T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF SEÇMELİ COĞRAFYA DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne değinir. Öğrencilere 'Yirmi yıl sonra coğrafya bilimi gündelik yaşamda nerede karşımıza çıkar?' sorusu yöneltilir ve ilk düşünceler alınır. Öğrencilerden günlük yaşamlarında karşılaştıkları harita, konum ya da iklim gibi coğrafi durumlardan birini hatırlamaları istenir. Haftada coğrafya biliminin gelecekteki etkilerinin kanıt ve deneyimlerle ilişkilendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörülerini beyin fırtınası tekniğiyle ifade eder. Her öğrencinin fikri etkileşimli tahtadaki ortak listeye eklenir (SDB2.1). Fikirler benzerliklerine göre gruplanır ve sorgulanır (KB3.3). Gruplanan fikirler sonraki çalışma için tahtada bırakılır (COĞ.12.1.1.a).

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ders kitabı ve dijital içeriklerden coğrafi bilgi ve becerilere yönelik kanıtlar belirler (OB1). Her kanıt öğrencilerin kendi deneyimleriyle (ör. yön bulma, hava durumunu izleme) eşleştirilir. Eşleşmeler, coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılarla ilişkilendirilerek listeye eklenir (COĞ.12.1.1.a).

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Coğrafi araştırmalarda kullanılan kuantum teknolojileri ve yapay zekâ uygulamaları gibi gelişen teknolojiler dijital içerikler üzerinden incelenir. Gruplar bu teknolojilerin mekânsal sorunların çözümüne sağlayabileceği katkıları, önceki kanıt ve deneyim listeleriyle ilişkilendirir (KB3.3). Bağlantılar bir tabloda gösterilir (COĞ.12.1.1.a).

   COĞ.12.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkileriyle ilgili özgün bir ürün ya da fikir üretir (E3.3, E3.11). Ürün, kanıt ve deneyimlerle ilişkilendirilerek poster ya da kısa sunum biçiminde hazırlanır (SDB2.2). Hazırlanan ürünler sınıfta sergilenir (COĞ.12.1.1.a).

   COĞ.12.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere 'Coğrafya biliminin çalışmalarına gelecekte yeni alanlar eklenmesi mümkün müdür?' sorusu sorularak yuvarlak masa etkinliği yaptırılır. Her öğrenci sırayla görüşünü bir kanıt ya da deneyimle destekleyerek söyler (SDB2.1). Karşılıklı dinleme sonunda oluşan yeni öğrenmeler not edilir (COĞ.12.1.1.a).

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, kanıt ve deneyimlerin coğrafyanın gelecekteki etkileriyle ilişkisini gösteren tablolarını gözden geçirerek ilişkilendirmelerini toparlar (COĞ.12.1.1.a). Öğrencilere Açık Uçlu Sorular yöneltilir; yanıtlar ve ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkısını değerlendirir (SDB2.2).

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iklim değişikliği, kentleşme ve afet yönetimine ilişkin kısa haber başlıkları gösterir. Öğrencilerden coğrafya biliminin bu konularda gelecekte nasıl bir rol üstlenebileceğini tek cümleyle söylemeleri istenir. Dersin, kanıt ve deneyimlerden çıkarım yapmaya dayanacağı belirtilir (E3.11).

   COĞ.12.1.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler küçük gruplara ayrılır. Gruptaki ilk öğrenciden geleceğin dünyasında coğrafya biliminin çalışmalarına eklenecek yeni bir alanı kâğıda yazması ve kâğıdı yanındaki arkadaşına vermesi istenir (D4.1). Yazılan alanın dayandığı coğrafi kanıt ve deneyim kısaca belirtilir (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Kâğıdı alan öğrenci kendi örneğini ekler ve bu örneğin gelecekteki etkisine ilişkin çıkarımını yazar. Yazılanların birbirini nasıl tamamladığı grupça konuşulur. Kâğıt, sıradaki arkadaşa geçirilerek etkinlik sürdürülür (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruptaki her öğrenci kendi örneğini yazar ve çalışma tamamlanır (KB3.3). Öğrencilerden her örnek için dayandığı kanıtı ve bu kanıttan çıkardığı sonucu açıkça belirtmeleri istenir. Öğretmen gruplara rehberlik eder (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grubun hazırladığı çalışma, belirlenen bir öğrenci tarafından sınıfa sunulur. Dinleyen öğrencilerden sunumdaki çıkarımları not almaları istenir. Öğretmen sunumlar arasında açık uçlu sorularla örneklerin gelecekteki etkilerini sorgular (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar sunulan örnekler üzerine tartışır; örneklerin kanıtlarla ne kadar desteklendiği ve gelecekte nasıl etkiler doğurabileceği değerlendirilir (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar, tartışmadan çıkan ortak çıkarımları panoya yazar (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden coğrafya biliminin geleceğin dünyasındaki etkilerine ilişkin konuşma metni, haber yazısı ya da poster taslağı hazırlamaları istenir; bu performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler, akran değerlendirme formuyla bir arkadaşlarının taslağına geri bildirim verir (SDB1.2). Açık uçlu sorularla çıkarımlar yoklanır (COĞ.12.1.1.b).

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, bir ilin nüfus yoğunluğunu gösteren tematik haritayı etkileşimli tahtaya yansıtır ve "Bu haritadaki bilgi hangi verilerden üretilmiş olabilir?" sorusunu sorar (E3.8). Öğrencilerden tahminlerini söylemeleri istenir. Haftanın, CBS'de oluşturulan tematik haritaları okuma ve çözümlemeye ayrılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   CBS programlarıyla oluşturulmuş örnek tematik haritalar sınıfta sunulur. Öğrencilerden haritalarda hangi konularla ilişkili verilerin kullanıldığını ve mekâna ait hangi bilgilerden yararlanıldığını belirlemeleri istenir (OB2). Başlık, gösterge ve veri aralıkları okunur (BİY yerine COĞ.12.2.1.a).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara farklı türde tematik haritalar (korokromatik, koroplet, kartogram, izometrik, izoplet, noktalama, oransal, akış) verilir. Gruplardan her haritanın gösterdiği konuyu ve gösterim yöntemini okuyarak not almaları istenir (OB4). Bulgular sınıfta paylaşılır (SDB2.1) (COĞ.12.2.1.a).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   İş birlikli öğrenme yöntemiyle çalışılır; gruplara harita türlerini ve açıklamalarını içeren eşleştirme kartları dağıtılır (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar kartları eşleştirir ve her harita türünde değişkenlerin, katmanların ve veri aralıklarının nasıl gösterildiğini çözümler (OB7) (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, Türkiye'ye ait nüfus, sıcaklık gibi mekânsal verilerin resmî genel ağ sayfalarından (TÜİK, Meteoroloji Genel Müdürlüğü vb.) elde edilebileceği konusunda bilgilendirilir. Verilerin görselleştirilmesinde kullanılan altlık haritalar gruplarla paylaşılır. Gruplar, verilen veri tablosu ile haritayı karşılaştırarak haritanın veri yapısını çözümler (KB3.2) (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplardan çözümledikleri bir tematik haritanın konusunu, veri türünü ve gösterim yöntemini kısaca sunmaları istenir (SDB2.1) (COĞ.12.2.1.b). Sunumlar kontrol listesiyle değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.3). Haftanın performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla puanlanır.

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki hafta okunan il bazlı nüfus yoğunluğu haritasını gösterir. Öğrencilerden haritanın başlığını, lejantını ve renk sınıflarını hatırlamaları istenir. Öğretmen, bu hafta haritaların arkasındaki öz nitelik tablosunun çözümleneceğini ve verilerden çıkarım yapılacağını duyurur. Öğrencilerden 'Aynı veri farklı aralıklarla sınıflanırsa harita nasıl değişir?' sorusuna birer tahmin yazmaları istenir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir CBS yazılımının öz nitelik tablosunu açar; değişken, katman ve veri aralığı kavramları tablo üzerinde gösterilir. Öğrencilerden nüfus ve sıcaklık verilerini yazılımda illere ve bölgelere göre sıralamaları istenir (OB2, OB7). Sıralama sonuçlarından en yüksek ve en düşük değerli iller belirlenir (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde, sıralanan veriler aynı veriden iki farklı veri aralığı oluşturularak tasnif edilir. Öğrencilerden hangi aralığın dağılışı daha iyi gösterdiğini gerekçeleriyle tartışmaları istenir (E3.8, SDB2.2). Tasnif sonuçları ders kitabı ve atlastaki tematik haritayla karşılaştırılarak değişkenler ve katmanlar belirlenir (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplarca tasnif edilen veriler tablo ve grafikten oluşan bir dokümana dönüştürülür ve sınıfta örnek uygulama olarak paylaşılır (OB7, E1.4, E3.7, MAB4, SBAB11.2; COĞ.12.2.1.b). Dinleyen gruplardan paylaşılan dokümandaki yoğunlaşma ve seyrekleşme alanlarını harita üzerinde göstererek çözümlemeleri istenir (OB4, COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Her gruba farklı bir tematik harita ile öz nitelik tablosu verilir. Gruplardan veriler ile harita arasındaki ilişkiyi belirleyip kanıtlara dayanan en az iki çıkarım cümlesi yazmaları istenir (KB3.2, E3.4, COĞ.12.2.1.c). Gruplar çıkarımlarını sunar; diğer gruplar kanıtları sorgular (E3.8, SDB2.2, COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden verilen yeni bir tematik haritayı öz nitelik tablosuyla çözümleyip iki çıkarım yazmaları Performans Görevi olarak istenir. Görev Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak harita çözümleme ve çıkarım yapma becerilerini gözden geçirir (SDB1.3). Öğretmen, çıkarımların veriye dayanma düzeyini toparlar (COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda okunan ve çözümlenen tematik haritalardan birini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden haritadaki değişkenin mekânda nasıl dağıldığını söylemeleri istenir. Bu haftanın hedefinin haritalardan çıkarım yapmak ve mekânsal verilerle CBS'de kendi tematik haritalarını oluşturmak olduğu açıklanır (E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler eşleşerek CBS'de hazırlanmış bir tematik haritayı inceler. Akran öğretimiyle, haritayı daha önce çözümleyen öğrenci eşine verilerden hangi sonuçlara varılabileceğini anlatır. Eşler haritadan en az iki çıkarım yazar ve bu çıkarımları sınıfla paylaşır (E3.4, SDB2.1) (COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, CBS programı yoksa web CBS uygulamasının kullanılabileceğini belirterek uygulamayı tahtada tanıtır. Öğrencilerden katman, öz nitelik tablosu ve değişken kavramlarını uygulama üzerinde bulmaları istenir. Gruplar kısa bir örnek veri setinin uygulamaya nasıl girileceğini deneyerek belirler (OB2) (COĞ.12.2.1.ç).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, işlem basamaklarını içeren kontrol listesini gruplarla paylaşır. Gruplar yaşadıkları ilin ilçelere göre nüfus verilerini öz nitelik tablosuna girer, değişkeni ve veri aralığını belirler (MAB4, OB7). Veri girişi tamamlandıktan sonra tablo kontrol listesine göre gözden geçirilir (COĞ.12.2.1.ç).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar girilen verileri görüntüleyerek ilin ilçelere göre nüfus dağılış haritasını oluşturur. Renk, sınıf aralığı, başlık ve lejant seçimleri tartışılarak karara bağlanır; haritanın okunabilir ve estetik olmasına dikkat edilir (D7, KB3.2). Karşılaşılan sorunlar iş birliği içinde çözülür (SDB2.2) (COĞ.12.2.1.ç).

   COĞ.12.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar haritalarını birbirine sunar. Her grup, başka bir grubun haritasını kontrol listesine göre değerlendirir ve bir geliştirme önerisi yazar. Haritalardan nüfusun ilçelere dağılışıyla ilgili çıkarımlar yapılır; düzeltmeler uygulanır (E1.4, SDB2.1) (COĞ.12.2.1.ç).

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar tamamladıkları nüfus dağılış haritalarını performans görevi olarak teslim eder. Haritalar analitik Dereceli Puanlama Anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak harita oluşturma sürecinde neyi iyi yaptıklarını ve nerede zorlandıklarını yazar (SDB1.2, SDB1.3).

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Mekânsal veriler kullanılarak CBS'de oluşturulan tematik haritalardan…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir ana kaya parçası ile üzerinde bitki yetişen bir toprak profili görselini yan yana gösterir. Öğrencilerden iki görsel arasındaki farkı gözlemlemeleri istenir (OB4). Bu haftanın amacının toprak oluşumunu etkileyen faktörlerle toprak grupları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak olduğu belirtilir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere toprak kavramının kendilerinde neler çağrıştırdığı sorulur. Soru-cevap tekniğiyle öğrencilerin düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır; çağrışımlar etkileşimli tahtada toplanır (SDB2.1, KB3.3).

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere toprağın olmamasının canlı yaşamı, tarım ve doğal çevre açısından nelere yol açabileceği sorulur. Yanıtlar ana kaya ve toprak kavramları çerçevesinde gruplandırılır; ana kayanın zamanla toprağa dönüşebileceği varsayımı tartışılır (COĞ.12.3.1.a) (E3.7, SDB1.1).

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Toprak oluşum süreci ve toprak gruplarının neler olabileceğine ilişkin bir tartışma yapılandırılır. Öğrencilerden ana kayanın, iklimin, bitki örtüsünün ve zamanın toprak oluşumuna etkisine ilişkin görüşlerini gerekçeleriyle ifade etmeleri istenir (COĞ.12.3.1.a) (SDB2.1, KB3.3).

   COĞ.12.3.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Toprak oluşum sürecini etkileyen faktörlerin toprak gruplarının oluşumuna etkileri, çeşitli coğrafi temsiller kullanılarak ortaya konur. Öğrenciler harita ve görselleri inceleyerek faktör ile toprak grubu arasındaki ilişkiyi çalışma kâğıdına yazar (COĞ.12.3.1.a) (E1.4, OB1, SBAB10).

   COĞ.12.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Toprak oluşum sürecinin çok uzun olmasından hareketle yaşanılan yerdeki toprakların korunmasına dair bilinç oluşturulur. Öğrencilerden 'Toprak önemlidir çünkü…' cümlesini tamamlamaları istenir (D5.2). Beyin fırtınası tekniğiyle fikirler alınır ve toprağın önemine değinilir.

   COĞ.12.3.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden toprak oluşumunu etkileyen bir faktör ile bir toprak grubu arasındaki ilişkiyi açıklayan açık uçlu soruları yanıtlamaları istenir (COĞ.12.3.1.a). Çalışma kâğıtları toplanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler ilişkiyi kurarken zorlandıkları noktaları öz değerlendirme formuna yazar (SDB1.2).

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftada ele alınan toprak oluşumunu etkileyen faktörler ile toprak grupları arasındaki ilişkiyi hatırlatır ve etkileşimli tahtada Türkiye toprak haritasını gösterir. Öğrencilerden haritada dikkatlerini çeken bir toprak grubunu seçip bu dağılışta hangi faktörün etkili olabileceğini tahmin etmeleri istenir (OB4). Haftanın amacı, edinilen bilgilerden uyumlu bir bütün oluşturmak olarak açıklanır (COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden toprağın korunmasına ilişkin neler yapabileceklerini bireysel olarak düşünmeleri ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir (SDB1.1, SDB2.1, SDB3.3). Öğretmen paylaşılan fikirleri etkileşimli tahtada toplar ve öğrencilerden bu fikirleri toprak oluşumunu etkileyen faktörler ve toprak gruplarıyla ilişkilendirmelerini ister (COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde ders kitabı ve atlastaki haritalar kullanılarak toprak oluşumunu etkileyen faktörler, toprak grupları ile toprakların Türkiye ve dünyadaki dağılışı coğrafi temsiller üzerinden bir bütün olarak ortaya konur (KB3.3). Her grup, ana kaya, iklim ve bitki örtüsü gibi faktörlerin toprak gruplarıyla bağını gösteren bir şema hazırlar (KB2.13, COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Okul bahçesinde ya da yakın çevrede saha çalışması yapılarak toprak türleri incelenir ve gözlemlenir (SBAB9). Öğrencilerden toprağın rengi, dokusu ve çevredeki bitki örtüsüne ilişkin gözlemlerini gözlem formuna aktarmaları istenir (COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, gözlem formlarındaki bulguları ders kitabı ve haritalarla karşılaştırarak içerikle ilişkilendirir ve sınıfla paylaşır (OB1). Öğretmen, gözlenen toprağın hangi faktörlerin etkisiyle oluşmuş olabileceğini soran açık uçlu sorularla öğrencilerin açıklamalarını sorgulatır (E3.8, E3.7, COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden toprak oluşumunu etkileyen faktörler ve toprak gruplarına ilişkin bilgilerini tek bir bütün hâlinde, doldurdukları gözlem formuna dayanarak açık uçlu sorularla yazılı olarak sunmaları istenir (COĞ.12.3.1.b). Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak güçlü yönlerini belirlemeleri istenir (SDB1.2, E1.4).

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada eğimli bir tarım arazisinde toprak taşınmasını gösteren fotoğraf ve Türkiye toprak kullanım haritası gösterilir (OB4). Öğretmen, önceki derslerde toplanan bilgilerin bu görselle nasıl ilişkilendirilebileceğini sorar (E3.8). Öğrencilerden görseldeki toprak kullanımının hangi ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkilere yol açabileceğini birer cümleyle belirtmeleri istenir. Bu hafta toplanan bilgilerin düzenleneceği, çözümleneceği ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; önceki derslerde ders kitabından topladıkları bilgileri ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkiler başlıklı üç sütunlu bir çalışma kâğıdında düzenler. Tekrar eden ya da birbiriyle çelişen bilgiler ayıklanır ve her bilginin kaynağı işaretlenir (OB1). Bilgiler bütünleştirilerek tek bir tabloda yapılandırılır (KB2.13). Öğretmen, tabloların eksik yönlerini sorularla göstererek grupları yönlendirir (COĞ.12.3.2.c).

   COĞ.12.3.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sürecin başında belirlenen soruların cevaplarına ulaşma düzeylerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Her öğrenci soruları yanıtlanan, kısmen yanıtlanan ve yanıtlanmayan olarak ayırır. Düzenlenen tablolar bu sorular ışığında incelenir, neden-sonuç ilişkileri bulunur ve yanıtsız kalan sorular için gereken ek bilgiler belirlenir (COĞ.12.3.2.ç).

   COĞ.12.3.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ders kitabındaki toprak kullanım haritasını (SBAB10) ve verileri karşılaştırarak tarım, mera, orman ve yerleşim alanlarında toprak kullanımının etkilerini çözümler. Eleştirel düşünmeyle neden-sonuç zincirleri çıkarılır (KB3.3). Bölgeler arası farklılıklar etkileşimli tahtadaki haritada işaretlenir ve gerekçelendirilir (OB4) (COĞ.12.3.2.ç).

   COĞ.12.3.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, çözümledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçlara dayanarak toprağın korunmasına ilişkin bir karikatür oluşturur ya da slogan yazar (D19.3, SDB2.3). Çalışmada toprak kullanımının en az bir ekonomik, bir çevresel ve bir sosyokültürel etkisine yer verilir. Üretim sırasında grup üyeleri görüşlerini birbirlerine açıkça aktarır (SDB2.1) (COĞ.12.3.2.d).

   COĞ.12.3.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar karikatür ve sloganlarını sınıfa sunar ve çıkardıkları sonuçları gerekçeleriyle paylaşır. Sunumlar akran değerlendirme formuyla değerlendirilir; öğretmen her gruba geri bildirim verir. Öğrenciler geri bildirimlere göre çalışmalarında gözden geçirecekleri bir noktayı belirler (SDB1.2) (COĞ.12.3.2.d).

   COĞ.12.3.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden Türkiye'de toprak kullanımının etkilerine ilişkin çıkardıkları sonuçları açık uçlu sorulara kısa yanıtlarla yazmaları istenir (COĞ.12.3.2.d). Öğrenciler, toprağı koruyan bir kararı gerekçesiyle önerir (SDB3.3). Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak sürecin başında belirlenen sorulara ulaşma düzeylerini ve gelişim alanlarını belirler (SDB1.1).

   COĞ.12.3.2

Sınıf defteri: COĞ.12.3.2 Türkiye'de toprak kullanımının etkilerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye'nin bitki örtüsü haritasını göstererek bitki örtüsünün her yerde neden aynı olmadığını sorar (E3.8). Öğrencilerden yaşadıkları çevrede gördükleri bitki türlerini söylemeleri istenir. Bu hafta coğrafi faktör haritalarının bitki örtüsü haritalarıyla karşılaştırılarak çıkarım yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden harita/atlas üzerinde sıcaklık, nem ve yağış haritalarını incelemeleri ve bunları bitki örtüsü dağılış haritasıyla yan yana koyarak karşılaştırmaları istenir. Hangi bölgelerde hangi bitki örtüsünün yer aldığı not edilir (SBAB10.2, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde topoğrafik faktörler, toprak ve ana kaya, su kaynakları ve arazi kullanımı haritaları bitki örtüsü dağılış haritasıyla karşılaştırılır. Örtüsü benzer olan alanların ortak coğrafi özellikleri belirlenir (SBAB10.2, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
4. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden karşılaştırmalarından yola çıkarak Türkiye ve dünyada bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışıyla ilgili birer çıkarım yazmaları istenir (OB4). Çıkarımlar hangi haritadaki hangi veriye dayandığıyla birlikte sınıfla paylaşılır. Faktörler arasındaki ilişkiler tahtada bir şemada birleştirilir (KB2.13, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Türkiye'nin farklı alanlarındaki bitki türlerine ait dağılış kesitleri ve görseller inceletilir, kısa bir belgesel/video izletilir. Öğrenciler gözlemlerini hangi coğrafi faktörün hangi bitki türüyle ilişkili olduğunu belirterek çalışma kâğıdına yazar (OB1, KB3.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
6. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Türkiye'nin zengin bitki örtüsünün korunmasına ilişkin poster/afiş üzerinde karikatür oluşturmaları ya da slogan yazmaları istenir (D19.3). Çalışmalarda incelenen haritalardan ve görsellerden elde edilen bilgilere yer verilir (D5, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
7. 25 dk
   Etkinlik 3

   Türkiye ile farklı ülke ve bölgeler arasındaki bitki çeşitliliğinin karşılaştırılmasına yönelik görüşlerin paylaşıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılır (SDB2.1). Öğrencilerden görüşlerini harita verileriyle desteklemeleri ve başkalarının görüşlerini dinlemeleri istenir (SDB2.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenmeler çalışma yaprağı ve açık uçlu sorularla değerlendirilir. Öğretmen coğrafi faktör haritalarından bitki örtüsü dağılışına ilişkin çıkarımların nasıl yapıldığını özetler. Performans görevi olarak bitki örtüsünün çeşitliliğini ve dağılışını yansıtan poster, broşür ya da kısa video hazırlanması istenir; görev analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilir (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3, COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3

Sınıf defteri: COĞ.12.3.3 Coğrafi faktörlerin dünya ve Türkiye'deki bitki örtüsünün çeşitliliği…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye ve dünyadan, farklı coğrafi koşullarda kurulmuş yerleşmelerin fotoğraflarını gösterir. Öğrencilerden evlerin biçimini, yapı malzemesini ve yerleşme düzenini gözlemleyerek “Bu yerleşmeler birbirinden neden farklı?” sorusuna ilk tahminlerini söylemeleri istenir (E3.8). Kültürün mekânı, mekânın da kültürü biçimlendirdiği fikri kısaca tartışılır (E3.7).

   COĞ.12.4.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gösterilen yerleşme görsellerini inceleyerek kültür-mekân etkileşimiyle ilgili sorular oluşturmaları istenir; örneğin “Bu yerleşmede ev biçimini hangi doğal koşullar etkilemiş olabilir?” (COĞ.12.4.1.a). Sorular sınıfça gruplanır ve araştırmaya uygun olanlar seçilir (E3.8, SDB2.1).

   COĞ.12.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Türkiye ve dünyadan farklı yerleşme örnekleri dağıtılır. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan yararlanarak her örnekte kültür-mekân etkileşimine neden olan coğrafi faktörlerle (iklim, yer şekilleri, su kaynakları, bitki örtüsü gibi) ilgili bilgi toplamaları istenir (OB1, SDB2.2). Bilginin elde edildiği kaynak yanına yazılır (COĞ.12.4.1.b).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri gözden geçirir ve eksik kalan coğrafi faktörler için ek kaynaklardan bilgi tamamlar (SDB1.2) (COĞ.12.4.1.b). Ardından bilgiler doğal çevre ve insan etkinlikleri başlıkları altında gruplandırılır (E3.7) (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, her yerleşme örneği için coğrafi faktörleri ve bunların kültüre yansımasını gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlar; tabloda yerleşme adı, coğrafi faktörler, kültürel unsurlar ve kaynak sütunları yer alır (OB1, E3.7). Bilgilerin tabloya düzenli ve tutarlı biçimde yerleştirilmesine dikkat edilir. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak dönüt verir (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar karşılaştırma tablolarını sınıfta sergileyerek düzenledikleri bilgilerin düzenini ve tutarlılığını birbirlerinin tablolarında inceler (SDB2.1). Tablolar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu ile soru oluşturma, bilgi toplama ve düzenleme basamaklarındaki çalışmalarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.2).

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek farklı kültürlerin mekânda bıraktığı izlerin saygıyla ele alınması gerektiğini vurgular. Önceki haftada sorulan sorular ve toplanan bilgiler etkileşimli tahtada kısaca hatırlatılır. Bu haftada bilgilerin düzenlenip çözümleneceği ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağı belirtilir. Öğrencilerden yaşadıkları yerden bir kültürel peyzaj öğesi söylemeleri istenir.

   COĞ.12.4.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde, önceki haftada topladıkları örnek yerleşmelere ilişkin bilgileri ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak karşılaştırma tablosunda düzenlemeleri istenir. Tabloda doğal çevre, yapı malzemesi, yerleşme biçimi ve geleneksel etkinlikler sütun olarak yer alır. Grup içi görev paylaşımı izlenir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB2.2) (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan tablolar etkileşimli tahtada gruplarca sunulur ve örnek yerleşmelerin kültürel peyzajındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenir. Öğretmen, 'Bu farklılığa hangi doğal ya da beşerî etken yol açmış olabilir?' sorusuyla çözümlemeyi derinleştirir (E3.8). Öğrencilerden nedenleri birbiriyle ilişkilendirerek açıklamaları istenir (E3.7) (COĞ.12.4.1.ç).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Kültürel miras alanlarının ve doğal çevrenin korunmasına yönelik kısa bir video ya da belgesel izletilir. İzlenen alanın kültürel peyzajı, karşılaştırma tablosundaki bilgilerle ilişkilendirilerek çözümlenir. Öğrencilerden konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir (D7.3, D19.3, SDB1.1, SDB2.1, SDB2.3) (COĞ.12.4.1.ç; COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan çözümledikleri bilgilerden kültür-mekân etkileşimine ilişkin sonuçlar çıkarmaları ve kültürel peyzajın korunması için gerekçeli bir öneri üzerinde karar vermeleri istenir (KB3.1, OB8). Sonuçlar harita ya da görsel üzerinde gösterilerek sınıfla paylaşılır (SBAB7). Paylaşımların ardından öğrenmeler öz değerlendirme formuyla değerlendirilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2) (COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden karşılaştırma tablosu ve öz değerlendirme formu üzerinden kültür-mekân etkileşimine ilişkin çıkardıkları sonuçları birer cümleyle özetlemeleri istenir. Öğretmen, 'Kültürel peyzaj bir toplumun değerlerini nasıl yansıtır?' gibi açık uçlu sorularla sonuçların gerekçelendirilmesini sağlar. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve geri bildirim verilir (COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada farklı iki yerleşmenin kültürel peyzajını gösteren görseller sunar. Öğrencilerden bu yerleşmelerin birbirinden hangi yönlerle ayrıştığını ve uzun süre varlığını sürdürmelerini neyin sağlamış olabileceğini birer cümleyle yazmaları istenir (E3.8). Haftanın amacı paylaşılır: kültürel peyzajların mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini tanımlamak ve ortak yönleri belirlemek (OB5).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   İkili gruplar, öğretmenin belirlediği farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşmenin (ör. Safranbolu, Göreme) mekânsal koşulları hakkında ders kitabı ve dijital içerikten bilgi toplar. Öğrencilerden doğal ve beşerî koşulları ayrı ayrı not etmeleri istenir (OB1, COĞ.12.4.2.a).

   COĞ.12.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı gruplar, yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili bilgi toplar. Toplanan bilgiler düzenlenir ve çözümlenir; öğrencilerden ölçütleri 'neden' ve 'nasıl' sorularıyla sorgulamaları istenir (OB1, E3.7, E3.8, COĞ.12.4.2.a).

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, yerleşmelerin kültürel peyzajlarının mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini kendi cümleleriyle tanımlar (COĞ.12.4.2.a). Öğretmen, yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine sahip olma durumunu soru-cevap yoluyla değerlendirir (KB3.1). Öğrencilerden yanıtlarını gerekçelendirmeleri istenir (OB8).

   COĞ.12.4.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   İkili gruplar, soru-cevap sonucunda yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerine uyumuyla ilgili benzerlikleri Venn şemasının ortak bölgesinde listeler (SBAB7.4, COĞ.12.4.2.b). Öğretmen, listelerin ölçütlerle örtüşüp örtüşmediğini sınıfı dolaşarak kontrol eder. Birkaç grup şemasını etkileşimli tahtada sunar (SDB2.1).

   COĞ.12.4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu kültürel peyzaja sahip bir yerleşmeyi anlatan kısa bir belgesel ya da video bölümü izletir (D18.3). Ardından tartışma ortamı oluşturulur; öğrencilerden izlenen yerleşme ile önceki yerleşmeler arasında gördükleri ortak ölçütleri belirtmeleri ve şemalarına eklemeleri istenir (OB5, COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her ikili grup, Venn şemasındaki ortak ölçütleri karşılaştırma tablosuna aktarır (COĞ.12.4.2.b). Öğretmen, 'Bu yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleriyle ilgili ortak özellikleri nelerdir?' gibi açık uçlu sorular sorar ve yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler öz değerlendirme formuyla kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.1).

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşmenin görselini gösterir ve öğrencilerden bu yerleşmelerde gördükleri insan yapımı unsurları söylemelerini ister. Önceki haftada belirlenen mekânsal koşullar ve sürdürülebilirlik ölçütleri kısaca hatırlatılır. Öğrencilere bu ölçütlerle yerleşmeler arasındaki benzerlik ve farklılıkların listeleneceği açıklanır (OB5, E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından farklı kültürel peyzaja sahip iki yerleşme verilir. Gruplardan ders kitabındaki sürdürülebilirlik ölçütlerine göre yerleşmeleri inceleyip ortak olan özellikleri listelemeleri istenir. Listeler etkileşimli tahtada paylaşılır (SDB2.1, SDB2.2, E3.7) (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, listelenen benzerliklerin bu yerleşmelerde bugünkü neslin ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarının dengeli karşılanmasını nasıl mümkün kıldığını sorar (OB8). Gruplar her benzerlik için kısa bir gerekçe yazar ve sınıfa sunar; dinleyen gruplar gerekçelerle ilgili soru yöneltir (SDB2.1, SDB2.2). Benzerlikler sınıf listesinde birleştirilir (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar aynı yerleşme çiftleri için sürdürülebilirlik ölçütlerine göre farklılıkları belirler ve ayrı bir listeye yazar. Farklılıkların nedeni olarak mekânsal koşullar (konum, iklim, yer şekilleri vb.) üzerinde düşünülmesi istenir (SBAB7). Öğretmen gruplara dolaşarak 'Bu fark yerleşmenin geleceğini nasıl etkiler?' sorusunu yöneltir (E3.8) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar listelerini ölçütler satırlarda, yerleşmeler sütunlarda olacak biçimde bir karşılaştırma tablosunda birleştirir. Her satır için hangi yerleşmenin hangi ölçütte farklılaştığı kanıtlarıyla tartışılır (KB3.1). Tablolar etkileşimli tahtada gösterilir ve eksik kalan farklılıklar tamamlanır (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Her grup, sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolüne ilişkin, karşılaştırma sonuçlarına dayanan bir sunum, broşür ya da rapor taslağı hazırlamaya başlar. Grup içinde görev paylaşımı yapılır ve süre planlanır (SDB1.2). Ürünün görsel düzeninde estetik ölçüt gözetilir; öneriler toplumun farklı kesimlerinin ihtiyaçlarını dikkate alır (D7, SDB2.3, SDB3.3) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar performans görevi taslaklarını sunar; sınıf, dereceli puanlama anahtarına göre dönüt verir. Öğrencilerden 'Karşılaştırdığımız yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütlerindeki başlıca farklılıklar nelerdir?' gibi açık uçlu soruları yazılı yanıtlamaları ve karşılaştırma tablolarını gözden geçirmeleri istenir. Son olarak her öğrenci öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Yılbaşı dolayısıyla artan şehirler arası yolculukları örnek vererek öğrencilerden bu yolculuklarda kullanılan ulaşım türlerini söylemelerini ister. Etkileşimli tahtada Dünya ve Türkiye ulaşım ağlarını gösteren bir harita sunulur; öğrencilerden ağların nerelerde yoğunlaştığını gözlemlemeleri istenir (OB4). Ardından dersin amacı olarak ulaşım sistemlerinin gelişiminde değişim ve sürekliliğin incelenmesi paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki harita, tablo ve grafiklerden yararlanarak kara yolu, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve boru hatlarının Dünya'daki ve Türkiye'deki gelişimini karşılaştırmaları istenir. Gruplar hâlinde her sistem için ağ uzunluğu ve taşıma miktarı gibi veriler karşılaştırma tablosuna yazılır (SDB2.2). Gruplar bulgularını etkileşimli tahtada sunar (COĞ.12.5.1.a).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden karşılaştırma bulgularına dayanarak her ulaşım sisteminin ortaya çıkış dönemini ve önemli dönüm noktalarını zaman sırasına dizerek bir tarih şeridi hazırlamaları istenir (SBAB11.1). Şeritte Dünya ve Türkiye için ayrı iki hat kullanılır; zaman içinde değişen ve sürdürülen özellikler farklı renklerle işaretlenir (COĞ.12.5.1.b).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tarih şeridini inceleten ve 'Ulaşım sistemleri neden çeşitlenmiştir?' sorusunu yöneltir. Sokratik yöntemle 'Hangi ihtiyaç ortaya çıkmıştır?', 'Teknoloji bunu nasıl değiştirmiştir?' gibi sorular sorularak öğrencilerin çıkarımlara ulaşması desteklenir (E3.8). Öğrenciler küçük gruplarda belirledikleri nedenleri çalışma kâğıdına yazar (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin sosyoekonomik, çevresel ve politik sonuçlarını yorumlamaları, yorumlarını çalışma kâğıdındaki üç sütuna yazmaları istenir (SDB2.1). Bu süreçte Mavi Vatan'ın Türkiye'nin deniz ulaşımındaki önemi harita üzerinden tartışılır (D19). Gruplar yorumlarını sınıfla paylaşır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden ulaşım sistemlerinin gelişimindeki değişim ve sürekliliği, neden ve sonuçlarıyla birlikte gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir (OB4). Görseller dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak hangi neden ve sonuçları daha iyi yorumladıklarını belirtir (SDB1.3). Öğretmen, açık uçlu bir soruyla neden-sonuç yorumlarını toparlar (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye'deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tarihî demiryolu hatları ile günümüz hızlı tren, Marmaray ve havalimanı ağını gösteren harita ve görseller sunar. Öğrencilerden görselleri inceleyerek 'Ulaşımda hangi değişimler, hangi süreklilikler vardır?' sorusuna ilişkin gözlemlerini paylaşmaları istenir. Dersin amacı, ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinin neden ve sonuçlarını yorumlamak ve kanıtlara dayalı öngörüde bulunmak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf altı gruba ayrılır ve her gruba bir şapka rengi (beyaz: veri, kırmızı: duygu, siyah: risk, sarı: yarar, yeşil: öneri, mavi: yönetim) verilir. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki harita ile verilerden yararlanarak ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin Türkiye'nin jeopolitik önemi ve ekonomisi üzerindeki etkisini kendi şapkasının bakış açısıyla açıklamaları istenir (D19.3). Gruplar görüşlerini sunar; çeşitlenmenin neden ve sonuçları sınıfça yorumlanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu ve boru hattı sistemlerini oluşturan bileşenler (altyapı, araç, terminal, işletme) gruplarca belirlenir. Öğrencilerden bileşenler arasındaki ilişkiyi ok ve kısa açıklamalarla kavram haritasında göstermeleri istenir (E3.7). Haritalardan yararlanılarak Dünya ve Türkiye'de ulaşımın gelişim sürecinin nedenleri ile sonuçları ilişkilendirilip yorumlanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden yaşadıkları yerleşmedeki ulaşım sistemlerini oluşturan parçaları (yollar, istasyonlar, duraklar, limanlar) belirlemeleri ve dijital araçlarla birleştirerek özgün bir harita ya da bilgi görseli (infografik) hazırlamaları istenir (KB2.12, OB2). Hazırlanan çalışmada yerleşmedeki ulaşım sisteminin gelişiminin neden ve sonuçları gösterilir (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Hazırlanan temsiller ve ders kitabındaki veriler (yolcu ve yük taşıma grafikleri, hat uzunlukları, planlanan projeler) incelenir. Öğrencilerden ulaşım sistemlerinde meydana gelebilecek değişimle ilgili mevcut verilere dayalı öngörüde bulunmaları istenir (KB2.12). Öngörüler gerekçeleriyle sunulur, farklı görüşlere açık olunarak tartışılır ve yerleşmenin ekonomisi ile jeopolitik konumu açısından değerlendirilir (E3.5, COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere çalışma yaprağı dağıtılır; yaprakta öngörülerini veri ve gözlemle destekleyen sorular yanıtlanır. Öğrencilerden hangi öngörüyü hangi kanıtla desteklediklerini belirtmeleri, çalışma süreçlerini planlama ve gözden geçirme açısından değerlendirmeleri istenir (SDB1.2, SDB1.3). Yanıtlar eşlerle karşılaştırılır (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gönüllü öğrenciler hazırladıkları bilgi görselini (infografik) ve çalışma yaprağındaki öngörülerini sunar; sunumlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden 'Ulaşım sistemlerinin gelişimi hangi kanıtlara dayanarak öngörülebilir?' açık uçlu sorusunu öğrenme günlüklerine yazmaları istenir. Öğretmen, ulaşım sistemlerinin gelişim sürecine ve olası değişimine ilişkin ortak sonuçları tahtada özetler (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye'deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada dünya haritası üzerinde limanları, büyük şehirleri ve ticaret yollarını gösterir. Öğrencilerden evlerindeki bir ürünün (telefon, giysi, gıda) nerede üretilip nasıl geldiğini tahmin etmeleri istenir (KB2.12). Tahminler tahtaya yazılır; Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında ürünlerin taşınmasında harcanan enerjiye değinilir. Dersin amacı, küresel ticaret merkezlerini ve bu merkezler arasındaki bağlantıları belirlemek olarak paylaşılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve harita/atlas üzerinde ham madde, üretim ve pazar alanlarını üç farklı renkle işaretlemeleri istenir. Küresel ticaret merkezleri, bu bileşenlerin yoğunlaştığı alanlar olarak sistemli biçimde belirlenir ve etkileşimli tahtadaki haritayla karşılaştırılır (E3.7). Belirlenen merkezler sınıf listesine yazılır (COĞ.12.5.2.a).

   COĞ.12.5.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ikişerli çalışarak Türkiye'nin dış ticarette öne çıkan merkezlerini ve dış ticarete konu olan ürünlerini harita ve ders kitabından belirlemeleri istenir. Bulgular, güvenilir kaynaklardaki verilerle karşılaştırılarak doğrulanır (E3.4, OB4). Sonuçlar sınıfla paylaşılır (COĞ.12.5.2.a).

   COĞ.12.5.2
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Küresel ticaret ağı haritası ile ticaret hacmini gösteren tablo ve grafik etkileşimli tahtada incelenir (SBAB10.3, SBAB11.1). Öğrencilerden merkezleri birbirine bağlayan ticari akış yönlerini haritada oklarla göstermeleri ve Türkiye'nin ürünlerinin hangi yönde aktığını belirtmeleri istenir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde Türkiye'nin dış ticaret hacmini, ürünlerini ve ticaret ortaklarını gösteren tablo ve grafikler çözümlenir. Gruplardan Türkiye'nin küresel ticarette karşılaştığı başlıca sorunları gerekçeleriyle belirleyip sunmaları istenir (KB3.3). Sorunlar sınıfta tartışılır (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, Türkiye'nin deniz yolu ile yaptığı ticarette Mavi Vatan'ın önemine ilişkin bir soru-cevap etkinliği yürütür. Haritada boğazlar, limanlar ve deniz ticaret yolları gösterilerek öğrencilerden bu yolların ticari akıştaki rolünü açıklamaları istenir (D19.3, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin e-ticarette siber güvenliğin önemine ilişkin görüşleri alınır (D8.2). Kişisel veri paylaşımı ve ödeme güvenliği üzerinden e-ticaretin küresel ticaretteki yeri tartışılır; farklı görüşler dinlenir (E3.5, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden küresel ticarete ilişkin sorunları/tehlikeleri içeren birer örnek olay yazmaları istenir. Olaylar çiftler arasında değiştirilerek çözümlenir; çözümlemeler sınıfla paylaşılır ve tartışılır (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3, COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
9. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden sessiz haritada küresel ticaret merkezlerini ve aralarındaki ticari akış yönlerini göstermeleri istenir. Açık uçlu sorularla (Türkiye'nin dış ticaretinde hangi merkezler ve akış yönleri öne çıkar, nedenleri nelerdir?) öğrenmeler değerlendirilir; yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile puanlanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak öğrendiklerini yansıtır (SDB1.3). Küresel ticaretin mekânsal bağlantıları özetlenir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2

Sınıf defteri: COĞ.12.5.2 Küresel ticaretin mekânsal bağlantılarını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türkiye'den ve dünyadan bir doğal ve bir kültürel turizm varlığının görselini yansıtır (OB4). Öğrencilerden görsellerde neler gördüklerini ve bu yerlerin neden ziyaret edildiğini tahmin etmeleri istenir. Yanıtlar tahtada toplanır; turizmin bölgelere ve insanlara nasıl etki edebileceği sorusu açık bırakılarak haftanın konusuna geçilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen turizm kavramını açıklar; ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden Türkiye'den ve dünyadan seçilen doğal ve kültürel turizm varlıkları ile turizm türleri incelenir. Kısa videolar izletilir ve öğrenciler coğrafi işaret, doğal ve kültürel miras kavramlarının geçtiği örnekleri not eder. Öğrencilerden izlediklerinden hareketle merak ettikleri soruları yazmaları istenir (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her grup turizmin sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkilerinden birini seçerek bu etkiye ilişkin sorular hazırlar (E3.8). Hazırlanan sorular tahtada toplanır, benzer olanlar birleştirilir ve araştırılacak sorular belirlenir (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama40 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirlenen soruların yanıtlarını bulmak için ders kitabı, harita, istatistik gibi birincil ve ikincil kaynaklardan ve dijital içeriklerden bilgi toplar. Yakın çevredeki doğal veya kültürel bir turizm varlığı için coğrafi gözlem, saha ya da sanal saha çalışması yapılır ve gözlem formları doldurulur (SBAB9). Kaynaklar not edilir, toplanan her bilginin hangi soruya ait olduğu işaretlenir (COĞ.12.5.3.b).

   COĞ.12.5.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etki başlıklarına göre ayırarak çalışma kâğıdındaki tabloya yerleştirir. Bilgilerin bir kısmı harita, grafik ve fotoğraf gibi coğrafi temsillerle gösterilir; metinlerden yararlanılarak kısa açıklamalar yazılır (SBAB10, SBAB11). Eksik kalan bilgiler belirlenir ve Türkiye'nin doğal ve kültürel varlıklarının tanınması ve korunmasının önemi vurgulanır (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden düzenledikleri bilgileri çalışma kâğıdında bir bilgi görseli (infografik metin) hâline getirmeleri istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını dereceli puanlama anahtarıyla inceleyerek soruların, kaynakların ve düzenlenen bilgilerin tutarlılığını değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda hangi sorunun yanıtını bulduklarını ve nelerin eksik kaldığını yazmaları istenir (SDB1.3).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye'deki sosyal, kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada turizmden etkilenen iki alanın görselini gösterir ve 'Turizm bu alanları nasıl etkiliyor?' sorusunu sorar (OB4). Öğrencilerden gözlemlerini eşleriyle paylaşmaları istenir. Önceki hafta toplanan bilgilerin bu hafta düzenlenip çözümleneceği ve elde edilen sonuçların paylaşılacağı belirtilir.

   COĞ.12.5.3
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Başlıca koruma uygulamalarına örnekler etkileşimli tahtada verilir (D19.3). Öğrencilerden önceki derslerde topladıkları bilgileri sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkiler başlıklarına göre ayırmaları istenir (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak dünya ve Türkiye örneklerini içeren bilgileri tablo veya şema biçiminde düzenler (OB1, SBAB11). Düzenlenen bilgiler öğrenme günlüğüne işlenir; öğretmen eksik ya da çelişkili bilgileri sorgulayan sorular sorar (E3.8, COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden düzenledikleri bilgileri etkilerin nedenleri, sonuçları ve dünya ile Türkiye arasındaki benzerlik ve farklar açısından çözümlemeleri istenir (KB3.3). Gruplar, çözümlemelerini karşılaştırma tablosunda ya da haritada göstererek ortak sonuçlara varır (SBAB10, SDB2.2, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğal ve kültürel varlıkların tanınması ve korunmasının önemini anlatan bir video çekmeleri veya gezi broşürü hazırlamaları istenir. Hazırlıkta çözümlenen bilgilerden elde edilen veriler kullanılır (D19.3, SDB2.1, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden gelecekteki ulaşım sistemlerinin ticaret ve turizm faaliyetlerine etkilerine yönelik performans görevi araştırmasını yürütmeleri ve bulguları çözümlemeleri istenir. Çözümlenen verilere dayanarak etkilere ilişkin tahminler yazılır ve rapor taslağına işlenir (KB2.12, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, çözümledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçları video, broşür veya rapor özetiyle sınıfta paylaşır; paylaşımlarda doğal, tarihî ve kültürel varlıkların korunmasına yönelik toplumsal farkındalık çalışmalarına katılmanın önemi vurgulanır (D19.3, SDB2.1, SDB2.3). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile, öğrencilerin kendi çalışmaları öz değerlendirme formuyla değerlendirilir (SDB1.2, SDB1.3, COĞ.12.5.3.d).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye'deki sosyal, kültürel…; değerlendirme