1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: 1. Tema: Tepki Dolu
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Tema / Ünite
- 1. Tema: Tepki
- Konu
- Canlılık ve Tepki
- Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu temanın içeriğini canlıların uyartılara verdiği tepkiler oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin bitkilerde ve hayvanlarda tepki mekanizmalarını çözümlemeleri, bitkilerde hareketin sınıflandırılması deneylerini yapmaları; sinir sistemi farklılıkları, refleks, bağışıklık ve alerji oluşumunu sorgulamaları ve farklı canlıların uyartılara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili akıl yürütmeleri amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
tepkiProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB2. Sınıflandırma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB9. Bilimsel Model Oluşturma, FBAB10. Tümevarımsal Akıl Yürütme
Diğer Derslerle İlişki MEB
Fizik, Kimya ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Açık Uçlu Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kavram Haritası
- Zihin Haritası
- Yapılandırılmış Grid
- Öğrenme Günlüğü
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)
Öğrenme çıktıları; açık uçlu soruların yer aldığı çalışma yaprağı, deney yapma, kavram haritası, yapılandırılmış grid, öğrenme günlüğü, bilgi görseli, zihin haritası, model oluşturma, broşür, performans görevi kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile değerlendirilebilir. Çalışma yaprağında tepki mekanizmalarının çeşitleriyle ilgili örnek durum verilip, açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerden tepki mekanizmasına ilişkin örüntüleri bulmaları ve buldukları örüntüler hakkında akıl yürütmeleri istenebilir. Öğrencilerin sorulara verdiği cevaplar, puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öğrencilere iskelet kaslarının kasılma mekanizmasıyla ilgili üç boyutlu model oluşturmaya yönelik performans görevi verilebilir. Öğrencilerin oluşturacağı model, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir; öz değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilere bilgi toplama, topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirme, alerjik tepkilerin oluşumuna ilişkin çıkarımda bulunma, alerjiyi tanımlama basamaklarını içeren broşür hazırlayacakları performans ödevi verilebilir. Öğrencilerin oluşturacağı broşür, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Performans görevi: Öğrenme çıktıları; açık uçlu soruların yer aldığı çalışma yaprağı, deney yapma, kavram haritası, yapılandırılmış grid, öğrenme günlüğü, bilgi görseli, zihin haritası, model oluşturma, broşür, performans görevi kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile değerlendirilebilir. Öğrencilere iskelet kaslarının kasılma mekanizmasıyla ilgili üç boyutlu model oluşturmaya yönelik performans görevi verilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin duyu organlarının çeşitleri ve yapısını (3. sınıf), destek ve hareket sisteminin yapısını (5. sınıf), hormonlara ilişkin temel bilgileri, sinir sisteminin merkezî ve çevresel sinir sistemi olarak sınıflandırıldığını ve sinir sistemini oluşturan yapıları (6. sınıf) fen bilimleri dersinde öğrendikleri kabul edilmektedir. Öğrencilerin hareket ve tepkinin canlıların ortak özelliklerinden olduğunu, proteinlerin yapısını ve hücre zarında bulunan proteinlerin görevlerini (9. sınıf), hücrelerin ihtiyaç duyduğu enerji çeşidinin ATP molekülü ile karşılandığını, ATP'nin yapım ve yıkım süreçlerini (10. sınıf) biyoloji dersinde öğrendikleri kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
'Uyaran nedir?', 'Siz ve çevrenizdeki canlılar hangi olaylara tepki veriyorsunuz?' (BİY.11.1.1), 'Hormon nedir, hangi işlevlere sahiptir, hangi canlılarda üretilir?', 'Hücreler arasında haberleşme nasıl gerçekleşir?' (BİY.11.1.2), 'Bitkilerin hareketine sebep olan faktörler nelerdir?' (BİY.11.1.3), 'Bitkiler hangi uyaranlara, ne şekilde yönelim davranışı gösterir?' (BİY.11.1.3, BİY.11.1.4), 'Her uyaranı algılayabilir misiniz?' (BİY.11.1.5), 'Tüm hayvanların sinir sistemi var mıdır?' (BİY.11.1.6), 'Nöron çeşitleri nelerdir, nerede bulunur?' (BİY.11.1.7), 'Refleks nedir?' (BİY.11.1.8), 'Nasıl hareket edersiniz?' (BİY.11.1.9), 'Hastalık etmeni mikroorganizmalardan nasıl korunursunuz?' (BİY.11.1.10), 'İnsan vücudunda antikorların görevi nedir?', 'Hücreler molekülleri nasıl tanır?' (BİY.11.1.11), 'Bahar aylarında alerjik tepkilerin artışının sebebi nedir?' (BİY.11.1.12) gibi sorularla öğrencilerin temel kabullere ilişkin öğrenme durumları değerlendirilebilir.
Köprü Kurma MEB
Öğrenciler, günlük yaşamda kendilerinin ve diğer canlıların maruz kaldığı uyaranları ve bu uyaranlara karşı kendilerinin ve diğer canlıların verdiği tepkileri gözlemleyebilir (BİY.11.1.1). Meyvelerin olgunlaşması, olumsuz koşullara maruz kalmış bitkilerin büyüme ve gelişme süreçlerinin gözlemlenmesi sağlanarak öğrencilerden ulaştıkları sonuçları tarım ve tarımsal üretim ile ilişkilendirmeleri istenebilir (BİY.11.1.2). Evlerindeki ya da bahçedeki bir bitkinin güneşe doğru yönelmesini, akşamsefası bitkisinin çiçeklerini açıp kapatmasını gözlemlemeleri istenebilir (BİY.11.1.3). Tarımsal uygulamaların sürdürülebilir ve çevre dostu bir şekilde devam etmesi için tropizma hareketlerinin önemine işaret edilebilir (BİY.11.1.4). Görme reseptörleriyle ışığı algılama yeteneği, günlük yaşamda fotoğraf makinesinin sensörüne benzetilebilir. Duyma organlarının çalışması, mikrofonun sesleri algılamasına benzetilebilir (BİY.11.1.5). Sinir hücreleri ve sinapsların bir sosyal medya ağı gibi birbirine bağlı olması, bir kişi tarafından paylaşılan bilgilerin diğer kişilere iletilmesiyle ilişkilendirilebilir. Sinir hücrelerindeki iletim, elektrik devrelerindeki bileşenlerin bir noktadan diğerine akım taşımasıyla açıklanabilir (BİY.11.1.7). Vücudun belirli bir bölgesine dokunulması sonucunda istem dışı oluşan kasılma veya tepki hareketlerinin, kapalı bir mekândan ışıklı bir ortama geçildiğinde gözlerin kırpılmasının, şiddetli bir sese veya ani bir harekete tepki olarak oluşan geri çekilme veya kaçma hareketlerinin, tadı veya kokusu kötü bir yiyeceğin ağza alınmasından dolayı oluşan ani öğürmenin günlük hayatta sıkça karşılaşılan refleks tepkileri olduğu vurgulanabilir (BİY.11.1.8). İskelet, kas ve eklemlerin birlikte çalışması, takım sporlarında oyuncuların birlikte çalışmasına benzetilebilir (BİY.11.1.9). Günlük yaşamda pek çok aktivitenin gerçekleştirilmesinde iskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizmalarının önemli olduğu vurgulanabilir (BİY.11.1.10). Bağışıklık sistemini güçlendirmek ve belirli enfeksiyonlara karşı koruma sağlamak için aşıları kullanmanın, vitamin ve mineral açısından zengin besinleri tüketmenin, düzenli egzersiz yapmanın ve kronik stresten kaçınmanın bağışıklık için önemine değinilerek bağışıklık sistemi ile günlük yaşam ilişkilendirilebilir (BİY.11.1.11).
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş15 dk
Öğretmen, güneşe doğru dönen bir bitki ya da dokunulunca kapanan mimoza gibi bir görseli etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere canlıların çevrelerindeki değişimlere nasıl karşılık verdiği sorulur. Haftanın amacının farklı canlıların uyaranlara verdiği tepkilerde ortak örüntüleri bulmak olduğu belirtilir (E1.1).
- Keşfetme20 dkEtkinlik 1
Farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı tepkiler gösterdiği konusuna dikkat çekilir (E1.1). Öğrencilere bir doğa belgeseli, video veya animasyon izletilir. Öğrencilerden izledikleri canlıların hangi uyaranlara nasıl karşılık verdiğine ilişkin çıkarımlarını söylemeleri istenir (BİY.11.1.1.a).
BİY.11.1.1 - 30 dkEtkinlik 2
Öğrencilerden izlenen örneklerden hareketle canlıların uyaranlara verdiği tepkileri bir tabloya yazmaları istenir. Tabloda uyaran, uyaranın alınması ve verilen tepki sütunları yer alır. Çalışmalar eşler arasında karşılaştırılarak farklı canlılar arasındaki benzerlikler tartışılır (BİY.11.1.1.a).
BİY.11.1.1 - Uygulama25 dkEtkinlik 1
Öğrencilerden farklı canlıların uyaranlara verdiği tepkilerle ilgili notlar almaları istenir. Yeni örnekler dijital içerikle sunulur ve notlar tabloya eklenir. Öğrenciler her örnekte uyaranın alınma biçimini ayrı not eder (BİY.11.1.1.a).
BİY.11.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Öğrencilerin, canlıların tepki mekanizmalarındaki örüntüyü (uyaranı alma, işleme, tepkinin ortaya çıkışı) keşfetmeleri sağlanır. Notlardaki örnekler bu üç basamağa göre gruplanır ve her örnek için basamaklar eşleştirilir. Gruplar bulduğu örüntüyü sınıfla paylaşır (BİY.11.1.1.a).
BİY.11.1.1 - 20 dkEtkinlik 3
Öğretmen, bitkilerde ve hayvanlarda üretilen, hedef hücre veya dokularda tepki oluşumunu sağlayan kimyasal haberciler olan hormonların düzenleyici görevlerini vurgular. Öğrencilerden verilen örneklerde hormonun örüntünün hangi basamağında yer aldığını belirlemeleri istenir (BİY.11.1.1.a).
BİY.11.1.1 - Sonuçlandırma25 dk
Öğrencilerden bu hafta bulduğu örüntüyü çalışma kâğıdına yazmaları ve en az iki farklı canlıdan örnekle desteklemeleri istenir. Çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak örüntü bulmadaki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken noktaları belirler (SDB1.3).
BİY.11.1.1
Sınıf defteri: BİY.11.1.1 Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları…; değerlendirme
Derse Giriş YZ 15 dk
Öğretmen, güneşe doğru dönen bir bitki ya da dokunulunca kapanan mimoza gibi bir görseli etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere canlıların çevrelerindeki değişimlere nasıl karşılık verdiği sorulur. Haftanın amacının farklı canlıların uyaranlara verdiği tepkilerde ortak örüntüleri bulmak olduğu belirtilir (E1.1).
Keşfetme YZ 20 dk
Farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı tepkiler gösterdiği konusuna dikkat çekilir (E1.1). Öğrencilere bir doğa belgeseli, video veya animasyon izletilir. Öğrencilerden izledikleri canlıların hangi uyaranlara nasıl karşılık verdiğine ilişkin çıkarımlarını söylemeleri istenir (BİY.11.1.1.a).
Keşfetme YZ 30 dk
Öğrencilerden izlenen örneklerden hareketle canlıların uyaranlara verdiği tepkileri bir tabloya yazmaları istenir. Tabloda uyaran, uyaranın alınması ve verilen tepki sütunları yer alır. Çalışmalar eşler arasında karşılaştırılarak farklı canlılar arasındaki benzerlikler tartışılır (BİY.11.1.1.a).
Uygulama YZ 25 dk
Öğrencilerden farklı canlıların uyaranlara verdiği tepkilerle ilgili notlar almaları istenir. Yeni örnekler dijital içerikle sunulur ve notlar tabloya eklenir. Öğrenciler her örnekte uyaranın alınma biçimini ayrı not eder (BİY.11.1.1.a).
Uygulama YZ 25 dk
Öğrencilerin, canlıların tepki mekanizmalarındaki örüntüyü (uyaranı alma, işleme, tepkinin ortaya çıkışı) keşfetmeleri sağlanır. Notlardaki örnekler bu üç basamağa göre gruplanır ve her örnek için basamaklar eşleştirilir. Gruplar bulduğu örüntüyü sınıfla paylaşır (BİY.11.1.1.a).
Uygulama YZ 20 dk
Öğretmen, bitkilerde ve hayvanlarda üretilen, hedef hücre veya dokularda tepki oluşumunu sağlayan kimyasal haberciler olan hormonların düzenleyici görevlerini vurgular. Öğrencilerden verilen örneklerde hormonun örüntünün hangi basamağında yer aldığını belirlemeleri istenir (BİY.11.1.1.a).
Sonuçlandırma YZ 25 dk
Öğrencilerden bu hafta bulduğu örüntüyü çalışma kâğıdına yazmaları ve en az iki farklı canlıdan örnekle desteklemeleri istenir. Çalışma kâğıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak örüntü bulmadaki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken noktaları belirler (SDB1.3).
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Ünite / Tema
- 1. Tema: Tepki
- Konu
- Canlılık ve Tepki
- Önerilen Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Açık Uçlu Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kavram Haritası
- Zihin Haritası
- Yapılandırılmış Grid
- Öğrenme Günlüğü
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)