T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF MEDYA OKURYAZARLIĞI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden günlük yaşamlarında en çok kullandıkları medya araçları (televizyon, sosyal medya, radyo vb.) hakkında ön bilgilerinin sorgulanmasıyla dersin giriş bölümü gerçekleştirilir. Medyanın bireysel ve toplumsal yaşamdaki görünürlüğü üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılarak merak duygusu uyandırılır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen tarafından sunulan farklı medya araçlarına ait metin ve görseller üzerinden medyanın temel özellikleri tartışılır (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden bu materyalleri inceleyerek medyanın ne olduğunu ve hangi amaçlara hizmet ettiğini keşfetmeleri istenir.

   MOY.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler gruplar halinde (SDB2.2), sunulan örnekleri dürüstlük ve doğruluk ilkeleri çerçevesinde inceleyerek medyanın işlevlerini sınıflandırırlar (D6, KB2.4, KB2.5). Gruplardan medyanın haber, bilgi ve eğlence gibi temel işlevlerini içeren birer poster hazırlamaları istenir; zenginleştirme kapsamında bazı öğrencilerden bu işlevleri yansıtan kısa köşe yazıları veya slaytlar oluşturmaları sağlanır.

   MOY.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları posterler ve yaptıkları analizler üzerinden medyanın toplumdaki yeri ve önemi üzerine bir değerlendirme yapılır. Öğrenme kanıtları kapsamında performans görevleri ve öz değerlendirme formları ile öğrencilerin kazanımları kontrol edilir.

   MOY.1.1

Sınıf defteri: MOY.1.1 Medya kavramını ve medyanın işlevlerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Medya kavramı ve medyanın temel işlevleri üzerine ön bilgiler alınır. Medyanın günlük yaşamdaki varlığına dair öğrencilerin görüşleri etkileşimli tahta üzerinden tartışılır (E1.1, E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden gruplar halinde farklı haber başlıklarını içeren kartları alıp poster üzerindeki uygun işlev kategorilerine (bilgilendirme, eğlendirme, yönlendirme, eğitme) yerleştirmeleri istenir (E3.2, E3.3, D16). Bu süreçte her öğrencinin grup içindeki sorumluluğuna göre hareket etmesi sağlanır.

   MOY.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden çözümledikleri örnekleri 'bilgilendirme, eğlendirme, yönlendirme, eğitme' başlıkları altında sınıflandırarak listelemeleri istenir (SDB3.3, KB2.5). Sürecin sonunda öğrenciler, son zamanlarda kendilerini etkileyen bir medya haberini paylaşarak medyanın yaşamdaki önemini kendi cümleleriyle yorumlarlar (SDB1.3).

   MOY.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Medya kavramı ve işlevlerinin sınıflandırılması üzerine yapılan çalışmalar değerlendirilir. Öğrencilerin performansları gözlem formu ve öz değerlendirme formu kullanılarak kontrol edilir.

   MOY.1.1

Sınıf defteri: MOY.1.1 Medya kavramını ve medyanın işlevlerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere medyanın birey ve toplum üzerindeki etkileri üzerine bir giriş yapılır. Medya araçlarının günlük yaşamdaki görünürlüğü, algı yönetimi ve kamuoyu oluşturma gibi kavramlar üzerinden tartışılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere farklı türlerde (haber, reklam, sosyal medya paylaşımı) içerikler sunulur. Bu içeriklerin bireyler üzerindeki etkileri ve toplumsal algıyı nasıl şekillendirdiği üzerine tartışılır (E1.1, E3.4). Öğrencilerden bu içeriklerin olumlu ve olumsuz yönlerini sınıflandırarak listelemeleri istenir (KB2.5, KB2.7).

   MOY.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilere sunulan senaryolar üzerinden medyanın kurgu ve dil kullanımıyla toplumsal algıyı nasıl manipüle edebileceği analiz edilir (KB2.4). Öğrencilerden bu içeriklerin bireylerin tutum ve davranışları üzerindeki etkileri hakkında varsayımlarda bulunmaları istenir (SDB2.3, KB2.10). Farklılaştırılmış gruplarda; köşe yazısı yazma veya sınıf içi röportaj yapma gibi alternatif görevler sunulur (E3.3).

   MOY.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerini değerlendiren kısa birer öneri cümlesi oluşturmaları istenir (MOY.1.2.ç). Medyanın doğru kullanımının gerekliliği üzerine çıkarımlar yapılır (KB2.10) ve dersin öğrenme kanıtları olan kontrol listesi ile öz değerlendirme formu üzerinden süreç tamamlanır.

   MOY.1.2

Sınıf defteri: MOY.1.2 Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkileriyle ilgili çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahta üzerinden medyanın günlük yaşamdaki görünürlüğü tartışılır. Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerine dair ön bilgiler alınarak, konunun temel kavramları üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar oluşturularak 'Medyanın toplum üzerindeki etkileri nelerdir?' sorusu etrafında tartışmalar yürütülür. Öğrencilerin arkadaşlarıyla etkili iletişim kurarak (D4) gözlem ve tartışma yoluyla medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerini fark etmeleri sağlanır (SDB2.2, KB2.5).

   MOY.1.2
3. Uygulama35 dk

   Medyanın işlevleri ile birey, aile ve toplum üzerindeki etkileri irdelenir; medyanın aile içi iletişimi güçlendirmedeki rolü (D2.3) değerlendirilir. Öğrencilerden medyanın olumlu ve olumsuz etkilerini karşılaştırarak (KB2.7) medyanın doğru kullanımına yönelik öneriler sunmaları istenir.

   MOY.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Medyanın birey ve toplum üzerindeki olumlu/olumsuz etkileri üzerine hazırlanan çıkarımlar (KB2.10) değerlendirilir. Öğrencilerin medyanın doğru kullanımı konusundaki önerileri bir kontrol listesi eşliğinde gözden geçirilir.

   MOY.1.2

Sınıf defteri: MOY.1.2 Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkileriyle ilgili çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerine dair ön bilgilerinin sorgulandığı bir beyin fırtınası çalışması yapmaları istenir. Medyanın günlük yaşamdaki işlevleri üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden medyanın haber, bilgi ve eğlence gibi temel işlevlerini içeren kapsamlı bir kavram ağı oluşturmaları istenir (E1.1, KB2.3). Oluşturulan bu ağ üzerinde medyanın birey üzerindeki etkilerine dair çıkarımlar yapılır (KB2.10).

   MOY.1.2
3. Uygulama35 dk

   Gruplar halinde çalışan öğrencilerden, hazırladıkları kavram ağındaki örnekleri olumlu ve olumsuz etkiler bağlamında karşılaştırarak analiz etmeleri istenir (E3.1, OB1, KB2.7). Ardından medyanın doğru kullanım alışkanlıklarını değerlendirebilecekleri bir kontrol listesi doldurulur (E3.2). Elde edilen bulgulardan hareketle medyayı bilinçli kullanmaya yönelik önermeler sunulur (SDB3.3).

   MOY.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları kontrol listeleri ve sundukları öneriler bir değerlendirme formu üzerinden gözden geçirilir. Medyanın toplumsal etkileri üzerine yapılan çıkarımlar özetlenerek ders tamamlanır.

   MOY.1.2

Sınıf defteri: MOY.1.2 Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkileriyle ilgili çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden medyanın günlük yaşamlarındaki yerleri hakkında ön bilgileri paylaşılır. Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerine dair merak uyandırıcı bir soru yöneltilerek dersin odak noktası belirlenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden medyanın birey, aile ve toplum üzerindeki etkilerini içeren çeşitli içerikleri analiz etmeleri istenir. Medya içeriklerinin akıl süzgecinden geçirilmesi gerektiği ve doğru medya kullanımının önemi üzerine çıkarımlar yapılarak (KB2.10) değerlendirmeler yapılır (E3.1).

   MOY.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden medyanın aile içi iletişimi destekleyici yönü üzerine tartışmalar yürütürler (D2). Farklılaştırılmış yönergelerle; bazı öğrencilerden medyanın işlevlerini yansıtan slaytlar hazırlamaları, bazılarına ise etik dışı reklam içeren senaryoları analiz etmeleri istenir. Medyanın olumlu ve olumsuz etkileri karşılaştırılarak (KB2.7) doğru kullanım önerileri sunulur.

   MOY.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden medyanın birey ve toplum üzerindeki etkilerine dair öğrendikleri temel çıkarımları özetlemeleri istenir (KB2.3). Süreç sonunda öğrenilenlerin kontrol listesi ve öz değerlendirme formu aracılığıyla değerlendirilmesi sağlanır.

   MOY.1.2

Sınıf defteri: MOY.1.2 Medyanın birey ve toplum üzerindeki etkileriyle ilgili çıkarım…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir haber içeriğinin ekran görüntüsünü ve bir sosyal medya paylaşımını yan yana gösterir. Öğrencilerden iki içeriğin kim tarafından ve ne amaçla hazırlanmış olabileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). Tahminler tahtaya yazılır; medya içeriklerinin olduğu gibi kabul edilmeyip sorgulanması gerektiği vurgulanarak dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, medya okuryazarlığının temel ilkelerini etkileşimli tahta ve ders kitabı üzerinden sunar (OB1). Öğrenciler, erişim, çözümleme, değerlendirme ve üretim becerilerini geleneksel medya, dijital platform ve sosyal medyadan seçilen birer örnek üzerinde sorgular; her beceri için örnekten bir dayanak bulunur ve sınıfça tartışılır (OB7, KB2.8). (MOY.1.3.a)

   MOY.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplarda, bir medya içeriğinin üretim sürecinde kurgu ve editoryal süreçlerin içeriği nasıl biçimlendirdiği konusunda beyin fırtınası yapar. Öğretmen, medya etiği çerçevesinde topluma karşı sorumluluğun farkında olarak içerik üretmenin önemini vurgular (D16.2, SDB2.3). (MOY.1.3.a)

   MOY.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, sosyal medya algoritmalarının ve içerik önerme sistemlerinin kullanıcıyı nasıl yönlendirdiğini örnek akışlar üzerinden analiz eder. Tanıtım, yönlendirme ve kâr amacı güden içerikler için "Bu içeriği kim üretti?", "Amacı neydi?", "Algoritma bu içeriği neden karşıma çıkardı?", "İçerik neyi gizledi?" soruları yöneltilir; yanıtlar gruplarca not edilir (E3.9, E3.10, KB2.8). (MOY.1.3.a)

   MOY.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, sorgulama sorularını kendi seçtikleri bir medya içeriğine uygular ve sonuçlarını birkaç cümleyle yazar. Öğretmen, Kontrol Listesi ile sorgulamanın ilkelere ve sorulara dayanıp dayanmadığını değerlendirir; Gözlem Formu ile grup çalışmasını izler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur. (MOY.1.3.a)

   MOY.1.3

Sınıf defteri: MOY.1.3 Medya okuryazarlığının temel ilkelerini kullanarak medya içerikleri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde medya içeriklerini sorgulamak için kullanılan temel ilkeleri etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilere bu derste günlük yaşamda karşılaşılan medya içerikleri hakkında akıl yürütülüp çıkarımların yansıtılacağı söylenir. Yapay zekâyla üretilmiş içerikler ve yalan haberler üzerine kısa bir görüş alışverişi yapılır (KB3.3).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler öğretmen rehberliğinde gruplara ayrılır ve etkileşimli tahtada verilen örnek üç haber incelenir. Gruplar, haberlerin hangisinin yapay zekâyla üretilmiş içerik ya da yalan haber olabileceğini medya okuryazarlığının temel ilkelerine göre sorgular (KB2.8, E3.9). Her grup, bu tür içerikleri ayırt etmek için adımlarını sıraladığı bir eylem planı hazırlar ve sınıfa sunar (MOY.1.3.c).

   MOY.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları bir medya içeriğini (haber, paylaşım, video) seçmeleri istenir. İçerik, medya okuryazarlığının temel ilkeleri ve dijital doğrulama araçları açısından değerlendirilir (OB2, KB2.10). Öğrenciler ulaştıkları çıkarımları yansıtıp eşleriyle paylaşır; böylece araştırmacı ve sorgulayıcı yönlerini fark eder (D3.3, SDB2.2; MOY.1.3.c).

   MOY.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Bu çıkarımlar doğrultusunda gruplardan, dijital içerik yönetimini de içeren kapsamlı bir sunu hazırlamaları performans görevi olarak istenir. Sunuda içeriğin sorgulanma süreci, kullanılan doğrulama araçları ve elde edilen çıkarımlar yer alır. Hazırlanan sunular dereceli puanlama ölçeğiyle değerlendirilmek üzere sınıfa sunulur (MOY.1.3.c).

   MOY.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Sunular performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden bir medya içeriği hakkındaki çıkarımlarını hangi ilkelere dayandırdıklarını söylemeleri istenir. Öz değerlendirme formuyla her öğrenci, medya içeriklerini sorgulama ve çıkarımlarını yansıtma becerisini gözden geçirir (MOY.1.3.c).

   MOY.1.3

Sınıf defteri: MOY.1.3 Medya okuryazarlığının temel ilkelerini kullanarak medya içerikleri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, medyada gördüğü bir bilgiyi doğru sanıp başkalarıyla paylaşan ya da sonradan yanlış olduğunu fark eden öğrencilerden yaşadıkları durumu kısaca anlatmalarını ister. Birkaç yanıt dinlendikten sonra medyada ulaşılan her bilginin doğru olmayabileceği vurgulanır. Dersin amacı duyurulur: Bu derste medyadaki bilgilerin doğru ya da yanlış olabileceği örneklerle incelenecek ve doğru bilgiye ulaşmak için sorular geliştirilecektir (KB2.8).

   MOY.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada aynı fotoğrafın kullanıldığı iki farklı haber örneğini yan yana gösterir. Öğrenciler ikili çalışarak fotoğrafın iki haberde nasıl farklı anlamlar kazandığını belirler; haberlerin başlık, alt yazı ve içerik farklarını karşılaştırır (KB2.7, OB4). Tek bir görselle birbirinden tamamen farklı içeriklerin kurgulanabildiği sınıfta tartışılır; bu örnekler üzerinden medyadaki bilginin doğru ya da yanlış olabileceği tanımlanır (MOY.2.1.a).

   MOY.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere eksik veya bağlamından koparılmış iki haber örneği sunulur. Öğrenciler, bilginin nasıl çarpıtıldığını belirleyerek haberleri doğru ve yanlış bilgi yönüyle inceler; iki haber arasındaki farkları not eder (E3.10, OB1). Gruplar hâlinde haberin kaynağı, tarihi ve bağlamı hakkında sorulabilecek sorular listelenir (MOY.2.1.b).

   MOY.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, dijital teyit araçlarıyla doğru bilgiye ulaşma adımlarını etkileşimli tahtada birlikte uygular. Öğrencilerden teyit adımlarının her biri için “Bu bilgi nereden geliyor?” gibi birer soru yazmaları istenir. Sorular paylaşılarak bilgiyi akıl süzgecinden geçirmenin ve doğruluk ile dürüstlüğün önemi tartışılır (D3.3, D6.2) (MOY.2.1.b).

   MOY.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bir haber örneği seçerek bilginin doğru ya da yanlış olabileceğini gösteren bir gerekçe ve bu bilgiyle ilgili en az iki soru yazmaları istenir. Öğretmen, çalışmaları Kontrol Listesi ile değerlendirir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak bilgiye sorgulayıcı bakma konusundaki durumlarını yansıtır (KB2.15). Yazılan sorular sınıf panosunda toplanır (MOY.2.1.b).

   MOY.2.1

Sınıf defteri: MOY.2.1 Medyada ulaşılan bilgilerin güvenilirliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, sosyal medyada ya da bir haber sitesinde karşılaşılan bir haberin doğru olup olmadığının nasıl anlaşıldığını sorar. Önceki derste doğru ve yanlış bilginin örnekler üzerinden tanımlandığı hatırlatılır; bu derste doğru bilgiye ulaşma yöntemlerine ilişkin sorular sorulacağı ve bilgi toplanacağı duyurulur (KB2.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada geleneksel medyadan (gazete, televizyon) ve yeni medyadan birer haber örneği gösterir. Öğrencilerden ödev süreçlerinde genel ağda başvurdukları kaynakları, medya tarama yöntemlerini ve doğru bilgiye ulaşmada dikkat ettikleri unsurları paylaşmaları istenir (E3.8, OB1). Gruplar hâlinde, doğru ve yanlış bilgiyle karşılaşıldığında izlenecek yöntemlere ilişkin en az üç soru yazılır ve sınıfla paylaşılır (KB2.8, MOY.2.1.b).

   MOY.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, medyadan elde edilen haberlerin farklı kaynaklardan araştırılabileceğini ve öncekilerle karşılaştırılabileceğini belirtir; öğrencileri güvenilir bilgiye ulaşma konusunda yönlendirir (E1.6, D3). Gruplar, ders kitabı ile yazılı, görsel ve dijital kaynaklarda doğru ve yanlış bilgiyi ayırt etme yöntemlerini tarar; buldukları yöntemleri kaynak adıyla not eder (OB2, KB2.6, MOY.2.1.c).

   MOY.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, buldukları yöntemleri farklı kaynaklar arasında karşılaştıran bir tablo hazırlar; tabloda kaynak, yöntem ile tekzip ve RTÜK gibi başvuru yolları yer alır. Her grup tablosunu etkileşimli tahtada sunar, diğer gruplar eksik gördükleri yöntemleri ekler (KB2.7, MOY.2.1.c).

   MOY.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bilgi toplama sürecini Kontrol Listesi ile gözden geçirmeleri istenir; kaç farklı kaynaktan yöntem toplandığı ve yöntemlerin kaynakla eşleştirildiği işaretlenir. Öğretmen, Eşleştirme Soruları ile yöntem ve kaynak eşleşmelerini yoklar. Öğrenciler, bilgi toplamadaki güçlü yönlerini Öz Değerlendirme Formu ile belirler (KB2.15).

   MOY.2.1

Sınıf defteri: MOY.2.1 Medyada ulaşılan bilgilerin güvenilirliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda medyadaki bilgilerin doğru ya da yanlış olabileceğinin örneklerle tanımlandığını ve doğru bilgiye ulaşma yöntemleriyle ilgili soruların sorulduğunu hatırlatır. İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinilerek doğru bilgi edinmenin bireyin hak ve sorumluluklarını bilmesindeki yeri sorulur. Dersin amacı, doğru ve yanlış bilgiyi ayırt etme yöntemleri hakkında bilgi toplamak ve bu bilgileri değerlendirmektir.

   MOY.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden doğru ve yanlış bilgiyi ayırt etme yöntemleriyle ilgili ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki içerikten bilgi toplayarak yöntemleri listelemeleri istenir (KB2.6) (MOY.2.1.c). Elde edilen yöntemler sınıf ortamında tartışmaya açılır; öğrenciler topladıkları bilgileri analiz ederek değerlendirir (E3.4, SDB2.1) (MOY.2.1.ç). Medyanın güvenilirliği konusunda RTÜK'ün denetleyici özelliğine değinilerek farkındalık oluşturulur (MOY.2.1.ç).

   MOY.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Medyanın güvenilir olmasının kitle iletişimine etkisi vurgulanır. Geleneksel ve yeni medyanın güvenilirlik konusundaki rolleri karşılaştırılır; sosyal medyanın yanlış kullanımının sonuçları örneklerle ele alınarak öğrenciler bilinçlendirilir (OB2, KB2.7) (MOY.2.1.ç).

   MOY.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Medyada yayınlanmış hatalı bir haber ve bu habere ilişkin yazılan tekzip metni etkileşimli tahtada okunur. Öğrencilerden tekzip metninden hareketle doğru bilgiye ulaşma yollarını keşfederek defterlerine yazmaları istenir (MOY.2.1.c). Her yolun güvenilirliği ölçütlerle değerlendirilir ve sınıfça tartışılır (MOY.2.1.ç).

   MOY.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Haftanın bulguları etkileşimli tahtada özetlenir; doğru bilgiye ulaşma yolları ve bunların değerlendirme sonuçları birlikte gözden geçirilir. Öğrencilerden bir yöntemin güvenilirliğini gerekçesiyle açıklamaları istenir. Eşleştirme Soruları ile yöntem ve güvenilirlik ölçütü eşleştirilir; Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile Performans Görevi'ndeki değerlendirmeler öğrenme kanıtı olarak toplanır (MOY.2.1.ç).

   MOY.2.1

Sınıf defteri: MOY.2.1 Medyada ulaşılan bilgilerin güvenilirliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada sonradan tekzip edilen, indirim kampanyasına ilişkin bir haber örneği gösterir. Öğrencilerden haberin doğru mu yanlış mı olabileceğine dair ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Önceki haftalarda öğrenilen doğrulama yöntemlerinin bu derste değerlendirileceği ve bilginin güvenilirliğine ilişkin çıkarımlara dönüştürüleceği belirtilir (OB1). Yanlış bilgiyi yaymamanın dürüstlükle ilişkisine kısaca değinilir (D6).

   MOY.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, öğrencilere yalan haberleri ayırt etmeye ve medyada ulaştığı bilgileri doğrulamaya yönelik neler yapabileceğine ilişkin performans görevi verir. Öğrenciler ikişerli çalışarak ders kitabındaki ve daha önce topladıkları doğrulama yöntemlerini (kaynağa bakma, tekzip, RTÜK denetimi gibi) örnek bir haber üzerinde karşılaştırır, hangi yöntemin daha güvenilir sonuç verdiğini gerekçeleriyle değerlendirir (KB2.7, E3.10) (MOY.2.1.ç).

   MOY.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, değerlendirdikleri yöntemleri yeni bir medya örneğine uygular. Haberin kaynağı, tarihi ve kanıtları sorgulanır, bulgular tabloya yazılır (E3.8). Her öğrenci, bilginin doğruluğu ve güvenilirliği hakkında gerekçeli bir çıkarım cümlesi yazar (E3.4) (MOY.2.1.d).

   MOY.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, 'Medyada doğru bilgiye ulaşma adımları' konulu poster ya da afiş hazırlar. Üründe en az bir çıkarım, bir doğrulama yöntemi ve görsel öğe yer alır (OB4). Ürünler, dereceli puanlama ölçeği kullanılarak değerlendirilir (E3.3) (MOY.2.1.d).

   MOY.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Posterler sınıfta sergilenir; her grup çıkarımını bir cümleyle sunar. Öğrenciler Dereceli Puanlama Anahtarı ile bir başka grubun ürününü değerlendirir, ardından Öz Değerlendirme Formunda bilginin doğruluğuna nasıl karar verdiklerini yazar (KB2.15). Öğretmen, bilginin güvenilirliğine ilişkin çıkarımların ölçütlere dayanması gerektiğini vurgulayarak haftanın çalışmasını toparlar (MOY.2.1.d).

   MOY.2.1

Sınıf defteri: MOY.2.1 Medyada ulaşılan bilgilerin güvenilirliğini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden bir günde ekranla geçirdikleri süreyi tahmin ederek parmaklarıyla göstermeleri istenir. Öğretmen, etkileşimli tahtada ekran kullanım süresi ve sağlıklı ekran kullanım süresi kavramlarını sorar. Bu derste öğrencilerin kendi ekran kullanım sürelerini gözden geçirecekleri belirtilir (SDB1.1). Sürecin dürüstlük ve açık fikirlilikle yürütüleceği vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ekran kullanım süresini belirlemek üzere öğrencilere bir form verir. Öğrencilerin formu günlük yaşamlarından yola çıkarak objektif bir şekilde doldurması sağlanır. Süreçte doğruluk ve dürüstlük ilkelerine (D6.2) bağlı kalmanın önemi vurgulanır (E3.5). Öğrenciler formu tamamlayıp günlük ekran sürelerini toplar (MOY.2.2.a).

   MOY.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler form sonuçlarını değerlendirir ve günlük ortalama ekran sürelerini hesaplar. Öz değerlendirme yaparak kendi ekran kullanım sürelerini gözden geçirirler (SDB1.2). Gönüllü öğrenciler fark ettikleri bir noktayı sınıfla paylaşır (MOY.2.2.a).

   MOY.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, sağlıklı ekran süreleriyle ilgili tablo, şekil, grafik ve diyagram gibi görseller sunar; öğrencilerden bu görsellerden veri toplamaları istenir (OB4, KB2.6). Görsellerden yararlanarak sağlıklı ekran kullanım süreleri fark edilir. Öğrenciler formdaki verilerini (OB7) topladıkları bilgilerle kıyaslayarak kendi kullanımlarına ilişkin hesaplamalar yapar ve öz denetim becerilerini harekete geçirir (MOY.2.2.a).

   MOY.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kendi ekran kullanım süresine ilişkin hesaplarını ve fark ettikleri sağlıklı süreyi yazar. Öğretmen, Kontrol Listesi ile formun doğru doldurulup doldurulmadığını denetler. Performans Görevi olarak alınan bu çalışma Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (MOY.2.2.a).

   MOY.2.2

Sınıf defteri: MOY.2.2 Ekran bağımlılığını fark ederek sağlıklı ekran kullanım süresini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, yılbaşı tatili öncesinde ekran başında geçen sürenin artabileceğini belirtir ve 'Ekran kullanımı günlük yaşamı nasıl etkiler?' sorusunu sorar. Birkaç yanıt alınır. Dersin amacının, ekran bağımlılığı belirtilerine dayanarak çıkarım yapmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, bilinçli dijital vatandaşlığın bir gereği olarak ekran bağımlılığından kaçınmanın ve bağımlılıkla mücadele etmenin önemini vurgular (SDB1.1, D13.3, KB2.7). Öğrenciler, daha önce incelenen ekran kullanım süresi raporlarını ders kitabındaki ekran bağımlılığı belirtileriyle karşılaştırır ve kendi kullanımlarında görülen belirtileri listeler (MOY.2.2.b). Listeler ikili olarak paylaşılır.

   MOY.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, belirti listelerine dayanarak ekran bağımlılığının etkileri ve bunlarla mücadele yöntemleri hakkında çıkarımlarda bulunur ve defterlerine yazar (MOY.2.2.b). Çıkarımlar, dayanak aldıkları belirtiler gösterilerek gruplarda paylaşılır (KB2.8, E3.8).

   MOY.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, ekran sürelerini düzenlemenin aileyle geçirilen zamanı artıracağını vurgular; öğrenciler ekran sürelerinin aile içi iletişime etkisini fark eder (D2.3). Öğrenciler isterlerse kendi ekran kullanım verilerini pasta grafiğinde gösterip arkadaşlarıyla paylaşır ve grafikten ulaştıkları çıkarımı bir cümleyle yazar (E3.3, MOY.2.2.b).

   MOY.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, ekran bağımlılığı belirtilerini ve bunlara dayanan çıkarımları Eşleştirme Soruları ile eşleştirir. Ardından Öz Değerlendirme Formu doldurularak çıkarım yapabilme düzeyi gözden geçirilir. Öğretmen, belirtilerden çıkarım yapmanın sağlıklı ekran kullanımına katkısını vurgulayarak dersi toparlar.

   MOY.2.2

Sınıf defteri: MOY.2.2 Ekran bağımlılığını fark ederek sağlıklı ekran kullanım süresini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde yapılan ekran kullanım süresi çalışmalarını ve ekran bağımlılığı belirtilerine dayanan çıkarımları etkileşimli tahtada kısaca özetler. Öğrencilerden çıkarımlarının ne kadar tutarlı olduğunu düşünmeleri istenir. Dersin amacının bu çıkarımları değerlendirmek olduğu belirtilir (KB2.15).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önceki derslerde yaptıkları çıkarımları gözden geçirmeleri istenir. Öğretmen, ekran bağımlılığıyla mücadele yöntemlerini içeren bir öneri listesi oluşturmalarını ister. Öneriler ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırılarak çıkarımların desteklenip desteklenmediği tartışılır (KB2.15; MOY.2.2.c).

   MOY.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, ekran bağımlılığıyla ilgili bir örnek olayı etkileşimli tahtada paylaşır. Öğrenciler olaydaki kişinin davranışlarını ekran bağımlılığı belirtileri açısından inceler ve olaydan hareketle çıkarımlarını yazar (KB2.8; MOY.2.2.c).

   MOY.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden örnek olaydan hareketle kendi ekran kullanım sürelerini planlamaları istenir (SDB1.2). Zamanı verimli kullanan ve imkânları doğru değerlendiren bilinçli bir tüketici olmanın önemi üzerinde durulur (D17.1). Öğrenciler hazırladıkları plana göre ekran bağımlılığıyla ilgili çıkarımlarını değerlendirir (MOY.2.2.c).

   MOY.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler hazırladıkları ekran kullanım planlarını ikili gruplarda paylaşır; çalışmalar Kontrol Listesi ile gözden geçirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak çıkarımlarının planlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü yazmaları istenir. Öğretmen, çıkarımların nasıl değerlendirildiğini sorar (MOY.2.2.c).

   MOY.2.2

Sınıf defteri: MOY.2.2 Ekran bağımlılığını fark ederek sağlıklı ekran kullanım süresini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada bir haber sitesinin öneri listesi ve yapay zekâ ile üretildiği belirtilen bir görsel gösterilerek öğrencilere bunların nasıl oluşturulmuş olabileceği sorulur. Bir önceki haftada çalışılan sağlıklı ekran kullanım süreleri kısaca hatırlanır. Bu derste yapay zekâ kavramının medyadaki kullanım alanlarının tanımlanacağı ve merak edilen soruların oluşturulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, görsel kaynakları (fotoğraf, resim) ve dijital içerikleri etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden hangilerinde yapay zekâ kullanılmış olabileceğini ipuçlarıyla tahmin etmeleri istenir. Yapay zekâ kavramı sınıfça öğrencilerin kendi cümleleriyle tanımlanır. Haber önerisi, otomatik altyazı ve görsel üretimi gibi örnekler öğrencilerin medyada karşılaştıkları yerlerle eşleştirilir (MOY.3.1.a).

   MOY.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen rehberliğinde gruplara ayrılan öğrenciler, yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan yapay zekânın medyadaki kullanım alanlarını (haber üretimi, veri analizi, izleyici davranışları, içerik yönetimi vb.) araştırır (OB1, OB2, SDB2.2, KB2.6). Her grup bulduğu kullanım alanlarını kısa tanımlarla tahtadaki ortak tabloya yazar (MOY.3.1.a).

   MOY.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, yapay zekânın medya dünyasındaki işlevi ve medyanın bu teknolojiyi nasıl şekillendirdiği üzerine tartışma soruları yöneltir (E3.4). Öğrencilerden yapay zekânın medyanın üretim sürecinde ve içerik dağıtımında getirdiği değişimlere ilişkin merak ettikleri konuları, medya içerikleri ve kullanıcıları üzerindeki etkiye dair soru cümleleri olarak yazmaları istenir (E1.1) (MOY.3.1.b).

   MOY.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup yazdığı sorulardan birini sınıfa okur; öğretmen ortak tabloyu ve soruları tahtada özetleyerek kullanım alanlarıyla soruların ilişkisini gösterir. Öğrenciler Kontrol Listesi ile tablonun eksiksizliğini, Öz Değerlendirme Formu ile sorularının medya içeriklerini ve kullanıcıları ele alıp almadığını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkısını değerlendirir (MOY.3.1.b).

   MOY.3.1

Sınıf defteri: MOY.3.1 Yapay zekâ kavramının medya üzerindeki etkisini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada yapay zekâ yardımıyla hazırlanmış bir haber başlığı ya da görseli gösterir. Öğrencilerden bu içeriğin güvenilir olup olmadığına ilişkin düşüncelerini söylemeleri ve bunu nasıl anlayabilecekleri üzerine tartışmaları istenir (KB2.8). Bu derste yapay zekânın medya içerikleri ve kullanıcıları üzerindeki etkisine dair soru sorulacağı, bilgi toplanacağı ve bilgilerin doğruluğunun farklı kaynaklarla karşılaştırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, bir haberin yapay zekâ tarafından nasıl analiz edilebileceğine ya da yönlendirilebileceğine ilişkin örnekleri tahtada gösterir; öğrencilerden bu örneklerin medya içeriklerine ve kullanıcılarına etkisiyle ilgili sorular yazmaları istenir (MOY.3.1.b). Öğrenciler ders kitabından ve yönlendirildikleri kaynaklardan yapay zekânın medyada kullanım biçimleriyle ilgili bilgi toplar, bulduklarını değerlendirerek kaydeder (E3.1, E3.6) (MOY.3.1.c).

   MOY.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler topladıkları bilgileri en az iki farklı kaynakla karşılaştırır. Haberin doğruluğu ve yapay zekânın süreçteki rolü temel alınarak hangi bilgilerin doğrulandığı, hangilerinin doğrulanamadığı belirlenir ve gerekçesi yazılır (MOY.3.1.ç).

   MOY.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yapay zekâ kullanılan ve kullanılmayan birer medya içeriği karşılaştırılır; doğruluk, kaynak belirtme ve yapay zekânın rolü açısından farklar tabloya yazılır (MOY.3.1.ç). Dijital dünyada nezaket, millî ve manevi değerlere saygı ve bunları koruma bilinciyle (D14.1, D14.3) tablodaki bilgiler farklı kaynaklarla yeniden sınanır ve sınıfa sunulur (MOY.3.1.ç).

   MOY.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, sordukları soruları ve topladıkları bilgilerin doğrulanma durumunu kontrol listesiyle gözden geçirir. Öğretmen, grupların karşılaştırma çalışmasını gözlem formuyla değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda 'Hangi bilgiyi hangi kaynakla doğruladım?' sorusunu yanıtlamaları istenir (KB2.15). Gerekirse eşleştirme soruları ile bilgilerin kaynaklarla eşleşmesi yoklanır.

   MOY.3.1

Sınıf defteri: MOY.3.1 Yapay zekâ kavramının medya üzerindeki etkisini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde yapay zekâ ile ilgili toplanan bilgileri hatırlatır ve 'Medyada karşılaşılan her bilgi doğru mudur?' sorusunu sorar. Öğrencilerin görüşleri alınır. Dersin amacının toplanan bilgilerin doğruluğunu farklı kaynaklarla karşılaştırarak değerlendirmek ve yapay zekânın medya üzerindeki etkisi hakkında çıkarım yapmak olduğu açıklanır (E3.4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin önceki derslerde yapay zekâ ile medya içerikleri arasındaki ilişkiye dair topladığı bilgi notları sınıfa getirilir. Gruplar hâlinde her bilginin doğruluğu ders kitabı ve en az bir ek kaynakla karşılaştırılır; tutarlı ve tutarsız bilgiler tabloya işlenir. Bu çözümleme ve değerlendirme sürecinde güçlü eleştirel düşünme becerileri geliştirilir (KB3.3) (MOY.3.1.ç).

   MOY.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada önerilen içerik örnekleri incelenerek algoritmaların dijital ortamda karşılaşılan içerikleri filtreleyen ve yönlendiren yapılar olduğu fark edilir. Öğrenciler bu konuda topladıkları iki bilginin doğruluğunu farklı kaynaklarla karşılaştırarak değerlendirir (KB3.3) (MOY.3.1.ç).

   MOY.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, algoritmaların yalnızca bir araç olmadığını, aynı zamanda izleme alışkanlıklarını yönlendiren bir yönetici gibi çalıştığını örneklerle fark ettirir (KB3.3). Öğrenciler bireysel olarak 'Yapay zekâ medya içeriklerini ve kullanıcıları nasıl etkiliyor?' sorusuna kanıtlara dayanan iki çıkarım cümlesi yazar; çıkarımlar eşlerle paylaşılır (KB2.10) (MOY.3.1.d).

   MOY.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çıkarım cümlelerini sınıfla paylaşmaları istenir; Tanılayıcı Dallanmış Ağaç ile 'Bilgi doğrulandı mı, kaynaklar tutarlı mı, çıkarım kanıta dayalı mı?' adımları tahtada gözden geçirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kaynakları karşılaştırma ve çıkarım yapma becerilerini değerlendirir (KB2.15). Eşleştirme Soruları ile algoritma ve dijital ayak izi kavramları kontrol edilir.

   MOY.3.1

Sınıf defteri: MOY.3.1 Yapay zekâ kavramının medya üzerindeki etkisini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Medya ve Yapay Zekâ konusunu kısaca hatırlatır ve öğrencilere “Bir gün içinde hangi uygulamaları, siteleri ve içerikleri kullandınız?” sorusunu yöneltir. Öğrencilerden birkaç örnek vermeleri istenir. Etkileşimli tahtada dersin başlığı gösterilerek bugün günlük medya kullanım deneyimlerinin gözden geçirileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler genel ağda yaptıkları etkinlikleri, en çok çevrim içi oldukları alanları ve arama kayıtlarını düşünerek dijital etkinliklerinin izlenebilir olduğu gerçeğini sınıfça tartışır. Öğretmen, etkileşimli tahtada örnekler göstererek tartışmayı yönlendirir ve Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) hakkında kısaca bilgi verir. Öğrencilerden izlenebilirliğe ilişkin ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (MOY.3.2.a).

   MOY.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kullandıkları uygulamaları, izledikleri içerikleri ve arama kayıtlarını içeren dijital geçmişlerini bireysel olarak gözden geçirmeleri istenir (OB2, SDB1.1). Haber bültenlerine üyelik, sosyal medyada içerik paylaşma, yorum yapma, çevrim içi alışveriş ve mobil uygulama izinleri başlıklarında kendi deneyimlerini defterlerine listelerler (E3.1, SDB1.2). Öğretmen, listeleri dolaşarak inceler (MOY.3.2.a).

   MOY.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikili gruplar hâlinde listelerini karşılaştırır ve paylaşım yaparken kendilerinin ve başkalarının özel yaşamının gizliliğine nasıl saygı gösterdiklerini anlatır (D8, SDB2.1). Öğretmen, kişisel veri güvenliği ile mahremiyet arasındaki ilişkiye dikkat çeker. Öğrencilerden başkalarının bilgilerini açık etmeden birer deneyimlerini sınıfa aktarmaları istenir (MOY.3.2.a).

   MOY.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak günlük medya kullanım deneyimlerini ne ölçüde gözden geçirebildiklerini işaretlemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile öğrencilerin listelerinde etkinlik başlıklarının yer alıp almadığını denetler. Ders, KVKK'nın amacının öğrenciler tarafından tek cümleyle özetlenmesiyle sonlandırılır.

   MOY.3.2

Sınıf defteri: MOY.3.2 Dijital ayak izinin medyada nasıl kullanıldığını fark ederek günlük…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kullanıcının yıllar önce paylaştığı bir içeriğin sonradan karşısına çıktığı kısa bir senaryo sunar. Öğrencilerden bu durumda neler yaşanabileceğini tahmin etmeleri istenir. Önceki derste gözden geçirilen medya kullanım deneyimlerinin bu derste dijital ayak izi hakkında çıkarım yapmak için kullanılacağı belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden son bir haftada kullandıkları medya ortamlarını ve bu ortamlarda bıraktıkları izleri (paylaşım, beğeni, yorum, arama kaydı) listelemeleri istenir. Dijital ayak izinin bireyin çevrim içi dünyadaki özgeçmişi gibi işlediği örneklerle tartışılır; bu izlerin gelecekteki olası yansımaları üzerine çıkarımlar yapılır (MOY.3.2.b, KB2.8). Çıkarımlar etkileşimli tahtadaki ortak tabloya yazılır (KB2.10).

   MOY.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'unutulma hakkı'nı, üstün bir kamu yararı olmadığı sürece kişisel verilerin silinmesini ve unutulmasını isteme hakkı olarak tanıtır. Bu hak, hak arama bilinci ile adalet ve kişisel mahremiyet değerleri çerçevesinde sınıfta değerlendirilir (D1.1, D8.2). Öğrencilerden bu hakka hangi durumlarda başvurulabileceğine ilişkin çıkarımlarını paylaşmaları istenir (MOY.3.2.b).

   MOY.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'Genel ağda paylaştığın bir içeriğin gelecekteki etkilerini düşündün mü?' temalı kısa bir metin yazmaları ya da dijital ayak izinin olumlu ve olumsuz yönlerini anlatan bir afiş tasarlamaları istenir. Çalışmalarda kendi medya kullanım deneyimlerinden çıkarılan sonuçlara yer verilir (OB2, SDB3.3). Tamamlanan çalışmalar sınıfta sergilenir (MOY.3.2.b).

   MOY.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Metinler ve afişler eşlerle değiştirilir; Akran Değerlendirme Formu ile çıkarımların deneyimlere dayanıp dayanmadığı işaretlenir. Öğretmen Kontrol Listesi'ni kullanarak çalışmaları gözden geçirir, öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurmaları istenir. Dijital ayak izi hakkında ulaşılan çıkarımlar tek cümleyle özetlenerek ders toparlanır (MOY.3.2.b).

   MOY.3.2

Sınıf defteri: MOY.3.2 Dijital ayak izinin medyada nasıl kullanıldığını fark ederek günlük…; değerlendirme