T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF BİYOLOJİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Canlıların çevresel değişimlere karşı gösterdiği tepkiler üzerine odaklanılır (E1.1). Çürük elma içeren bir poşet veya aşırı soğukta kalan bir bitki örneği üzerinden, canlıların hayatta kalmak için verdikleri tepkilerin nedenleri sorgulanarak merak uyandırılır (E3.4).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Çeşitli canlıların farklı uyaranlara karşı gösterdiği tepki mekanizmalarını içeren bir doğa belgeseli veya animasyon izletilir (E1.1). İzleme sırasında öğrencilerin görsel verileri analiz etmeleri (OB4) ve temel çıkarımlar yapmaları (KB2.10) sağlanır.

   BİY.11.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   İzlenen videolardaki canlıların tepkileri üzerine gruplar halinde tartışma yapılır (SDB2.2). Öğrencilerden uyaranın alınması, yorumlanması ve tepkinin ortaya çıkışı süreçlerindeki örüntüleri belirlemeleri istenir (BİY.11.1.1 a).

   BİY.11.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden farklı canlıların uyaranlara verdikleri tepkilerle ilgili notlar almaları ve bu süreçleri analiz etmeleri (KB2.4) istenir. Belirlenen örüntüler üzerinden genel bir çıkarım yapmaları sağlanır (BİY.11.1.1 b; OB1).

   BİY.11.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Destekleme kapsamında farklı uyaran ve tepki kartları dağıtılarak öğrencilerden bu kartları eşleştirmeleri istenir. Zenginleştirme kapsamında ise göç eden canlıların manyetik alanı algılaması ile fizik bilimi arasındaki ilişkiyi araştıracak bir proje ödevi verilir.

   BİY.11.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin keşfettikleri tepki mekanizmalarını içeren bir kavram haritası veya zihin haritası oluşturmaları istenir (KB3.3). Oluşturulan haritalar sınıf içinde paylaşılır ve değerlendirilir.

   BİY.11.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları kavram haritaları üzerinden öğrendikleri tepki mekanizmaları özetlenir. Bir çalışma kâğıdı üzerinde açık uçlu soruları yanıtlayarak konunun sentezi yapılır (KB2.16). Öğrencilerden sürecin sonunda kendi öğrenimlerini değerlendirdikleri bir öz değerlendirme formu doldurmaları istenir (SDB1.3).

   BİY.11.1.1

Sınıf defteri: BİY.11.1.1 Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Bitkisel hormonların bitki gelişimindeki rolleri ve bitkilerde gözlenen tropizma ile nasti gibi tepki mekanizmaları üzerine bir giriş yapılır. Öğrencilerin ön bilgileri aktif tahta üzerinde kavram haritası oluşturularak (KB2.14) görselleştirilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden oksin, sitokinin, giberellin, etilen ve absisik asit hormonlarının etkilerini bilimsel makaleler ve güvenilir dijital kaynaklardan araştırmaları istenir (OB1, OB2). Araştırma sırasında hormonların oranlarına değinilmeden temel fonksiyonları üzerinde durulur.

   BİY.11.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Araştırılan veriler doğrultusunda bitkisel hormonların benzerlikleri ve farklılıkları üzerine gruplar halinde tartışma yapılır (KB2.16). Bitki gelişimindeki temel tepkilerin bu hormonlarla ilişkisi sorgulanarak analiz edilir (KB2.4, E3.6).

   BİY.11.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri bir bitkisel hormonun etkisini gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlamaları ve bu süreci zamanında tamamlayarak sorumluluk üstlenmeleri istenir (D16). Deney aşamasında animasyonlar veya gerçek materyallerle destekleme sağlanır.

   BİY.11.1.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gerçekleştirilen deneylerden elde edilen veriler kaydedilir ve bu verilere dayanarak hormonların bitki üzerindeki etkileri tespit edilir (E3.4). Deney sonuçlarının somut çıktıları öğrencilere sunulur.

   BİY.11.1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Deneyden elde edilen veriler bilimsel kaynaklarla kıyaslanarak tarımsal uygulamalardaki avantaj ve dezavantajlar üzerine çıkarımlar yapılır (KB2.10). Etilenin meyve olgunlaşmasındaki rolü gibi zenginleştirme konuları araştırılır.

   BİY.11.1.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bitkisel hormonların tarımdaki önemini ve bitki tepkilerini içeren birer infografik metin hazırlamaları istenir. Hazırlanan çalışmalar akran değerlendirme formu ile kontrol edilir (SDB2.2). Öğrenilen kavramlar zihin haritası üzerinden özetlenerek ders sonlandırılır.

   BİY.11.1.2

Sınıf defteri: BİY.11.1.2 Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Bitkilerin çevresel değişimlere karşı gösterdiği tepki mekanizmaları ve bu süreçte rol oynayan bitkisel hormonların önemi üzerinde durulur. Bitkilerde hareketin nitelikleri (durum değiştirme ve yönelme) kavramları üzerinden giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere küstüm otu ve ayçiçeği gibi bitkilerin farklı uyaranlara verdiği tepkileri içeren görseller sunulur. Öğrencilerden bu hareketleri gözlemleyerek hareketin niteliklerini (durum değiştirme/yönelme) belirlemeleri ve tepki mekanizmalarını sınıflandırabilecekleri ölçütleri tespit etmeleri istenir (E3.2, KB2.8).

   BİY.11.1.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden inceledikleri bitkisel hareketlerin gerçekleşmesine neden olan uyaranları belirlemeleri ve bu tepkilerin uyaranın yönüne bağlı olup olmadığını analiz etmeleri istenir (KB2.16). Belirlenen ölçütlere göre hareketleri 'uyaranın yönüne bağlı' ve 'uyaranın yönüne bağlı olmayan' şeklinde ayrıştırmaları sağlanır (E3.6).

   BİY.11.1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını gösteren animasyonlar ve videolar izletilir. Öğrencilerden videolardaki hareketlerin türlerini not almaları ve bu hareketleri 'tropizma' ile 'nasti' başlıkları altında bilimsel karşılıklarıyla gruplandırmaları istenir (KB2.14, OB4).

   BİY.11.1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ışık, kimyasal, su, sıcaklık ve sarsıntı uyaranlarını içeren kartlarla fototropizma, kemotropizma, hidrotropizma, fotonasti, termonasti ve sismonasti hareketlerini gösteren görselleri eşleştirmeleri istenir (SDB2.2, D14).

   BİY.11.1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Zenginleştirme kapsamında; ışık renginin fototropizmaya etkisi veya fototropik tepkiyi engellemek için kesilmesi gereken minimum koleoptil boyunu belirlemeye yönelik deney tasarımları oluşturmaları istenir (E3.3, KB2.10).

   BİY.11.1.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bitkisel hormonların ve tepki mekanizmalarının sınıflandırılmasını içeren bir kavram haritası oluşturmaları istenir. Oluşturulan kavram haritaları üzerinden öğrenilenlerin sentezi yapılır (KB2.14). Öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini değerlendirdikleri bir öz değerlendirme formu doldurmaları sağlanır (SDB1.3).

   BİY.11.1.3

Sınıf defteri: BİY.11.1.3 Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Bitkilerin gövdesinin yukarıya doğru, köklerinin ise toprağın derinliklerine doğru büyümesi üzerine odaklanılarak bitkilerdeki tropizma hareketleri ile ilgili merak (E1.1) uyandırılır. Bitki gelişimini etkileyen dış faktörlerin ve bu faktörlere verilen tepkilerin temel kavramları üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çeşitli bitki örnekleri sunularak ışık, sıcaklık, kimyasal etki, su miktarı, sarsıntı ve yer çekimi gibi ölçütlerin belirlenmesi istenir (KB2.8). Öğrenciler, bu ölçütleri kullanarak gözlemledikleri bitkisel tepkileri gruplandırırlar (SDB2.2).

   BİY.11.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirlenen ölçütlere göre bitki hareketlerini analiz etmeleri ve bu hareketlerin hangi çevresel faktörlerle ilişkili olduğunu çözümlemeleri istenir (KB2.4, KB2.16). Bitkilerde gözlenen tepkilerin çeşitliliği üzerine tartışma yapılır.

   BİY.11.1.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden uyaranın yönüne bağlı olan (ışık, kimyasal, su) ve yönüne bağlı olmayan (ışık, sıcaklık, sarsıntı) tepkileri ayırt ederek bir tablo oluşturmaları istenir. Bu süreçte bitkilerdeki tepki mekanizmaları sınıflandırılır.

   BİY.11.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı tepki çeşitlerini bilimsel literatür ve güvenilir kaynakları kullanarak adlandırmaları ve bilimsel karşılıklarıyla kıyaslamaları istenir (OB1). Bu aşamada araştırma çalışmaları yürütülür.

   BİY.11.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden bitkilerde tepki mekanizmalarını içeren kapsamlı bir kavram haritası hazırlamaları istenir (KB3.3). Zenginleştirme kapsamında fototropizmanın tarım ve seracılıkta verimi artırmak için nasıl kullanılabileceği araştırılır.

   BİY.11.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları kavram haritaları puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlamaları ve bu deneyden elde ettikleri sonuçları analiz ederek bitki gelişimini etkileyen faktörleri açıklayarak sunmaları istenir (BİY.11.1.4 a, b).

   BİY.11.1.4

Sınıf defteri: BİY.11.1.4 Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Bitkilerin çevresel uyaranlara karşı gösterdiği tepki mekanizmaları ve bu süreçte rol oynayan bitkisel hormonların önemi üzerinde durulur. Işık, su ve yerçekimi gibi dış faktörlerin bitki büyümesi üzerindeki etkileri tartışılır (E1.1). Öğrencilerden bitkilerin hareket kabiliyetinin sınırlı olmasına rağmen çevresel değişimlere nasıl uyum sağladıkları üzerine düşünmeleri istenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Bitki gövdesinin ışık uyaranına yönelmesi ve koleoptil deneylerinin bilimsel/dijital kaynaklardaki görselleri üzerinden incelenir (OB4). Asimetrik büyüme ve oksin hormonunun bu süreçteki rolü analiz edilir (KB2.14, KB2.16).

   BİY.11.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Pozitif ve negatif tropizma hareketlerini gösteren hızlandırılmış videolar izletilir. Bitkilerin ışık, su ve kimyasal uyaranlara verdikleri tepkiler görsel materyaller üzerinden sorgulanır (KB2.8, E3.6).

   BİY.11.1.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara ayrılan öğrencilerden ışık, su ve kimyasal uyaranlarının bitkilerdeki tropizma hareketlerine etkilerini gözlemleyecekleri bir deney tasarlamaları istenir (E3.3). Deney adımları oluşturulurken karşılaşılabilecek hatalar ve önleme yöntemleri kontrol listesi eşliğinde tartışılır (SDB3.2, E2.3).

   BİY.11.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Tasarlanan deneyler uygun materyaller kullanılarak gerçekleştirilir; süreç boyunca öğrencilerin atılganlık ve sorumluluk göstererek veri toplama aşamalarını tamamlamaları sağlanır (E2.3, D16). Deney sırasında oluşabilecek teknik aksaklıklara karşı kontrol listesi takip edilir.

   BİY.11.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler elde ettikleri verileri kaydederek bir deney raporu hazırlar ve sonuçlarını diğer gruplarla paylaşır (KB2.14). Zenginleştirme kapsamında ışığın rodopsin reseptör proteinine etkilerini araştıran öğrencilere ek kaynaklar sunulur.

   BİY.11.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden tasarladıkları deneylerden elde ettikleri verileri içeren birer 'Bilgi Görseli' (İnfografik) hazırlamaları istenir. Hazırlanan görseller üzerinden bitkilerde yönelme hareketlerini etkileyen faktörlerin sentezlendiği bir kavram haritası oluşturulur (KB2.14). Öğrencilerin kendi öğrenim süreçlerini değerlendirdikleri bir 'Öz Değerlendirme Formu' doldurmaları sağlanır.

   BİY.11.1.4

Sınıf defteri: BİY.11.1.4 Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden çevredeki uyarıcıların (ışık, ses, koku vb.) fark edilmesi ve bu uyaranların vücut tarafından nasıl algılandığına dair ön bilgileri paylaşmaları istenir. Farklı uyaran çeşitlerine örnekler verilerek duyu reseptörlerinin temel işlevi üzerine tartışma açılır (E3.5). Etkileşimli tahta üzerinden görsel materyallerle kavramsal çerçeve çizilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden farklı uyaran çeşitlerine (ışık, sıcaklık, mekanik etki, kimyasallar) örnekler vermeleri ve bu uyaranların reseptörler tarafından algılanma sürecine dair çıkarımlar yapmaları istenir (KB2.10). Gruplar halinde çalışırken öğrencilerin birbirleriyle dayanışma içinde olmaları ve yardımseverlik değerini sergilemeleri sağlanır (D20).

   BİY.11.1.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden duyu organları-reseptör-nöron ilişkisini ve nöronların yapısını bilimsel makaleler veya güvenilir kaynaklardan araştırmaları istenir. Elde edilen bilgilerle nöronların nitelikleri analiz edilir (KB2.4) ve farklı reseptörlerin niteliklerine göre sınıflandırılması sağlanır (BİY.11.1.5 a, b).

   BİY.11.1.5
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden duyu organlarının ve reseptörlerin niteliklerine göre gruplandırılması ve etiketlenmesi için bir kavram haritası oluşturmaları istenir (BİY.11.1.5 c, d). Süreçte öğrencilerin birbirlerinin fikirlerine saygı duyarak uzlaşma içinde tartışmaları sağlanır (SDB2.2, D14).

   BİY.11.1.5
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sinapslarda sinyal iletimini ve nöron yapısını içeren bir bilgi görseli (infografik) tasarlamaları istenir (OB4). Görselleştirme sırasında analitik düşünme becerisi kullanılarak yapısal özellikler vurgulanır (E3.6).

   BİY.11.1.5
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler tarafından hazırlanan deney raporları veya çalışma kâğıtları bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden çalışmalarını öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları kullanarak kontrol etmeleri istenir (SDB1.3).

   BİY.11.1.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları kavram haritaları ve bilgi görselleri üzerinden duyu reseptörlerinin çeşitliliği ve nöron yapısı üzerine genel bir değerlendirme yapılır. Öğrenme günlüklerine o günkü temel kazanımların not edilmesi istenir. Farklılaştırılmış eğitim kapsamında görme kusurlarının tedavisi veya farklı canlılardaki sinir sistemleri gibi özel konulara dair kısa bilgi notları paylaşılır.

   BİY.11.1.5

Sınıf defteri: BİY.11.1.5 Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası dolayısıyla afetlerde ve acil durumlarda çevreyi algılamanın önemine değinir. Öğrencilere 'Bir uyaranı fark etmemizi sağlayan yapılar nelerdir?' sorusu yöneltilir. Öğrencilerin yanıtları etkileşimli tahtada toplanır; dersin duyu reseptörleri ile duyu organlarını gruplandırma ve etiketleme üzerine olacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, önceki haftalarda belirledikleri niteliklere göre ayrıştırdıkları duyu reseptörlerini ve duyu organlarını bilimsel kaynaklarla gözden geçirir (OB1). Uyartının nöron boyunca nasıl taşındığı ve diğer nöronlara nasıl aktarıldığı hatırlanarak reseptör çeşitlerini ayıran ortak özellikler belirlenir (E3.6). Gruplandırmada kullanılacak ölçütler tahtada listelenir (BİY.11.1.5.c).

   BİY.11.1.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde duyu reseptörlerini ve duyu organlarını belirledikleri ölçütlere göre çalışma kâğıdında gruplandırır. Gruplar, fiziksel ve kimyasal uyaranları algılayan reseptörleri ayrı sütunlara yerleştirir ve duyu organlarını bu sütunlarla eşleştirir (KB2.4; SDB2.2). Gruplandırmalar sınıfta sunulur ve tutarlılık açısından sorgulanır (BİY.11.1.5.c).

   BİY.11.1.5
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden güvenilir kaynaklardan elde ettikleri bilgileri, görselleri ve videoları kullanarak gruplandırdıkları duyu reseptörlerini ve duyu organlarını etiketlemeleri istenir (OB2). Etiketlerde reseptör çeşidi, algıladığı uyaran ve bulunduğu duyu organı yer alır (BİY.11.1.5.ç).

   BİY.11.1.5
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfta bulunan maket ve görsel kaynaklar üzerinde duyu organları ile reseptörler grup çalışmasıyla etiketlenir. Her grup etiketlerini bir sonraki grupla değiştirerek yanlış ya da eksik etiketleri bulur ve gerekçeleriyle düzeltir (D3.3; D14). Düzeltmeler ders kitabıyla doğrulanır (BİY.11.1.5.ç).

   BİY.11.1.5
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, gruplandırıp etiketledikleri duyu reseptörlerini ve duyu organlarını bir bilgi görselinde (infografik) ya da kavram haritasında özetler. Görsellerde reseptör-uyaran-duyu organı ilişkisi okların yardımıyla gösterilir (OB4; E3.3). Hazırlanan görseller sınıf panosunda sergilenir (BİY.11.1.5.ç).

   BİY.11.1.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen, reseptörlerin ve duyu organlarının ölçütlere göre gruplandırılıp etiketlenmesini sınıfla birlikte özetler. Öğrencilerden Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının bilgi görselini değerlendirmeleri, Öz Değerlendirme Formu ve Öğrenme Günlüğü ile kendi çalışmalarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3; BİY.11.1.5.ç). Performans Görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; Açık Uçlu Sorularla öğrenmeler yoklanır.

   BİY.11.1.5

Sınıf defteri: BİY.11.1.5 Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada hidra, yağmur solucanı, balarısı ve insanın bir uyarıya verdiği tepkileri gösteren görselleri sunar. Öğrencilerden bu canlıların tepkilerinin birbirinden nasıl ayrıldığını ve tepkiyi hangi yapının sağladığını tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin hayvanlardaki sinir sistemi farklılıklarını ve insan sinir sisteminin yapısını ele alacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara sölenter, solucan, böcek ve omurgalı örneklerinin sinir sistemini gösteren görseller ile ders kitabı bölümü verilir. Öğrencilerden gözlemleri doğrultusunda sinir sistemlerinin benzer ve farklı yönlerini belirleyip listelemeleri istenir (KB2.8). Gruplar tespit ettikleri özellikleri ortak bir tabloda toplar (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tabloyu yeniden ele alarak her hayvan için sinir hücrelerinin dağılımını, ağ yapısının bulunup bulunmadığını ve beyin benzeri bir yapının varlığını belirler. Farklılıklar gruplar arasında karşılaştırılır; tutarsız gözlemler ders kitabıyla doğrulanır (E3.4). Sonuçlar sınıf tablosunda birleştirilir (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tüm canlılarda sinir hücrelerinin uyartı iletme gibi ortak görevine ve birçok hayvanda ağ yapısı oluşturma benzerliğine değinir. Öğrenciler, basitten karmaşığa değişen yapısal farklılıkları belirler: solucanlarda gangliyon ve sinir şeritleri, eklem bacaklılarda gelişmiş beyin ve karın sinir sistemi, omurgalılarda daha karmaşık beyin ve omurilik (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri farklılıkları inceleyerek sinir sistemi yapıları ile canlıların çevresel uyarılara verdikleri tepkiler arasındaki ilişkiye yönelik çıkarımlar yapmaları istenir (KB2.10). Basit sinir ağlı canlıların tepkilerinin basit ve yaygın, ganglionlu canlılarda daha yönlendirilmiş, merkezî sinir sistemli canlılarda ise daha hızlı, özelleşmiş ve karmaşık olduğu vurgulanır; yapısal farklılıklar ile işlevsel sonuçlar sistemli biçimde (E3.7) ilişkilendirilir (BİY.11.1.6.c).

   BİY.11.1.6
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki insan sinir sistemi şemasını inceleyerek merkezî ve çevresel sinir sistemini oluşturan parçaları belirler. Gruplar parçaları şema üzerinde işaretleyip adlandırır ve çalışma kâğıdındaki boşlukları doldurur (KB2.4). Gruplar şemalarını karşılaştırıp eksikleri iş birliği içinde tamamlar (SDB2.2) (BİY.11.1.7.a).

   BİY.11.1.7
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, insan sinir sisteminin parçalarını gösterdikleri bilgi görselini ya da kavram haritasını tamamlar. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; öğrenciler Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının çalışmasına geri bildirim verir. Ardından Öz Değerlendirme Formu doldurulur, Öğrenme Günlüğüne yapısal farklılıklarla tepki arasındaki ilişki yazılır (SDB1.3) ve Açık Uçlu Sorularla parçaları belirleme becerisi yoklanır.

   BİY.11.1.6BİY.11.1.7

Sınıf defteri: BİY.11.1.6 Hayvanlardaki sinir sistemi farklılıkları ile ilgili analojik akıl…; BİY.11.1.7 İnsanda sinir sistemi yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki insan sinir sistemi şeması açılır. Öğrencilerden önceki derslerde adlandırdıkları parçaları hatırlamaları ve 'Bu parçalar birbirinden bağımsız mı çalışır?' sorusuna gerekçeli tahminde bulunmaları istenir (E1.1). Tahminler tahtaya yazılır ve dersin amacının sinir sistemi parçaları arasındaki ilişkileri belirlemek olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, hayvan gruplarının sinir sistemi tiplerindeki benzerlik ve farklılıkları ile bunlardan çıkardıkları işlevsel sonuçları yazmaları istenir (KB2.14). Ardından günlükteki sonuçlardan yararlanarak insan sinir sisteminin parçalarının birbiriyle bağlantılı çalışabileceğine ilişkin ikişer tahmin yazılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere insan sinir sisteminin tek bir yapı olarak bütün hâlinde bulunduğunu, ancak görevleri açısından farklı bölümlere ayrıldığını fark ettirmek için hazırlanmış bilgi kartları sunulur. Gruplar hâlinde kartlardaki bölümler ve görevleri incelenir (KB2.4). Hangi bölümün hangi bölümle bağlantılı olduğu eşleştirme kartları üzerinde belirlenir ve tahtada paylaşılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden merkezî ve çevresel sinir sistemini oluşturan yapıları ve görevlerini bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan araştırmaları istenir (OB1). Bulgulardan hareketle merkezî ve çevresel sinir sistemi yapıları arasındaki bilgi akışı ok şemasıyla gösterilir (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Koşan bir insanın ayağının taşa takılıp düştüğü olay incelenir. Öğrencilerden kasların hareketi, dengenin sağlanması ve kalbin hızlanması tepkilerini kontrol eden sinir sistemi bölümlerini tabloya yazmaları ve aynı olayda birden fazla tepkinin farklı bölümlerce kontrol edildiğini yorumlamaları istenir (KB2.14). Bölümler arasındaki işlevsel ilişkiler ortaya çıkarılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar iş birliği içinde (SDB2.2) oyun kartlarıyla sıcak bir nesneye dokunup elini çekme olayında tepkiyi başlatan, ileten ve gerçekleştiren yapıları sıralar (KB2.16). Gruplar sıralamalarını birbirine açıklar ve eleştirel biçimde sorgular (KB3.3). Parçalar arasındaki ilişkiler gerekçelendirilir (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden insan sinir sisteminin parçalarını ve aralarındaki ilişkileri gösteren bireysel birer kavram haritası hazırlamaları istenir. Haritalar eşler tarafından akran değerlendirme formu ile incelenir ve eksikler tamamlanır (SDB1.3). Son olarak öğrencilerden 'Aynı olayda birden fazla tepki neden sinir sisteminin farklı bölümlerince yönetilir?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir.

   BİY.11.1.7

Sınıf defteri: BİY.11.1.7 İnsanda sinir sistemi yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen sıcak bir yüzeye dokunan elin hızla geri çekildiği kısa bir video ya da görsel gösterir. Öğrencilere 'Elin geri çekilmesine karar verilmeden önce hangi olaylar gerçekleşmiştir?' sorusu yöneltilir ve tahminleri tahtaya yazılır (E1.1). Dersin hedefleri paylaşılır: reflekslerde görev alan sinir sistemi yapıları incelenecek, bir refleksin oluşumu yazılı ve sözlü anlatılacak, bilgi görseli hazırlanacaktır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen görseller ve kısa videolarla güncel hayattan farklı refleks örneklerini (sıcağa dokunma, göze ışık gelmesi, diz altına vurulması, öksürme gibi) gösterir. Gruplar hangi uyarının hangi tepkiye yol açtığını çalışma kâğıdına yazarak olayları inceler (KB2.8, E1.1). Hangi tepkilerin hızlı ve istemsiz gerçekleştiği tartışılır (BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen etkileşimli tahtada sinir hücrelerinin görevlerine göre duyu, ara ve motor nöronlar olarak sınıflandığını gösterir; beyin kabuğu loblarına ve sempatik–parasempatik ayrımına girilmez. Öğrencilerden ilk etkinlikteki örneklerden birini seçerek uyarının hangi nörondan hangisine geçtiğini sırayla çözümlemeleri ve nöron türlerini şema üzerinde işaretlemeleri istenir (KB2.4). Gruplar şemalarını karşılıklı kontrol eder (SDB2.2, BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden göz bebeği, diz kapağı, yutkunma ve emme refleksi olaylarının oluşumunda sinir sisteminin hangi yapılarının görev aldığını görsellerden, video ve animasyonlardan ya da öğretmenin verdiği çalışma yapraklarından belirlemeleri istenir. Gruplar her refleks için uyarıyı, duyu, ara ve motor nöronları ile tepki veren organı çalışma yaprağına yazar (E3.6). Sonuçlar tahtada karşılaştırılır (BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen ayağın yere temasından doğan uyarıların duyu nöronlarıyla merkezî sinir sistemine taşındığını, burada ara nöronların gelen bilgileri değerlendirip uygun yanıtı oluşturduğunu ve yanıtın motor nöronlarla hedef organlara iletildiğini anlatır. Kasların kasılması, dengenin korunması ve kalp atışının hızlanmasının eşgüdümlü gerçekleştiği vurgulanır. Öğrencilerden bu süreci bağlamdan kopmadan önce yazılı, sonra sözlü olarak ifade etmeleri istenir (KB2.14, BİY.11.1.8.b).

   BİY.11.1.8
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan sinir sisteminin yapısal bileşenlerini ve aralarındaki ilişkileri gösteren, seçtikleri bir refleksin oluşumunu içeren bir bilgi görseli hazırlamaları istenir (SDB2.2). Hazırlanan görsel uygun web2 araçlarıyla paylaşılır (OB2). Gruplar görseldeki refleks anlatımının bağlamdan kopmadığını kontrol eder (BİY.11.1.8.b).

   BİY.11.1.8
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sınıfta kısaca sunar; sunumlar sırasında öğrenciler sözlü anlatımın bağlamdan kopmadığını izler. Görseller bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak kendi katkılarını ve refleks anlatımlarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3). Öğretmen, reflekslerde duyu, ara ve motor nöronların görevini birlikte özetler.

   BİY.11.1.8

Sınıf defteri: BİY.11.1.8 Refleks olayını yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek her bireyin güvenli hareket edebilme hakkı üzerinden dikkat çekici bir durum sunar: bir kişi sıcak bir nesneye dokunur ve elini çekerken yürüyüşünü sürdürür. Öğrencilerden bu durumda vücutta neler olduğunu tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden diz kapağı refleksinde görev alan yapıların çalışma mekanizmasını şema veya görsel olarak sunmaları istenir (E3.4). Şema ya da görsel, bağlamdan kopmadan yazılı ve sözlü ifadelere dönüştürülür; ikili gruplar birbirlerinin anlatımını dinleyip eksikleri tamamlar (BİY.11.1.8.b, SDB2.2). Kazanılmış refleks ve doğuştan gelen refleks ayrımına girilmez.

   BİY.11.1.8
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden zihin haritası oluşturarak refleks olayının gerçekleşme sürecini anlam bütünlüğünü bozmadan kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (BİY.11.1.8.c, KB2.14). Öğretmen sınıfta dolaşarak yönlendirici sorular sorar; haritalar puanlama anahtarıyla değerlendirilmek üzere toplanır.

   BİY.11.1.8
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler zihin haritalarını sınıf arkadaşlarıyla paylaşır ve güncel hayattan seçilen refleks davranışlarını yorumlar (BİY.11.1.8.c, KB2.14). Edindikleri bilgileri gelecek öğrenmelerinde nasıl kullanabileceklerini tartışır (SDB1.3).

   BİY.11.1.8
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden destek ve hareket sisteminin yapısı ve bu yapıların çalışma mekanizmaları hakkında bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (OB1, OB2). Kaynaklara ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ders kitabındaki video ve animasyonlardan yararlanılır (BİY.11.1.9.a).

   BİY.11.1.9
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar topladıkları bilgilerle 'Hareket sırasında iskelet, kas ve eklemlerden biri çalışmasaydı ne olurdu?' sorusunu sorgular; bulgularını yapılandırılmış gridde sıralar (BİY.11.1.9.a, KB2.8, E3.10). Gruplar sorgulama sonuçlarını sınıfla paylaşır (SDB2.2).

   BİY.11.1.9
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin zihin haritaları puanlama anahtarına göre değerlendirilir ve geri bildirim verilir. Öğrencilerden iskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışmasının neden gerekli olduğuna ilişkin sorgulamalarını açık uçlu sorularla yanıtlamaları ve öğrenme günlüklerine yazmaları istenir (BİY.11.1.9.a). Öz değerlendirme formu doldurulur.

   BİY.11.1.8BİY.11.1.9

Sınıf defteri: BİY.11.1.8 Refleks olayını yorumlayabilme; BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, basketbolda atış yapan bir sporcunun görselini etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden hareketin hangi yapıların birlikte çalışmasıyla gerçekleştiğini tahmin etmelerini ister. Önceki haftada sorgulanan iskelet, kas ve eklem ilişkisinin gerekliliği kısaca hatırlatılır. Bu hafta eş güdümün nasıl sağlandığı hakkında kanıta dayalı akıl yürütüleceği açıklanır (KB2.16, E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki görsellerden yararlanarak kemik ve kıkırdak yapısı ile çeşitlerini, eklem ve kasların yapısını, çeşitlerini ve bulunduğu organları karşılaştırma tablosunda toplamaları istenir (KB2.4). Her yapının harekete katkısı hakkında kanıta dayalı birer çıkarım yazılır (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, dirsek eklemindeki bükülme ve açılma hareketini gösteren görseli sunar. Öğrencilerden kas, kemik ve eklemden biri işlevini yitirseydi hareketin nasıl değişeceğini gerekçeleriyle tartışmaları istenir (E3.6). Gruplar, eş güdümün nasıl sağlandığına ilişkin açıklamalarını yazar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her öğrenciye çalışma yaprağıyla, akıl yürüterek cevaplayabilecekleri açık uçlu sorular verilir. Sorular, hareketin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin neden birlikte çalışması gerektiğini ve bu çalışmanın nasıl sağlandığını sorgular. Öğrencilerden yanıtlarını gerekçeleriyle yazmaları istenir (KB2.16, KB2.14) (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, iskelet kasının kasılması ve gevşemesi sırasında A, I ve H bantları ile sarkomerde meydana gelen değişmeleri maket, diyagram veya etkileşimli görsel uygulamayla modeller. Modelin kemiği hareket ettiren kas çalışmasını nasıl açıkladığı gruplarca tartışılır (KB2.4, E3.7). Gruplar modellerinden çıkardıkları akıl yürütmeyi yazar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, kolu alçıdaki ya da kası yırtılmış bir bireyi anlatan iki vaka kartı dağıtır. Gruplar, hangi yapının işlevinin aksadığını belirleyip hareketin neden bozulduğunu gerekçelendirir ve diğer gruplara sunar. Dinleyen gruplar gerekçelerdeki eksik ya da çelişkili noktaları sorgular (KB3.3, E3.10) (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çalışma yaprağındaki açık uçlu soruları gözden geçirerek eş güdümlü çalışmanın gerekliliğini ve nasıl sağlandığını gerekçeleriyle yeniden yazmaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, ortaya çıkan akıl yürütmeleri sınıfla birlikte özetler ve kemik, eklem ve kasın birlikte çalışma ilişkisini tahtada bir şemada toparlar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9

Sınıf defteri: BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen bir öğrenciden kolunu bükmesini ve uzatmasını ister; öğrencilere 'Bu hareket sırasında kemik, eklem ve kas birlikte nasıl çalışır?' sorusu yöneltilir (E1.1). Önceki haftalarda yürütülen sorgulama ve akıl yürütme çalışmaları anımsatılır. Bu hafta eş güdümlü çalışmaya ilişkin çıkarımların yansıtılacağı ve kasılma ile gevşemeyi açıklayan modellerin önerileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, kemik, eklem ve kasların birlikte çalışması üzerine daha önce yaptıkları akıl yürütmeleri gözden geçirir (KB2.16). Ardından 'Bu üç yapıdan biri eş güdümden çıkarsa hareket nasıl etkilenir?' sorusuna ulaştıkları çıkarımları (KB2.10) gerekçe ve örnekleriyle çalışma kâğıdına yansıtır, diğer gruplarla paylaşır (SDB1.3) (BİY.11.1.9.c).

   BİY.11.1.9
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kasın kasılıp gevşerken kemiği hareket ettirdiğini gösteren görseller sunar. Hücresel moleküler mekanizmalara ve kasılma için gerekli enerji kaynaklarına değinilmez (E3.3). Öğrencilerden kasın kasılma ve gevşemesini açıklayan ilk model taslağını bireysel olarak çizmeleri ve çiziminin gerekçesini yazmaları istenir (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara model / maket malzemesi (balon, ip, karton, bant gibi) verilir. Gruplar, bireysel taslaklarından yararlanarak kasın kasılma ve gevşeme mekanizmasını açıklayan ortak bir model önerisi hazırlar. İş birliği içinde yardımlaşma, farklı fikirleri tartışarak uzlaşma ve birbirine saygılı davranma beklenir (SDB2.2, D4.2) (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar modellerini sınıfa sunar; diğer gruplar modeli kasılma ve gevşemeyi açıklama gücü bakımından inceleyip sorular yöneltir (KB2.8). Gruplardan çalışmayı değerlendirmeleri ve grup olarak çalışmanın dostluğa katkısını fark etmeleri istenir (D4.2). Önerilen modeller sınıfta sergilenir (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar modellerini Dereceli Puanlama Anahtarı ile, diğer grupların modellerini Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğüne modellerinin kasılma ve gevşemeyi nasıl açıkladığını yazar (SDB1.3). Öğretmen, önerilen modelleri ortak yönleriyle özetleyerek kasların kasılma ve gevşeme mekanizmasını açıklayan model önerilerini toparlar (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.9BİY.11.1.10

Sınıf defteri: BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; BİY.11.1.10 İskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizması ile ilgili bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir sarkomerin gevşemiş ve kasılmış hâlini gösteren iki görüntü sunar; öğrencilerden iki görüntü arasındaki farkı belirtmeleri istenir. Önceki haftada önerilen kasılma ve gevşeme modelleri hatırlanır, bu hafta modellerin bilimsel modellerle karşılaştırılıp kanıtlarla yenileneceği belirtilir. Öğrencilerden iyi bir modelin hangi gözlemleri açıklaması gerektiğine dair ölçütler önermesi istenir (KB2.8, E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, önceki haftada oluşturdukları kasılma ve gevşeme modellerini ders kitabındaki kayan iplikçik modeliyle yan yana koyar. Aktin ve miyozin iplikçiklerinin konumu, Ca²⁺ ve ATP'nin görevi ile motor nöron uyarısının modeldeki yeri çalışma kâğıdındaki karşılaştırma tablosuna işlenir; benzerlikler ve farklar çözümlenir (KB2.4, E3.6) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada sunulan sarkomer görüntüleri ve ölçüm verileri incelenir; kasılmada I bandı ile H bölgesinin daraldığı, A bandının uzunluğunun değişmediği saptanır. Öğrencilerden bu verilerin kendi modellerini destekleyip desteklemediğini gerekçelendirmeleri istenir (KB2.16, E3.4) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, elde ettikleri kanıtlara dayanarak modellerindeki eksik ya da yanlış noktaları belirler. Modeller, aktin-miyozin çapraz köprülerinin bağlanıp ayrılması ve ATP'nin bu süreçteki rolü eklenerek yeniden çizilir (KB3.3, SDB2.2) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, kasılmanın kontrolünü motor nöron uyarısı, asetilkolin, sarkoplazmik retikulumdan Ca²⁺ salınımı ve troponin-tropomiyozin kompleksinin kayması sırasıyla ele alır. Gruplar bu basamakları ve gevşemede Ca²⁺'un geri alınmasını yenilenmiş modellerine ekler (E3.7, KB2.14) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar yenilenmiş modellerini sınıfta dolaşarak sunar; modeller ATP'nin tükendiği bir durumda (ölüm sertliği) kasın davranışını tahmin ettirerek sınanır. Akran geri bildirimleri doğrultusunda modeller son hâline getirilir; her grup modelini hangi kanıtın değiştirdiğini belirtir (KB2.16, E3.5, E3.10) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden yenilenmiş modelin ilk modelden hangi kanıtlarla farklılaştığını açıklayan Açık Uçlu Soruları yanıtlamaları istenir. Öğretmen, yanıtları ve modelleri Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler, Öz Değerlendirme Formunu doldurarak modeli kanıtlarla yenileme sürecindeki katkılarını yansıtır (SDB1.3) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10

Sınıf defteri: BİY.11.1.10 İskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizması ile ilgili bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası kapsamında verem ve aşı örneği etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden vücudun hastalık etkenlerine karşı nasıl korunduğuna dair birer tahmin yazmaları istenir. Tahminler birkaç öğrenciyle paylaşılır ve dersin amacı bağışıklığı niteliklerine göre ayırt etmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, bağışıklığın insan ve toplum sağlığı açısından önemini vurgulayarak sağlıklı yaşam değerine dikkat çeker (D13.4). Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerikten doğal bağışıklığın niteliklerini bulup kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (OB1). Tanımlar etkileşimli tahtada ortak listede toplanır (BİY.11.1.11.a).

   BİY.11.1.11
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde kazanılmış bağışıklığın niteliklerinin ders kitabı ve dijital içerikten incelenmesi istenir (KB2.8). Ardından aktif ve pasif bağışıklığın nitelikleri, antikoru kimin ürettiği ölçütüyle tanımlanır ve çalışma kâğıdına yazılır (BİY.11.1.11.a).

   BİY.11.1.11
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden deri, mukoza, fagositler, lenfositler ve antikorlar gibi bağışıklık sistemi yapılarını niteliklerine göre doğal ya da kazanılmış bağışıklığa ayırmaları istenir. Gruplar, ayrıştırmalarını kavram haritası şablonuna yerleştirir ve gerekçelerini yazar (KB2.4, SDB2.2). Gruplar birbirlerinin gerekçelerini sorgular (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Aktif ve pasif bağışıklık örnekleri (hastalığı geçirme, aşı, anne sütü, hazır antikor içeren serum) etkileşimli tahtada verilir. Öğrencilerden her örnekte antikoru kimin ürettiğini ve bellek oluşup oluşmadığını gerekçelendirerek örnekleri ayrıştırmaları istenir (KB2.16). Sonuçlar sınıfla karşılaştırılır ve yanlış ayrıştırmalar tartışılır (KB3.3) (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar kavram haritalarını sunar; öğretmen haritaları puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden yapıları ve bağışıklık çeşitlerini niteliklerine göre nasıl ayrıştırdıklarını öğrenme günlüğüne yazmaları ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.3). Böylece bağışıklık sistemi yapılarının niteliklerine göre ayrıştırılması toparlanır (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanımlanan bağışıklık nitelikleri ile niteliklerine göre ayrıştırılan bağışıklık sistemi yapılarını etkileşimli tahtada kısaca özetler. Öğrencilere bir aşı ya da alerjik tepki örneği gösterilir ve vücudun bu duruma verdiği tepkinin hangi bağışıklık türüne girdiği sorulur (E1.1). Günün hedefi açıklanır: bağışıklık sistemi gruplandırılacak ve yapılan gruplandırma etiketlenecektir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerik gibi yazılı ve dijital kaynakları kullanarak bilgi toplamaları ve ayrıştırılan bağışıklık sistemi yapılarını doğal bağışıklık ile kazanılmış bağışıklık (aktif ve pasif) başlıkları altında gruplandırmaları istenir (BİY.11.1.11.c). Gruplar, gruplandırmalarını çalışma kâğıdındaki tabloya işler.

   BİY.11.1.11
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarını yan gruplarınkiyle karşılaştırır ve her yapının hangi gruba neden yerleştirildiğini gerekçelendirir (KB2.8). Farklı yerleştirmeler sınıfta tartışılır; ortak gruplandırma etkileşimli tahtada kavram haritası olarak oluşturulur (BİY.11.1.11.c).

   BİY.11.1.11
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, öğrencilere güvenilir kaynaklara nasıl ulaşacaklarını ve kişisel verilerin korunması için hangi tedbirleri almaları gerektiğini hatırlatır; dijital mahremiyet değeri vurgulanır (D8.2, OB2). Gruplar kavram haritasındaki her gruba kısa ve açık bir ad vererek gruplandırmayı etiketler (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden alerji ve alerji oluşumu hakkında elde ettikleri bilgilerin doğruluğunu bilimsel kaynaklardan değerlendirmeleri istenir (D3.3). Doğrulanan bilgiler, bağışıklık sistemi etiketleriyle ilişkilendirilerek çalışma kâğıdına eklenir (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere performans görevi verilir: Kendisinde var olan, yakın çevresinde gözlemlediği ya da bilgi sahibi olduğu bir alerjik etkiden yola çıkarak hangi alerjenin buna neden olduğu, vücudun nasıl tepki verdiği, alerjik etki görüldüğünde ne yapılacağı ve nerelerden yardım alınabileceği ile ilgili çıkarımlarını (KB2.10) içeren bir broşür hazırlanır (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar etiketledikleri bağışıklık sistemi gruplandırmasını ve broşürlerini sınıfta paylaşır. Öğretmen, broşürleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; etiketlerin niteliklere uygunluğu açık uçlu sorularla yoklanır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu üzerinden kendi gruplandırma ve etiketleme çalışmalarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3).

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (BİY.11.1.11) kısa sorularla yoklanır; bağışıklık: Doğal Bağışıklık, Kazanılmış Bağışıklık (Aktif ve Pasif Bağışıklık), Alerji konusuna dikkat çekilir.

2. Keşfetme50 dk

   Önceki haftada işlenen BİY.11.1.11 çıktıları örnek durumlar üzerinden yeniden ele alınır; anlaşılmayan noktalar belirlenir.

   BİY.11.1.11
3. Uygulama70 dk

   Pekiştirme etkinlikleri: BİY.11.1.11 kapsamında alıştırma, çalışma kâğıdı ve grup çalışması yapılır; eksikler telafi edilir.

   BİY.11.1.11
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Bağışıklık sistemi ile ilgili yaptığı gruplandırmayı etiketler" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada polen, ev tozu ve besin alerjisi görsellerini gösterir; öğrencilerden bu görsellerdeki durumlar hakkında bildiklerini söylemeleri istenir (E1.1). Alerjinin günlük yaşamdaki yeri kısa bir sınıf konuşmasıyla ele alınır. Dersin amacının alerjik tepkilerin oluşumunu sorgulamak olduğu belirtilir; öğrencilerden ders boyunca aklına gelen soruları çalışma kâğıdına not etmeleri istenir (KB2.8).

   BİY.11.1.12
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hazırladıkları broşürleri arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (SDB3.2). Broşürleri inceleyen öğrencilerden alerjiyle ilgili merak ettikleri konuları (alerjenler, belirtiler, tepkinin vücutta nasıl başladığı gibi) çalışma kâğıdına listelemeleri istenir (E1.1). Öğretmen listelerdeki ortak konuları etkileşimli tahtada toplar (BİY.11.1.12.a).

   BİY.11.1.12
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri konulara ilişkin 'Alerjik tepki neden oluşur?' gibi araştırılabilir sorular yazmaları istenir (KB2.8). Sorular çiftler hâlinde birbirine yöneltilir, 'neden, nasıl, hangi' ile başlayan açık uçlu biçime getirilir (E2.3). Seçilen sorularla sınıf soru havuzu etkileşimli tahtada oluşturulur (BİY.11.1.12.b).

   BİY.11.1.12
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden soru havuzundan seçtikleri iki soruya yanıt aramak için ders kitabındaki ilgili bölümleri incelemeleri istenir (OB1). Buldukları bilgiler çalışma kâğıdına kaynağıyla birlikte yazılır. Öğretmen sınıfı dolaşarak öğrencilerin arama stratejilerine yönelik dönüt verir (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler 4-5 kişilik gruplar hâlinde bireysel olarak topladıkları bilgileri birleştirir ve dijital kaynaklardan yeni bilgiler ekler (OB2). Gruplardan bilgilerini zihin haritasında düzenlemeleri istenir; kişisel sağlık bilgilerinin sınıfta paylaşılmaması gerektiği hatırlatılır (D8). Gruplar arası iş birliği ve görev paylaşımı gözlenir (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar zihin haritalarını kısaca sunar; öğretmen hangi soruların hangi kaynaklarla yanıtlandığını etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki merak, soru ve toplanan bilgi bölümlerini gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (E3.4). Zihin haritaları ve çalışma kâğıtları öğrenme kanıtı olarak toplanır (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12

Sınıf defteri: BİY.11.1.12 Alerjik tepkilerin oluşumunu sorgulayabilme; değerlendirme