2.1.c).

   SB.6.2.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları haritaları ve özetlerini gözden geçirerek eksiklerini tamamlamaları istenir. Birkaç öğrenci özetini sınıfa sunar. Görseller dereceli puanlama anahtarıyla, sözlü sunumlar gözlem formuyla değerlendirilir; harita çalışması performans görevi olarak dosyalanır. Öğretmen göreceli ve mutlak konum özelliklerini toparlayarak konuyu pekiştirir (SB.6.2.1.c).

   SB.6.2.1

Sınıf defteri: SB.6.2.1 Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.6.2.2) kısa sorularla yoklanır; doğal ve Beşerî Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası (10-16Kasım) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Verilen kaynaklar aracılığıyla insanın doğal çevre koşullarından nasıl etkilendiği ve bu koşulları ne şekilde etkilediği belirlenir (SDB3.3, E3.3.).

   SB.6.2.2
3. Uygulama55 dk

   Bu süreçte beyin fırtınası veya büyük grup tartışması kullanılabilir. Tartışma sırasında öğrencilerin çevresel temizliğe ve sürdürülebilirliğe önem vermeleri sağlanır; çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacak uygulamalar geliştirmeleri ve yürütmeleri desteklenir (D18.3). Bu süreçte kontrol listesi, gözlem formu veya anekdot kaydı kullanılabilir.

   SB.6.2.2
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "Ülkemizdeki doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi belirler" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.6.2.2

Sınıf defteri: SB.6.2.2 Ülkemizin doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ülkemizden yoğun nüfuslu bir bölge ile seyrek nüfuslu bir bölgenin görsellerini gösterir (OB4). Öğrencilerden iki bölge arasında dikkat çeken farkları söylemeleri istenir. Farkların nedenleri sorulur ve dersin amacının doğal ile beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen ders kitabındaki nüfus yoğunluğu haritasını etkileşimli tahtada açar. Öğrencilerden haritada nüfusun yoğun ve seyrek olduğu bölgeleri göstermeleri ve bu bölgelerin iklim ile yer şekilleri haritalarındaki durumunu karşılaştırmaları istenir (SBAB10.1) (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   İkili gruplara iki örnek olay verilir: biri iklimi ve yer şekilleri nedeniyle yoğun nüfuslanan, diğeri seyrek nüfuslu kalan bir yöre. Öğrencilerden iklim ve yer şekillerinin nüfusun dağılışına etkisini yorumlamaları istenir (KB2.14). Ardından yerleşme faaliyetlerinin doğal çevreye etkisi, örnek olaydaki değişimlerle belirlenir (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere açık uçlu sorular içeren çalışma yaprağı dağıtılır; sorular iklim ve yer şekillerinin nüfusa etkisini, nüfusun doğal çevreye etkisini sorgular. Öğrenciler yaprağı bireysel olarak yanıtlar ve yanıtlarında harita ya da örnek olaydan kanıt gösterir (KB2.14) (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yerleşme faaliyetlerinin doğal çevreye verebileceği zararlar (orman alanlarının azalması, tarım topraklarının yerleşime açılması) tartışılır. Öğrencilerden doğal çevreye değer vermeyi ve çevre sorunlarına yol açabilecek davranışlardan kaçınmayı gösteren önerileri yazmaları istenir (D5.2) (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Her grup seçtiği bir bölge için iklim ya da yer şekli, nüfus ve doğal çevre arasındaki ilişkiyi neden-sonuç şemasıyla görselleştirir (E3.3). Şemalar sınıfta sunulur; dinleyen gruplar şemadaki ilişkinin harita ya da örnek olayla desteklenip desteklenmediğini söyler (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden Performans Görevi olarak, seçtikleri bir bölge için doğal çevre özelliklerinin beşerî çevre özelliklerini nasıl etkilediğini üç cümlelik bir paragrafla yazmaları istenir. Paragraflar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğretmen, grup çalışmalarındaki katılımı Gözlem Formu ile kayıt altına alır (SB.6.2.2.b).

   SB.6.2.2

Sınıf defteri: SB.6.2.2 Ülkemizin doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Yunus Emre Enstitüsü'nün bir kültür etkinliğine ait fotoğrafı gösterir ve etkinliğin hangi ülke ya da toplulukla, hangi alanda iş birliğini yansıttığı sorulur (OB4, E3.2). Haftanın amacı, ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini incelemek ve bağlamdan kopmadan dönüştürmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Harita/atlas ya da dijital kaynaktaki Türk dünyası haritası incelenir; öğrencilerden Türk devlet ve topluluklarını haritada göstermeleri ve Türk kültürünün yaşadığı geniş coğrafya hakkındaki fikirlerini paylaşmaları istenir (SBAB10.1, E3.2, SB.6.2.3.a).

   SB.6.2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Türk Devletleri Teşkilatı, Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Yunus Emre Enstitüsü ile Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı'na ait yazılı ve görsel kaynaklar dağıtılır. Gruplar bu kaynaklardan ülkemizin Türk devlet ve topluluklarıyla yaptığı kültürel iş birliklerini inceler ve bilgi toplar (OB1, OB4, SB.6.2.3.a).

   SB.6.2.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Dijital kaynaklardan da yararlanılarak (OB2) incelenen iş birlikleri eğitim, sanat, spor ve turizm alanlarına göre sınıflanır. Öğretmen, 'TÜRKSOY Ressamlar Buluşması' kapsamında 'Kuzey Makedonya'dan Ressamlar Sergisi'nin Ankara'da açılmasını sanat alanındaki iş birliğine örnek olarak verir (OB5). Her alandan bir örnek, bağlamından kopmadan kısa bir not kartına dönüştürülür (KB2.14, SB.6.2.3.b).

   SB.6.2.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden incelenen kaynaklardan hareketle ülkemizin Türk devlet ve topluluklarıyla yaptığı kültürel iş birliklerini eğitim, sanat, spor ve turizm alanlarında, bağlamdan kopmadan yazılı olarak örneklendirmeleri istenir (SB.6.2.3.b). Türk toplumunun kültürel zenginliğinin tanıtılması, korunması ve geliştirilmesinin gerekliliği vurgulanarak duyarlılık kazandırılır (D19.3, SDB2.3).

   SB.6.2.3
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrenciler yazılı örneklerini eşleriyle değiştirir; örneklerin kaynakla ve bağlamla uyumu kontrol edilir. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla performans görevi olarak değerlendirilir; öğretmen katılım ve kaynak kullanımına ilişkin gözlemlerini gözlem formuna işler (SB.6.2.3.b). Öğrencilerden bu haftaki iş birliği örneklerinden birini seçip nedenini söylemeleri istenir (E1.5).

   SB.6.2.3

Sınıf defteri: SB.6.2.3 Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk dünyasıyla yapılmış bir kültürel iş birliği örneğini (ortak sanat etkinliği, spor organizasyonu ya da eğitim programı) gösterir. Öğrencilerden görselde ne gördüklerini ve bu örneğin iki tarafı nasıl yakınlaştırdığını söylemeleri istenir (OB4). Bu derste iş birliklerinin yorumlanacağı, Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize katkıları için merak edilen soruların belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Bilim, sanat, spor ve kültür alanında ülkemizi temsil eden kişi ve kurumlar ders kitabı ve etkileşimli tahtadan incelenir; öğrencilerden bu kişi ve kurumların önemini söylemeleri ve takdir etmeleri istenir (D19.2, SDB2.3). "Kültür ve gönül coğrafyası" kavramına değinilir. Öğrencilerden bir iş birliği örneğini kaynaktaki bağlamdan koparmadan olay, ülke ve alan sütunlu bir tabloya dönüştürmeleri istenir (SB.6.2.3.b).

   SB.6.2.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tarihsel süreçte Türklerin kültür ve gönül bağı kurduğu milletlere dair gazete haberleri incelenir. Öğrencilerden iş birliğinin eğitim, sanat, spor ya da turizm alanında sağladığı katkıyı, haberdeki bilgiyi değiştirmeden ve yorum katmadan kendi cümleleriyle yazmaları istenir (OB5) (SB.6.2.3.c).

   SB.6.2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde eğitim, sanat, spor ve turizm alanlarından biri seçilir; ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliğini geliştirecek bir proje örneği (performans görevi) hazırlanır (SDB2.2). Projede iş birliğinin karşı tarafa katkısı, incelenen kaynaklardaki bilgilere dayanarak nesnel ve doğru biçimde ifade edilir (SB.6.2.3.c).

   SB.6.2.3
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize katkıları hakkında en çok merak ettikleri noktayı tek cümleyle yazmaları istenir. Yazılan merak konuları sınıfta paylaşılır ve öğretmen rehberliğinde ortak başlıklar altında toplanır (SB.6.3.1.a).

   SB.6.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Verilen kaynaklara (ders kitabı metni, harita) dayanarak gruplarda her merak başlığı için en az iki soru yazılır (SB.6.3.1.b). Aynı kaynaklardan bu sorulara yanıt olabilecek bilgiler toplanıp bilgi kartlarına işlenir; devletlerin yeri haritada gösterilir (OB1, SBAB10.1) (SB.6.3.1.c).

   SB.6.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar proje örneklerini ve bilgi kartlarını sunar. Öğrencilerden bir kültürel iş birliği örneğini ve Türkistan'daki ilk Türk devletlerinin katkısına dair topladıkları bir bilgiyi kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (SB.6.3.1.c). Proje örnekleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir (performans görevi); öğretmen grup çalışmasındaki iletişimi gözlem formuna kaydeder (SDB2.1).

   SB.6.2.3SB.6.3.1

Sınıf defteri: SB.6.2.3 Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini yorumlayabilme; SB.6.3.1 Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Türkistan haritasını etkileşimli tahtaya yansıtır ve 'Bir devletin medeniyetimize katkısı hangi kaynaklardan öğrenilir, bu kaynaklara ne kadar güvenilir?' sorusunu sorar (E3.9). Önceki haftalarda belirlenen merak konuları ve hazırlanan soru kartları hatırlanır. Öğrencilere derste kaynaklardan bilgi toplanacağı, bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği ve çıkarım yapılacağı söylenir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden harita üzerinde Türkistan'ın dağ, ova, step, çöl ve akarsu gibi doğal çevre özelliklerini belirlemeleri istenir (OB7). Bu özelliklerin konargöçer yaşamla ilişkisi sorulur ve verilen yazılı ve görsel kaynaklar bu bağlamda incelenir; gerektiğinde dijital kaynaklardan da yararlanılır (OB1, OB2, OB4, SB.6.3.1.c).

   SB.6.3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlar'dan biri verilir; gruplardan önceki haftalarda hazırlanan soru kartlarından hareketle kaynaklardaki bilgileri yönetim, askerî, sosyal hayat, sanat, hukuk ve ekonomi alanlarına göre çalışma yaprağına not etmeleri istenir (OB5). Öğrencilerin Türk tarihini araştırarak millî kimliklerini tanımaları desteklenir (D19.2, SB.6.3.1.c).

   SB.6.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden aynı alanla ilgili farklı kaynaklardaki benzer ve farklı bilgileri belirlemeleri ve açık uçlu sorular içeren çalışma yaprağına yazmaları istenir (E3.6, E3.9). Dijital kaynaklarda sayfanın dijital kimliğinin ve uzantısının güvenilirliği sorgulanır (OB2). Hangi bilginin neden daha güvenilir olduğu gerekçelendirilir (E3.10, SB.6.3.1.ç).

   SB.6.3.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Toplanan bilgilerden hareketle her devletin yönetim, hukuk, askerî, sosyal hayat, sanat ve ekonomi alanlarında medeniyetimize katkıları hakkında beyin fırtınası ve büyük grup tartışmasıyla çıkarımlar yapılır (OB5, SDB2.2). Çıkarımlar sözlü ifade edilirken öğretmen Kontrol Listesi ile gözlem yapar (SB.6.3.1.d).

   SB.6.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden ilk Türk devletlerinin medeniyetimizin oluşumundaki rolüne ilişkin çıkarımlarını yansıtan bir afiş, poster ya da broşür hazırlamaları istenir (OB4, E3.2, E3.3). Hazırlıkta her çıkarımın hangi kaynak bilgisine dayandığı belirtilir ve içerik konusunda ortak karar alınır (SDB3.3, SB.6.3.1.d).

   SB.6.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Hazırlanan afiş, poster ve broşürler sınıfta kısaca sunulur; dinleyenlerden sunulan çıkarımın hangi kaynak bilgisine dayandığını sormaları istenir. Öğretmen ürünleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile, sözlü çıkarımları Gözlem Formu ile değerlendirir. Ürünler Performans Görevi kanıtı olarak dosyalanır (SB.6.3.1.d).

   SB.6.3.1

Sınıf defteri: SB.6.3.1 Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İslam medeniyetinden günümüze ulaşan bir kâğıt ve el yazması görseli gösterir. Öğrencilerden bu ögelerin insanlığa ne kazandırmış olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Haftanın hedefi duyurulur: VII-XIII. yüzyıllarda İslam medeniyetinin ortak mirasa katkıları belirlenecek ve alanlarla ilişkilendirilecektir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   İslam medeniyetinin VII-XIII. yüzyıllarda Hz. Muhammed (sav) ve Dört Halife dönemlerinde insanlığın ortak mirasına yaptığı katkılar, ders kitabı ve verilen yazılı ve görsel kaynaklardan incelenir (OB1, OB4). Öğrencilerden kaynaklarda geçen katkıları çalışma kâğıdına yazmaları istenir (SB.6.3.2.a). Katkılar ortaya çıktıkları döneme göre zaman çizelgesinde sıralanır (SBAB1.2).

   SB.6.3.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Emevi ve Abbasi dönemlerinde insanlığın ortak mirasına yapılan katkılar, verilen yazılı ve görsel kaynaklardan incelenir (OB1, OB4). Öğrencilerden bulduklarını çalışma kâğıdına eklemeleri ve ilk dönemlerle karşılaştırmaları istenir (KB2.8). Belirlenen katkılar zaman çizelgesindeki yerlerine yerleştirilir (SB.6.3.2.a).

   SB.6.3.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden inceleme sonucunda İslam medeniyetinin insanlığın ortak mirasına katkılarını, gerekirse dijital kaynaklardan da yararlanarak belirlemeleri istenir (OB2). Belirlenen katkılar sınıfta ortak listede toplanır (SDB2.3; SB.6.3.2.a).

   SB.6.3.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ayrılıp birleşme tekniğiyle sınıf gruplara ayrılır; her grup üyesine eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari konu alanlarından biri verilir. Aynı konu alanını alan üyeler uzmanlık grubu adıyla bir araya gelerek ilgili alandaki katkıları derinlemesine çalışır ve katkıları o alanla ilişkilendirir (SB.6.3.2.b; SDB2.2).

   SB.6.3.2
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Uzmanlar ilk gruplarına dönerek öğrendiklerini paylaşır; katkılar alan başlıklarıyla karşılaştırma tablosuna işlenir (SB.6.3.2.b). Ortak mirasın korunup gelecek nesillere aktarılmasında çevreye, millî ve manevi değerlere saygılı davranmanın önemi konuşulur ve bu değerleri koruma yönünde istekli eylemler önerilir (D14.3).

   SB.6.3.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdında altı konu alanının her biri için en az bir katkıyı yazarak alanla ilişkilendirmeleri istenir (SB.6.3.2.b). Çalışmalar kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen eksik veya yanlış ilişkilendirmeleri sınıfta düzeltir.

   SB.6.3.2

Sınıf defteri: SB.6.3.2 VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin eğitim, bilim…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kâğıt, medrese, gözlemevi ve cami mimarisi görsellerini gösterir. Öğrencilerden her görselin hangi alanla ilgili olabileceğini tahmin etmeleri istenir (OB4). Geçen hafta belirlenen katkılar kısaca hatırlanır. Bu hafta katkıların eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarıyla ilişkilendirileceği, ardından bu katkılar hakkında çıkarım yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf altışar kişilik asıl gruplara ayrılır; her üye eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimariden birini seçer. Aynı alanı seçenler uzmanlık gruplarında toplanır ve ders kitabından o alana ait katkıları bulur (KB2.8). Katkılar, ait oldukları alanla ilişkilendirilerek not edilir (SB.6.3.2.b).

   SB.6.3.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Uzmanlaşan üyeler asıl gruplarına dönerek edindikleri bilgileri grup arkadaşlarıyla paylaşır (SDB2.2). Bu sırada ortak mirasa sahip çıkma ve onu koruma konusunda duyarlı, saygılı davranılması sağlanır (D14.3, D15.2). Her grup, katkıları altı alanla eşleştiren bir tablo hazırlar (SB.6.3.2.b).

   SB.6.3.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Grup sözcüleri, İslam medeniyetinin insanlığın ortak mirasına yaptığı katkıları alanlarıyla ilişkilendirerek sınıfa açıklar (SDB2.1, OB5). Diğer öğrenciler dinleyerek kendi tablolarını eksiklerle tamamlar. Öğretmen sunumları gözlem formu veya derecelendirme ölçeğiyle izler (SB.6.3.2.b).

   SB.6.3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Hz. Muhammed (sav), Dört Halife, Emevi ve Abbasi Dönemleri'nde eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarındaki katkılar tahtada birlikte gözden geçirilir. Öğrencilerden bu katkıların insanlığın ortak mirasına etkisi hakkında gerekçeli birer çıkarım cümlesi yazmaları ve eşleriyle paylaşmaları istenir (OB9, SDB2.3). Öğretmen çıkarımlara dönüt verir (SB.6.3.2.c).

   SB.6.3.2
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak bir çalışma kâğıdını doldurmaları istenir: seçtikleri bir katkıyı alanıyla ilişkilendirmeleri ve bu katkının insanlığın ortak mirasına etkisi hakkında çıkarımlarını gerekçeleriyle yazmaları gerekir (KB2.16). Karşılaştırma tablosu ve açık uçlu sorulara verilen yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Birkaç öğrencinin çıkarımı sınıfta paylaşılarak hafta toparlanır (SB.6.3.2.c).

   SB.6.3.2

Sınıf defteri: SB.6.3.2 VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin eğitim, bilim…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.6.3.2) kısa sorularla yoklanır; islamiyet’in Kabulüyle Türklerin Sosyal ve Kültürel Hayatlarında Meydana Gelen Değişimler konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrenciler iki gruba ayrılarak birinci gruptaki öğrencilere Türklerin İslamiyet öncesi sosyal ve kültürel hayatlarını yansıtan yazılı, görsel ve varsa dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). İkinci gruptaki öğrencilere de Türklerin İslamiyet'i kabulüyle sosyal ve kültürel hayatlarında gerçekleşen değişimi yansıtan yazılı, görsel ve varsa dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4).

   SB.6.3.3
3. Uygulama55 dk

   Gruplar İslamiyet öncesi ve İslamiyet'in kabulünden sonraki dönemde Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarının temel özelliklerini hayat biçimi, yazı, dil ve edebiyat, sanat, mimari alanlarına ilişkin kaynaklar üzerinden analiz eder (SDB2.2, OB5, E3.6, E3.10). Grupların yaptıkları analizler doğrultusunda Türklerin İslamiyet'i kabulüyle sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimi sözlü olarak ifade etmeleri istenir. Öğrenciler, Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular'a ait verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek dönemin koşullarını fark eder. Türklerin İslamiyet'i kabulü ile sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimin günümüze yansımasına örnekler verilir. Türklerin İslamiyet'i kabulüyle beraber sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimin sonuçları ile günümüz koşulları karşılaştırılır (SDB2.3).

   SB.6.3.3
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "İslamiyet'in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimin sonuçlarını dönemin koşulları içinde açıklar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.6.3.3

Sınıf defteri: SB.6.3.3 İslamiyet'in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İslamiyet öncesi ve sonrası Türk toplumuna ait bir görsel gösterir. Öğrencilerden görselde hangi sosyal ve kültürel ayrıntıların değişmiş olabileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Tahminler tahtaya yazılır ve haftanın konusu tanıtılır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki kaynakları inceleyerek İslamiyet öncesi ve sonrası Türklerin sosyal ve kültürel hayatına ilişkin elde ettikleri bilgileri karşılaştırma tablosunda göstermeleri istenir (OB7). Tablodaki veriler kaynaklara dayanarak analiz edilir (SB.6.3.3.a).

   SB.6.3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi kapsamında öğrencilerden kendilerini İslamiyet Öncesi Dönem'den İslamiyet'in kabulüne geçiş aşamasında yaşayan biri olarak hayal etmeleri ve değişime ilişkin bir hikâye tasarlamaları istenir (SDB3.1). Hikâye taslağında dönemin koşulları (Hicret, balbal, kâğıt gibi kavramlar) fark edilerek belirtilir (SB.6.3.3.b).

   SB.6.3.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hikâyelerine İslamiyet'in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişimin sonuçlarını eklemeleri istenir. Sonuçlardan günümüzde de görülenler günümüz koşullarıyla karşılaştırılır (SB.6.3.3.c).

   SB.6.3.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hikâyenin bir ögesi olarak değişimin sonuçlarını dönemin koşulları içinde açıklamaları istenir (SB.6.3.3.ç). Değişim çok yönlü bakış açısıyla değerlendirilir; millî ve manevi değerlere duyarlı davranılır (D14.1, D14.3, SDB3.3). Karakterin yaşadıkları empati kurularak yazılır (OB5, E2.1).

   SB.6.3.3
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler hikâyelerini gönüllü olarak sınıfta paylaşır; dinleyenler saygı çerçevesinde hikâyedeki değişimin dönemin koşullarıyla uyumunu sorgular (D14.1, SDB2.1). Öğretmen hikâyelerdeki sonuç açıklamalarını geri bildirimle güçlendirir (SB.6.3.3.ç).

   SB.6.3.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hikâyelerindeki değişimin sonuçlarını dönemin koşulları içinde açıklayan bölümü tek paragrafta özetlemeleri istenir (SB.6.3.3.ç). Hikâyeler derecelendirme ölçeğiyle, karşılaştırma tablosu kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden açık uçlu bir soruyu yanıtlamaları istenir: İslamiyet'in kabulüyle Türklerin hayatında hangi değişimler görülmüştür? Öğretmen gözlem formunu doldurur.

   SB.6.3.3

Sınıf defteri: SB.6.3.3 İslamiyet'in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, XI-XIII. yüzyıllarda Anadolu'nun durumunu gösteren bir görseli etkileşimli tahtada sunar. Öğrencilerden görselde fark ettikleri ayrıntıları söylemeleri ve 'Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelmesinde neler etkili olmuş olabilir?' sorusuna ilk tahminlerini belirtmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı, bu dönemdeki askerî mücadelelerin ve siyasi faaliyetlerin Anadolu'nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına etkisini incelemek olarak açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, XI-XIII. yüzyıllarda Anadolu'daki askerî ve siyasi gelişmelere ilişkin yazılı ve görsel kaynakları etkileşimli tahtada sunar (OB1, OB4). Öğrencilerden kaynaklarda geçen kişi, yer ve olayları belirlemeleri istenir. Belirlenenler tahtada ortak bir listeye yazılır (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde ders kitabındaki ilgili metni okur ve askerî mücadele ile siyasi faaliyet arasındaki farkı çalışma kâğıdına yazar (KB2.8). Gruplar, kaynaklarda Anadolu'nun Türkleşmesine işaret eden ifadeleri seçip gerekçelerini sınıfla paylaşır (SDB2.2). Seçilen ifadeler ortak listeyle karşılaştırılır (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara Malazgirt Savaşı ve Miryokefalon Savaşı'na ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar dağıtılır. Gruplar, her savaşın sebeplerini ve sonuçlarını kaynaklar üzerinden inceleyip karşılaştırma tablosuna yazar (E3.6). Sonuçların Anadolu'nun Türkleşmesine etkisi tartışılır (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, dijital içerik ve ders kitabından yararlanarak Haçlı Saldırıları'nı (I, II ve III.) ve Anadolu'daki imar ve iskân çalışmalarını inceler (OB2). Her grup, saldırıların sebep ve sonuçlarını ile imar ve iskân çalışmalarının amacını çalışma kâğıdına not eder. Bulgular sınıfta paylaşılır (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden incelenen askerî mücadeleleri, olay adı ve tarihiyle birlikte kısa açıklamalar ekleyerek açıklamalı tarih şeridinde sıralamaları istenir (SBAB1.2). Şeritler gruplar arasında değiştirilerek sıralamanın doğruluğu kontrol edilir. Gerekli düzeltmeler yapılır (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden Malazgirt Savaşı, Haçlı Saldırıları, Miryokefalon Savaşı ve imar ve iskân çalışmalarından birini seçip Anadolu'nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına katkısını iki cümleyle açıklamaları istenir (KB2.3). Yazılar açık uçlu soru yanıtı olarak toplanır; tarih şeritleri kontrol listesiyle, grup çalışmaları gözlem formuyla değerlendirilir. Öğretmen, çözümlenen mücadeleleri kısaca özetler (SB.6.3.4.a).

   SB.6.3.4

Sınıf defteri: SB.6.3.4 XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen siyasi faaliyetler ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çözümlenen XI-XIII. yüzyıl askerî mücadelelerini ve siyasi faaliyetleri etkileşimli tahtadaki zaman şeridi üzerinde hatırlatır. Öğrencilere 'Olayları ortak özelliklerine göre gruplamak neden işe yarar?' sorusu yöneltilir (E1.1). Haftanın amacının, Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkide bulunan faaliyetleri sınıflandırmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Türklerin askerî ve siyasi başarıları üzerinden millî kimliğimizi tanımanın önemini örneklerle açıklar (D19.2). Öğrencilerden bu başarıların kendileri için ne ifade ettiğini birer cümleyle söylemeleri istenir (SB.6.3.4.b).

   SB.6.3.4
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak Anadolu'nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına etkide bulunan askerî mücadeleleri ve siyasi faaliyetleri ayrı kartlara yazmaları istenir (OB1). Kartlar etkileşimli tahtadaki ortak havuza eklenir. Hangi kartların askerî, hangilerinin siyasi nitelik taşıdığına dair ilk fikirler alınır (SB.6.3.4.b).

   SB.6.3.4
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden askerî mücadeleler ile sonrasında gerçekleşen imar ve iskân çalışmaları arasında ilişki kurmaları istenir (OB1, E3.6, E3.10). Her mücadele, ardından yapılan çalışmayla eşleştirilir; eşleştirmenin dayanağı ders kitabından sorgulanır (SB.6.3.4.b).

   SB.6.3.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde kavram ağı hazırlanır: merkeze 'Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması' yazılır, iki dal olarak askerî ve siyasi faaliyetler belirlenir. Kartlar uygun dala yerleştirilir (SDB2.2). Yerleştirmelerde kararsız kalınan kartlar için gerekçe yazılır (SB.6.3.4.b).

   SB.6.3.4
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar kavram ağlarını sınıfa sunar; farklı dallara yerleştirilen kartlar için akıl yürütülerek gerekçeler karşılaştırılır (KB2.16). Gerekirse yerleştirmeler düzeltilir ve etkileşimli tahtadaki ortak kavram ağı oluşturulur (SB.6.3.4.b).

   SB.6.3.4
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma yaprağındaki karışık faaliyet listesini askerî ve siyasi başlıklar altında sınıflandırmaları istenir. Yaprak, kontrol listesiyle (kartlar doğru dala yerleştirildi mi, gerekçe yazıldı mı) değerlendirilir. Ardından açık uçlu bir soruyla öğrencilerden hangi ölçüte göre sınıflandırma yaptıklarını açıklamaları istenir.

   SB.6.3.4

Sınıf defteri: SB.6.3.4 XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen siyasi faaliyetler ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Anadolu'daki bir mimari eserin görselini gösterir ve öğrencilerden eserin hangi dönemin izlerini taşıdığını tahmin etmelerini ister (OB4, E1.1). Önceki haftalarda çözümlenen ve sınıflandırılan siyasi faaliyetler ile askerî mücadeleler kısaca hatırlatılır. Bu derste bunların Anadolu'nun Türkleşmesine ve İslamlaşmasına etkisinin yorumlanacağı, ardından yönetimin kararlarını etkileyen unsurların ve temel hak ile sorumlulukların inceleneceği duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen askerî ve siyasi faaliyetlerin Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkilerine ilişkin yorumlarını içeren kısa bir metin hazırlamaları istenir (SB.6.3.4.c). Öğrenciler ders kitabındaki harita ve metinlerden yararlanır ve her yorumu bir olay ya da gelişmeyle destekler (KB2.16, OB1). Öğretmen yorumların nesnel ve gerekçeli olmasına dikkat çeker (E3.6).

   SB.6.3.4
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler metinlerine dönemin mimari eserlerine ait görselleri ekleyerek bir afiş ya da poster taslağı oluşturur (SB.6.3.4.c, E3.3). Görseller hazırlanan yorumlarla ilişkilendirilir ve her görselin altına tek cümlelik açıklama yazılır (OB4). Öğretmen taslakları inceler ve eksik yorumlar için dönüt verir.

   SB.6.3.4
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hazırlanan afiş ve posterler sınıfta sergilenir ve öğrenciler ürünlerini kısaca sunar (SB.6.3.4.c, SDB2.1). Öğretmen ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden odaklanma, yaratıcılık ve bilgi kaynaklarını kullanma ölçütleri üzerinden bir arkadaşlarına dönüt vermeleri istenir (E3.2, E3.3, OB1).

   SB.6.3.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen bir yöneticinin karar verme sürecini anlatan kısa bir durum metni okur ve öğrencilerden karar verirken hangi unsurların etkili olduğunu belirlemelerini ister (SB.6.4.1.a). Gruplar kanunlar, töre, danışma organları, ekonomik ve askerî koşullar gibi unsurları ders kitabından ve görsel kaynaklardan bularak listeler (KB2.8, OB1). Listeler tahtada ortak bir tabloda birleştirilir (SDB2.2).

   SB.6.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden ders kitabındaki örnek olaylardan yararlanarak temel hak ve sorumlulukların toplumsal düzenin sürdürülmesindeki önemini incelemeleri istenir (SB.6.4.2.a, KB2.8). İkili çalışan öğrenciler bir hak ile buna karşılık gelen sorumluluğu seçer; sorumluluk yerine getirilmediğinde toplumsal düzende neler olacağını yazar (D1, D16, SDB2.3). Öğretmen örnekleri sınıfta tartışmaya açar.

   SB.6.4.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrenciler çalışma kâğıdındaki açık uçlu sorulara temel hak ve sorumlulukların toplumsal düzenin sürdürülmesindeki önemini kendi cümleleriyle yazarak yanıt verir (SB.6.4.2.a). Öğretmen yanıtları kontrol listesiyle değerlendirir. Gönüllü öğrenciler yanıtlarını paylaşır ve haftanın ana fikirleri sınıfla birlikte tahtada toparlanır (SDB2.1).

   SB.6.3.4SB.6.4.1SB.6.4.2