T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF SEÇMELİ COĞRAFYA DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden coğrafyanın geçmişten günümüze mekânsal sorunların çözümündeki rolü üzerine ön bilgileri paylaşılır. Coğrafi bakış ve coğrafi kanıt kavramları üzerinden dersin içeriği tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörülerini beyin fırtınası tekniğiyle ifade etmeleri istenir (OB1). Coğrafya bilimiyle ilgili kanıtlar ve kişisel deneyimler, bilimin gelecekteki etkileriyle ilişkilendirilerek tartışılır.

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılar üzerinden, bu bilimin geleceğin dünyasındaki etkilerine dair çıkarımlarda bulunulur. Öğrencilerin coğrafi bilgi ve becerilere yönelik kanıtları değerlendirerek sonuç üretmeleri sağlanır (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kuantum teknolojileri ve yapay zekâ gibi gelişen teknolojilerin coğrafi araştırmalardaki rollerini içeren metinleri incelemeleri istenir. Bu teknolojik araçların coğrafya biliminin gelecekteki etkileri üzerindeki katkıları analiz edilir.

   COĞ.12.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'Coğrafya biliminin çalışmalarına gelecekte yeni alanlar eklenmesi mümkün müdür?' sorusu üzerine yuvarlak masa etkinliği kapsamında tartışmaları yürütürler (SDB1.2, SDB2.2). Farklı görüşlerin ve özgün fikirlerin paylaşımı sağlanır.

   COĞ.12.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden Antarktika seferleri, uzay araştırmaları veya yapay zekâ uygulamalarının coğrafya üzerindeki etkileri üzerine araştırma yaparak raporlamaları istenir (E3.3, E3.11). Zenginleştirme kapsamında özgün ürünler üretmeleri sağlanır.

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine dair oluşturdukları çıkarımları açık uçlu soruları yanıtlayarak ifade etmeleri istenir. Performans görevleri ve akran değerlendirme formları üzerinden öğrenilenlerin sentezi yapılır.

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden coğrafya biliminin geçmişten günümüze gelişimine dair deneyimlerini paylaşmaları istenir. Coğrafi kanıtların ve teknolojinin gelişimiyle birlikte coğrafyanın gelecekteki etkilerine yönelik ön yargılarını ifade etmeleri istenir (COĞ.12.1.1.a). Etkileşimli tahta üzerinden 'coğrafi bakış' kavramı vurgulanarak dersin içeriği tanıtılır.

   COĞ.12.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Küçük gruplar oluşturulur ve gruptaki ilk öğrenciden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin çalışmalarına eklenecek yeni bir alanı kâğıda yazması istenir (D4.1). Kâğıdı alan öğrencinin de benzer bir örnek eklemesiyle süreç devam ettirilir.

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden coğrafya biliminin gelecekteki etkileri üzerine kendi deneyimlerini ve mevcut kanıtları ilişkilendirerek çıkarımlarda bulunmaları istenir (COĞ.12.1.1.b). Gruplarca oluşturulan yeni alanların listesi sınıf içinde karşılaştırılır.

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruptaki her öğrencinin kendi özgün örneğini yazması ve bu çalışmaların ortak bir liste haline getirilmesi sağlanır (KB3.3, E3.11). Hazırlanan çalışma belirlenen bir öğrenci tarafından sunulur.

   COĞ.12.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Grupların hazırladıkları örnekler üzerine tartışması sağlanır (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerden coğrafya biliminin gelecekteki etkilerine dair açık uçlu sorularla değerlendirme yapmaları istenir.

   COĞ.12.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Zenginleştirme kapsamında; Türk bilim heyetinin Antarktika seferleri veya yapay zekânın coğrafyaya etkisi gibi konularda araştırma yaparak rapor hazırlamaları istenir. Destekleme grubuna ise verilen özet metinlerle ilgili soru hazırlama görevi verilir.

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin ürettikleri konuşma metni, haber yazısı veya poster gibi ürünler üzerinden performans görevi değerlendirilir. Değerlendirme sürecinde analitik dereceli puanlama anahtarı ve akran değerlendirme formları kullanılır (SDB1.2). Coğrafya biliminin gelecekteki etkilerine dair çıkarımlar özetlenerek ders sonlandırılır.

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere CBS teknolojisi ile üretilen tematik haritaların coğrafi analizlerdeki rolü aktarılır. Tematik harita çeşitleri (koroplet, izoplet, kartogram vb.) görsel materyaller eşliğinde tanıtılır (OB4). Mekânsal verilerin katmanlı yapısı ve veri aralıklarının önemine değinilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere farklı türdeki tematik haritalar sunulur; bu haritalarda hangi verilerin kullanıldığı ve mekânaların nasıl nitelendirildiği üzerinde tartışılır (OB2). Harita üzerindeki veri yoğunluğu ve sembollerin ne anlama geldiği sorgulanır.

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Sunulan çeşitli tematik haritalar üzerinden mekânsal çıkarımlar yapılması istenir (COĞ.12.2.1.c). Farklı veri sunum tekniklerinin karşılaştırılması ve bu verilerin coğrafi olayları açıklamadaki işlevi analiz edilir (D7).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar halinde oluşturulan çalışma ekiplerinde, TÜİK veya Meteoroloji Genel Müdürlüğü gibi resmi kaynaklardan alınan güncel veriler (nüfus, sıcaklık vb.) incelenir (SDB2.1, SDB2.2). Verilerin uygun ölçekteki altlık haritalarla eşleştirilmesi sağlanır (MAB4).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçilen bir mekânsal veri seti için kendi tematik haritalarını tasarlamaları istenir (COĞ.12.2.1.ç). Veri girişinden görselleştirme aşamasına kadar olan süreçte katmanlı yapı ve öz nitelik tabloları kullanılır (OB7, KB3.2).

   COĞ.12.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   İleri düzey öğrenciler için çift değişkenli veya dijital hikaye haritası oluşturma görevleri verilirken; diğer gruplara harita okuma adımları içeren yönlendirme listeleri sunulur (E1.4).

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları tematik haritalar ve çözümleme raporları, belirlenen dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi kriterlerine göre değerlendirilir. Öğrencilerden oluşturdukları ürünler hakkında öz değerlendirme formu doldurmaları istenir (SDB1.3). Haritaların coğrafi analizlerdeki kritik önemi vurgulanarak konu sonlandırılır.

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden CBS ve tematik haritaların temel kavramları olan katman, veri aralığı ve öz nitelik tablosu gibi terimlerin önemi üzerine bir beyin fırtınası yapmaları istenir. Tematik haritaların mekânsal verileri görselleştirme gücü etkileşimli tahta üzerinden örneklerle gösterilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çeşitli bölgelere ait nüfus veya sıcaklık gibi ham verilerin bilişim teknolojisi araçları kullanılarak illere ve bölgelere göre tasnif edilmesi istenir (OB2).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Tasnif edilen veriler doküman haline getirilerek sınıf içinde örnek uygulama olarak paylaşılır; bu süreçte veri okuryazarlığı ve sistemlilik vurgulanır (OB7, E3.7, MAB4, SBAB11).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar halinde çalışarak tasnif edilen veriler öz nitelik tablosuna girilir ve belirlenen veri aralıklarına göre sınıflandırılır (E1.4, E3.1).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden altlık haritalar üzerinden işlem basamaklarını takip ederek tematik haritalar oluşturmaları istenir (OB7, OB2, OB4, D7, KB3.2, E3.4, E3.8).

   COĞ.12.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Oluşturulan haritalar sınıfta sergilenerek incelenir; akran öğretiminden yararlanarak farklı tasarımlar üzerine tartışmalar yürütülür (SDB2.2).

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden oluşturdukları tematik haritaların analizine yönelik bir yansıtma yazısı yazmaları istenir (Zenginleştirme). Süreç sonunda performans görevi ve kontrol listesi kullanılarak öğrencilerin veri girişinden harita oluşturmaya kadar olan aşamalardaki başarıları değerlendirilir.

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden CBS ve tematik haritaların temel kavramları olan katman, veri aralığı ve öz nitelik tablosu gibi terimlerin önemi üzerine bir beyin fırtınası yapmaları istenir. Etkileşimli tahta üzerinden farklı tematik harita örnekleri gösterilerek (OB4) bu haritalardaki verilerin nasıl okunacağı tartışılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar halinde akran öğretimi yöntemini kullanarak (SDB2.2) web tabanlı CBS uygulamaları üzerinden tematik haritaların nasıl oluşturulabileceği araştırılır. Farklı veri türlerinin katmanlar üzerinde nasıl görüntülendiği ve analiz edildiği (OB7, E3.8) tartışılarak not alınır.

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sunulan tematik haritalar üzerinden mekânsal verilerin çözümlemesi ve çıkarımlar yapması (COĞ.12.2.1 a, b, c) istenir. Veri okuryazarlığı (OB7) kapsamında farklı renk ve sembollerin ne tür anlamlar taşıdığı sorgulanır (E3.8).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kendi illerinin ilçelerine göre nüfus dağılış haritasını oluşturmak üzere bir performans görevi kapsamında veri girişi ve katman oluşturma adımlarını içeren kontrol listesine uygun hareket etmeleri istenir (D3, SDB1.2).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden hazırladıkları haritaları zenginleştirme kapsamında çift değişkenli veya dijital hikâye haritası formatına dönüştürmeleri istenir (E3.1). Süreç boyunca karşılaştıkları teknik sorunları çözümleme becerilerini (KB3.2) kullanarak aşmaları sağlanır.

   COĞ.12.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden oluşturdukları haritaları analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu (SDB1.3) eşliğinde kendi başlarına veya akranlarıyla karşılaştırarak değerlendirmeleri istenir.

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden oluşturulan tematik haritaların karar verme süreçlerinde nasıl kullanılabileceği üzerine bir tartışma yürütülür (MAB4). Performans görevi sonuçları, kontrol listesi ve öz değerlendirme formları üzerinden sınıf genelinde kısa bir geri bildirim oturumu gerçekleştirilir.

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere toprak kavramının zihinlerinde uyandırdığı çağrışımlar ve toprağın yokluğunda ortaya çıkabilecek sorunlar hakkında soru-cevap tekniğiyle sorular yöneltilir. Öğrencilerin bu konudaki ön bilgilerini ifade etmeleri sağlanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Toprak oluşum sürecinin temel bileşenleri ve ana kaya ile ilişkisi üzerine beyin fırtınası çalışması yapılır. Öğrencilerden toprağın bir ürün değil, uzun süreli bir süreç olduğunu kavramaları sağlanır.

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Farklı coğrafi bölgelerdeki toprak çeşitliliği görsel materyaller üzerinden incelenir (OB4). Toprak gruplarının oluşumundaki temel farklar ve varyasyonlar üzerinde tartışılır.

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Toprak oluşumunu etkileyen faktörler ile toprak grupları arasındaki ilişki, çeşitli coğrafi temsiller kullanılarak yapılandırılır (KB2.13, E3.7). Öğrencilerden bu ilişkileri analiz etmeleri istenir.

   COĞ.12.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Toprak oluşum sürecinin uzunluğu ve kıymetinden hareketle yerel toprakların korunmasına yönelik farkındalık çalışması yapılır. Öğrencilerden 'Toprak önemlidir çünkü...' cümlesini tamamlamaları istenerek duyarlılıkları geliştirilir (D5).

   COĞ.12.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Destekleme kapsamında kısa videolar izletilerek veya zenginleştirme kapsamında medeniyet-toprak ilişkisi üzerine araştırma görevleri verilerek öğrenme deneyimi somutlaştırılır.

   COĞ.12.3.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilere toprak oluşumunu etkileyen faktörlerin toprak çeşitliliği üzerindeki etkilerini içeren açık uçlu sorular yöneltilir. Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri sentezledikleri bir çalışma kâğıdı doldurmaları ve kendi öğrenme süreçlerini değerlendirdikleri öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir.

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Toprağın bir doğal sistem olarak önemi ve ana kaya ile toprak arasındaki ilişki üzerinde durulur. Toprak oluşumunu etkileyen temel faktörler hakkında ön bilgiler alınır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden toprağın korunmasına yönelik çözüm önerileri geliştirmeleri ve bu fikirlerini sınıf içinde paylaşmaları istenir (SDB1.1, SDB2.1, SDB3.3). Toprak türleri ile oluşum faktörleri arasındaki ilişki tartışılır.

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Toprak oluşumunu etkileyen faktörler ve toprak gruplarıyla ilgili bilgiler; harita ve coğrafi temsiller kullanılarak bütüncül bir yapı içinde sunulur (KB3.3, OB4). Toprakların dünya genelindeki dağılışı görsel materyallerle analiz edilir.

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden farklı toprak türlerini içeren görselleri inceleyerek gözlem formuna aktarmaları ve bu verileri toprak oluşum süreçleriyle ilişkilendirmeleri istenir (SBAB9). Gözlemler sınıf içinde tartışılır.

   COĞ.12.3.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Toprak türleri ve bitki çeşitliliği arasındaki ilişkiyi gösteren kavram haritaları oluşturulur. Hazırlanan bu haritalar üzerinde akran öğretimi yöntemiyle sunumlar yapılır.

   COĞ.12.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Toprak oluşumu ve türleri ile ilgili açık uçlu soruları içeren çalışma kâğıtları çözülür. Öğrencilerin performanslarını değerlendirmek üzere öz değerlendirme formları doldurmaları sağlanır.

   COĞ.12.3.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Toprak oluşum faktörlerinin toprak çeşitliliği üzerindeki etkileri özetlenir. Öğrencilerden edindikleri bilgileri içeren birer çıkarım cümlesi kurmaları istenir.

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada eğimli bir tarım arazisinde toprak taşınmasını gösteren fotoğraf ve Türkiye toprak kullanım haritası gösterilir (OB4). Öğretmen, önceki derslerde toplanan bilgilerin bu görselle nasıl ilişkilendirilebileceğini sorar (E3.8). Öğrencilerden görseldeki toprak kullanımının hangi ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkilere yol açabileceğini birer cümleyle belirtmeleri istenir. Bu hafta toplanan bilgilerin düzenleneceği, çözümleneceği ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; önceki derslerde ders kitabından topladıkları bilgileri ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkiler başlıklı üç sütunlu bir çalışma kâğıdında düzenler. Tekrar eden ya da birbiriyle çelişen bilgiler ayıklanır ve her bilginin kaynağı işaretlenir (OB1). Bilgiler bütünleştirilerek tek bir tabloda yapılandırılır (KB2.13). Öğretmen, tabloların eksik yönlerini sorularla göstererek grupları yönlendirir (COĞ.12.3.2.c).

   COĞ.12.3.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sürecin başında belirlenen soruların cevaplarına ulaşma düzeylerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Her öğrenci soruları yanıtlanan, kısmen yanıtlanan ve yanıtlanmayan olarak ayırır. Düzenlenen tablolar bu sorular ışığında incelenir, neden-sonuç ilişkileri bulunur ve yanıtsız kalan sorular için gereken ek bilgiler belirlenir (COĞ.12.3.2.ç).

   COĞ.12.3.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ders kitabındaki toprak kullanım haritasını (SBAB10) ve verileri karşılaştırarak tarım, mera, orman ve yerleşim alanlarında toprak kullanımının etkilerini çözümler. Eleştirel düşünmeyle neden-sonuç zincirleri çıkarılır (KB3.3). Bölgeler arası farklılıklar etkileşimli tahtadaki haritada işaretlenir ve gerekçelendirilir (OB4) (COĞ.12.3.2.ç).

   COĞ.12.3.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, çözümledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçlara dayanarak toprağın korunmasına ilişkin bir karikatür oluşturur ya da slogan yazar (D19.3, SDB2.3). Çalışmada toprak kullanımının en az bir ekonomik, bir çevresel ve bir sosyokültürel etkisine yer verilir. Üretim sırasında grup üyeleri görüşlerini birbirlerine açıkça aktarır (SDB2.1) (COĞ.12.3.2.d).

   COĞ.12.3.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar karikatür ve sloganlarını sınıfa sunar ve çıkardıkları sonuçları gerekçeleriyle paylaşır. Sunumlar akran değerlendirme formuyla değerlendirilir; öğretmen her gruba geri bildirim verir. Öğrenciler geri bildirimlere göre çalışmalarında gözden geçirecekleri bir noktayı belirler (SDB1.2) (COĞ.12.3.2.d).

   COĞ.12.3.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden Türkiye'de toprak kullanımının etkilerine ilişkin çıkardıkları sonuçları açık uçlu sorulara kısa yanıtlarla yazmaları istenir (COĞ.12.3.2.d). Öğrenciler, toprağı koruyan bir kararı gerekçesiyle önerir (SDB3.3). Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak sürecin başında belirlenen sorulara ulaşma düzeylerini ve gelişim alanlarını belirler (SDB1.1).

   COĞ.12.3.2

Sınıf defteri: COĞ.12.3.2 Türkiye'de toprak kullanımının etkilerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye'nin bitki örtüsü haritasını göstererek bitki örtüsünün her yerde neden aynı olmadığını sorar (E3.8). Öğrencilerden yaşadıkları çevrede gördükleri bitki türlerini söylemeleri istenir. Bu hafta coğrafi faktör haritalarının bitki örtüsü haritalarıyla karşılaştırılarak çıkarım yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden harita/atlas üzerinde sıcaklık, nem ve yağış haritalarını incelemeleri ve bunları bitki örtüsü dağılış haritasıyla yan yana koyarak karşılaştırmaları istenir. Hangi bölgelerde hangi bitki örtüsünün yer aldığı not edilir (SBAB10.2, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde topoğrafik faktörler, toprak ve ana kaya, su kaynakları ve arazi kullanımı haritaları bitki örtüsü dağılış haritasıyla karşılaştırılır. Örtüsü benzer olan alanların ortak coğrafi özellikleri belirlenir (SBAB10.2, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden karşılaştırmalarından yola çıkarak Türkiye ve dünyada bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışıyla ilgili birer çıkarım yazmaları istenir (OB4). Çıkarımlar hangi haritadaki hangi veriye dayandığıyla birlikte sınıfla paylaşılır. Faktörler arasındaki ilişkiler tahtada bir şemada birleştirilir (KB2.13, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Türkiye'nin farklı alanlarındaki bitki türlerine ait dağılış kesitleri ve görseller inceletilir, kısa bir belgesel/video izletilir. Öğrenciler gözlemlerini hangi coğrafi faktörün hangi bitki türüyle ilişkili olduğunu belirterek çalışma kâğıdına yazar (OB1, KB3.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Türkiye'nin zengin bitki örtüsünün korunmasına ilişkin poster/afiş üzerinde karikatür oluşturmaları ya da slogan yazmaları istenir (D19.3). Çalışmalarda incelenen haritalardan ve görsellerden elde edilen bilgilere yer verilir (D5, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Türkiye ile farklı ülke ve bölgeler arasındaki bitki çeşitliliğinin karşılaştırılmasına yönelik görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılır (SDB2.1). Öğrencilerden görüşlerini harita verileriyle desteklemeleri ve başkalarının görüşlerini dinlemeleri istenir (SDB2.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenmeler çalışma yaprağı ve açık uçlu sorularla değerlendirilir. Öğretmen coğrafi faktör haritalarından bitki örtüsü dağılışına ilişkin çıkarımların nasıl yapıldığını özetler. Performans görevi olarak bitki örtüsünün çeşitliliğini ve dağılışını yansıtan poster, broşür ya da kısa video hazırlanması istenir; görev analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3

Sınıf defteri: COĞ.12.3.3 Coğrafi faktörlerin dünya ve Türkiye'deki bitki örtüsünün çeşitliliği…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye ve dünyadan, farklı coğrafi koşullarda kurulmuş yerleşmelerin fotoğraflarını gösterir. Öğrencilerden evlerin biçimini, yapı malzemesini ve yerleşme düzenini gözlemleyerek “Bu yerleşmeler birbirinden neden farklı?” sorusuna ilk tahminlerini söylemeleri istenir (E3.8). Kültürün mekânı, mekânın da kültürü biçimlendirdiği fikri kısaca tartışılır (E3.7).

   COĞ.12.4.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gösterilen yerleşme görsellerini inceleyerek kültür-mekân etkileşimiyle ilgili sorular oluşturmaları istenir; örneğin “Bu yerleşmede ev biçimini hangi doğal koşullar etkilemiş olabilir?” (COĞ.12.4.1.a). Sorular sınıfça gruplanır ve araştırmaya uygun olanlar seçilir (E3.8, SDB2.1).

   COĞ.12.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Türkiye ve dünyadan farklı yerleşme örnekleri dağıtılır. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan yararlanarak her örnekte kültür-mekân etkileşimine neden olan coğrafi faktörlerle (iklim, yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü gibi) ilgili bilgi toplamaları istenir (OB1, SDB2.2). Bilginin elde edildiği kaynak yanına yazılır (COĞ.12.4.1.b).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri gözden geçirir ve eksik kalan coğrafi faktörler için ek kaynaklardan bilgi tamamlar (SDB1.2) (COĞ.12.4.1.b). Ardından bilgiler doğal çevre ve insan etkinlikleri başlıkları altında gruplandırılır (E3.7) (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, her yerleşme örneği için coğrafi faktörleri ve bunların kültüre yansımasını gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlar; tabloda yerleşme adı, coğrafi faktörler, kültürel unsurlar ve kaynak sütunları yer alır (OB1, E3.7). Bilgilerin tabloya düzenli ve tutarlı biçimde yerleştirilmesine dikkat edilir. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak dönüt verir (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar karşılaştırma tablolarını sınıfta sergileyerek düzenledikleri bilgilerin düzenini ve tutarlılığını birbirlerinin tablolarında inceler (SDB2.1). Tablolar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu ile soru oluşturma, bilgi toplama ve düzenleme basamaklarındaki çalışmalarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.2).

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek farklı kültürlerin mekânda bıraktığı izlerin saygıyla ele alınması gerektiğini vurgular. Önceki haftada sorulan sorular ve toplanan bilgiler etkileşimli tahtada kısaca hatırlatılır. Bu haftada bilgilerin düzenlenip çözümleneceği ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı belirtilir. Öğrencilerden yaşadıkları yerden bir kültürel peyzaj öğesi söylemeleri istenir.

   COĞ.12.4.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, önceki haftada topladıkları örnek yerleşmelere ilişkin bilgileri ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak karşılaştırma tablosunda düzenlemeleri istenir. Tabloda doğal çevre, yapı malzemesi, yerleşme biçimi ve geleneksel etkinlikler sütun olarak yer alır. Grup içi görev paylaşımı izlenir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB2.2) (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan tablolar etkileşimli tahtada gruplarca sunulur ve örnek yerleşmelerin kültürel peyzajındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Öğretmen, 'Bu farklılığa hangi doğal ya da beşerî etken yol açmış olabilir?' sorusuyla çözümlemeyi derinleştirir (E3.8). Öğrencilerden nedenleri birbiriyle ilişkilendirerek açıklamaları istenir (E3.7) (COĞ.12.4.1.ç).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Kültürel miras alanlarının ve doğal çevrenin korunmasına yönelik kısa bir video ya da belgesel izletilir. İzlenen alanın kültürel peyzajı, karşılaştırma tablosundaki bilgilerle ilişkilendirilerek çözümlenir. Öğrencilerden konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir (D7.3, D19.3, SDB1.1, SDB2.1, SDB2.3) (COĞ.12.4.1.ç; COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan çözümledikleri bilgilerden kültür-mekân etkileşimine ilişkin sonuçlar çıkarmaları ve kültürel peyzajın korunması için gerekçeli bir öneri üzerinde karar vermeleri istenir (KB3.1, OB8). Sonuçlar harita ya da görsel üzerinde gösterilerek sınıfla paylaşılır (SBAB7). Paylaşımların ardından öğrenmeler öz değerlendirme formuyla değerlendirilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2) (COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden karşılaştırma tablosu ve öz değerlendirme formu üzerinden kültür-mekân etkileşimine ilişkin çıkardıkları sonuçları birer cümleyle özetlemeleri istenir. Öğretmen, 'Kültürel peyzaj bir toplumun değerlerini nasıl yansıtır?' gibi açık uçlu sorularla sonuçların gerekçelendirilmesini sağlar. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve geri bildirim verilir (COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada farklı iki yerleşmenin kültürel peyzajını gösteren görseller sunar. Öğrencilerden bu yerleşmelerin birbirinden hangi yönlerle ayrıştığını ve uzun süre varlığını sürdürmelerini neyin sağlamış olabileceğini birer cümleyle yazmaları istenir (E3.8). Haftanın amacı paylaşılır: kültürel peyzajların mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini tanımlamak ve ortak yönleri belirlemek (OB5).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   İkili gruplar, öğretmenin belirlediği farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşmenin (ör. Safranbolu, Göreme) mekânsal koşulları hakkında ders kitabı ve dijital içerikten bilgi toplar. Öğrencilerden doğal ve beşerî koşulları ayrı ayrı not etmeleri istenir (OB1, COĞ.12.4.2.a).

   COĞ.12.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı gruplar, yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili bilgi toplar. Toplanan bilgiler düzenlenir ve çözümlenir; öğrencilerden ölçütleri 'neden' ve 'nasıl' sorularıyla sorgulamaları istenir (OB1, E3.7, E3.8, COĞ.12.4.2.a).

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, yerleşmelerin kültürel peyzajlarının mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini kendi cümleleriyle tanımlar (COĞ.12.4.2.a). Öğretmen, yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine sahip olma durumunu soru-cevap yoluyla değerlendirir (KB3.1). Öğrencilerden yanıtlarını gerekçelendirmeleri istenir (OB8).

   COĞ.12.4.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   İkili gruplar, soru-cevap sonucunda yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine uyumuyla ilgili benzerlikleri Venn şemasının ortak bölgesinde listeler (SBAB7.4, COĞ.12.4.2.b). Öğretmen, listelerin ölçütlerle örtüşüp örtüşmediğini sınıfı dolaşarak kontrol eder. Birkaç grup şemasını etkileşimli tahtada sunar (SDB2.1).

   COĞ.12.4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu kültürel peyzaja sahip bir yerleşmeyi anlatan kısa bir belgesel ya da video bölümü izletir (D18.3). Ardından tartışma ortamı oluşturulur; öğrencilerden izlenen yerleşme ile önceki yerleşmeler arasında gördükleri ortak ölçütleri belirtmeleri ve şemalarına eklemeleri istenir (OB5, COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her ikili grup, Venn şemasındaki ortak ölçütleri karşılaştırma tablosuna aktarır (COĞ.12.4.2.b). Öğretmen, 'Bu yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili ortak özellikleri nelerdir?' gibi açık uçlu sorular sorar ve yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formuyla kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.1).

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşmenin görselini gösterir ve öğrencilerden bu yerleşmelerde gördükleri insan yapımı unsurları söylemelerini ister. Önceki haftada belirlenen mekânsal koşullar ve sürdürülebilirlik ölçütleri kısaca hatırlatılır. Öğrencilere bu ölçütlerle yerleşmeler arasındaki benzerlik ve farklılıkların listeleneceği açıklanır (OB5, E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşme verilir. Gruplardan ders kitabındaki sürdürülebilirlik ölçütlerine göre yerleşmeleri inceleyip ortak olan özellikleri listelemeleri istenir. Listeler etkileşimli tahtada paylaşılır (SDB2.1, SDB2.2, E3.7) (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, listelenen benzerliklerin bu yerleşmelerde bugünkü neslin ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarının dengeli karşılanmasını nasıl mümkün kıldığını sorar (OB8). Gruplar her benzerlik için kısa bir gerekçe yazar ve sınıfa sunar; dinleyen gruplar gerekçelerle ilgili soru yöneltir (SDB2.1, SDB2.2). Benzerlikler sınıf listesinde birleştirilir (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar aynı yerleşme çiftleri için sürdürülebilirlik ölçütlerine göre farklılıkları belirler ve ayrı bir listeye yazar. Farklılıkların nedeni olarak mekânsal koşullar (konum, iklim, yer şekilleri vb.) üzerinde düşünülmesi istenir (SBAB7). Öğretmen gruplara dolaşarak 'Bu fark yerleşmenin geleceğini nasıl etkiler?' sorusunu yöneltir (E3.8) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar listelerini ölçütler satırlarda, yerleşmeler sütunlarda olacak biçimde bir karşılaştırma tablosunda birleştirir. Her satır için hangi yerleşmenin hangi ölçütte farklılaştığı kanıtlarıyla tartışılır (KB3.1). Tablolar etkileşimli tahtada gösterilir ve eksik kalan farklılıklar tamamlanır (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Her grup, sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolüne ilişkin, karşılaştırma sonuçlarına dayanan bir sunum, broşür ya da rapor taslağı hazırlamaya başlar. Grup içinde görev paylaşımı yapılır ve süre planlanır (SDB1.2). Ürünün görsel düzeninde estetik ölçüt gözetilir; öneriler toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarını dikkate alır (D7, SDB2.3, SDB3.3) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar performans görevi taslaklarını sunar; sınıf, dereceli puanlama anahtarına göre dönüt verir. Öğrencilerden 'Karşılaştırdığımız yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerindeki başlıca farklılıklar nelerdir?' gibi açık uçlu soruları yazılı yanıtlamaları ve karşılaştırma tablolarını gözden geçirmeleri istenir. Son olarak her öğrenci öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Yılbaşı dolayısıyla artan şehirler arası yolculukları örnek vererek öğrencilerden bu yolculuklarda kullanılan ulaşım türlerini söylemelerini ister. Etkileşimli tahtada Dünya ve Türkiye ulaşım ağlarını gösteren bir harita sunulur; öğrencilerden ağların nerelerde yoğunlaştığını gözlemlemeleri istenir (OB4). Ardından dersin amacı olarak ulaşım sistemlerinin gelişiminde değişim ve sürekliliğin incelenmesi paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki harita, tablo ve grafiklerden yararlanarak kara yolu, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve boru hatlarının Dünya'daki ve Türkiye'deki gelişimini karşılaştırmaları istenir. Gruplar hâlinde her sistem için ağ uzunluğu ve taşıma miktarı gibi veriler karşılaştırma tablosuna yazılır (SDB2.2). Gruplar bulgularını etkileşimli tahtada sunar (COĞ.12.5.1.a).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden karşılaştırma bulgularına dayanarak her ulaşım sisteminin ortaya çıkış dönemini ve önemli dönüm noktalarını zaman sırasına dizerek bir tarih şeridi hazırlamaları istenir (SBAB11.1). Şeritte Dünya ve Türkiye için ayrı iki hat kullanılır; zaman içinde değişen ve sürdürülen özellikler farklı renklerle işaretlenir (COĞ.12.5.1.b).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tarih şeridini inceleten ve 'Ulaşım sistemleri neden çeşitlenmiştir?' sorusunu yöneltir. Sokratik yöntemle 'Hangi ihtiyaç ortaya çıkmıştır?', 'Teknoloji bunu nasıl değiştirmiştir?' gibi sorular sorularak öğrencilerin çıkarımlara ulaşması desteklenir (E3.8). Öğrenciler küçük gruplarda belirledikleri nedenleri çalışma kâğıdına yazar (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin sosyoekonomik, çevresel ve politik sonuçlarını yorumlamaları, yorumlarını çalışma kâğıdındaki üç sütuna yazmaları istenir (SDB2.1). Bu süreçte Mavi Vatan'ın Türkiye'nin deniz ulaşımındaki önemi harita üzerinden tartışılır (D19). Gruplar yorumlarını sınıfla paylaşır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden ulaşım sistemlerinin gelişimindeki değişim ve sürekliliği, neden ve sonuçlarıyla birlikte gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir (OB4). Görseller dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak hangi neden ve sonuçları daha iyi yorumladıklarını belirtir (SDB1.3). Öğretmen, açık uçlu bir soruyla neden-sonuç yorumlarını toparlar (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye'deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tarihî demiryolu hatları ile günümüz hızlı tren, Marmaray ve havalimanı ağını gösteren harita ve görseller sunar. Öğrencilerden görselleri inceleyerek 'Ulaşımda hangi değişimler, hangi süreklilikler vardır?' sorusuna ilişkin gözlemlerini paylaşmaları istenir. Dersin amacı, ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinin neden ve sonuçlarını yorumlamak ve kanıtlara dayalı öngörüde bulunmak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf altı gruba ayrılır ve her gruba bir şapka rengi (beyaz: veri, kırmızı: duygu, siyah: risk, sarı: yarar, yeşil: öneri, mavi: yönetim) verilir. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki harita ile verilerden yararlanarak ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin Türkiye'nin jeopolitik önemi ve ekonomisi üzerindeki etkisini kendi şapkasının bakış açısıyla açıklamaları istenir (D19.3). Gruplar görüşlerini sunar; çeşitlenmenin neden ve sonuçları sınıfça yorumlanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu ve boru hattı sistemlerini oluşturan bileşenler (altyapı, araç, terminal, işletme) gruplarca belirlenir. Öğrencilerden bileşenler arasındaki ilişkiyi ok ve kısa açıklamalarla kavram haritasında göstermeleri istenir (E3.7). Haritalardan yararlanılarak Dünya ve Türkiye'de ulaşımın gelişim sürecinin nedenleri ile sonuçları ilişkilendirilip yorumlanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden yaşadıkları yerleşmedeki ulaşım sistemlerini oluşturan parçaları (yollar, istasyonlar, duraklar, limanlar) belirlemeleri ve dijital araçlarla birleştirerek özgün bir harita ya da bilgi görseli (infografik) hazırlamaları istenir (KB2.12, OB2). Hazırlanan çalışmada yerleşmedeki ulaşım sisteminin gelişiminin neden ve sonuçları gösterilir (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan temsiller ve ders kitabındaki veriler (yolcu ve yük taşıma grafikleri, hat uzunlukları, planlanan projeler) incelenir. Öğrencilerden ulaşım sistemlerinde meydana gelebilecek değişimle ilgili mevcut verilere dayalı öngörüde bulunmaları istenir (KB2.12). Öngörüler gerekçeleriyle sunulur, farklı görüşlere açık olunarak tartışılır ve yerleşmenin ekonomisi ile jeopolitik konumu açısından değerlendirilir (E3.5, COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere çalışma yaprağı dağıtılır; yaprakta öngörülerini veri ve gözlemle destekleyen sorular yanıtlanır. Öğrencilerden hangi öngörüyü hangi kanıtla desteklediklerini belirtmeleri, çalışma süreçlerini planlama ve gözden geçirme açısından değerlendirmeleri istenir (SDB1.2, SDB1.3). Yanıtlar eşlerle karşılaştırılır (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gönüllü öğrenciler hazırladıkları bilgi görselini (infografik) ve çalışma yaprağındaki öngörülerini sunar; sunumlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden 'Ulaşım sistemlerinin gelişimi hangi kanıtlara dayanarak öngörülebilir?' açık uçlu sorusunu öğrenme günlüklerine yazmaları istenir. Öğretmen, ulaşım sistemlerinin gelişim sürecine ve olası değişimine ilişkin ortak sonuçları tahtada özetler (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye'deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada dünya haritası üzerinde limanları, büyük şehirleri ve ticaret yollarını gösterir. Öğrencilerden evlerindeki bir ürünün (telefon, giysi, gıda) nerede üretilip nasıl geldiğini tahmin etmeleri istenir (KB2.12). Tahminler tahtaya yazılır; Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında ürünlerin taşınmasında harcanan enerjiye değinilir. Dersin amacı, küresel ticaret merkezlerini ve bu merkezler arasındaki bağlantıları belirlemek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve harita/atlas üzerinde ham madde, üretim ve pazar alanlarını üç farklı renkle işaretlemeleri istenir. Küresel ticaret merkezleri, bu bileşenlerin yoğunlaştığı alanlar olarak sistemli biçimde belirlenir ve etkileşimli tahtadaki haritayla karşılaştırılır (E3.7). Belirlenen merkezler sınıf listesine yazılır (COĞ.12.5.2.a).

   COĞ.12.5.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ikişerli çalışarak Türkiye'nin dış ticarette öne çıkan merkezlerini ve dış ticarete konu olan ürünlerini harita ve ders kitabından belirlemeleri istenir. Bulgular, güvenilir kaynaklardaki verilerle karşılaştırılarak doğrulanır (E3.4, OB4). Sonuçlar sınıfla paylaşılır (COĞ.12.5.2.a).

   COĞ.12.5.2
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Küresel ticaret ağı haritası ile ticaret hacmini gösteren tablo ve grafik etkileşimli tahtada incelenir (SBAB10.3, SBAB11.1). Öğrencilerden merkezleri birbirine bağlayan ticari akış yönlerini haritada oklarla göstermeleri ve Türkiye'nin ürünlerinin hangi yönde aktığını belirtmeleri istenir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde Türkiye'nin dış ticaret hacmini, ürünlerini ve ticaret ortaklarını gösteren tablo ve grafikler çözümlenir. Gruplardan Türkiye'nin küresel ticarette karşılaştığı başlıca sorunları gerekçeleriyle belirleyip sunmaları istenir (KB3.3). Sorunlar sınıfta tartışılır (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, Türkiye'nin deniz yolu ile yaptığı ticarette Mavi Vatan'ın önemine ilişkin bir soru-cevap etkinliği yürütür. Haritada boğazlar, limanlar ve deniz ticaret yolları gösterilerek öğrencilerden bu yolların ticari akıştaki rolünü açıklamaları istenir (D19.3, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin e-ticarette siber güvenliğin önemine ilişkin görüşleri alınır (D8.2). Kişisel veri paylaşımı ve ödeme güvenliği üzerinden e-ticaretin küresel ticaretteki yeri tartışılır; farklı görüşler dinlenir (E3.5, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden küresel ticarete ilişkin sorunları/tehlikeleri içeren birer örnek olay yazmaları istenir. Olaylar çiftler arasında değiştirilerek çözümlenir; çözümlemeler sınıfla paylaşılır ve tartışılır (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
9. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden sessiz haritada küresel ticaret merkezlerini ve aralarındaki ticari akış yönlerini göstermeleri istenir. Açık uçlu sorularla (Türkiye'nin dış ticaretinde hangi merkezler ve akış yönleri öne çıkar, nedenleri nelerdir?) öğrenmeler değerlendirilir; yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile puanlanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak öğrendiklerini yansıtır (SDB1.3). Küresel ticaretin mekânsal bağlantıları özetlenir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2

Sınıf defteri: COĞ.12.5.2 Küresel ticaretin mekânsal bağlantılarını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türkiye'den ve dünyadan bir doğal ve bir kültürel turizm varlığının görselini yansıtır (OB4). Öğrencilerden görsellerde neler gördüklerini ve bu yerlerin neden ziyaret edildiğini tahmin etmeleri istenir. Yanıtlar tahtada toplanır; turizmin bölgelere ve insanlara nasıl etki edebileceği sorusu açık bırakılarak haftanın konusuna geçilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen turizm kavramını açıklar; ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden Türkiye'den ve dünyadan seçilen doğal ve kültürel turizm varlıkları ile turizm türleri incelenir. Kısa videolar izletilir ve öğrenciler coğrafi işaret, doğal ve kültürel miras kavramlarının geçtiği örnekleri not eder. Öğrencilerden izlediklerinden hareketle merak ettikleri soruları yazmaları istenir (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her grup turizmin sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkilerinden birini seçerek bu etkiye ilişkin sorular hazırlar (E3.8). Hazırlanan sorular tahtada toplanır, benzer olanlar birleştirilir ve araştırılacak sorular belirlenir (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama40 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirlenen soruların yanıtlarını bulmak için ders kitabı, harita, istatistik gibi birincil ve ikincil kaynaklardan ve dijital içeriklerden bilgi toplar. Yakın çevredeki doğal veya kültürel bir turizm varlığı için coğrafi gözlem, saha ya da sanal saha çalışması yapılır ve gözlem formları doldurulur (SBAB9). Kaynaklar not edilir, toplanan her bilginin hangi soruya ait olduğu işaretlenir (COĞ.12.5.3.b).

   COĞ.12.5.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etki başlıklarına göre ayırarak çalışma kâğıdındaki tabloya yerleştirir. Bilgilerin bir kısmı harita, grafik ve fotoğraf gibi coğrafi temsillerle gösterilir; metinlerden yararlanılarak kısa açıklamalar yazılır (SBAB10, SBAB11). Eksik kalan bilgiler belirlenir ve Türkiye'nin doğal ve kültürel varlıklarının tanınması ve korunmasının önemi vurgulanır (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden düzenledikleri bilgileri çalışma kâğıdında bir bilgi görseli (infografik metin) hâline getirmeleri istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını dereceli puanlama anahtarıyla inceleyerek soruların, kaynakların ve düzenlenen bilgilerin tutarlılığını değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda hangi sorunun yanıtını bulduklarını ve nelerin eksik kaldığını yazmaları istenir (SDB1.3).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye'deki sosyal, kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada turizmden etkilenen iki alanın görselini gösterir ve 'Turizm bu alanları nasıl etkiliyor?' sorusunu sorar (OB4). Öğrencilerden gözlemlerini eşleriyle paylaşmaları istenir. Önceki hafta toplanan bilgilerin bu hafta düzenlenip çözümleneceği ve elde edilen sonuçların paylaşılacağı belirtilir.

   COĞ.12.5.3
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Başlıca koruma uygulamalarına örnekler etkileşimli tahtada verilir (D19.3). Öğrencilerden önceki derslerde topladıkları bilgileri sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkiler başlıklarına göre ayırmaları istenir (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak dünya ve Türkiye örneklerini içeren bilgileri tablo veya şema biçiminde düzenler (OB1, SBAB11). Düzenlenen bilgiler öğrenme günlüğüne işlenir; öğretmen eksik ya da çelişkili bilgileri sorgulayan sorular sorar (E3.8, COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden düzenledikleri bilgileri etkilerin nedenleri, sonuçları ve dünya ile Türkiye arasındaki benzerlik ve farklar açısından çözümlemeleri istenir (KB3.3). Gruplar, çözümlemelerini karşılaştırma tablosunda ya da haritada göstererek ortak sonuçlara varır (SBAB10, SDB2.2, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğal ve kültürel varlıkların tanınması ve korunmasının önemini anlatan bir video çekmeleri veya gezi broşürü hazırlamaları istenir. Hazırlıkta çözümlenen bilgilerden elde edilen veriler kullanılır (D19.3, SDB2.1, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden gelecekteki ulaşım sistemlerinin ticaret ve turizm faaliyetlerine etkilerine yönelik performans görevi araştırmasını yürütmeleri ve bulguları çözümlemeleri istenir. Çözümlenen verilere dayanarak etkilere ilişkin tahminler yazılır ve rapor taslağına işlenir (KB2.12, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, çözümledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçları video, broşür veya rapor özetiyle sınıfta paylaşır; paylaşımlarda doğal, tarihî ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik toplumsal farkındalık çalışmalarına katılmanın önemi vurgulanır (D19.3, SDB2.1, SDB2.3). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile, öğrencilerin kendi çalışmaları öz değerlendirme formuyla değerlendirilir (SDB1.2, SDB1.3, COĞ.12.5.3.d).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye'deki sosyal, kültürel…; değerlendirme