11. Sınıf Bitkisel Gıda Analizleri Yıllık Planı 2026-2027

11. Sınıf Bitkisel Gıda Analizleri Yıllık Planı — Kaynaklar ve İçerik

11. sınıf Bitkisel Gıda Analizleri dersi, Laboratuvar Hizmetleri alanının Gıda, Tarım ve Hayvan Sağlığı Laboratuvarı dalında haftada 4 ders saati okutulur; yıllık planında 5 öğrenme birimi, 144 ders saati ve 148 kazanım yer alır. Yıl, “Meyve ve Sebze Analizleri” öğrenme birimiyle başlar; “Meyve ve Sebze Ürün Analizleri”, “Tahıl Analizleri” ve “Tahıl Ürünleri Analizleri” öğrenme birimlerinin ardından “Bitkisel Yağ Analizleri” öğrenme birimiyle biter.

• 11. Sınıf Bitkisel Gıda Analizleri Günlük Planları (haftalık ders planları)
• Laboratuvar Hizmetleri 11. Sınıf Çerçeve Öğretim Programı (ÇÖP)
• Bitkisel Gıda Analizleri Ders Bilgi Formu (DBF)
• Ders İçeriği

  Laboratuvar Hizmetleri - Gıda, Tarım ve Hayvan Sağlığı Laboratuvarı (Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi) alanında Bitkisel Gıda Analizleri dersi 11. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 4 ders saati.

  Üniteler ve Konular

  1. Meyve ve Sebze Analizleri (26 ders saati)

  Meyve ve sebze analizleri yapabilme

  • 1. Meyve ve sebzelerde ağırlık, en, boy, renk ve meyve eti sertliği tayinleri
    • Meyve ve sebzelerde tekniğine uygun ağırlık, en, boy, renk ve meyve eti sertliği tayinleri yapar.
    • Meyve ve sebzelerde hasat zamanının saptanmasında kullanılan ölçütler açıklanır.
    • Numune ağırlıkları alınarak ortalama değer hesaplatılır.
    • Kumpas ile en ve boy ölçümleri yaptırılarak ortalama değer hesaplatılır.
    • Kolorimetre cihazı ile renk ölçümü yaptırılır.
    • Penetrometre cihazı ile meyve eti sertliği ölçümü yaptırılır.
  • 2. Meyve ve sebzelerde suda çözünen kuru madde tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun meyve ve sebzelerde suda çözünen kuru madde tayini yapar.
    • Suda çözünen kuru madde tayini için gerekli araç gereç hazırlatılır.
    • Ölçüm öncesi refraktometre kalibre ettirilir.
    • Refraktometre cihazı ile suda çözünen kuru madde oranı okuması yaptırılır.
  • 3. Meyve ve sebzelerde su ve posa oranı tayini
    • Tekniğine uygun meyve ve sebzelerde su ve posa oranı tayini yapar.
    • Su ve posa oranı tayini için gerekli araç gereçler hazırlatılır.
    • Yabancı maddeleri ve sapları ayıklanmış numuneden yeterli miktarda alınması sağlanır.
    • Numune blender ile parçalattırılır.
    • Parçalanan numunenin suyu ayrılarak su ve posası ayrı ayrı tarttırılır.
    • Sonuç % olarak hesaplattırılır.
  • 4. Meyve ve sebzelerde nişasta testi
    • Tekniğine uygun meyve ve sebzelerde nişasta testi yapar.
    • Meyve ve sebzelerde nişasta testi için gerekli araç gereç ve çözeltiler hazırlatılır.
    • Meyveler ekvatoral bölgeden ikiye böldürülür.
    • İyot çözeltisine daldırarak analiz yönteminde belirtilen süre kadar bekletilir.
    • Oluşan rengin skalaya göre değerlendirilmesi sağlanır.
  • 5. Meyve ve sebzelerde pH ve asitlik tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun meyve ve sebzelerde pH ve asitlik tayini yapar.
    • Meyve ve sebzelerde pH ve asitlik tayini için gerekli araç gereç ve çözeltiler hazırlatılır.
    • pH metre kullanılmadan önce kalibre ettirilir.
    • Parçalanan numunenin suyundan yeterli miktarda alınıp pH metre cihazında ölçüm yapması sağlanır.
    • Asitlik tayini için kullanılacak yöntemi belirlemesi sağlanır.
    • Titrasyon yapılarak sonuç hesaplatılır.

  2. Meyve ve Sebze Ürün Analizleri (26 ders saati)

  Meyve ve sebze ürün analizleri yapabilme

  • 1. Meyve suyu analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun meyve suyu analizleri yapar.
    • Meyve suyunda suda çözünmeyen kuru madde tayini yaptırılır.
    • Meyve suyunda brix/asit oranını saptaması sağlanır.
    • Meyve suyunda durultma testleri yaptırılır.
    • Meyve suyunda formol sayısı tayini yaptırılır.
  • 2. Kurutulmuş meyve ve sebze ürünleri analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun kurutulmuş meyve ve sebze ürünleri analizleri yapar.
    • Meyve ve sebze ürünlerinde toplam kuru madde ve nem tayini yaptırılır.
    • Kurutulmuş meyve ve sebzelerde rehidrasyon oranı ve rehidrasyon kapasitesinin saptanması sağlanır.
    • Kükürt dioksit tayini yaptırılır.
  • 3. Konserve meyve ve sebze ürünleri analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun konserve meyve ve sebze ürünleri analizleri yapar.
    • Konserve bileşimi ve oluşumu hakkında açıklama yapılır.
    • Konservenin vakum düzeyi ve tepe boşluğu ölçümleri yaptırılır.
    • Kutu ve kavanozlarda doldurma oranının saptanması sağlanır.
    • Konservenin brüt, net ve süzme ağırlıklarının bulunması sağlanır.
    • Konserve kavanozlarında hermetik kapatmanın kontrol edilmesi sağlanır.
    • Tuz tayini yaptırılır.
  • 4. Dondurulmuş meyve ve sebze analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun dondurulmuş meyve ve sebze analizleri yapar.
    • Dondurulmuş gıda ambalajlarında toplam migrasyon analizi yaptırılır.
  • 5. Salça analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun salça analizleri yapar.
    • Salça üretimi ve bileşimi hakkında açıklama yapılır.
    • Salçada suda çözünen kuru madde tayini yaptırılır.
    • Salçada pH ve titrasyon asitliği tayini yaptırılır.
    • Salçada siyah benekçik sayısı tayini yaptırılır.
    • Salçada konsistens tayini yaptırılır.
    • Salça kutusunda kenet kontrolü yaptırılır.

  3. Tahıl Analizleri (40 ders saati)

  Tahıl analizleri yapabilme

  • 1. Tahıllarda yabancı madde tayini
    • Tekniğine uygun tahıllarda yabancı madde tayini yapar.
    • Tahıl çeşitleri ve buğdayın bileşimi hakkında açıklama yapılır.
    • Yeterli miktarda numune tarttırılır.
    • Numunenin uygun eleklerden tekniğine uygun olarak elenmesi sağlanır.
    • Yabancı maddeler ayıklatılıp gruplattırılır.
    • Ayıklanmış numune buruşuk ve cılız danelerin ayrılması için uygun elekten eletilir.
    • Yabancı madde miktarları hesaplatılır.
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda bin dane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve dane iriliği tayini yapar.
    • Yeterli miktarda numune tartımı yaptırılır.
    • Tartılan numunedeki dane miktarı saydırılır.
    • Bin dane ağırlığı hesaplatılır.
    • Hektolitre terazisi ile ölçüm yaptırılır.
    • Hektolitre ağırlığı hesaplatılır.
    • Tarttırılan numune uygun eleklerde tekniğine uygun olarak eletilir.
    • Her bir elekte kalan numune miktarları hesaplatılır.
    • Homojenlik hesabı yaptırılır.
  • 2. Tahıllarda bin dane ağırlığı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda bin dane ağırlığı tayini yapar.
  • 3. Tahıllarda hektolitre ağırlığı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda hektolitre ağırlığı tayini yapar.
  • 4. Tahıllarda dane iriliği tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda dane iriliği tayini yapar.
  • 5. Tahıllarda dane sertliği tayini
    • Tekniğine uygun tahıllarda dane sertliği tayini yapar.
    • Analiz öncesi hazırlık yapılması sağlanır.
    • Numuneden yönteme uygun tartım yaptırılır.
    • Tartılan numunenin cyclone değirmeninde öğütülmesi sağlanır.
    • Öğütülen numuneden gerekli miktarda tarttırılır.
    • Tartılan numune yöntemin gerektirdiği miktarda ve uygun elekte eletilir.
    • Eleğin altına geçen kısım tarttırılır.
    • Hesaplama yaptırılır.
  • 6. Tahıllarda nem miktarı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda nem miktarı tayini yapar.
    • Tahıllarda nem tayini için gerekli araç ve gereçler hazırlatılır.
    • Kurutma kabı sabit tartıma getirtilerek darasının tespit edilmesi sağlanır.
    • Kurutma kabına gerekli miktarda numune tarttırılır.
    • Kurutulan numune desikatöre alınıp soğutulduktan sonra tartım işlemi yaptırılır.
    • Sabit tartıma gelmesi sağlandıktan sonra tartım sonucu üzerinden hesaplama yaptırılır.
  • 7. Tahıllarda gluten tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun tahıllarda gluten tayini yapar.
    • Gluten tayininde kullanılacak araç gereçler hazırlatılır.
    • Yöntemin gerektirdiği miktarda numune tartılması sağlanır.
    • Değirmende öğütülen numune uygun aralıklı elekten geçirtilir.
    • Yöntemin gerektirdiği miktarda numune uygun tuz çözeltisi ile hamur hâline getirtilir.
    • Hamura el ile yuvarlak şekil verdirilir.
    • Hamur, yöntemin gerektirdiği sürede uygun tuz çözeltisi ile yıkatılır.
    • Hamur sıkılarak suyu uzaklaştırılır.
    • Tartım ve hesaplama yaptırılarak % yaş özün bulunması sağlanır.
    • Tartılan hamur, uygun sıcaklık ve sürede etüvde kurutturulur.
    • Hesaplama yaptırılıp % kuru öz ve yaş özün su tutma kapasitesinin bulunması sağlanır.
  • 8. Tahıllarda sedimantasyon tayini
    • Tekniğine uygun tahıllarda sedimantasyon tayini yapar.
    • Analiz için gerekli araç gereç ve çözeltiler hazırlatılır.
    • Gerekli miktarda numune tarttırılır.
    • Numune öğütülüp eletilir.
    • Yeterli miktarda numunenin sedim tüpünde uygun çözeltiler ile karışması sağlanır.
    • Elde edilen süspansiyon dinlendirilerek çökelti oluşması sağlanır.
    • Çöken kısmın hacmi (cm3) okutulup hesaplama yaptırılır.

  4. Tahıl Ürünleri Analizleri (21 ders saati)

  Tahıl ürünleri analizleri yapabilme

  • 1. Un analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun un analizleri yapar.
    • Unun tanımı, bileşimi, tipleri ve özelliği hakkında açıklama yapılır.
    • Unda ambalaj kontrolü yaptırılır.
    • Duyusal ve fiziksel un analizleri yaptırılır.
    • Kimyasal un analizlerinden kül tayini yaptırılır.
  • 2. Ekmek analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun ekmek analizleri yapar.
    • Ekmeğin tanımı ve özelliği hakkında açıklama yapılır.
    • Ekmeğin yapılan duyusal ve fiziksel analizler yaptırılır.
    • Ekmekte yapılan kimyasal analizlerden nem tayini yaptırılır.
    • Ekmekte yapılan kimyasal analizlerden tuz tayini yaptırılır.
  • 3. Makarna analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun makarna analizleri yapar.
    • Makarnanın tanımı, çeşitleri ve özellikleri hakkında açıklama yapılır.
    • Makarnada duyusal analizler yaptırılır.
    • Makarnada pişirme testleri yaptırılır.
    • Makarnada toplam organik madde miktarı analizi yaptırılır.
  • 4. Bulgur analizleri
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bulgur analizleri yapar.
    • Bulgur çeşitleri açıklanır.
    • Bulgurda tane iriliği tayini yaptırılır.
    • Bulgurda ham selüloz tayini yaptırılır.

  5. Bitkisel Yağ Analizleri (31 ders saati)

  Bitkisel yağ analizleri yapabilme

  • 1. Bitkisel yağlarda kırılma indisi tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda kırılma indisi tayini yapar.
    • Su banyosu yardımıyla refraktometre prizmasının sıcaklık ayarı yaptırılır. (Numunenin erime sıcaklığının dikkate alınması sağlanır.)
    • Refraktometrenin kalibrasyonu yaptırılır.
    • Prizma temizlenip kurutulduktan sonra cihaza numune konularak değer okunması sağlanır.
    • Düzeltmeler dâhil edilerek hesaplama yaptırılır.
  • 2. Bitkisel yağlarda özgül ağırlık tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda özgül ağırlık tayini yapar.
    • Darası alınan piknometre damıtık su ile doldurularak uygun sıcaklık ve sürede su banyosunda bekletilmesi sağlanır.
    • Su dolu hâli ile tartımı yapılan piknometre kurutulduktan sonra yağ ile doldurtulur.(Yağın sıcaklığına dikkat edilmelidir)
    • Uygun sıcaklık ve sürede su banyosunda bekletilip yağ ile dolu halinin tartımı yaptırılır.
    • Hesaplama yaptırılır.
  • 3. Bitkisel yağlarda asitlik tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda asitlik tayini yapar.
    • Tartılan yağ numunesinin uygun çözücülerle çözünmesi sağlanır.
    • Titrasyon yapılarak sonuç hesaplatılır.
  • 4. Bitkisel yağlarda sabunlaşma sayısı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda sabunlaşma sayısı tayini yapar.
    • Numune tartılıp uygun çözelti ekletilir.
    • Uygun sıcaklık ve sürede kaynatılarak sabunlaşma sağlanır.
    • Titrasyon yaptırılarak sonuç hesaplatılır.
  • 5. Bitkisel yağlarda peroksit sayısı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda peroksit sayısı tayini yapar.
    • Numunenin özelliğine göre eritme gibi uygun yöntemlerle numune analize hazırlatılır.
    • Numune tartılarak uygun çözelti ile çözünmesi sağlanır.(Tartım işleminde beklenen peroksit değeri dikkate alınır.)
    • Gerekli çözeltilerin ilavesi sağlanarak uygun fiziksel ortam ve sürede bekletilir.
    • Titrasyon yaptırılarak sonuç hesaplatılır. (Titrasyonda kullanılan çözeltinin derişimi beklenen peroksit değerine göre seçilir.)
  • 6. Bitkisel yağlarda iyot sayısı tayini
    • Standartlarına ve analiz metoduna uygun bitkisel yağlarda iyot sayısı tayini yapar.
    • Numune tartılarak uygun çözelti ile çözünmesi sağlanır.(Tartım işleminde beklenen iyot sayısı dikkate alınır.)
    • Yöntemine uygun çözelti ilave edilmesi sağlanarak uygun fiziksel ortam ve sürede bekletilir.(Süre beklenen iyot sayısına göre belirlenir.)
    • Gerekli çözeltiler ilave edildikten sonra titrasyon yaptırılıp sonuç hesaplatılır.