T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerin günlük yaşamlarında yer aldıkları çeşitli sosyal çevreler ve bu çevrelerde üstlendikleri görevlerle ilgili ön bilgileri aktarılır. Gruplar, hak, rol ve sorumluluk kavramları üzerinde durularak dersin içeriği tanıtılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilerden yakın çevrelerinde, okullarında ve sınıflarında dâhil oldukları grupları incelemeleri ve bu gruplardaki rollerini yazılı olarak listelemeleri istenir (E1.1, OB1). Ortaokula geçişle birlikte bu gruplardaki rollerindeki değişimler vurgulanır; listenin ardından rollerin getirdiği hak ve sorumluluklar üzerine tartışma yapılır.

   SB.5.1.1
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerle akvaryum veya küçük grup teknikleri kullanılarak dâhil oldukları gruplardaki rollerin hak ve sorumluluk açısından karşılaştırılması sağlanır (SDB2.3). Elde edilen bilgiler bir karşılaştırma tablosuna kaydedilir (KB2.7, OB1).

   SB.5.1.1
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler; aile, arkadaş, okul ve sosyal sorumluluk grupları olarak ayrılır; önceden hazırlanmış rol kartlarıyla canlandırma yaparlar (E2.1, E2.2, E2.3). Canlandırma sonrası rollerle ilgili duygu ve düşünceler ifade edilir (SDB2.3) ve dâhil olunan gruplar ile roller arasındaki ilişki görsel veya yazılı olarak ifade edilir (D16).

   SB.5.1.1
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin canlandırma süreçleri gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilir. Dâhil olunan grupların bireyin kimliği ve toplumsal yaşamdaki sorumlulukları üzerindeki etkileri üzerine genel bir değerlendirme yapılır.

   SB.5.1.1

Sınıf defteri: SB.5.1.1 Dâhil olduğu gruplar ve bu gruplardaki rolleri arasındaki ilişkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere farklı kültürlerin zenginliklerini içeren görseller sunulur. Kültürel özelliklere saygı duymanın toplumsal birliktelik üzerindeki etkileri üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır (E1.1, D14). Ülkemizin ve KKTC'nin ortak kültürel değerleri hatırlatılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilere Türkiye, KKTC ve farklı ülkelerin sanat, müzik, yemek, giyim ve geleneklerini içeren yazılı, görsel (OB4) ve dijital kaynaklar (OB2) sunulur. Sunulan bu materyaller üzerinden farklı kültürlere ait özellikler incelenir (OB1). Öğrencilerden bu kültürel çeşitliliğin toplumdaki yerini yorumlamaları istenir (KB2.14).

   SB.5.1.2
3. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   İncelenen kültürel özellikler bir sınıflandırma tablosuna kaydedilir (KB2.5). Ülkemizin ve farklı ülkelerin özellikleri benzerlik ve farklılık açısından karşılaştırılır (KB2.7). KKTC ile olan tarihî ve kültürel bağlar bu kapsamda analiz edilir (KB2.4).

   SB.5.1.2
4. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; farklı kültürlere sahip insanların bir arada yaşadığı durumları içeren senaryolar verilir. Öğrencilerden bu senaryolardaki sosyal sorunları önleme (SDB3.2) ve çözüm üretme süreçlerini el kuklalarıyla canlandırmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2, E2.1).

   SB.5.1.2
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini ifade ettikleri süreç gözlem formu ve karşılaştırma tablosu ile değerlendirilir (SB.5.1.2). Farklı kültürlerin zenginliklerinin toplumsal barışa katkısı üzerine kısa bir tartışma yapılır.

   SB.5.1.2

Sınıf defteri: SB.5.1.2 Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere farklı kültürlerin zenginlikleri üzerine görsel kaynaklar üzerinden sorular yöneltilir. Kültürel özelliklere saygı duymanın birlik ve beraberliğe katkısı üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılarak konuya giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilerden ipli kukla veya gölge oyunu teknikleri kullanılarak farklı kültürel değerlere sahip kişilerin etkileşimini konu alan kısa birer canlandırma yapmaları istenir (E2.1, E2.2, E2.3, SDB2.2). Canlandırılan durumlardan hareketle insanların farklılıklarıyla kabul edilmesinin gerekliliği ve kültürel özelliklere saygı duymanın önemi üzerinde tartışılır (D15.1).

   SB.5.1.2
3. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar halinde çalışarak kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini gösteren yazılı, görsel veya dijital ürünler tasarlamaları istenir (E3.3, OB2, OB4). Tasarım sürecinde farklı toplumların kültürlerine saygılı olmanın önemi ve milli değerlerin yaşatılmasında sorumluluk üstlenilmesi vurgulanır (OB5, OB6).

   SB.5.1.2
4. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tarafından hazırlanan ürünler sınıf önünde sunulur. Sunumlar sırasında öğrencilerin farklı inanç ve kültürlere saygı duymasının toplumsal birlikteliğe katkısı üzerine tartışmalar yürütülür (D14.3, D19.3). Süreç sonunda çalışma kâğıdı üzerinden bireysel değerlendirme yapılır.

   SB.5.1.2
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin ürettikleri ürünler ve sunumlar üzerinden kültürel özelliklere saygı duymanın toplumsal barışa etkileri özetlenir. Bir karşılaştırma tablosu kullanılarak farklı kültürlerin ortak değerleri ve bireysel farkları üzerinde durulur. Öğrenilen kavramların (saygı, sorumluluk, birlik) günlük yaşamdaki karşılıkları üzerine kısa bir değerlendirme yapılır.

   SB.5.1.2

Sınıf defteri: SB.5.1.2 Kültürel özelliklere saygı duymanın birlikte yaşamaya etkisini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden toplumsal birliğin önemine dair görsel kaynaklar üzerinden sunulan görselleri incelemeleri ve dayanışmanın bu birlik üzerindeki etkilerini tartışmaları istenir (OB4, E1.1). Yardımlaşma kavramının günlük hayattaki karşılıkları üzerine kısa bir beyin fırtınası gerçekleştirilir.

2. Keşfetme35 dk

   Yazılı ve görsel kaynaklar ile dijital içerikler kullanılarak yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine dair örnekler incelenir (OB1, OB2). Öğrencilerden bu incelemelerden hareketle yakın çevreden ve günlük hayattan somut örnekler sunmaları istenir (KB2.14).

   SB.5.1.3
3. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Örnek olay yöntemi kullanılarak yardımlaşma faaliyetlerinin toplumsal birliği sürdürmeye etkileri sorgulanır (SB.5.1.3.a). Öğrencilerden bu faaliyetlerin bireysel ve toplumsal sonuçları üzerine çıkarımlar yapmaları istenir (KB2.4).

   SB.5.1.3
4. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ayrılan öğrenciler, sosyal sorumluluk projesi kapsamında görev paylaşımı yaparak birer eylem planı oluşturur (SDB2.2). Her öğrenci; yönetici, ihtiyaç saptama veya kampanya sorumlusu gibi roller üstlenerek fikirleri müzakere eder ve eyleme dönüştürür (SB.5.1.3.c, d, e, f).

   SB.5.1.3
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları sosyal sorumluluk projelerini sunmaları istenir. Projeler, önceden belirlenen dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi kullanılarak değerlendirilir (SDB3.3). Yardımlaşma faaliyetlerinin toplumsal birlik üzerindeki etkileri üzerine genel bir değerlendirme yapılır.

   SB.5.1.3

Sınıf defteri: SB.5.1.3 Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden toplumsal birliğin korunmasında yardımlaşma ve dayanışmanın önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Geçmiş deneyimler ve çevresel gözlemler üzerinden dayanışma kavramı tartışılır (E1.1, D20).

2. Keşfetme35 dk

   Kurumlarca yürütülen örnek projeler incelenerek; çocuk, yaşlı veya okul odaklı sosyal sorumluluk proje fikirleri üretmeleri istenir (E3.3, SDB3.2). Öğrenciler kendi deneyimlerinden yola çıkarak toplumsal birliği güçlendirecek somut öneriler geliştirirler.

   SB.5.1.3
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Üretilen fikirler sınıf içinde müzakere edilir (SDB2.1). 'Güçlü ve Zayıf Yönler' tablosu doldurularak fikirlerin zayıf yönleri için alternatif çözümler geliştirilir.

   SB.5.1.3
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Müzakere edilen fikirlerden biri ortak kararla seçilerek tasarıya dönüştürülür. Seçilen proje, veli ve idare gözetiminde eyleme dönüştürülmek üzere planlanır (OB6, E2.2, E2.3).

   SB.5.1.3
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin geliştirdikleri projelerin toplumsal birliğe katkılarını tartışmaları istenir. Süreç sonunda oluşturulan fikirlerin ve müzakere aşamalarının değerlendirildiği bir kontrol listesi üzerinden geri bildirim alınır.

   SB.5.1.3

Sınıf defteri: SB.5.1.3 Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden toplumsal birlik ve dayanışmanın önemine dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Yardımlaşma faaliyetlerinin bireylere ve topluma kattığı değerler üzerinde durularak dersin amaçları aktarılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilerden gruplar halinde toplumsal yardımlaşma faaliyetlerini sorguladıkları (SB.5.1.3.a) ve bu süreçte sorumluluk bilinci geliştirdikleri (D16.2) bir broşür tasarlamaları istenir. Tasarlanan broşürlerde dayanışmanın toplumsal bağları nasıl güçlendirdiği vurgulanır (D20.3). Hazırlanan materyallerin okul içinde paylaşılacağı belirtilerek süreç görselleştirilir (OB4).

   SB.5.1.3
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf içerisinde bir sosyal medya panosu oluşturulur (E3.3). Öğrencilerden dayanışma içinde hareket etmeyi ve fedakârlık içeren iyiliksever davranışları içeren fikirler üretmeleri (SB.5.1.3.ç) istenir. Bu süreçte millî ve manevi değerlerin gözetilmesi sağlanır (D14.3).

   SB.5.1.3
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden yaşadıkları ilin göreceli konum özelliklerini belirleyip (SB.5.2.1.a) görselleştirerek özetlemeleri (SB.5.2.1.c) istenir. Görsel materyaller üzerinden kültürel ögelerin sınıflandırılması sağlanır (KB2.5). Hazırlanan çalışmaların yerel medya veya okul gazetesi için uygun hale getirilmesi yönünde yönerge verilir.

   SB.5.2.1
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları broşür ve sosyal medya panosu çalışmaları, dereceli puanlama anahtarı (Puanlama Anahtarı) kullanılarak değerlendirilir. Toplumsal dayanışma ile yerel konumun önemine dair çıkarımlar yapılarak ders sonlandırılır.

   SB.5.1.3SB.5.2.1

Sınıf defteri: SB.5.1.3 Toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma…; SB.5.2.1 Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası'na kısaca değinir. Öğrencilerden Türkiye haritasında yaşadıkları ili ve komşu illeri göstermeleri istenir. Önceki derslerde belirlenen göreceli konum özelliklerinin bu derste tablo, harita ya da bilgi kartıyla görselleştirileceği ve sözlü olarak özetleneceği açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve görsel kaynaklardaki örnek tablo, dilsiz harita ve bilgi kartlarını incelemeleri istenir (OB1, OB4). Bu örneklerin hangi bilgileri nasıl gösterdiği karşılaştırılır (KB2.7). Her biçimin güçlü yönleri tartışılır ve öğrenciler kendi illeri için kullanacakları biçimi seçer (SB.5.2.1.b).

   SB.5.2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler harita / atlas ve etkileşimli tahtadaki dijital içerikten yararlanarak yaşadıkları ilin yeryüzü şekillerini, su kaynaklarını, tarihî mekânlarını ve komşu illerini yeniden tarar (OB2, KB2.6). Bilgiler ders kitabıyla karşılaştırılarak doğrulanır (E3.4) ve seçilen biçime uygun taslak olarak not edilir (SB.5.2.1.b).

   SB.5.2.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden verilen kaynaklardan hareketle yaşadıkları ilin yeryüzü şekillerine, su kaynaklarına, önemli tarihî mekânlarına ve komşu illerine örnekler vermeleri istenir. Doğal güzelliklerin ve tarihî mekânların gelecek nesillere aktarılmasının önemi sınıfça konuşulur (D19.3). Örnekler tahtada listelenir (SB.5.2.1.b).

   SB.5.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bu örneklerden hareketle ilin göreceli konum özelliklerini tablo, Türkiye dilsiz mülki idare haritası ya da görsellerle desteklenmiş bilgi kartı hazırlayarak görselleştirmeleri istenir (E3.3). Öğretmen çalışmaları dolaşarak izler ve geri bildirim verir. Tamamlanan ürünler derecelendirme ölçeği ölçütlerine göre gözden geçirilir (SB.5.2.1.b).

   SB.5.2.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden kaynaklardan ve hazırladıkları görselleştirmelerden yola çıkarak ilin göreceli konum özelliklerini ikili gruplar hâlinde sırayla sözlü olarak özetlemeleri istenir (SDB2.1, OB1). Dinleyen öğrenci eksik ya da farklı gördüğü bilgiyi belirtir. Öğretmen sunumları gözlem formu ya da kontrol listesiyle izler (SB.5.2.1.c).

   SB.5.2.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Birkaç öğrenciden yaşadığı ilin göreceli konumunu görselleştirmesinden yararlanarak sınıfa özetlemesi istenir. Öğrenme kanıtı olarak görselleştirmeler derecelendirme ölçeğiyle, sözlü özetler gözlem formu ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden ölçütlere göre kendi çalışmalarını gözden geçirmeleri ve eksik buldukları bilgiyi tamamlamaları istenir.

   SB.5.2.1

Sınıf defteri: SB.5.2.1 Yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.5.2.2) kısa sorularla yoklanır; yaşadığı İlde Doğal ve Beşerî Çevredeki Değişim konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası (10-16Kasım) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilerden yaşadıkları ildeki doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimlerin etkileri ile ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.8). Öğrenciler verilen kaynakları tekrar inceleyerek merak ettikleri sorular doğrultusunda yaşadıkları ilde bulunan doğal ve beşerî çevrede geçmişten günümüze meydana gelen değişimin neden ve sonuçlarını ifade eder.

   SB.5.2.2
3. Uygulama55 dk

   Bu süreçte öğrencilerden yaşadığı ilde bulunan doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin sonuçlarını altı şapkalı düşünme tekniği ile ifade etmeleri istenebilir (SDB3.3). Ayrıca öğrencilerin gelecek nesillere daha temiz bir çevre bırakmak için su kaynakları, bitki örtüsü varlığı veya yerleşim alanları gibi çevresel faktörlerin korunması konusunda duyarlı olmaları sağlanır (D18.3). Bu aşamada “yeşil vatan” kavramına da değinilerek ülkemizin doğal varlıklarını korumanın önemi ile ilgili farkındalık kazandırılır (D19.3). Öğrenciler, bireysel veya grup hâlinde yaşadıkları ildeki doğal ve beşerî çevrede geçmişten günümüze meydana gelen değişimin neden ve sonuçlarını balık kılçığı diyagramında yazılı olarak ifade eder (SDB2.1).

   SB.5.2.2
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin neden ve sonuçlarını elde ettiği bilgilere dayanarak ifade eder" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.5.2.2

Sınıf defteri: SB.5.2.2 Yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevredeki değişimi neden ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada yaşanılan ile ait bir afet fotoğrafını gösterir ve öğrencilerden görüntüde gördüklerini bir cümleyle ifade etmelerini ister (OB4). Afetin insanların yaşamını ve çevreyi nasıl etkilediği sorulur, yanıtlar tahtaya yazılır. Dersin amacının, afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik bir farkındalık etkinliği planlamak ve uygulamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörderli gruplara ayrılır. Her gruba ders kitabından ve görsel kaynaklardan (fotoğraf, resim) seçilmiş, yaşanılan ilde görülme olasılığı bulunan doğa olaylarına ait örnek olaylar verilir. Gruplardan kaynaklardaki doğa olaylarını ve bunların afete dönüşmesinde insan etkisinin payını belirlemeleri istenir (OB1, OB4) (SB.5.2.3.a).

   SB.5.2.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan bulgularını doğa olayı, insan etkisi ve olası etki başlıklı üç sütunlu bir tabloya yazmaları istenir (KB2.6). Tablolar sınıfta paylaşılır. Öğretmen yönlendirmesiyle yaşanılan il için riski en yüksek iki afet belirlenir ve sınıfça ortak bir listeye yazılır (SB.5.2.3.a).

   SB.5.2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar dijital kaynaklardan, örnek olaylardan ve AFAD İl Afet Risk Azaltma Planı’ndan yararlanarak riski yüksek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik hazırlıkları belirler (OB2, SDB2.2, E3.7). Belirlenen hazırlıklar gruptaki her öğrencinin katkısıyla bir listeye dönüştürülür (SB.5.2.3.a).

   SB.5.2.3
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik, afet bilincini geliştirecek bir farkındalık etkinliği planı hazırlamaları istenir (D5.3). Planda etkinliğin türü (afiş, kısa sunu, rol oynama), mesajı, hedef kitlesi ve görev dağılımı yer alır. Tasarımda afet bilincinin etkileri azaltmadaki rolü göz önünde bulundurulur (SDB2.2, E3.7) (SB.5.2.3.a).

   SB.5.2.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar hazırladıkları farkındalık etkinliği planını sınıfta uygular; diğer gruplar etkinliğe katılımcı olarak katılır. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak planın adımlarının izlenmesine rehberlik eder. Her grup, planında yer alan mesajı sınıfa ulaştırdığı ölçüde etkinliğini tamamlar (SB.5.2.3.b).

   SB.5.2.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar uyguladıkları farkındalık etkinliğini sınıfa kısaca özetler. Öğretmen, planın adımlarının uygulanıp uygulanmadığını Kontrol Listesi ile, grup içindeki katkıları Gözlem Formu ile kayıt altına alır. Öğrencilerden afet bilincinin afetlerin etkilerini azaltmadaki rolünü tek cümleyle yazmaları istenir ve yazılanlar Performans Görevi kapsamında toplanır (SB.5.2.3.b).

   SB.5.2.3

Sınıf defteri: SB.5.2.3 Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste hazırlanan afet farkındalık etkinliği planlarının grup masalarına çıkarılmasını ister. 3 Aralık Dünya Engelliler Günü'ne değinerek afet anlarında engelli bireylerin gereksinimlerinin de düşünülmesi gerektiği vurgulanır (D5). Bugün planların uygulanacağı ve değerlendirileceği açıklanır; gruplar görev dağılımlarını gözden geçirir (SDB2.2).

2. Keşfetme35 dk

   Gruplar, hazırladıkları sunum, resim, afiş veya posterlerle afet farkındalık etkinliklerini uygular; çalışmalar sınıf ortamında, çevrim içi ortamlarda, okul panolarında, okul bahçesinde veya koridorda paylaşılır (SDB2.1, SDB2.2, SB.5.2.3.b). Her grup, yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik mesajını izleyicilere anlatır ve izleyici sorularını yanıtlar (SB.5.2.3.b).

   SB.5.2.3
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, afet ve acil durumlarda bilgi kirliliğini önlemek için AFAD gibi güvenilir bilgi kaynaklarının neler olduğunu açıklar; gruplar etkinliklerinde kullandıkları bilgileri bu kaynaklarla karşılaştırır (E3.10, OB1). Öğretmen ya da akranlar, farkındalık etkinliklerine yazılı veya sözlü geri bildirim verir (SDB2.1, SB.5.2.3.c).

   SB.5.2.3
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar aldıkları geri bildirimler doğrultusunda farkındalık etkinliklerini yeniden düzenler (SDB2.1). Etkinliğin hedefe ulaşıp ulaşmadığı, güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri balık kılçığı üzerinde nedenleriyle birlikte gösterilerek planın değerlendirilmesi yapılır (E3.8, SB.5.2.3.c).

   SB.5.2.3
5. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar yeniden düzenledikleri etkinliklerini kısaca sunar; öğretmen kontrol listesi ve gözlem formuyla planın uygulanmasını ve değerlendirilmesini izler (SB.5.2.3.c). Öğrencilerden etkinliğin farkındalık oluşturup oluşturmadığına ve neyin geliştirilebileceğine ilişkin kısa bir yazılı yansıtma yazmaları istenir. Çalışmalar performans görevi olarak toplanır (SDB3.3).

   SB.5.2.3

Sınıf defteri: SB.5.2.3 Yaşadığı ilde meydana gelebilecek afetlerin etkilerini azaltmaya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada Türkiye haritası açılır; öğrencilerden ülkemizin sınırlarını gözlemleyerek komşu devletlerle ilgili ön bilgilerini söylemeleri istenir (OB4). İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinilerek komşu halklara saygı ve duyarlılığın önemi vurgulanır (D5). Bu derste komşu devletlerle ilgili kaynakların belirleneceği ve bilgilerin bu kaynaklardan bulunacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Ülkemizin kara sınırı olan komşu devletlerle ilgili hangi bilgilere (başkent, bağımsızlık sembolleri, ülkemize göre konum) ulaşılacağı öğretmen rehberliğinde konuşulur. Bu bilgiler için kullanılabilecek yazılı ve görsel kaynaklar (ders kitabı, atlas, harita, fotoğraf) belirlenir (OB1, OB4) (SB.5.2.4.a).

   SB.5.2.4
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara birer komşu devlet verilir; öğrenciler hangi kaynağın hangi bilgiye daha uygun olduğunu tartışarak kendi kaynaklarını belirler (SB.5.2.4.a). Dijital kaynaklardan da yararlanılabileceği belirtilir (OB2). Belirlenen kaynaklar ve seçilme nedenleri sınıfla paylaşılır (SB.5.2.4.a).

   SB.5.2.4
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, bağımsızlık sembollerine ilişkin açıklama yapar ve ülkemizin bağımsızlık sembollerine (ör. bayrak, millî marş) değinir. Öğrencilerden bu açıklamadan hareketle komşu devletlerinin bağımsızlık sembollerini belirledikleri kaynaklarda aramaları istenir (OB1, OB4) (SB.5.2.4.b).

   SB.5.2.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri kaynaklardan komşu devletlerinin başkentini bulur ve etkileşimli tahtadaki harita üzerinde gösterir (OB1, OB4) (SB.5.2.4.b). Aynı kaynaklardan devletin bağımsızlık sembollerine ilişkin bilgilere ulaşılır (SB.5.2.4.b).

   SB.5.2.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar komşu devletlerinin ülkemize göre konumunu (yön) harita ve görsel kaynaklardan bulur (OB1, OB4) (SB.5.2.4.b). Yunanistan, Bulgaristan, Suriye ve Gürcistan’ın denizden de sınır komşumuz olduğu vurgulanır. Bulunan bilgiler gruplarca sözlü olarak sunulur.

   SB.5.2.4
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar bulduğu başkent, bağımsızlık sembolü ve konum bilgilerini harita üzerinde göstererek sınıfa sözlü sunar (SB.5.2.4.b). Öğretmen, Kontrol Listesi ile her grubun üç bilgiye de ulaşıp ulaşmadığını işaretler ve Gözlem Formu ile grup çalışmasındaki iş birliğini değerlendirir (SDB2.2). Performans Görevi için sunumlar Derecelendirme Ölçeği'ne göre puanlanır.

   SB.5.2.4

Sınıf defteri: SB.5.2.4 Ülkemize kara sınırı olan komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye haritasını açar ve 'Bir komşu devlet hakkında ulaşılan her bilgi doğru mudur?' sorusunu yöneltir (E3.8). Önceki haftalarda toplanan bilgi notları gözden geçirilir. Öğrencilere bu derste bilgilerin doğrulanacağı, kaydedileceği ve komşu devletleri tanıtan bir afişe dönüştürüleceği duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtadaki haritada kara sınırı olan komşu devletler ve sınır hatları gösterilir; öğrencilerden ülkelerinin sınırlarını ve sınır komşularını ders kitabındaki haritayla eşleştirmeleri istenir (D19.1). Her öğrenci önceki haftalarda topladığı bilgilerden bir komşu devletle ilgili bir bilgi seçer ve bilginin hangi kaynaktan alındığını söyler (SB.5.2.4.c).

   SB.5.2.4
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfça güvenilir bir kaynağın ölçütleri (yazar, yayıncı, tarih, resmî kurum uzantısı) belirlenir (OB1, E3.4). İkili gruplardan seçtikleri bilgiyi ders kitabı ve ikinci bir kaynakla karşılaştırarak doğru, eksik ya da çelişkili olarak işaretlemeleri istenir (SB.5.2.4.c).

   SB.5.2.4
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan her komşu devlet için topladıkları bilgileri en az iki güvenilir kaynakla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (E3.10). Karşılaştırma Tablosuna bilgi, birinci kaynak, ikinci kaynak ve sonuç sütunları işlenir (KB2.7). Yanlış ya da doğrulanamayan bilgiler ayıklanır (SB.5.2.4.c).

   SB.5.2.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan doğrulanan bilgileri başkent, doğal çevre, beşerî çevre ve Türkiye'ye göre göreceli konum başlıkları altında kaydetmeleri istenir (KB2.6). Her bilginin yanına kaynak adı yazılır; sayısal veriler tablo ya da grafikle gösterilir (OB7). Kayıtların düzenli ve eksiksiz tutulmasına dikkat edilir (SB.5.2.4.ç).

   SB.5.2.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, kaydedilen bilgileri bir komşu devleti tanıtan afişe dönüştürür ve afişi kullanarak yapacakları kısa sunumu hazırlar (SDB2.2). Afişte görsel ve metin dengesine ve bilgilerin kaynakla birlikte yazılmasına dikkat edilir (OB4). Bilgilerin doğrulanmış hâliyle kaydedildiği kontrol edilir (SB.5.2.4.ç).

   SB.5.2.4
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar afişleriyle komşu devletleri tanıtan kısa sunumlar yapar. Dinleyen gruplar Kontrol Listesi ile bilgilerin kaynakla doğrulanıp kaydedilip kaydedilmediğini işaretler. Öğretmen afişleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir ve ürünleri Performans Görevi olarak dosyalar. Öğrencilerden bilgiyi doğrulamanın ve kaydetmenin neden gerekli olduğunu tek cümleyle yazmaları istenir (SB.5.2.4.ç).

   SB.5.2.4

Sınıf defteri: SB.5.2.4 Ülkemize kara sınırı olan komşu devletler hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada UNESCO Dünya Mirası Listesi'nden bir fotoğraf gösterir. Öğrencilerden görselde ne gördüklerini ve bu ögenin neden korunması gerektiğini söylemeleri istenir. Ortak miras ve UNESCO kavramları kısaca hatırlatılır, haftanın hedefi duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve verilen görsel kaynaklardaki UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan dünyadan ve Türkiye'den örnekleri incelemeleri istenir (OB1, OB4). Dünyadan ve Türkiye'den örnekler arasındaki benzerlik ve farklar tabloda karşılaştırılır (KB2.7). İncelemelerden ortak mirasın önemine dair ilk çıkarımlar yazılır (SB.5.3.1.a).

   SB.5.3.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'nde yer alan Türkiye'den ve dünyadan örnekler görsellerle incelenir (OB1, OB4). Öğrencilerden somut ve somut olmayan miras ögelerini ayırarak ikili tabloya yerleştirmeleri istenir (KB2.5). Örneklerin toplumlar için ne ifade ettiği hakkında çıkarım yapılır (SB.5.3.1.a).

   SB.5.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden dijital kaynaklardan yararlanarak ortak miras ögelerinin neden önemli olduğunu araştırmaları istenir (OB2). Büyük grup tartışmasında çıkarımlar sözlü olarak ifade edilir ve arkadaşların görüşleri dinlenir (SDB2.1). Ortak mirasın önemine ilişkin çıkarımlar tahtada ortak listede toplanır (SB.5.3.1.a).

   SB.5.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden yaşadıkları ildeki ortak miras kapsamında değerlendirilebilecek ögeleri belirlemeleri istenir. UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girmesini istedikleri ögeler gerekçeleriyle sıralanır (SB.5.3.1.a). Sıralamalar küçük gruplarda karşılaştırılır ve gerekçeler gözden geçirilir (E3.10).

   SB.5.3.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden çıkarımlarına dayanarak ortak mirasın önemini açıklayan bir ürünün (bilgi görseli, afiş vb.) taslağını hazırlamaları istenir. Taslakta il için seçilen ögeler, görseller ve kısa gerekçe cümleleri yer alır (SB.5.3.1.b).

   SB.5.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden ortak mirasın önemini açıklayan ürünlerini (bilgi görseli) tamamlamaları istenir (SB.5.3.1.b). Ürünler kontrol listesi ve derecelendirme ölçeğiyle gözden geçirilir. Öğretmen eksik noktaları belirtir; öğrenciler gerekli düzeltmeleri yapıp ürünlerini dosyalarına koyar.

   SB.5.3.1

Sınıf defteri: SB.5.3.1 Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, yılbaşı vesilesiyle geçen yıl boyunca öğrenilenleri anımsatır ve yaşanılan ildeki bir ortak miras ögesinin fotoğrafını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu ögenin neden korunması gerektiğini bir cümleyle söylemeleri istenir (E1.1; OB5). Bu hafta ortak mirasın önemini açıklayan bir ürünün oluşturulup paylaşılacağı açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler yaşadıkları ildeki somut ve somut olmayan miras ögelerini (tarihî yapı, yöresel yemek, el sanatı, halk oyunu vb.) fark ederek sınıflandırır (KB2.5; OB5). Çıkarımlarına dayanarak ögelerin korunmasına yönelik gerekçeler üretir (D15.2, SDB3.3). Ortak mirasın önemini en iyi anlatacak ögeyi ve ürün türünü (afiş, poster, broşür) seçer (SB.5.3.1.b).

   SB.5.3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler seçtikleri ögeye ilişkin bilgi ve görselleri ders kitabından ve güvenilir genel ağ kaynaklarından toplar (OB1, OB2). Ürünün başlığını, ana mesajını ve yerleşimini gösteren taslağı kâğıda çizer (E3.3). Taslakta ortak mirasın önemini açıklayan en az iki gerekçeye yer verilir (SB.5.3.1.b).

   SB.5.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler taslaklarını afiş, poster veya broşür olarak tamamlar; başlık, görsel ve açıklayıcı cümleler ortak mirasın önemini vurgulayacak biçimde düzenlenir (E2.2, E3.2, E3.3, OB4). Öğrenciler ürünlerini Dereceli Puanlama Anahtarındaki ölçütlere göre gözden geçirip eksiklerini tamamlar (SB.5.3.1.b).

   SB.5.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ürünlerini eşlerine ve küçük gruplara sunar; seçtikleri ögenin neden ortak miras sayıldığını ve önemini çıkarımlarıyla anlatır (SDB2.1; SB.5.3.1.c). Dinleyenler her ürün için bir olumlu yön ve bir öneri yazar; benzer ögelerin ortak ve farklı yönleri karşılaştırılır (KB2.7).

   SB.5.3.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Ürünler sınıf panosunda sergilenmek üzere düzenlenir. Öğrenciler sergiyi gezerek en çok dikkat çeken üç ögeyi ve bu ögelerin önemini birer cümleyle not eder (SB.5.3.1.c; E1.1).

   SB.5.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğretmen, sergilenen ürünler üzerinden ortak mirasın önemini sınıfla toparlar. Her öğrenci ürününü ve çıkarımını bir iki cümleyle paylaşır (SB.5.3.1.c). Ürünler Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile, paylaşım süreci Gözlem Formu ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrencilerden ortak mirası koruma sorumluluğuna ilişkin birer cümle yazmaları istenir (D19, E2.2).

   SB.5.3.1

Sınıf defteri: SB.5.3.1 Yaşadığı ildeki ortak miras ögelerine ilişkin oluşturduğu ürünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.5.3.1) kısa sorularla yoklanır; anadolu’nun İlk Yerleşim Yerlerinde Sosyal Hayat konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Bir tarih şeridi üzerinde MÖ, Milat, MS ve yüzyıl kavramları açıklanarak öğrencilerin bu kavramları somutlaştırması sağlanır. Göbeklitepe’ye ait arkeolojik kazı görselleri öğrencilere inceletilir. Yapılan incelemeden yola çıkarak arkeoloji, arkeolojik kazı ve höyük kavramları açıklanır. Bu süreçte Göbeklitepe’nin inanç merkezi olarak tarihteki önemi vurgulanır.

   SB.5.3.2
3. Uygulama55 dk

   Geçmişte yaşamış toplumların yaşam koşullarının anlaşılmasında arkeolojinin rolü üzerinde durularak Anadolu’daki ilk yerleşim yerlerinden Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış insanların sosyal hayatlarına ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar öğrenciler tarafından incelenir (OB1, OB4). Ayrıca dijital kaynaklar da kullanılabilir (OB2). İlk yerleşim yerleri incelenirken öğrencilerin koruma alanlarını tanımaları, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının önemini kavramaları ve buna yönelik farkındalık geliştirmeleri sağlanır (D19.3, OB5, E1.1, E3.8). Yapılan incelemeler sonucunda öğrenciler Anadolu’nun ilk yerleşim yerlerinde yaşayan toplumların sosyal hayatlarını şekillendiren unsurlardan barınma, beslenme ve temel geçim faaliyetlerini belirler. Öğrenciler, kaynaklarda yer alan bilgileri dikkate alarak Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış insanların sosyal hayatlarına ilişkin görüşlerini sözlü olarak ifade eder (E3.6, OB1). Öğrencilerden incelenen kaynaklardan hareketle Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşamış toplumların yaşadıkları dönemin ve mekânın koşulları ile sosyal hayatları arasındaki ilişkiyi analiz etmeleri istenir. Analiz sonucunda bu toplumların yaşadıkları dönemin ve mekânın özelliklerini fark etmeleri ve bu özellikleri sınıflama tablosuna kaydetmeleri istenir (KB2.5). Öğrencilerden Anadolu’da kurulan ilk yerleşmelerdeki toplumların sosyal hayat unsurlarından beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetleriyle günümüz insanlarının hayatlarındaki bu unsurları karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerini belirlemeleri sağlanır.

   SB.5.3.2
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "Anadolu’da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına ilişkin bakış açısını kaynaklar doğrultusunda yapılandırır" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.5.3.2

Sınıf defteri: SB.5.3.2 Anadolu’da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar'a ait görsel kaynakları (fotoğraf, resim) gösterir. Öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken bir ayrıntıyı söylemeleri istenir (E1.1). Ardından 'Bu insanların günlük hayatı nasıl geçiyordu?' sorusu sorularak haftanın konusu tanıtılır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar'a ilişkin görsel kaynakları ve ders kitabı bilgilerini inceleyerek elde ettikleri verileri beslenme, barınma ve temel geçim faaliyetleri başlıklarıyla karşılaştırma tablosuna işlemeleri istenir (E3.2, OB7). Tablodaki verilerden hareketle toplumların sosyal hayatı kaynaklardan edinilen bilgiler doğrultusunda yorumlanır (SB.5.3.2.a).

   SB.5.3.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden dönemin imkân ve koşullarını dikkate alarak beslenme, barınma ve geçim faaliyetlerini açıklamaları istenir (SB.5.3.2.b). Fikir taraması tekniğiyle bu faaliyetleri etkileyen olumlu ve olumsuz durumlara ilişkin görüşler sözlü olarak ifade edilir (SDB3.3). Olumsuz durumlardan korunmak için bu toplumların neler yapmış olabileceği tartışılır (SB.5.3.2.b).

   SB.5.3.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Fikir zinciri tekniği uygulanır: Öğrenci, konuyla ilgili görüşünü bir kâğıda yazıp başka bir öğrenciye verir. Kâğıdı alan öğrenci görüşü geliştirir veya yeni bir görüş ekler. Sınıftaki tüm görüşler paylaşılır ve kaynaklardan edinilen bilgilerle ilişkilendirilerek bakış açısı yapılandırılır (SB.5.3.2.c).

   SB.5.3.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kendilerini Anadolu'daki yerleşim yerlerinden birinde ilgili dönemde yaşayan bir karakter (çocuk, avcı, toplayıcı, tarımla uğraşan biri vb.) olarak hayal etmeleri istenir. Konuşma halkası tekniğiyle karakterin sosyal hayatına ilişkin görüşler kaynaklardan edinilen bilgiler doğrultusunda sözlü olarak ifade edilir (SDB3.1, OB1). Böylece toplumların sosyal hayatına ilişkin bakış açısı kaynaklarla desteklenir (SB.5.3.2.c).

   SB.5.3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden o dönemde yaşamış insanlara ve yaşantılarına ilişkin görüşlerini yazılı veya görsel bir ürüne dönüştürmeleri istenir (OB4, E2.1, E3.3). Ürünlerde kaynaklardan edinilen bilgilere dayanan bakış açısı açıkça gösterilir (SB.5.3.2.c). Hazırlanan ürünler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   SB.5.3.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları yazılı veya görsel ürünleri bilgi görseli (infografik metin) olarak düzenlemeleri istenir. Ürünlerde avcı-toplayıcı toplum, yerleşik hayat ve ortak miras kavramlarına yer verilir (SB.5.3.2.c). Karşılaştırma tablosu ve ürünler kontrol listesi ile dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğretmen gözlem formuna not alır.

   SB.5.3.2

Sınıf defteri: SB.5.3.2 Anadolu’da ilk yerleşimleri kuran toplumların sosyal hayatlarına…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada Mezopotamya ve Anadolu'yu gösteren bir harita ile bölgeye ait bir görsel sunulur. Öğrencilerden bu bölgede yaşamış medeniyetlerle ilgili bildiklerini söylemeleri istenir (E1.1). Medeniyet, ortak miras ve UNESCO kavramları kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Verilen yazılı ve görsel kaynaklar (ders kitabı metinleri, fotoğraf ve resimler) etkileşimli tahtada sunulur. Öğrencilerden Sümer, Babil ve Asur ile ilgili kaynakları inceleyerek (OB1, OB4) ortak mirasa katkı sağlayan unsurları not etmeleri istenir (SB.5.3.3.a).

   SB.5.3.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Aynı yöntemle Hitit, Lidya ve İyonlarla ilgili yazılı ve görsel kaynaklar incelenir (OB1, OB4). Öğrenciler bu medeniyetlere ait ortak mirasa katkı sağlayan unsurları belirleyip sınıfta paylaşır (SB.5.3.3.a).

   SB.5.3.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Dijital kaynaklardan ve sanal müze uygulamalarından (OB2) yararlanılarak Sümer, Babil ve Asur ile ilgili inceleme sürdürülür. Gruplar, incelenen kaynaklardan yola çıkarak bu medeniyetlerin ortak mirasa katkılarını odaklanarak ve çözümleyerek belirler (E3.2, E3.6) (SB.5.3.3.a).

   SB.5.3.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Aynı çalışma Hitit, Lidya ve İyonlar için yapılır. Öğrencilerden kaynaklara eleştirel bakarak (E3.10) bu medeniyetlerin ortak mirasa katkılarını belirlemeleri ve gruplarıyla sınıfa sunmaları istenir (SB.5.3.3.a).

   SB.5.3.3
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Belirlenen katkıların günümüze ulaşan örnekleri üzerinden ülke varlıklarına sahip çıkmanın ve geçmişe vefa göstermenin önemi açıklanır. Öğrencilerden ortak mirası koruma ve yaşatma konusunda özveriyle davranmak için neler yapabileceklerini söylemeleri istenir (D19.3, D15.2) (SB.5.3.3.a).

   SB.5.3.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını belirledikleri bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir (SB.5.3.3.a). Hazırlanan görseller performans görevi olarak toplanır; kontrol listesi ve gözlem formuyla değerlendirilir. Öğretmen geri bildirim verir.

   SB.5.3.3

Sınıf defteri: SB.5.3.3 Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada belirlenen Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin katkılarını etkileşimli tahtada kısa bir görsel kolajla hatırlatır. Öğrencilere 'Farklı coğrafyalarda yaşayan toplumların ortaya koyduğu katkılar birbirine benzeyebilir mi?' sorusu yöneltilir (E1.1). Bu haftanın amacının ortak mirasa katkılardaki benzerlikleri listelemek olduğu belirtilir; medeniyet, yerleşik hayat ve ortak miras kavramları sözlü olarak yoklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarının yer aldığı tablo dağıtılır. 'Nesi var?' tekniğiyle her katkı için 'Ne işe yarıyor, nerede kullanılıyor, nesi var?' soruları sorulur; yanıtlar tablonun ilgili medeniyet bölümüne yazılır (OB1) (SB.5.3.3.b).

   SB.5.3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ikili çalışarak tablodaki iki medeniyet sütununu yan yana okumaları ve aynı ya da birbirine yakın katkıları renkli kalemle işaretlemeleri istenir (KB2.7). İşaretlenen katkıların neden benzer olduğu, yerleşik hayat ve medeniyet kavramları üzerinden tartışılır. Her ikiliden en az üç benzerliği çalışma kâğıdına not etmesi istenir (SB.5.3.3.b).

   SB.5.3.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden doldurulan tablodan hareketle bilim ve kültür başlıkları altındaki benzerlikleri çalışma kâğıdına listelemeleri istenir (OB1, SDB3.3). Ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan yararlanılır; her benzerliğin yanına kısa bir gerekçe yazılır (SB.5.3.3.b).

   SB.5.3.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde ekonomi ve hukuk başlıkları altındaki benzerlikler aynı çalışma kâğıdına listelenir (E2.2). Öğrencilerden bu katkıların bilim ve kültür başlıklarındaki benzerliklerle nasıl ilişkili olduğunu bir cümleyle belirtmeleri istenir (E3.7). Gruplar listelerini etkileşimli tahtadaki ortak tabloya ekler (SB.5.3.3.b).

   SB.5.3.3
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Beyin eseri tekniğiyle her öğrenci kâğıda bir benzerlik fikri yazar ve kâğıt yandaki arkadaşına geçer; kâğıtlar iki tur dolaştırılır. Ortaya konulan fikirlerdeki benzerlikler öğrenciler tarafından değerlendirilir ve tekrar eden fikirler birleştirilir (SB.5.3.3.b).

   SB.5.3.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden bilim, kültür, ekonomi ve hukuk başlıklarındaki benzerlikleri tek bir karşılaştırma tablosunda toplamaları istenir (KB2.7). Tablo, benzerliklerin doğru başlığa yerleştirilip yerleştirilmediği ve gerekçenin yazılıp yazılmadığı üzerinden kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden en etkileyici bulduğu benzerliği seçip ortak miras açısından önemini tek cümleyle ifade etmeleri istenir.

   SB.5.3.3

Sınıf defteri: SB.5.3.3 Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerine ait iki görsel gösterir ve öğrencilerden görsellerde dikkat çeken bir benzerliği söylemelerini ister (E1.1, OB4). Önceki haftalarda belirlenen benzerlikler kısaca hatırlatılır. Bu derste farklılıkların listeleneceği, ardından demokrasi ve cumhuriyet kavramlarının incelenip aralarındaki ilişkinin belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görselleri kullanarak Mezopotamya ve Anadolu medeniyetlerinin ortak mirasa katkılarını karşılaştırmaları istenir. İkili çalışan öğrenciler iki sütunlu bir karşılaştırma tablosu hazırlar ve katkılar arasındaki farklılıkları listeler (SB.5.3.3.c, KB2.7). Öğretmen dolaşarak listelerin doğruluğunu kontrol eder ve farklılıklar etkileşimli tahtadaki ortak tabloda toplanır (SDB2.2).

   SB.5.3.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tablodaki farklılıklar ile önceki haftalarda listelenen benzerlikler birlikte okunur. Öğrencilerden medeniyetlerin birbirinden etkilenerek geliştiği ve yayıldığına, Mezopotamya ve Anadolu coğrafyalarının medeniyetlerin beşiği olduğuna ilişkin çıkarımlarını gerekçeleriyle söylemeleri istenir (SB.5.3.3.c, E3.8). Öğretmen yerleşik hayata geçişi ve UNESCO kapsamındaki ortak miras örneklerini hatırlatır.

   SB.5.3.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görselleri inceleyerek demokrasi ve cumhuriyet kavramlarının niteliklerini belirlemeleri istenir. Gruplar hâlinde demokrasi ve cumhuriyet için iki ayrı nitelik listesi hazırlanır (SB.5.4.1.a, KB2.5, SDB2.2). Listeler etkileşimli tahtada sunulur ve öğrencilerden ortak ile ayrışan noktalar hakkında gerekçeli görüş bildirmeleri beklenir (OB6, E3.10). Öğretmen süreci kontrol listesiyle izler.

   SB.5.4.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hazırladıkları iki listeyi karşılaştırarak demokrasi ile cumhuriyet arasındaki ilişkiyi belirler ve bu ilişkiyi gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) tasarlar (SB.5.4.1.b, KB2.7, OB4). Her grup üyesi görselin bir bölümünden sorumlu olur (SDB2.2, D16). Öğretmen çalışmaları gözlem formuyla izler ve yönlendirici sorular sorar (E3.7).

   SB.5.4.1
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar bilgi görsellerini (infografik metin) sınıfa sunar ve öğretmen demokrasi ile cumhuriyet arasındaki ilişkiyi tahtada tek cümleyle toparlar (SB.5.4.1.b). Öğrenciler kontrol listesiyle kendi grubunun görselini değerlendirir ve eksik bulduğu bir noktayı belirtir (SDB1.2). Öğretmen bilgi görsellerini öğrenme kanıtı olarak toplar.

   SB.5.3.3SB.5.4.1