Anadolu Lisesi - Anadolu Lisesi (Anadolu Lisesi) alanında Türk Dili Ve Edebiyatı dersi 9. sınıf 2026-2027 eğitim öğretim yılı yıllık planı. Haftalık 5 ders saati.
Üniteler ve Konular
1. Sözün İnceliği (43 ders saati)
Edebiyat dünyasına giriş niteliğindeki bu temada estetik değer, yaratıcılık, hayal gücü, imge, sembol, çağrışım gibi temel kavramlar üzerinden öğrencilere edebiyatın derinliklerini keşfetme fırsatı verilmesi amaçlanmaktadır. Edebî söyleyişin günlük söyleyişten farkı vurgulanır ve edebî eserlerde kullanılan her bir sözün özenle belirlendiğinin, sözlerin anlamı ve anlatımı doğrudan etkilediğinin farkına varılır. Sözün inceliğinin bir yandan metnin anlamını derinleştirdiği, diğer yandan da estetik bir deneyim yaşanmasına olanak tanıdığı üzerinde durularak edebiyatın güzel sanatlar içindeki yeri ve diğer disiplinlerle ilişkisi ele alınır. Öğrencilerin edebiyat ile tanıştığı bu temada edebî söyleyişin özellikleri Cumhuriyet Dönemi’nden başlanarak dil ve anlatım bakımından günümüze en yakın özellikleri taşıyan eserlerle sunulur. Okumada şiir ve deneme türlerinden birer metin tahlil edilir. Dinleme/izleme metni olarak bir mülakat incelenir. Bu türler üzerinden temaya özgü kavramlarla edebî eserlerde sözün inceliğine vurgu yapılması sağlanır.
- Okuma
- TDE2.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- Yazma
- TDE4.1 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtmak için paragraf düzeyindeki bir yazısında süreci yönetebilme
- TDE4.2 Edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edindiği söz varlığını kullanarak yazısına içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulama
- TDE4.4 Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında yazma sürecini değerlendirebilme
- Dinleme/İzleme
- TDE1.1 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- Konuşma
- TDE3.1 Söyleyişin inceliğini kullanarak akıcı bir konuşma süreci yönetebilme
- TDE3.2 Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir konuşma içeriği oluşturabilme
- TDE3.3 Muhatabını ikna etmek için söyleyiş inceliklerine yer veren bir konuşmada kural uygulayabilme
- TDE3.4 Söyleyiş inceliğinin konuşmasına etkisiyle ilgili süreci değerlendirebilme
2. Anlam Arayışı (43 ders saati)
Bu temada edebî eserlerde içeriğin anlaşılması ve metnin derinliğinin kavranabilmesi için konu, ana duygu, ana düşünce gibi unsurların bir bütünün parçaları olduğu üzerinde durularak öğrencilerin edebî metinleri analiz etme yeteneklerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. İçerikle ilişkili unsurlar metnin derinliğini ve iç yapısını belirlediğinden bunların incelenmesiyle metnin katmanları keşfedilip yorumlanır, böylece anlamı ve iletileri daha net bir şekilde ortaya çıkarılır. “Anlam Arayışı” teması kapsamında edebî eserlerin içerik yönünden çeşitlendiği metinler seçilerek okumada bir hikâye ve bir anı metni, dinleme/izlemede ise insanın duygu zenginliğini yansıtan şiir türünde bir metin incelenir.
- Okuma
- TDE2.1 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- Konuşma
- TDE3.1 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı akıcı bir konuşma sürecini yönetebilme
- TDE3.2 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı konuşma içeriğini oluşturabilme
- TDE3.3 Konusunu ana düşünce etrafında detaylandırdığı konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Konuşmasının içeriğinde kullandığı unsurların konuşmasına olan etkisine yönelik süreci değerlendirebilme
- Dinleme/İzleme
- TDE1.1 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Anlam Arayışı” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- Yazma
- TDE4.1 Konu zenginliği ve çeşitliliğini sağlayan edebî metinlerde yazma sürecini yönetebilme
- TDE4.2 Yazısını zenginleştirecek içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Konu zenginliği ve çeşitliliğini sağlayan yazısında kural uygulayabilme
- TDE4.4 Beğeni ve eleştirilerini dile getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme
3. Anlamın Yapı Taşları (43 ders saati)
Bu temada edebî inceleme ve değerlendirme sürecinin önemli unsurlarından olan metinde yapı konusu üzerinde durulur. Öğrencilerin metinleri olay, kişi, mekân, zaman gibi yapı unsurları bakımından tahlil edebilmeleri amaçlanmaktadır. Yapı unsurlarının metne ve anlama katkısı değerlendirilirken öğrencilere edebî eserleri kapsamlı bir bakış açısıyla inceleyebilme imkânı sunulur. Bu temada, metinlerin hangi ölçütlere göre sınıflandırıldığının somut bir şekilde görülebilmesi için farklı metin türleri (edebî, öğretici, çok modlu) tercih edilmiştir. Okuma metni olarak Cumhuriyet Dönemi’nden başlanarak dil ve anlatım bakımından günümüze en yakın özellikleri taşıyan bir hikâye ve bir gezi yazısı incelenir. Dinleme/izleme metni için ‘’kültür’’ konulu, öğretici metin özellikleri taşıyan bir belgesel ele alınır. Ayrıca okuma becerilerinin geliştirilmesinde ara metin olarak Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış bir şiir incelenir.
- Okuma
- TDE2.1 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- Konuşma
- TDE3.1 Edebî metinlerde yapısal inceliklere odaklanan akıcı bir konuşma sürecini yönetebilme
- TDE3.2 Benzetme, karşılaştırma yaparak yapısal özellikleri ortaya koyduğu bir konuşma içeriği oluşturabilme
- TDE3.3 Benzetme, karşılaştırma yaparak yapısal özellikleri ortaya koyduğu bir konuşmada kural uygulayabilme
- TDE3.4 Edebî metinlerdeki yapısal inceliklerin konuşmaya etkisine yönelik süreci değerlendirebilme
- Dinleme/İzleme
- TDE1.1 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Anlamın Yapı Taşları” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- Yazma
- TDE4.1 Yapısını incelikle ördüğü bir yazılı anlatım sürecini yönetebilme
- TDE4.2 Yapısı incelikle örülmüş edebî metinlerden edindiği söz varlığını kullanarak yazısı için içerik oluşturabilme
- TDE4.3 Yapısını incelikle ördüğü yazısında kural uygulayabilme
- TDE4.4 Yapısını incelikle ördüğü yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme
4. Dilin Zenginliği (43 ders saati)
“Dilin Zenginliği” temasında Türkçenin zengin söz varlığı, kendine özgü dil özellikleri ve anlam oluşturmadaki esnek yapısıyla duygu, düşünce ve bilgiyi ifade edebilme gücünün metinler aracılığıyla keşfedilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda edebiyatta üslup kavramı üzerinde durulur, edebî ve öğretici metinlerden hareketle üslup özelliklerini tanımaya yönelik metin incelemeleri yapılır. Öğrencilerin üslubu oluşturan unsurlarla ilgili temel bilgileri özümsemeleri, üslubun anlatıma ve edebî dilin oluşumuna katkısını fark edebilmeleri, metnin edebî değerinin ortaya çıkışında üslubun etkisini açıklayabilmeleri, kendi özgün konuşur ve yazar kimliklerini kazanmaları hedeflenir. “Dilin Zenginliği” temasında metin tahlili için kelime zenginliği, anlam çeşitliliği, ifade gücü ve üslup özellikleri bakımından geniş imkân sunan edebî türlerden biri olduğu için roman ele alınır. Ara metin olarak bir tiyatro incelenir. Tahlil edilen roman, ara metin olarak seçilen tiyatro ile özellikleri bakımından karşılaştırılır. Ayrıca üslubu oluşturan unsurları daha iyi tanımak ve üslupla ilgili değerlendirmelerin nasıl yapıldığına örnek oluşturması amacıyla üslubu konu alan bir eleştiri metni incelenir. Edebiyat atölyesi çalışmalarında üslup konusunda öğrenilenlerden hareketle etkileşimli bir konuşma yapılır ve otobiyografi (öz yaşam öyküsü) oluşturmaya yönelik yazma etkinliği gerçekleştirilir.
- Okuma
- TDE2.1 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde okumayı yönetebilme
- TDE2.2 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE2.3 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE2.4 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlere yönelik okuma sürecini değerlendirebilme
- Konuşma
- TDE3.1 Dilin zenginliğini kullandığı akıcı bir konuşma sürecini yönetebilme
- TDE3.2 Konusunu dilin zenginliğinden yararlanarak oluşturduğu konuşma içeriğini oluşturabilme
- TDE3.3 Konusunu dilin zenginliğinden yararlanarak oluşturduğu konuşmasında kural uygulayabilme
- TDE3.4 Kullandığı dil özelliklerinin konuşmasına etkisine yönelik süreci değerlendirebilme
- Dinleme/İzleme
- TDE1.1 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde dinlemeyi/izlemeyi yönetebilme
- TDE1.2 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
- TDE1.3 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinleri çözümleyebilme
- TDE1.4 “Dilin Zenginliği” temasında ele alınan metinlerde dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
- Yazma
- TDE4.1 Öz yaşam öyküsünü oluşturabilmek için bir yazılı anlatım sürecini yönetebilme
- TDE4.2 Öz yaşam öyküsünü aktarmak için kendi üslup özelliklerini yansıtan bir yazılı anlatım içeriği oluşturabilme
- TDE4.3 Öz yaşam öyküsünü aktarmak için kendi üslup özelliklerini yansıtan yazısında kural uygulayabilme
- TDE4.4 Beğeni ve eleştirilerini dile getirdiği yazısına yönelik yazma sürecini değerlendirebilme