1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Üreme Dolu
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 12. Sınıf
- Tema / Ünite
- Üreme
- Konu
- Üreme ve Canlılar İçin Önemi
- Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu temanın içeriğini canlılarda üremenin önemi ve canlılarda üreme çeşitleri oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin üremenin canlılar için önemini sorgulamaları, eşeysiz ve eşeyli üreme ile ilgili bilimsel çıkarım yapmaları, hücre döngüsü ve bölünmesini sorgulamaları, çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili bilimsel gözlem yapmaları ve çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyecekleri deneyler yapmaları amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
eşeysiz üremeeşeyli üremegametogenezoogenezspermatogenezdöllenmeçimlenmedormansiProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB1. Bilimsel Gözlem Yapma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB8. Bilimsel Çıkarım Yapma
Diğer Derslerle İlişki MEB
Fizik, Kimya, Teknik Bilgiler ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Grup Değerlendirme Formu
- Zihin Haritası
- Balık Kılçığı
- Öğrenme Günlüğü
- Organizasyon Şeması
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)
Öğrenme çıktıları; öğrenme günlüğü, zihin haritası, organizasyon şeması, balık kılçığı, performans görevi, araştırma raporu, sunum, poster, animasyon, deney yapma, bilgi görseli kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilere hücre döngüsü sürecini, mitoz ve mayoz ile yeni hücre oluşumunu ve tür içi kalıtsal çeşitliliğin önemini ortaya koyacakları poster hazırlamaya yönelik performans görevi verilebilir. Öğrencinin hazırlayacağı poster, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öz değerlendirme formu ile öğrencinin kendisini değerlendirmesi sağlanabilir. Kromozomlarda ayrılmama konusunu araştırmak için gruplara ayrılan öğrencilerden araştırma yaparak elde ettikleri bilgileri raporlaştırmaları, raporlarını sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrencilerin sunumları, akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Grupların kendi çalışmalarını değerlendirmeleri için grup değerlendirme formu, öğrencilerin kendilerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilerin araştırma raporları ise analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilere eşeyli ve eşeysiz üremenin benzer ve farklı özellikleriyle ilgili yaptıkları araştırmalara yönelik poster hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Öğrencilerin hazırlayacağı poster, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öğrencilere gruplara ayrılarak bir bitkinin yaşam döngüsünü gösteren animasyon hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Öğrencilerin hazırlayacağı animasyon, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir.
Performans görevi: Öğrenme çıktıları; öğrenme günlüğü, zihin haritası, organizasyon şeması, balık kılçığı, performans görevi, araştırma raporu, sunum, poster, animasyon, deney yapma, bilgi görseli kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilere hücre döngüsü sürecini, mitoz ve mayoz ile yeni hücre oluşumunu ve tür içi kalıtsal çeşitliliğin önemini ortaya koyacakları poster hazırlamaya yönelik performans görevi verilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin üreme ve gelişmeyi (6. sınıf), hücre bölünmeleri ve genetik materyalin organizasyonunu (8. sınıf) fen bilimleri dersinde öğrendikleri kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
"Üreme yeteneğini kaybeden canlıların yaşamları devam eder mi?" (BİY.12.1.1), "Canlı organizmalarda hücre bölünmesinin eksikliği nelere sebep olabilir?" (BİY.12.1.2), "Bir hücredeki genetik materyali oluşturan parçalar nelerdir?" (BİY.12.1.3), "Mitoz ve mayozun canlılar için önemi nedir?", "Mitoz ve mayozdan hangisi kalıtsal çeşitliliğin sağlanmasında etkilidir?" (BİY.12.1.4), "Bitki ve hayvanlarda görülen eşeysiz üreme çeşitleri nelerdir?", "Eşeysiz üremede görülen bölünme çeşidi hangisidir?" (BİY.12.1.6), "İnsanda dişi ve erkek üreme organlarını oluşturan yapılar ve görevleri nelerdir?" (BİY.12.1.9), "Hamilelik sürecinde anne ve çocuk sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?" (BİY.12.1.10), "Bitkilerde çiçeğin kısımları ve görevleri nelerdir?" (BİY.12.1.11), "Çiçek ile tohum arasında nasıl bir ilişki vardır?", "Bitkide çimlenmeye etki eden faktörler nelerdir?" (BİY.12.1.12) gibi sorularla öğrencilerin temel kabullere ilişkin öğrenme durumları değerlendirilebilir.
Köprü Kurma MEB
Yaşamın başlangıcından itibaren ilk organizmaların nesillerinin üreme yoluyla devam ettiği ve bu sayede genetik materyallerindeki özelliklerin sonraki nesillere aktarılabildiği bilgisi verilerek öğrencilerin canlılarda üremenin önemi ve canlılığın devamı arasında ilişki kurmaları sağlanabilir (BİY.12.1.1). Öğrencilerden hasarlı dokuların yenilenmesi, yaraların iyileşmesi, fiziksel büyüme ya da üreme hücrelerinin oluşması ile organizmaların yaşam döngüsünün birçok yönünü etkileyen temel bir süreç olan hücre bölünmesi arasında ilişki kurmaları istenebilir (BİY.12.1.2). "Genomun bir kitap olduğunu hayal ediniz. Bu kitapta 46 bölüm vardır. Her bölümde birçok hikâye bulunur. Her hikâye yüzlerce harf ile yazılmıştır." şeklinde bir metin verilerek öğrencilerden kromozom, gen ve nükleotit kavramlarını metindeki hangi ifadelerle eşleştirmeleri gerektiğini bulup metni yeniden kurgulamaları istenebilir (BİY.12.1.3). İnsan vücudunda oluşan bir yaranın iyileşme süreciyle mitoz arasında ilişki kurmaları beklenebilir. Sınıftaki her bir öğrencinin genetik özellikleri ve dış görünüşünün farklı olması ile mayoz arasında ilişki kurmaları istenebilir (BİY.12.1.4). 21 Mart Dünya Down Sendromu Günü tanıtılarak kromozom bozukluklarına dikkat çekilebilir (BİY.12.1.5). Öğrencilerden komşularının evinde görüp beğendikleri bir bitkiden kopardıkları dalı saksıya dikerek aynı özelliklere sahip yeni bir bitki oluşturabilmeleri ile eşeysiz üreme arasında ilişki kurmaları istenebilir (BİY.12.1.6). Genel olarak kadınlarda her ay bir yumurta üretilirken erkeklerde milyonlarca sperm üretilmesi ile döllenme şansını artırma arasında ilişki kurmaları beklenebilir (BİY.12.1.7). Eşeysiz üreyen bir türün yavrularının birbirleri ve ataları ile tıpatıp aynı olmasından, eşeyli üreyen bir türün yavrularının ise birbirinden ve atalarından farklı özelliklere sahip olmasından yola çıkarak üreme çeşitlerinin kalıtsal çeşitlilikle ilişkisini kurmaları istenebilir (BİY.12.1.8). Dişi ve erkek üreme sistemlerinin yapısı ile görevleri arasında ilişki kurmaları istenebilir (BİY.12.1.9). Gebelik sürecinde annenin radyasyon, kimyasallar, alkol, sigara vb. sağlığa zararlı etmenlerden uzak durması ile sağlıklı bir embriyonik gelişim arasında ilişki kurmaları istenebilir (BİY.12.1.10). Alerjik yapıya sahip bireylerin ilkbahar mevsiminde artan polen miktarına bağlı olarak neden daha fazla alerjik tepki gösterdiklerinin açıklanması sağlanabilir (BİY.12.1.11). Yağışların yetersiz olduğu bir bölgede tohumların çimlenememesi veya bazı bitki tohumlarının çimlenebilmesi için kış mevsiminden önce ekilmesi gerektiği şeklinde örnekler verilerek çimlenmeye etki eden faktörlerin günlük yaşamla ilişkisi kurulabilir (BİY.12.1.12).
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş15 dk
Öğretmen Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne değinir. Öğrencilere 'Tüm canlılar ürer mi?' ve 'Neslin devamı için gerekli olan üreme, yaşamın devamı için de gerekli midir?' soruları yöneltilir (E1.1). Öğrencilerden ilk düşüncelerini söylemeleri ve merak ettikleri noktaları belirtmeleri istenir. Haftada üremenin öneminin 5N1K soruları, bilgi toplama ve çıkarımla sorgulanacağı açıklanır.
- Keşfetme15 dkEtkinlik 1
Öğretmen, 5E uygulamasının ilk basamağında merak uyandırıcı soruları tahtaya yazar. Öğrenciler üreme ve üremenin önemi hakkında merak ettikleri konuları kısa maddeler hâlinde listeler (E1.1). Listeler sınıfta paylaşılır (BİY.12.1.1.a).
BİY.12.1.1 - 15 dkEtkinlik 2
Öğrenciler merak ettikleri her konu için 5N1K (ne, neden, nerede, ne zaman, nasıl, kim) soruları oluşturur. Sorular öğrenme günlüğüne kaydedilir (E3.8). Birkaç soru sınıfla paylaşılarak soruların konuyla ilgisi gözden geçirilir (BİY.12.1.1.b).
BİY.12.1.1 - 20 dkEtkinlik 3
Öğrenciler günlüklerindeki sorulara cevap bulmak için video, animasyon, belgesel, TÜİK doğum istatistikleri ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinden bilgi toplar (KB2.6). Nesli tükenen hayvanlar hakkında ilgili kuruluşlarla elektronik yazışma ya da röportaj yoluyla da bilgi edinilebilir (OB6). Bulunan bilgiler kaynaklarıyla birlikte günlüğe not edilir (BİY.12.1.1.c).
BİY.12.1.1 - Uygulama30 dkEtkinlik 1
Öğretmen, toplanan verilere ilişkin sorular yöneltir; öğrenciler öğretmen açıklama yapmadan önce kendi fikirlerini ifade eder. Ardından öğretmen konuyla ilgili bilimsel ve teknik bilgileri aktarır. Öğrenciler topladıkları bilgileri bu açıklamalarla karşılaştırarak doğruluğunu değerlendirir (KB2.7) ve doğruladıkları bilgileri öğrenme günlüğüne kaydeder (BİY.12.1.1.ç).
BİY.12.1.1 - 40 dkEtkinlik 2
Öğrenciler sınıf arkadaşlarıyla fikir alışverişinde bulunur; doğruluğunu değerlendirdikleri bilgilerden hareketle üremenin önemi sınıfça tartışılır (SDB2.1). Tartışma sonunda canlı neslinin devamı açısından üremenin önemine ilişkin çıkarım yapılır (KB2.14). Öğrenciler çıkarımlarını öğrenme günlüğüne kaydeder (BİY.12.1.1.d).
BİY.12.1.1 - Sonuçlandırma25 dk
Öğrenciler öğrenme günlüklerini gözden geçirerek üremenin önemine ilişkin çıkarımlarını tamamlar (BİY.12.1.1.d). Günlükler bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı ile puanlanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile sorularını, kaynaklarını ve çıkarımlarını gözden geçirir (SDB1.2). Öğretmen, üremenin canlılar için önemini toparlayarak haftayı kapatır.
BİY.12.1.1
Sınıf defteri: BİY.12.1.1 Canlılarda üremenin önemini sorgulayabilme; değerlendirme
Derse Giriş YZ 15 dk
Öğretmen Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne değinir. Öğrencilere 'Tüm canlılar ürer mi?' ve 'Neslin devamı için gerekli olan üreme, yaşamın devamı için de gerekli midir?' soruları yöneltilir (E1.1). Öğrencilerden ilk düşüncelerini söylemeleri ve merak ettikleri noktaları belirtmeleri istenir. Haftada üremenin öneminin 5N1K soruları, bilgi toplama ve çıkarımla sorgulanacağı açıklanır.
Keşfetme YZ 15 dk
Öğretmen, 5E uygulamasının ilk basamağında merak uyandırıcı soruları tahtaya yazar. Öğrenciler üreme ve üremenin önemi hakkında merak ettikleri konuları kısa maddeler hâlinde listeler (E1.1). Listeler sınıfta paylaşılır (BİY.12.1.1.a).
Keşfetme YZ 15 dk
Öğrenciler merak ettikleri her konu için 5N1K (ne, neden, nerede, ne zaman, nasıl, kim) soruları oluşturur. Sorular öğrenme günlüğüne kaydedilir (E3.8). Birkaç soru sınıfla paylaşılarak soruların konuyla ilgisi gözden geçirilir (BİY.12.1.1.b).
Keşfetme YZ 20 dk
Öğrenciler günlüklerindeki sorulara cevap bulmak için video, animasyon, belgesel, TÜİK doğum istatistikleri ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerinden bilgi toplar (KB2.6). Nesli tükenen hayvanlar hakkında ilgili kuruluşlarla elektronik yazışma ya da röportaj yoluyla da bilgi edinilebilir (OB6). Bulunan bilgiler kaynaklarıyla birlikte günlüğe not edilir (BİY.12.1.1.c).
Uygulama YZ 30 dk
Öğretmen, toplanan verilere ilişkin sorular yöneltir; öğrenciler öğretmen açıklama yapmadan önce kendi fikirlerini ifade eder. Ardından öğretmen konuyla ilgili bilimsel ve teknik bilgileri aktarır. Öğrenciler topladıkları bilgileri bu açıklamalarla karşılaştırarak doğruluğunu değerlendirir (KB2.7) ve doğruladıkları bilgileri öğrenme günlüğüne kaydeder (BİY.12.1.1.ç).
Uygulama YZ 40 dk
Öğrenciler sınıf arkadaşlarıyla fikir alışverişinde bulunur; doğruluğunu değerlendirdikleri bilgilerden hareketle üremenin önemi sınıfça tartışılır (SDB2.1). Tartışma sonunda canlı neslinin devamı açısından üremenin önemine ilişkin çıkarım yapılır (KB2.14). Öğrenciler çıkarımlarını öğrenme günlüğüne kaydeder (BİY.12.1.1.d).
Sonuçlandırma YZ 25 dk
Öğrenciler öğrenme günlüklerini gözden geçirerek üremenin önemine ilişkin çıkarımlarını tamamlar (BİY.12.1.1.d). Günlükler bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı ile puanlanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile sorularını, kaynaklarını ve çıkarımlarını gözden geçirir (SDB1.2). Öğretmen, üremenin canlılar için önemini toparlayarak haftayı kapatır.
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 12. Sınıf
- Ünite / Tema
- Üreme
- Konu
- Üreme ve Canlılar İçin Önemi
- Önerilen Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Grup Değerlendirme Formu
- Zihin Haritası
- Balık Kılçığı
- Öğrenme Günlüğü
- Organizasyon Şeması
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)