T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF HUKUK VE ADALET DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen sınıfa 'Okulda herkes için geçerli kurallar neden gereklidir?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden görüşlerini söylemeleri ve birbirlerini saygıyla dinlemeleri istenir (SDB2.1, D14). Haftanın hedefi olarak hukuk, eşitlik ve adalet kavramlarının temel özelliklerinin belirlenmesi duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere trafik kurallarına uyma yükümlülüğü, suç işleyenlerin cezalandırılması, kul hakkına riayet, borçlunun borcunu ödemesi ve kamu hizmetlerinin herkese eşit sunulması gibi örnekler sunulur. Pedagojik açıdan uygun video, görsel, gazete haberi ve dijital kaynaklardan yararlanılır (OB1, OB2, OB4). Açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerin örneklerin hangi kavramlarla ilgili olduğunu bulmaları sağlanır (HA.1.1.a).

   HA.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden günlük yaşamlarından hukuk, eşitlik ve adalet kavramlarına örnekler vermeleri istenir. Bireylerin temel hak ve özgürlükler ile eşit haklara sahip olduğu vurgulanır (D1.3). Örnekler hakkında sorular sorularak kavramların neler olduğu bulunur (HA.1.1.a).

   HA.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden örnekleri gerekçe sunarak ayırt etmeleri ve kavramlara göre sınıflandırmaları istenir (KB2.5, E3.1, SDB2.3). Hukukun toplumu düzenleyen kurallar bütünü, eşitliğin herkesin aynı haklara sahip olması, adaletin hak edilenin verilmesi olduğu vurgulanır (HA.1.1.a). Engelliler için ayrılan park yerleri ve hastanelerde yaşlılara öncelik verilmesi örnekleriyle pozitif ayrımcılık açıklanır (E2.1, D5.1).

   HA.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen hukuk, eşitlik ve adalet kavramlarının temel özelliklerini öğrencilerle birlikte özetler (HA.1.1.a). Öğrencilerden verilen yeni bir örneğin hangi kavramla ilgili olduğunu gerekçesiyle yazmaları istenir. Performans görevi dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formuyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarını doldurur.

   HA.1.1

Sınıf defteri: HA.1.1 Hukuk, eşitlik ve adalet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek bütün çocukların okula erişiminin eşit olması gerektiğini söyler ve etkileşimli tahtada engelli öğrenciler için yapılan rampa gibi bir uygulama gösterir. Öğrencilerden bu uygulamanın herkese aynı şekilde mi yoksa ihtiyaca göre mi yapıldığını düşünmeleri istenir. Geçen haftaki kavram özellikleri anımsatılır ve bu haftanın hukuk, eşitlik ve adalet arasındaki ilişkiyi belirlemeye ayrıldığı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, herkese aynı şekilde değil ihtiyaç ve durumlarına göre adil davranmanın hakkaniyet olduğunu vurgular ve pozitif ayrımcılık kavramını etkileşimli tahtada örneklerle açıklar. Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları pozitif ayrımcılık durumlarına örnekler vermeleri istenir. Örnekler hukuk, eşitlik ve adalet kavramlarıyla ilişkilendirilerek tahtada kavram haritasına yazılır (KB2.4) (HA.1.1.b).

   HA.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Verilen örneklerden hareketle öğrencilere "Adalet mi yoksa eşitlik mi daha önemlidir?" sorusu yöneltilir ve yapılandırılmış sınıf tartışması ya da münazara yapılır. Öğrenciler görüşlerini gerekçeleriyle açıklar, farklı görüşleri saygı çerçevesinde değerlendirir (D14.1, KB2.18). Sonunda pozitif ayrımcılığın anayasal bir hak olduğu, eşitlik ilkesini bozmadığı, hakkaniyet doğrultusunda eşitliği tamamladığı vurgulanır (HA.1.1.b).

   HA.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hukuk, eşitlik ve adalet kavramları arasındaki ilişkiyi farklı ürünlerle ortaya koymaları istenir (OB6). Performans görevi kapsamında istasyon tekniği kullanılır; resim, şiir, slogan, poster, afiş ve kamu spotu istasyonlarında gruplar dönüşümlü çalışır (E3.1, E3.5, SDB2.1). Ürünlerde kavramlar arasındaki ilişki açıkça gösterilir (HA.1.1.b).

   HA.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan ürünler sınıfta sergilenir ve her grup ürününde hukuk, eşitlik ve adalet arasında kurduğu ilişkiyi kısaca açıklar. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formuyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur, akranlarının ürünleri için akran değerlendirme formunu kullanır. Öğretmen, hakkaniyetin eşitliği tamamladığını vurgulayarak konuyu toparlar (HA.1.1.b).

   HA.1.1

Sınıf defteri: HA.1.1 Hukuk, eşitlik ve adalet kavramları arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada aile, okul ve mahalle yaşamından iki kısa durum gösterir: birinde kurallar herkes için uygulanmakta, diğerinde bir kişiye ayrıcalık tanınmaktadır. Öğrencilerden hangi durumda toplumda huzurun daha fazla olacağını düşünmeleri istenir. Öğretmen dersin amacını açıklar: adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkileri gerekçeleriyle ele alınacaktır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinler ve görsel kaynaklar üzerinden aile, okul ve günlük yaşamda hakların kullanımına, sorumlulukların yerine getirilmesine ve adaletin gözetilmesine ilişkin durumları incelemeleri istenir (OB1, OB4). Öğrencilerden her durumda adaletin gözetilmesinin ya da gözetilmemesinin kişileri nasıl etkilediğine ilişkin ilk gerekçelerini çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Gerekçeler sınıfta paylaşılır (HA.1.2.a).

   HA.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, dijital kaynaklardan da yararlanarak örnek olayları hak, adalet ve sorumluluk kavramları çerçevesinde değerlendirmeleri istenir (OB2, E3.1). Her grup, adaletli davranmanın olaydaki bireylere ve topluma etkisine ilişkin gerekçelerini yazar (HA.1.2.a).

   HA.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Büyük grup tartışmasında gruplar görüşlerini gerekçeleriyle ifade eder (E3.5, SDB2.1, SDB2.3). Tartışma sırasında bireylerin farklı görüşlere sahip olabileceği göz önünde bulundurulur ve her görüş dinlenerek değerlendirilir (D1.2). Öğretmen, gerekçelerin açıklığını sorularla derinleştirir (HA.1.2.a).

   HA.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, tartışmada ortaya çıkan gerekçelerden birkaçını etkileşimli tahtada özetler; adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkileri ortak cümlelerle ifade edilir. Öğrencilerden bir gerekçelerini yazılı olarak sunmaları ve Öz Değerlendirme Formu'nu doldurmaları istenir. Gerekçe sunma becerisi Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (HA.1.2.a).

   HA.1.2

Sınıf defteri: HA.1.2 Adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkilerini tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkileri için gerekçeler sunulduğunu hatırlatır. Etkileşimli tahtada 'Herkese aynı şeyin verilmesi her zaman adaletli midir?' sorusu yöneltilir (KB2.18). Öğrencilerden kısa görüşler almaları istenir. Bu hafta farklı görüşler arasındaki çelişki ve tutarsızlıkların belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden adaletli olmanın etkileri konusundaki tartışmada öne sürülen görüşleri tahtaya yazmaları istenir (SDB2.1). Görüşlerdeki benzerlikler ve farklılıklar tabloya işlenir (E3.1). Görüşler arasında birbiriyle çelişen ya da kendi içinde tutarsız olanlar gerekçeleriyle belirlenir (KB2.4, HA.1.2.b).

   HA.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden örnek olaylar üzerinden hakların ihlal edilmesi, sorumlulukların yerine getirilmemesi ve adaletin gözetilmemesi durumlarında ortaya çıkabilecek güvensizlik, öfke, çatışma gibi sonuçları farklı bakış açılarıyla ele almaları istenir (E2.1, SDB2.3). Bakış açıları karşılaştırılır; aralarındaki çelişkiler belirlenir (HA.1.2.b).

   HA.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden düşünce, duygu ve davranışlarında kontrollü olmanın ve sabretmenin tartışma sırasındaki önemini örneklerle açıklamaları istenir (E2.1, D12.2). Belirlenen çelişkili ve tutarsız görüşler sınıfta gerekçeleriyle açıklanır (E3.1, SDB2.1, HA.1.2.b).

   HA.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu hafta belirledikleri çelişki ve tutarsızlıklardan birini gerekçesiyle sunmaları istenir (HA.1.2.b). Öğretmen, farklı görüşleri dinlerken nelere dikkat ettiklerini sorar (E3.5). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, tartışma katılımı gözlem formuyla değerlendirilir; öz ve akran değerlendirme formları doldurulur.

   HA.1.2

Sınıf defteri: HA.1.2 Adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkilerini tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda sunulan gerekçeleri ve belirlenen çelişkileri etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilerden “Adaletli davranmak toplumu güçlendirir.” gibi bir görüşün doğru olup olmadığını nasıl sınayabilecekleri üzerine düşünmeleri istenir. Dersin amacı, görüşlerin doğruluğunu ya da yanlışlığını gerekçeleriyle ortaya koymak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki örnek durumlar üzerinden adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkileriyle ilgili sunulan görüşler tartışılır (KB2.18). Öğrencilerden her görüşün doğruluğunu ya da yanlışlığını örneklerle ve gerekçelerle ortaya koymaları istenir (HA.1.2.c). Tartışma sonunda hakların korunmasının, sorumlulukların yerine getirilmesinin ve adaletin gözetilmesinin sosyal barışı güçlendirdiği; ihlalin ise güvensizlik, kutuplaşma ve çatışmaya yol açabileceği sonucuna ulaşılır (OB6, D1.3).

   HA.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba adaletli olmanın etkilerine dair farklı bir görüş kartı verilir. Gruplardan görüşü doğru, yanlış ya da kısmen doğru olarak sınıflandırmaları ve gerekçelerini yazmaları istenir (KB2.5, HA.1.2.c). Farklı görüşlere açık olunması ve karşı görüşe saygı gösterilmesi vurgulanır (E3.5, D14).

   HA.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar kararlarını ve gerekçelerini sınıfa sunar; diğer gruplar sunumlara kanıt ve örneklerle katılır ya da karşı çıkar (KB2.18, SDB2.1). Öğretmen sunumlardaki gerekçelerin tutarlılığını sorgulayan sorular yöneltir (KB2.4, HA.1.2.c). Sürecin değerlendirilmesi amacıyla öğretmen tarafından gözlem formu kullanılır.

   HA.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden adaletli olmanın toplum yaşamına etkisiyle ilgili sınıfta tartışılan bir görüşün doğruluğunu ya da yanlışlığını gerekçesiyle belirten birer cümle yazmaları istenir (HA.1.2.c). Öğretmen, gözlem formundaki notlarını bu cümlelerle birlikte değerlendirir. Öğrenciler, öz değerlendirme formunu doldurarak gerekçe sunma ve görüş sınama becerilerini gözden geçirir.

   HA.1.2

Sınıf defteri: HA.1.2 Adaletli olmanın birey ve toplum yaşamına etkilerini tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtada okul kuralları, trafik işaretleri ve çevre temizliği ile ilgili üç görsel gösterir. Öğrencilerden bu görsellerde ortak olan noktayı söylemeleri istenir. Önceki haftada adaletli olmanın toplum üzerindeki etkileri hatırlatılarak “Adalet toplumda nasıl korunur?” sorusu yöneltilir. Bugünkü çalışmanın hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adaletle ilişkisine odaklanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gözlem ve deneyimlerine dayanarak kuralların işlediği ya da işlemediği günlük yaşam örnekleri vermeleri istenir. Örnekler tahtada toplanır ve öğrencilerle birlikte incelenir. Hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adaleti sağlamadaki rolü bu örnekler üzerinden tartışılır (KB2.18) ve her örnek bir kuralla eşleştirilir (HA.1.3.a).

   HA.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Okul ve sınıf kuralları, trafik kuralları, vergi kuralları ve çevreye ilişkin kurallar durum örnekleriyle sunulur. Gruplardan her kuralın toplumsal düzenin ve adaletin sağlanmasındaki etkisini günlük yaşamdan bir örnekle ilişkilendirmeleri istenir (E3.1, SDB2.3). Sonuçlar grup sözcüleri aracılığıyla sınıfa sunulur (HA.1.3.a).

   HA.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden aynı durumları farklı kişilerin, örneğin yayanın, sürücünün ve esnafın bakış açısıyla değerlendirmeleri istenir. Bu çalışmayla olayların ve durumların çok yönlü bakış açısıyla ele alınması sağlanır (D14.1). Öğrenciler, kuralların herkes için neden gerekli olduğunu örneklerle açıklar (HA.1.3.a).

   HA.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste ilişkilendirdikleri bir kuralı ve onun toplumsal düzen ile adalete etkisini birer cümleyle ifade etmeleri istenir. Öğretmen, ortaya çıkan örnekleri özetler ve sonraki derslerde bu etkilere ilişkin çıkarımların yapılacağını belirtir. Öğrenme; Performans Görevi, Gözlem Formu ve Öz Değerlendirme Formu ile değerlendirilir.

   HA.1.3

Sınıf defteri: HA.1.3 Hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adaleti sağlamadaki rolüne…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada, trafik ışıklarının çalışmadığı bir kavşak görüntüsünü gösterir. Öğrencilerden bu durumda neler olabileceğini tahmin etmeleri istenir (KB2.11). Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası'nın toplumsal düzen ve dayanışmayla ilişkisine kısaca değinilir. Dersin amacı, hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adaletin sağlanması üzerindeki etkilerine ilişkin çıkarımlarda bulunmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ve tahtadaki trafik, vergi ve çevre kurallarına ilişkin örnek durumlar öğrencilerle birlikte incelenir. Öğrencilerden her örnekte kuralın uygulanması ve uygulanmaması hâlinde neler olduğunu karşılaştırarak çıkarımlarını defterlerine yazmaları istenir (E3.1). Çıkarımlar sınıfta paylaşılır ve kuralların düzen ile adalete etkisi ortak bir listede toplanır (HA.1.3.b).

   HA.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara trafik kurallarına uyulmaması, vergi kurallarına uyulmaması ve çevre kurallarının ihlali örnekleri dağıtılır. Gruplar her ihlalin trafikteki düzeni, kamu hizmetlerini ya da toplum sağlığını ve yaşam kalitesini nasıl etkileyebileceğine ilişkin çıkarım cümleleri yazar. Cümleler tahtada sunulur (HA.1.3.b).

   HA.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, toplumsal yaşamı düzenleyen din, ahlak, örf ve adet ile görgü kurallarına kısaca değinir. Öğrencilerden bu kuralları sınıflandırarak hukuk kurallarının farkını ve toplumsal düzenin sağlanmasındaki önemini bir tabloya yazmaları istenir (HA.1.3.b). Kurallara uymanın düzene katkısı sorumluluk bilinciyle tartışılır (D16.2).

   HA.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adalete etkisine ilişkin en güçlü çıkarımlarını bir cümleyle yazmaları istenir. Öğretmen grup çalışmalarını Gözlem Formu ile değerlendirir. Öz Değerlendirme Formu doldurulur. Çıkarımların örneklerle desteklenip desteklenmediği sınıfça tartışılır (HA.1.3.b).

   HA.1.3

Sınıf defteri: HA.1.3 Hukuk kurallarının toplumsal düzen ve adaleti sağlamadaki rolüne…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Atatürk Haftası'na değinilerek adalet ve hukuk devleti kavramlarına dikkat çekilir. Öğrencilere 'Bir hakkımızı kullanırken başkasının hakkına zarar verirsek ne olur?' sorusu yöneltilir ve birkaç öğrencinin görüşü alınır. Etkileşimli tahtada hak, sorumluluk ve hak arama hürriyeti kavramları gösterilerek dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Anayasa'nın 12. maddesi etkileşimli tahtada okunur ve hakların yanında sorumlulukların da bulunduğu üzerinde durulur (E3.8). Öğrencilerden ders kitabındaki kaynaklardan yola çıkarak hak ile sorumluluk arasındaki ilişkiyi değerlendirmeleri ve çıkarımlarını paylaşmaları istenir (KB2.14). Hukuk normları piramidi incelenerek bu normların hakların güvencesindeki yeri günlük yaşamdan örneklerle tartışılır (HA.2.1.a).

   HA.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hukuk normlarının düzenleme alanlarının farklı olduğu, bazı temel hak ve özgürlüklerin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemeyeceği vurgulanır; başvuru yolları (şikâyet, ihbar, dilekçe, itiraz, dava) açıklanır. Öğrencilerin davacı, davalı, mağdur, şüpheli, sanık ve tanık kavramlarını içeren bilgi haritasını incelemeleri sağlanır (OB1). Öğrencilerden kavramları örnek olaylarla ilişkilendirerek hak arama sürecindeki görevlerini açıklamaları istenir (HA.2.1.a).

   HA.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tüketici hakları (ayıplı ürün, e-ticaret sorunları), çocuk hakları (eğitim, sağlık, oyun), dijital ortamda haklar (kişisel verilerin korunması, siber zorbalık) ve çevresel haklar (temiz çevre hakkı) başlıklarından günlük yaşam örnekleri sunulur (OB1, OB2). Hakları kullanırken başkalarının haklarına saygı gösterilmesinin ve sorumlulukla hareket edilmesinin önemi vurgulanır (D14.1). Gruplar hâlinde bir örnek seçilerek hakkın aranmasında sorumluluk üstlenmenin önemi bilgi görseli (infografik) taslağına dönüştürülür (HA.2.1.b).

   HA.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görseli taslaklarını kısaca sunar; taslaklar Kontrol Listesi ile hakkın aranmasında sorumluluk üstlenmenin önemini yansıtıp yansıtmadığı bakımından değerlendirilir. Öğrencilerden Çalışma Kâğıdına hak ile sorumluluk arasındaki ilişkiyi bir günlük yaşam örneğiyle yazmaları istenir. Öğretmen, hakların aranmasında sorumluluk üstlenmenin önemini özetleyerek haftanın çalışmasını toparlar.

   HA.2.1

Sınıf defteri: HA.2.1 Hak ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişkinin önemini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ormanda çıkan bir yangını ya da kirletilmiş bir su kaynağını gösteren fotoğraf sunar. Öğrencilere bu durumda hangi hakların zedelendiği ve kimlerin hangi sorumlulukları taşıdığı sorulur. Önceki haftada incelenen günlük yaşam örnekleriyle bağ kurularak bu hafta hakların aranmasında sorumluluk üstlenmenin önemini bir ürüne dönüştürecekleri ve yeniden ifade edecekleri belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden örnek olaylarda kullanılan hakları, yerine getirilmesi gereken sorumlulukları ve hak ihlalinde başvurulabilecek yolları belirlemeleri istenir (KB2.8). Ulaşılan bilgi ve çözüm önerileri güvenilirlik ve işlevsellik açısından değerlendirilir (E3.8). Yeşil vatanın korunmasında hak ve sorumluluk dengesinin gözetilmesi, ormanların ve su kaynaklarının bilinçli kullanılması gerektiği hatırlatılır. Gruplar, ürünlerine konu olacak günlük yaşam örneğini ve ürün türünü seçer (HA.2.1.b).

   HA.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Orman ve su kaynaklarından yararlanmanın bir hak olduğu, bu hakkın kullanımında sorumlu davranmanın önemli olduğu vurgulanır. Kasten veya taksirle yangına neden olmanın hukuki ve çevresel sonuçları ile çevreyi kirletmemenin, suyu bilinçli kullanmanın ve olumsuz davranışları yetkili makamlara bildirmenin önemi üzerinde durulur (E2.2, SDB2.3, SDB3.3, D16.2, D19.3). Gruplar seçtikleri örnekten yazılı, görsel veya dijital bir ürün hazırlar (E3.3, OB1, OB2, OB4) (HA.2.1.b).

   HA.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar ürünlerinde kullandıkları bilgi ve çözüm önerilerinin güvenilirliğini ve işlevselliğini gerekçelendirir. Ardından ürünler üzerinden hakların aranmasında sorumlu davranmanın ve sorumluluk üstlenmenin önemi, gerekçeleriyle ve anlamı değiştirilmeden kendi cümleleriyle yeniden ifade edilir (SDB2.1) (HA.2.1.c).

   HA.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar ürünlerini sınıfa sunar ve hazırlanan ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden hakların aranmasında sorumluluk üstlenmenin önemini nesnel ve doğru biçimde tek cümleyle yeniden ifade etmeleri istenir (HA.2.1.c). Öğretmen, ürünlerde öne çıkan gerekçeleri etkileşimli tahtada özetleyerek haftanın çalışmasını toparlar.

   HA.2.1

Sınıf defteri: HA.2.1 Hak ve sorumluluk kavramları arasındaki ilişkinin önemini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Dünya Engelliler Günü'ne değinilerek her bireyin haklarına eşit biçimde ulaşabilmesinin önemi vurgulanır (D1). Öğrencilere bir hakkı ihlal edilen kişinin neler yapabileceği sorulur. Dersin, hakların hukuki yollarla aranmasının neden önemli olduğuna ilişkin merak edilenleri belirleme ve bu konuda soru oluşturma üzerine kurulduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Alacak sorunu, haksız yere kesilen ceza, tüketici hakları, işçi hakları ve eğitim hakkı ihlali gibi günlük yaşamdan örnek olaylar etkileşimli tahtadan sunulur (OB1). Öğretmen, her olay için kişinin hakkını nasıl arayabileceğini sorar. Öğrencilerden olayları okuyarak hak ihlalleriyle ilgili merak ettikleri konuları belirleyip yazmaları ve sınıfla paylaşmaları istenir (E1.1, SDB1.1, HA.2.2.a).

   HA.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirledikleri konularla ilgili sorular oluşturur ve soruları defterlerine kaydeder (E3.8). Soru oluştururken Ne, Neden, Nerede, Ne zaman, Nasıl ve Kim sorularından oluşan 5N1K tekniğinden yararlanılır (HA.2.2.b).

   HA.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler eşleşerek sorularını gözden geçirir; haklarını hukuki yollarla aramanın gerekliliğini ve önemini sorgulayan sorulara öncelik vererek ortak bir soru listesi oluşturur (KB2.8, SDB2.1). Öğretmen, soruların açık ve anlaşılır olup olmadığını dolaşarak izler ve gerektiğinde yeniden düzenlenmesini ister. Hazırlanan listeler sınıfta okunur (HA.2.2.b).

   HA.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden oluşturdukları soru listesini Çalışma Kâğıdı/Yaprağında düzenleyerek en çok merak ettikleri iki soruyu işaretlemeleri istenir (HA.2.2.b). Öğretmen, soruların konuya uygunluğunu Kontrol Listesi, katılımı Gözlem Formu ile değerlendirir. Öğrenme Günlüğüne, hakların hukuki yollarla aranmasının neden önemli olduğuna ilişkin ilk düşüncelerin yazılması istenir.

   HA.2.2

Sınıf defteri: HA.2.2 Haklarını hukuki yollarla aramanın gerekliliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 10 Aralık İnsan Hakları Günü'nü içine alan haftaya dikkat çekerek bir hakkı ihlal edilen kişinin nereye başvurabileceğini sorar. Öğrencilerden okul içinde yaşanabilecek bir hak sorununu düşünmeleri ve çözüm için akıllarına gelen yolları söylemeleri istenir (E1.1). Bu hafta hak arama yollarının hukuka uygunluğu üzerine soru sorulacağı, bilgi toplanacağı ve bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen okul içinde hak arama yöntemlerinin hukuka uygun olması gerektiğini örnek durumlarla açıklar. Öğrencilerden bu örneklerden hareketle hakların hukuki yollarla aranmasının gerekliliğine ilişkin sorular yazmaları ve sınıfla paylaşmaları istenir (E1.1, E3.8) (HA.2.2.b). Sorular tahtada toplanır, ortak merak edilen sorular belirlenir (KB2.8) (HA.2.2.b).

   HA.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirlenen sorulara yanıt bulmak için ders kitabından ve dijital içeriklerden bilgi toplar (KB2.6, OB1) (HA.2.2.c). Öğretmen dijital kaynakların kullanımında alan adı, resmî kaynak ve benzeri güvenilirlik ölçütleri üzerinde durur (OB2). Öğrencilerden topladıkları bilgileri kaynaklarıyla birlikte çalışma kâğıdına yazmaları istenir (HA.2.2.c).

   HA.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, hak arama hürriyetinin anayasal teminat altında olduğunu, herkesin iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğunu hatırlatır (D1.1). Öğrenciler topladıkları bilgilerin güvenilirliğini ve doğruluğunu alan adı ile resmî kaynak ölçütlerini içeren kontrol listesiyle değerlendirir; güvenilir bulunmayan bilgiler ayıklanır (E1.6) (HA.2.2.ç).

   HA.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kontrol listesi sonuçlarına dayanarak doğruladıkları ve eledikleri bilgileri birer cümleyle özetlemeleri istenir. Öğretmen çalışma kâğıtlarını ve kontrol listelerini gözlem formu eşliğinde değerlendirir. Öğrenciler öğrenme günlüklerine 'Bilgilerin doğruluğunu nasıl denetledim?' başlıklı kısa bir not yazar (SDB1.1). Hak arama yollarına ilişkin bilgilerin güvenilirliğinin değerlendirilmesi toparlanır.

   HA.2.2

Sınıf defteri: HA.2.2 Haklarını hukuki yollarla aramanın gerekliliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda toplanan bilgileri etkileşimli tahtada özetler ve 'Hak arama hürriyeti neden bir güvencedir?' sorusunu sınıfa yöneltir. Öğrencilerden bu soruya ilişkin ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek ve bu bilgilerden çıkarım yapmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabından ve etkileşimli tahtadan alınan, hak arama yollarına ilişkin farklı kaynaklı kısa bilgileri gösterir. Öğrencilerden her bilginin kaynağını ve diğer kaynaklarla tutarlılığını sorgulayarak güvenilir olanları ayırmaları istenir (KB2.8, E1.6, OB1) (HA.2.2.ç). Doğrulanan bilgilerden yola çıkarak ilk çıkarımlar sözlü olarak ifade edilir ve arkadaşlarının farklı görüşleri dinlenir (E3.5) (HA.2.2.d).

   HA.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde doğrulanan bilgiler çalışma kâğıdına yazılır. Her gruptan bu bilgilere dayanarak 'Haklar neden hukuki yollarla aranmalıdır?' sorusuna ilişkin en az iki yazılı çıkarım hazırlaması istenir (KB2.14, OB6) (HA.2.2.d). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak her çıkarımın hangi bilgiye dayandığını göstermelerini ister.

   HA.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar çıkarımlarını sınıfa sunar; diğer gruplar çıkarımın bilgilere dayanıp dayanmadığını sorgular ve saygı çerçevesinde geri bildirim verir (SDB2.1, D14) (HA.2.2.d). Süreç, öğretmen tarafından gözlem formu veya kontrol listesiyle izlenir; öğrencilerden öğrenme günlüklerine neleri çıkarım olarak belirlediklerini yazmaları istenir (E1.4).

   HA.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne 'Haklarımı hukuki yollarla aramam gerekir, çünkü …' cümlesini doğruladıkları bir bilgiye dayandırarak tamamlamaları istenir (D1, SDB3.3) (HA.2.2.d). Günlükler ve çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Birkaç çıkarım sınıfta okunur ve hak arama hürriyeti kavramı vurgulanır (D16).

   HA.2.2

Sınıf defteri: HA.2.2 Haklarını hukuki yollarla aramanın gerekliliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, haklarının ihlal edildiğini düşünen bir öğrencinin yaşadığı kısa bir olay durumunu etkileşimli tahtada okur. Öğrencilerden bu durumda bilgiye ve başvuru yollarına nereden ulaşılabileceğine ilişkin tahminde bulunmaları istenir (E1.1). Dersin, hak ararken kullanılabilecek yazılı, görsel ve çevrim içi kaynaklarla ilgili çıkarım yapmaya yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere dilekçe örneği, hak arama hürriyetini anlatan bir bilgi metni, bilgi görseli ve bir kurumun çevrim içi sayfası gibi yazılı, görsel ve dijital örnekler sunulur (OB1, OB2, OB4). Gruplardan her örneğin kim tarafından hazırlandığı, ne amaçla kullanıldığı ve hangi durumda işe yarayacağı sorgulanarak çıkarımlar yazılır (KB2.8, E3.8, HA.2.3.a).

   HA.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen e-Devlet Kapısı, CİMER ve UYAP Vatandaş Portalı'nı etkileşimli tahtada tanıtır; e-Devlet Kapısı'nın kamu hizmetlerine erişim sağladığı, CİMER'in bilgi edinme, görüş, öneri ve şikâyet başvurularında kullanıldığı, UYAP Vatandaş Portalı'nın adli süreçlere ilişkin bilgi ve belge işlemlerinde kullanıldığı belirtilir (OB6). Öğrencilerden her sistemin hangi hak arama durumunda kullanılabileceğine ilişkin çıkarımlarını gerekçesiyle söylemeleri istenir (KB2.14, HA.2.3.a).

   HA.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Dilekçe ve başvuru formu gibi resmî belge örnekleri incelenir. Öğrencilerden belgelerin bölümlerine bakarak neden kullanıldıklarına ve hangi dijital sistemle birlikte kullanılabileceklerine ilişkin çıkarımlarını çalışma kâğıdına yazmaları, farklı çıkarımları dinleyerek karşılaştırmaları istenir (E3.5, HA.2.3.a).

   HA.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler yazılı, görsel ve çevrim içi kaynakların her biri için bir çıkarım cümlesini öğrenme günlüğüne yazar (SDB1.1). Birkaç öğrenciden çıkarımlarını gerekçesiyle açıklamaları istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını ve günlükleri kontrol listesiyle, çıkarımların kaynak türüyle ilişkisini gözlem formuyla değerlendirir.

   HA.2.3

Sınıf defteri: HA.2.3 Haklarını ararken kullanabileceği yazılı, görsel ve çevrim içi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı dolayısıyla yeni yılda haklarını bilmenin ve doğru kaynaklara başvurmanın önemi üzerine kısa bir konuşma yapılır (SDB3.3). Öğretmen etkileşimli tahtada bir hak arama durumunu gösterir. Öğrencilerden bu durumda başvurulabilecek bir kaynağı söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacı, çıkarımlara dayanarak ürün oluşturmak olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen soru-cevap tekniğiyle yazılı, görsel ve çevrim içi kaynakların hangi durumlarda ve nasıl kullanılabileceğini sorar; önceki derste yapılan çıkarımlar hatırlanır (KB2.8, E3.8). Öğrenciler çıkarımlarına dayanarak ürün türünü (bilgi kartı, bilgi görseli, poster, sunum, kısa video) seçer ve ürünün kısa planını çalışma kâğıdına yazar (E1.6, SDB3.3) (HA.2.3.b).

   HA.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen haklarını ararken meşru yolları kullanmanın önemi üzerinde durur (D1.1). Öğrenciler örnek durumlarda meşru ve meşru olmayan hak arama yollarını ayırt eder. Ürünün içeriğine, meşru yollara uygun kaynaklar seçilerek alınır (OB6) (HA.2.3.b).

   HA.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler çıkarımlarına dayanarak performans görevi kapsamında özgün bir yazılı, görsel veya dijital ürün oluşturur (E1.4, E3.3). Ürün hazırlanırken kaynakların güvenilirliğine ve görsellerin anlaşılırlığına dikkat edilir (OB1, OB4). Grup çalışmasında arkadaşların ihtiyaçları dikkate alınarak iş bölümü yapılır (SDB2.3) (HA.2.3.b).

   HA.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler ürünlerinin tamamlanan bölümlerini ve eksiklerini kontrol listesiyle gözden geçirir; ürünün çıkarımlara dayanıp dayanmadığı dereceli puanlama anahtarının ölçütleriyle ele alınır (HA.2.3.b). Öğrenme günlüğüne ürün için seçilen kaynağın nedeni yazılır (SDB1.1). Öğretmen gözlem formuna notlar alır ve geri bildirim verir.

   HA.2.3

Sınıf defteri: HA.2.3 Haklarını ararken kullanabileceği yazılı, görsel ve çevrim içi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde yapılan çıkarımların ve hazırlanan ürünlerin bu derste sınıfla paylaşılacağını söyler. Etkileşimli tahtada hak arama hürriyetiyle ilgili kısa bir örnek durum gösterilir ve bu durumda hangi kaynağa başvurulabileceği sorulur. Paylaşım sırasında dinleme ve saygı kuralları belirlenir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ürünlerini gözden geçirerek paylaşıma hazırlar. Ürünlerinde dijital kaynakların kullanım biçimini, bu kaynaklara hangi durumlarda başvurulabileceğini ve bu kaynakların hukukla ilgili sunduğu bilgi ve belgeleri açıkça göstermeleri istenir (OB2). Öğrenciler eşleştikleri arkadaşlarına kısa bir ön sunum yapar ve eksikleri belirleyerek ürünlerini düzenler (HA.2.3.c).

   HA.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin ürünleri sırayla sınıfta paylaşılır; her öğrenci ürününde yer verdiği yazılı, görsel ve çevrim içi kaynakları ve bunlara hangi durumlarda başvurulacağını açıklar (OB2, SDB2.1). Dinleyenler paylaşımları saygıyla izler ve hak arama hürriyetine ilişkin çıkarımlarını yorumlar (D14, KB2.14). Paylaşım ürün sayısına göre sürdürülür (HA.2.3.c).

   HA.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Paylaşılan ürünler dereceli puanlama anahtarı veya kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden arkadaşlarının ürünleriyle ilgili sorular sormaları ve kaynakların güvenilirliğini sorgulamaları istenir (KB2.8, E3.8). Öğretmen, değerlendirme sonuçlarına göre ürünlerin güçlü yönlerini sınıfla birlikte belirler (HA.2.3.c).

   HA.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüklerine, haklarını ararken hangi kaynağa hangi durumda başvuracaklarını yazmaları istenir. Öğretmen paylaşılan ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Sınıfça öne çıkan kaynaklar toparlanır ve hak arama hürriyetinin sorumlulukla kullanılması vurgulanır (D16).

   HA.2.3

Sınıf defteri: HA.2.3 Haklarını ararken kullanabileceği yazılı, görsel ve çevrim içi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki kısa durum gösterir: izin alınarak paylaşılan bir sınıf fotoğrafı ve izinsiz paylaşılan bir fotoğraf. Öğrencilerden hangi durumda sorun çıkabileceğine ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.11). Dersin amacı, hukuka uygun ve hukuka aykırı durumları ayırt etmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere izinsiz fotoğraf paylaşımı, arkadaşa hakaret içeren mesaj ve ödünç alınan eşyanın geri verilmesi gibi örnek olaylar sunulur. Gruplar hâlinde olaylar okunarak hukuka uygun ve aykırı olanlar ayrılır, gerekçeleri yazılır (OB1, OB6). Gruplar sonuçlarını karşılaştırır ve hukuka aykırılığın nedenlerine ilişkin ilk düşüncelerini paylaşır (SDB2.1, HA.3.1.a).

   HA.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Bir kişiyi eleştirmenin ifade özgürlüğü kapsamında olduğu, ancak eleştirinin hakaret içermesi hâlinde hukuka aykırı fiil oluşturacağı örnek cümleler üzerinden incelenir (SDB2.1). Öğrencilerden eleştiri ve hakaret içeren cümleleri ayırmaları ve başkalarının onurunu zedeleyecek söz ve davranışlardan kaçınmanın önemini belirtmeleri istenir (D14.1, HA.3.1.a).

   HA.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Kişisel veri ve fotoğraf paylaşımı örneğinde izin alınarak paylaşımın hukuka uygun, izinsiz paylaşımın hukuka aykırı olabileceği gösterilir. Yapay zekâ araçlarının kullanımında etik kuralların ihlali ve dijital ayak izinin doğurabileceği hukuki sorunlar, dürüstlük vurgusuyla ele alınır (D6, OB2). Öğrencilerden örnekleri hukuka uygun ya da aykırı olarak sınıflandırmaları istenir (HA.3.1.a).

   HA.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında verilen üç durumu hukuka uygun ya da aykırı olarak işaretleyip gerekçesini yazmaları istenir. Hukuka uygunluk, hukuka aykırılık, kişisel veri, hakaret ve dijital ayak izi kavramları kavram haritasında yerleştirilir. Öğretmen katılımı gözlem formuyla izler; çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (HA.3.1.a).

   HA.3.1

Sınıf defteri: HA.3.1 Hukuka aykırı durumların ortaya çıkma nedenlerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, kurgu bir vaka kartını etkileşimli tahtaya yansıtır ve öğrencilerden kartta hukuka aykırı olan davranışı belirtmeleri istenir. Önceki derste incelenen hukuka uygun ve hukuka aykırı durumlar kısaca anımsatılır. Bu derste hukuka aykırı durumların ortaya çıkma nedenlerinin yazılı, görsel veya dijital bir ürüne dönüştürüleceği duyurulur. Çalışmaların kurgu ve anonim vakalar üzerinden yürütüleceği, kimseden kendi yaşantısını paylaşmasının beklenmediği belirtilir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplara hakaret, sahte imza, siber zorbalık, şiddet ve istismar içeren kurgu vakalar dağıtılır. Her grup vakadaki hukuka aykırı davranışın ortaya çıkma nedenlerini ders kitabından ve etkileşimli tahtadan yararlanarak belirler (KB2.14). Dijital ayak izi ve eski bilgilerin dijital ortamdan kaldırılabilmesine imkân tanıyan unutulma hakkı vakalar üzerinden tartışılır (D6.2, D8.2). Belirlenen nedenler yazılı, görsel veya dijital ürün taslağına aktarılmaya başlanır (HA.3.1.b).

   HA.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar taslak ürünlerini bireysel davranışlar, kişiler arası ilişki ve güç dengeleri, dijital ortamın özellikleri ve kurumsal koruma mekanizmaları başlıklarıyla tamamlar. Ürün; poster, sunu ya da kavram haritası olarak hazırlanır (E3.3, OB4). Hukuka aykırı fiilin sorumluluğunun fiili gerçekleştiren kişiye ait olduğu, mağdurun davranışının fiilin nedeni veya gerekçesi sayılamayacağı ürüne eklenir (D16) (HA.3.1.b).

   HA.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Vakalardaki taraflar "suça sürüklenen çocuk" ve "mağdur çocuk" kavramlarıyla eşleştirilir ve ürüne not edilir (D9.1). Gruplar ürünlerini sınıfta sergiler; öğrenciler gezerek diğer ürünlerdeki nedenlerin vakayla uyumunu inceler ve saygılı dönütler verir (SDB2.1, D14) (HA.3.1.b).

   HA.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup ürününü kısaca sunar; nedenlerin ürüne yansıtılma düzeyi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğretmen, süreç boyunca Gözlem Formu ile not aldığı gözlemleri paylaşır. Öğrencilerden Çalışma Kâğıdı üzerinde, ürünlerine aktardıkları nedenleri başlıklara göre işaretlemeleri istenir (HA.3.1.b).

   HA.3.1

Sınıf defteri: HA.3.1 Hukuka aykırı durumların ortaya çıkma nedenlerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada hukuka aykırı bir durumu (ör. izinsiz paylaşılan bir fotoğraf) anlatan görsel kaynak gösterir; öğrencilerden durumun neden hukuka aykırı olduğunu tek cümleyle belirtmeleri istenir (KB2.14). Bu derste önceki ürünlerden yararlanılarak nedenlerin kendi cümlelerle yeniden ifade edileceği açıklanır. Dijital ayak izi, kişisel veri, mağdur ve hukuki yaptırım kavramları hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, öğrenciler kişisel bir olayı paylaşırsa gizlilik ilkesine uygun hareket edeceğini; gerekli hâllerde rehberlik servisi ve ilgili kurumların çocuk koruma süreçleri doğrultusunda işlem yapılacağını belirtir. Önceki haftalarda hazırlanan özgün ürünler (E3.3, OB1, OB2, OB4) öğrencilere geri verilir. Öğrencilerden ürünlerinde ele aldıkları nedenleri gözden geçirip çiftlerine kısaca anlatmaları istenir (SDB2.1; HA.3.1.c).

   HA.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen dereceli puanlama anahtarının ölçütlerini tanıtır: nedenleri çok boyutlu açıklama, mağduru suçlayıcı ifadelerden kaçınma, hukuki kavramları doğru kullanma, olayın bağlamını koruma, çözüm önerilerini hukuka uygun sunma ve kişisel veri ile mahremiyeti gözetme. Öğrencilerden ürünlerini bu ölçütlere göre gözden geçirmeleri istenir (D8; HA.3.1.c).

   HA.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ürünlerinden yola çıkarak hukuka aykırı durumların nedenlerini kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri istenir. Önce yazılı hazırlanan ifadeler, sonra çiftler hâlinde birbirine sunulur; dinleyen öğrenci ifadenin neden ve sonuç ilişkisini koruyup korumadığını söyler (SDB2.1, SDB2.3; HA.3.1.c).

   HA.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hukuka aykırı bir durumun nedenlerini kendi cümleleriyle yazdıkları kısa bir paragrafı çalışma kâğıdına yazmaları ve nedenleri kavram haritasında özetlemeleri istenir. Ürünler dereceli puanlama anahtarı, ifadeler gözlem formu ile değerlendirilir. Performans görevi çıktıları sınıfça gözden geçirilerek hukuka aykırılığın nedenleri toparlanır.

   HA.3.1

Sınıf defteri: HA.3.1 Hukuka aykırı durumların ortaya çıkma nedenlerini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada zarar verilmiş bir park bankı, kirletilmiş bir dere kenarı ve kurallara uyulmayan bir yaya geçidi görseli gösterir (OB4). Öğrencilerden görselde neyin yanlış olduğunu ve kimin ne yapması gerektiğini söylemeleri istenir. Öğretmen, dersin amacının gözlem ve deneyimlerden yola çıkarak hukuka aykırı durumlar ile hukuki yükümlülükler arasındaki ilişkiyi belirlemek olduğunu duyurur. Hukuka aykırılık, hukuka uygunluk ve hukuki yaptırım kavramları kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden okulda, mahallede, evde ve toplu taşımada gözlemledikleri ya da yaşadıkları, kurala uyulmayan durumları ikişerli gruplarda yazmaları istenir (KB2.11). Her durum için 'Burada hangi yükümlülük yerine getirilmeliydi?' sorusu tartışılır; durumlar ve yükümlülükler iki sütunlu bir tabloya yazılır. Gruplar, tabloda okla eşleştirme yaparak hukuka aykırı durumlar ile hukuki yükümlülükler arasındaki ilişkiyi belirler (HA.3.2.a).

   HA.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki kamu malına zarar vermek, çevreyi kirletmek ve trafik kurallarına uymamak örnek durumları gruplara dağıtılır. Gruplar her örnekte hukuka aykırı davranışı, ilişkili hukuki yükümlülüğü ve hukuki yaptırımı çalışma kâğıdına yazar (KB2.14). Davranış ile yükümlülük arasındaki ilişki grup sözcüleri tarafından açıklanır (HA.3.2.a).

   HA.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara toplu taşıma kurallarını ihlal etmek ve başkalarının haklarını ihlal edebilecek davranışlar (ör. izinsiz fotoğraf paylaşmak) içeren yeni örnekler verilir (D8). Gruplar bu örneklerdeki davranışlarla ilgili yükümlülükleri belirler ve sonuçları diğer gruplarınkiyle karşılaştırır (SDB2.3). Ortak ilişkiler tahtada toplanır (HA.3.2.a).

   HA.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hukuka aykırı durumlar ile hukuki yükümlülükler arasındaki ilişkiyi gösteren bir kavram haritası hazırlamaları istenir; haritada hukuka aykırılık, hukuka uygunluk ve hukuki yaptırım kavramları yer alır (HA.3.2.a). Öğretmen haritaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir, çalışma süreci için Gözlem Formu'nu kullanır. Öğrencilerden, yükümlülüklerini bilmenin önemini tek cümleyle ifade etmeleri istenir (D16).

   HA.3.2

Sınıf defteri: HA.3.2 Gözlem ve deneyimlerine dayanarak hukuka aykırı durumların ortaya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir okul kuralının ve bir trafik kuralının yer aldığı iki kısa durum gösterir. Öğrencilerden hangi durumda kuralın yalnızca okul düzeniyle, hangisinde hukukla ilgili olduğunu tahmin etmeleri istenir (KB2.11). Bugün gözlem ve deneyimlerden hareketle hukuka aykırı durumlar ile hukuki yükümlülükler arasındaki ilişkinin belirleneceği, yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin sonuçlarının tartışılacağı söylenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gözlem ve deneyimlerinden hukuka aykırı bir duruma ve bu durumda kişinin yerine getirmesi gereken hukuki yükümlülüğe örnek vermeleri istenir. Okul kuralları, ahlaki sorumluluklar ve kişisel düzen gerektiren davranışların her zaman hukuka aykırılık oluşturmayabileceği vurgulanır; örnekler etkileşimli tahtada bu ölçüte göre ayrılır (E2.1, SDB3.3, OB6). Hukuka aykırı durumlar ile hukuki yükümlülükler arasındaki ilişki belirlenir (HA.3.2.a).

   HA.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin yol açabileceği hak ihlali veya hukuka aykırı durumlara örnekler verir (E3.1, D16.2). Örnekler ders kitabındaki ve günlük yaşamdaki durumlardan seçilir, çalışma kâğıdına yazılır (HA.3.2.b).

   HA.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin çalışma kâğıdındaki örnekler üzerinden hukuki yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde hangi hakkın ihlal edilebileceğine ilişkin çıkarımlarda bulunmaları sağlanır. Çıkarımlar “Yükümlülük yerine getirilmezse … hakkı ihlal edilebilir” kalıbıyla ifade edilir ve sınıfta paylaşılır (HA.3.2.b).

   HA.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler hukuka aykırı durumlar, hukuki yükümlülükler ve olası hak ihlalleri arasındaki ilişkiyi kavram haritasında özetler. Öğretmen birkaç haritayı sınıfla birlikte gözden geçirerek çıkarımları değerlendirir. Kavram haritaları ve çalışma kâğıdı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (HA.3.2.b).

   HA.3.2

Sınıf defteri: HA.3.2 Gözlem ve deneyimlerine dayanarak hukuka aykırı durumların ortaya…; değerlendirme