1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: 1. Tema: Tepki Dolu
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Tema / Ünite
- 1. Tema: Tepki
- Konu
- Canlılık ve Tepki
- Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu temanın içeriğini canlıların uyartılara verdiği tepkiler oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin bitkilerde ve hayvanlarda tepki mekanizmalarını çözümlemeleri, bitkilerde hareketin sınıflandırılması deneylerini yapmaları; sinir sistemi farklılıkları, refleks, bağışıklık ve alerji oluşumunu sorgulamaları ve farklı canlıların uyartılara karşı oluşturduğu tepki mekanizmalarıyla ilgili akıl yürütmeleri amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
tepkiProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB2. Sınıflandırma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB9. Bilimsel Model Oluşturma, FBAB10. Tümevarımsal Akıl Yürütme
Diğer Derslerle İlişki MEB
Fizik, Kimya ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Açık Uçlu Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kavram Haritası
- Zihin Haritası
- Yapılandırılmış Grid
- Öğrenme Günlüğü
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)
Öğrenme çıktıları; açık uçlu soruların yer aldığı çalışma yaprağı, deney yapma, kavram haritası, yapılandırılmış grid, öğrenme günlüğü, bilgi görseli, zihin haritası, model oluşturma, broşür, performans görevi kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile değerlendirilebilir. Çalışma yaprağında tepki mekanizmalarının çeşitleriyle ilgili örnek durum verilip, açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerden tepki mekanizmasına ilişkin örüntüleri bulmaları ve buldukları örüntüler hakkında akıl yürütmeleri istenebilir. Öğrencilerin sorulara verdiği cevaplar, puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öğrencilere iskelet kaslarının kasılma mekanizmasıyla ilgili üç boyutlu model oluşturmaya yönelik performans görevi verilebilir. Öğrencilerin oluşturacağı model, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir; öz değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilere bilgi toplama, topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirme, alerjik tepkilerin oluşumuna ilişkin çıkarımda bulunma, alerjiyi tanımlama basamaklarını içeren broşür hazırlayacakları performans ödevi verilebilir. Öğrencilerin oluşturacağı broşür, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Performans görevi: Öğrenme çıktıları; açık uçlu soruların yer aldığı çalışma yaprağı, deney yapma, kavram haritası, yapılandırılmış grid, öğrenme günlüğü, bilgi görseli, zihin haritası, model oluşturma, broşür, performans görevi kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile değerlendirilebilir. Öğrencilere iskelet kaslarının kasılma mekanizmasıyla ilgili üç boyutlu model oluşturmaya yönelik performans görevi verilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin duyu organlarının çeşitleri ve yapısını (3. sınıf), destek ve hareket sisteminin yapısını (5. sınıf), hormonlara ilişkin temel bilgileri, sinir sisteminin merkezî ve çevresel sinir sistemi olarak sınıflandırıldığını ve sinir sistemini oluşturan yapıları (6. sınıf) fen bilimleri dersinde öğrendikleri kabul edilmektedir. Öğrencilerin hareket ve tepkinin canlıların ortak özelliklerinden olduğunu, proteinlerin yapısını ve hücre zarında bulunan proteinlerin görevlerini (9. sınıf), hücrelerin ihtiyaç duyduğu enerji çeşidinin ATP molekülü ile karşılandığını, ATP'nin yapım ve yıkım süreçlerini (10. sınıf) biyoloji dersinde öğrendikleri kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
'Uyaran nedir?', 'Siz ve çevrenizdeki canlılar hangi olaylara tepki veriyorsunuz?' (BİY.11.1.1), 'Hormon nedir, hangi işlevlere sahiptir, hangi canlılarda üretilir?', 'Hücreler arasında haberleşme nasıl gerçekleşir?' (BİY.11.1.2), 'Bitkilerin hareketine sebep olan faktörler nelerdir?' (BİY.11.1.3), 'Bitkiler hangi uyaranlara, ne şekilde yönelim davranışı gösterir?' (BİY.11.1.3, BİY.11.1.4), 'Her uyaranı algılayabilir misiniz?' (BİY.11.1.5), 'Tüm hayvanların sinir sistemi var mıdır?' (BİY.11.1.6), 'Nöron çeşitleri nelerdir, nerede bulunur?' (BİY.11.1.7), 'Refleks nedir?' (BİY.11.1.8), 'Nasıl hareket edersiniz?' (BİY.11.1.9), 'Hastalık etmeni mikroorganizmalardan nasıl korunursunuz?' (BİY.11.1.10), 'İnsan vücudunda antikorların görevi nedir?', 'Hücreler molekülleri nasıl tanır?' (BİY.11.1.11), 'Bahar aylarında alerjik tepkilerin artışının sebebi nedir?' (BİY.11.1.12) gibi sorularla öğrencilerin temel kabullere ilişkin öğrenme durumları değerlendirilebilir.
Köprü Kurma MEB
Öğrenciler, günlük yaşamda kendilerinin ve diğer canlıların maruz kaldığı uyaranları ve bu uyaranlara karşı kendilerinin ve diğer canlıların verdiği tepkileri gözlemleyebilir (BİY.11.1.1). Meyvelerin olgunlaşması, olumsuz koşullara maruz kalmış bitkilerin büyüme ve gelişme süreçlerinin gözlemlenmesi sağlanarak öğrencilerden ulaştıkları sonuçları tarım ve tarımsal üretim ile ilişkilendirmeleri istenebilir (BİY.11.1.2). Evlerindeki ya da bahçedeki bir bitkinin güneşe doğru yönelmesini, akşamsefası bitkisinin çiçeklerini açıp kapatmasını gözlemlemeleri istenebilir (BİY.11.1.3). Tarımsal uygulamaların sürdürülebilir ve çevre dostu bir şekilde devam etmesi için tropizma hareketlerinin önemine işaret edilebilir (BİY.11.1.4). Görme reseptörleriyle ışığı algılama yeteneği, günlük yaşamda fotoğraf makinesinin sensörüne benzetilebilir. Duyma organlarının çalışması, mikrofonun sesleri algılamasına benzetilebilir (BİY.11.1.5). Sinir hücreleri ve sinapsların bir sosyal medya ağı gibi birbirine bağlı olması, bir kişi tarafından paylaşılan bilgilerin diğer kişilere iletilmesiyle ilişkilendirilebilir. Sinir hücrelerindeki iletim, elektrik devrelerindeki bileşenlerin bir noktadan diğerine akım taşımasıyla açıklanabilir (BİY.11.1.7). Vücudun belirli bir bölgesine dokunulması sonucunda istem dışı oluşan kasılma veya tepki hareketlerinin, kapalı bir mekândan ışıklı bir ortama geçildiğinde gözlerin kırpılmasının, şiddetli bir sese veya ani bir harekete tepki olarak oluşan geri çekilme veya kaçma hareketlerinin, tadı veya kokusu kötü bir yiyeceğin ağza alınmasından dolayı oluşan ani öğürmenin günlük hayatta sıkça karşılaşılan refleks tepkileri olduğu vurgulanabilir (BİY.11.1.8). İskelet, kas ve eklemlerin birlikte çalışması, takım sporlarında oyuncuların birlikte çalışmasına benzetilebilir (BİY.11.1.9). Günlük yaşamda pek çok aktivitenin gerçekleştirilmesinde iskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizmalarının önemli olduğu vurgulanabilir (BİY.11.1.10). Bağışıklık sistemini güçlendirmek ve belirli enfeksiyonlara karşı koruma sağlamak için aşıları kullanmanın, vitamin ve mineral açısından zengin besinleri tüketmenin, düzenli egzersiz yapmanın ve kronik stresten kaçınmanın bağışıklık için önemine değinilerek bağışıklık sistemi ile günlük yaşam ilişkilendirilebilir (BİY.11.1.11).
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş15 dk
Öğrencilere canlıların çevresel değişimlere karşı verdiği tepkiler üzerine odaklanılır (E1.1). Canlılık ve tepki kavramları arasındaki ilişki sorgulanarak dersin içeriği aktarılır.
- Keşfetme25 dkEtkinlik 1
Öğrencilere farklı canlıların çeşitli uyaranlara karşı oluşturduğu tepkilerle ilgili bir doğa belgeseli veya animasyon izletilir (E1.1). İzlenen içerik üzerinden canlılardaki tepki mekanizmaları hakkında çıkarımlar yapmaları sağlanır (KB2.16).
BİY.11.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Öğrencilere farklı uyaranlar ve bu uyaranlara tepki veren çeşitli canlıların görsellerinin yer aldığı kartlar dağıtılır. Öğrencilerden bu kartları kullanarak tepki ve uyaran eşleştirmesi yapmaları istenir (SDB2.2).
BİY.11.1.1 - Uygulama25 dkEtkinlik 1
Öğrenciler, izledikleri içerik ve kart etkinliklerinden elde ettikleri bilgilerle canlıların tepki mekanizmaları örüntüsünü (uyaranı alma, işleme, tepkinin ortaya çıkışı) not alarak analiz ederler (KB2.4, OB1).
BİY.11.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Öğretmen tarafından bitki ve hayvanlarda hedef hücrelerde tepki oluşumunu sağlayan hormonların düzenleyici görevleri vurgulanır. Öğrenciler bu bilgiler ışığında farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı mekanizmalarla tepki vermesine ilişkin genelleme yaparlar (BİY.11.1.1.b, OB1).
BİY.11.1.1 - 20 dkEtkinlik 3
Öğretmen sınıfa çürük elma içeren bir poşet ve susuz/soğukta kalmış bitki getirerek senaryo bazlı sorular sorar (E3.10). Öğrenciler bu durumlarda oluşabilecek biyolojik sonuçları tartışarak çözüm üretirler (KB2.16).
BİY.11.1.1 - Sonuçlandırma25 dk
Öğrencilerden öğrendikleri tepki mekanizmaları ve hormonların rolü üzerine bir kavram haritası oluşturmaları istenir (OB4). Öğrenilenlerin öz değerlendirme formu ile kontrolü sağlanır.
BİY.11.1.1
Sınıf defteri: BİY.11.1.1 Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları…; değerlendirme
Derse Giriş YZ 15 dk
Öğrencilere canlıların çevresel değişimlere karşı verdiği tepkiler üzerine odaklanılır (E1.1). Canlılık ve tepki kavramları arasındaki ilişki sorgulanarak dersin içeriği aktarılır.
Keşfetme YZ 25 dk
Öğrencilere farklı canlıların çeşitli uyaranlara karşı oluşturduğu tepkilerle ilgili bir doğa belgeseli veya animasyon izletilir (E1.1). İzlenen içerik üzerinden canlılardaki tepki mekanizmaları hakkında çıkarımlar yapmaları sağlanır (KB2.16).
Keşfetme YZ 25 dk
Öğrencilere farklı uyaranlar ve bu uyaranlara tepki veren çeşitli canlıların görsellerinin yer aldığı kartlar dağıtılır. Öğrencilerden bu kartları kullanarak tepki ve uyaran eşleştirmesi yapmaları istenir (SDB2.2).
Uygulama YZ 25 dk
Öğrenciler, izledikleri içerik ve kart etkinliklerinden elde ettikleri bilgilerle canlıların tepki mekanizmaları örüntüsünü (uyaranı alma, işleme, tepkinin ortaya çıkışı) not alarak analiz ederler (KB2.4, OB1).
Uygulama YZ 25 dk
Öğretmen tarafından bitki ve hayvanlarda hedef hücrelerde tepki oluşumunu sağlayan hormonların düzenleyici görevleri vurgulanır. Öğrenciler bu bilgiler ışığında farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı mekanizmalarla tepki vermesine ilişkin genelleme yaparlar (BİY.11.1.1.b, OB1).
Uygulama YZ 20 dk
Öğretmen sınıfa çürük elma içeren bir poşet ve susuz/soğukta kalmış bitki getirerek senaryo bazlı sorular sorar (E3.10). Öğrenciler bu durumlarda oluşabilecek biyolojik sonuçları tartışarak çözüm üretirler (KB2.16).
Sonuçlandırma YZ 25 dk
Öğrencilerden öğrendikleri tepki mekanizmaları ve hormonların rolü üzerine bir kavram haritası oluşturmaları istenir (OB4). Öğrenilenlerin öz değerlendirme formu ile kontrolü sağlanır.
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Seçmeli Biyoloji
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Ünite / Tema
- 1. Tema: Tepki
- Konu
- Canlılık ve Tepki
- Önerilen Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
Kaynaklar
- Seçmeli Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Açık Uçlu Sorular
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Kavram Haritası
- Zihin Haritası
- Yapılandırılmış Grid
- Öğrenme Günlüğü
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)