T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIF TÜRK MÜZİĞİ TEORİ VE UYGULAMALARI DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden müzikteki seslerin düzenli bir yapı içinde nasıl sıralandığına dair merakları (E1.1) ve ön bilgileri sorgulanır. Etkileşimli tahta üzerinden farklı dizilerin (gam) örnekleri dinletilerek öğrencilerin dikkatleri çekilir.

2. Keşfetme25 dk

   Dizi (gam) kavramı ile ilişkili merak uyandırıcı ve dikkat çekici eğitsel oyunlar (E1.1, E2.5) eşliğinde farklı diziler dinletilir. Öğrencilerden bu dizileri işitsel olarak ayırt etmeleri (TMT.3.1.1) ve dizi kavramını tanımaları istenir.

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden gruplar halinde iş birliği yaparak (SDB2.2) belirli dizileri enstrüman veya sesle uygulamaları (TMT.3.1.1) istenir. İleri düzeydeki öğrencilerin kendi oluşturdukları küçük ezgiler tasarlamaları, desteğe ihtiyaç duyanların ise oyunlaştırılmış süreçlerle motivasyonlarının sağlanması sağlanır.

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden dinledikleri dizileri ayırt edebildiklerini gösteren bir çalışma kâğıdı veya performans görevi üzerinden değerlendirme yapılır. Dersin sonunda dizi kavramının temel özellikleri üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Müzikte ses ve dizi kavramları üzerine ön bilgiler alınır. Etkileşimli tahta üzerinden temel dizilerin (gam) karakteristik özellikleri görsel ve işitsel olarak tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Dizi (gam) kavramı ile ilgili merak uyandırıcı ve dikkat çekici eğitsel oyunlar eşliğinde (E1.1, E2.5) çeşitli diziler dinletilir. Öğrencilerden işitilen dizileri ayırt etmeleri ve temel dizi yapılarını müzikal birer oyun içinde keşfetmeleri istenir.

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılarak (SDB2.2) tam-yarım ses, temel diziler, diyatonik ve kromatik diziler hakkında panolar hazırlarlar. İleri düzeyde öğrenen öğrenciler için dijital araçlar kullanılarak öğrendikleri kavramlarla oluşturulan seslerin kaydedilmesi sağlanır (OB2).

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları panolar ve kaydettikleri sesler üzerinden performans görevleri ve çalışma kâğıtları ile değerlendirme yapılır. İşitilen diziler arasındaki farklar kontrol listesi eşliğinde sınıfça değerlendirilir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden müzikte ses ve dizi kavramlarının temel özelliklerini içeren bir giriş yapılır. Etkileşimli tahta üzerinden 'dizi' ve 'gam' terimlerinin tanımları üzerinde durulur (E1.1, E3.8). Öğrencilerin merak duyguları uyandırılırken (E1.1) müzikal yapıların temel taşları tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen tarafından sunulan bir temel sesten başlayarak art arda sekiz sesin sıralanması ve bir dizi bütününü oluşturması süreci işlenir. Öğrencilerden bu diziyi işitsel olarak ayırt etmeleri (TMT.3.1.1) istenir. Süreçte oyunlaştırma teknikleri kullanılarak motivasyon sağlanır (E2.5).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden temel bir dizi üzerinde uygulama çalışmaları yapmaları istenir (TMT.3.1.1.c). Farklılaştırılmış eğitim kapsamında; destekleme ihtiyacı olanlar için oyunlaştırma yöntemleri kullanılırken, zenginleştirme aşamasında diatonik ve kromatik dizilerle ilgili seslendirme çalışmaları yapılır. İş birliği içinde (SDB2.2) grup çalışması yürütülür.

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere hazırlanan çalışma kâğıtları üzerinden eşleştirme soruları ve performans görevleri içeren bir değerlendirme sunulur. İşlenen dizi kavramının (TMT.3.1.1) temel özelliklerinin kontrol listesi ile doğrulanması sağlanır.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden müzikte ses ve dizi kavramlarının temel özelliklerini içeren görseller eşliğinde bir giriş yapılır. Etkileşimli tahta üzerinden dizinin oluşturulma sürecine dair merak uyandırıcı (E1.1) sorular yöneltilir.

2. Keşfetme25 dk

   Temel bir sesten başlayıp art arda sekiz sesin sıralanarak bir dizi bütününü oluşturması süreci işitsel olarak takip edilir (TMT.3.1.1.a, TMT.3.1.1.b). Öğrencilerden dizinin yapısını çözümlemek için sorgulama (E3.8) yaparak seslerin ardışıklığını analiz etmeleri istenir.

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden öğrendikleri dizileri kullanarak kısa ezgiler veya etütler tasarlamaları istenir (Zenginleştirme). Süreç oyunlaştırarak (E2.5) ve iş birliği (SDB2.2) içinde yürütülür; öğrencilerin birbirlerinin çalışmalarına saygı (D14) göstererek ortak üretim yapmaları sağlanır.

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden oluşturdukları ezgiler ve diziler üzerine bir çalışma kâğıdı doldurmaları istenir. Performans görevleri üzerinden değerlendirme yapılırken, öğrenilen dizi kavramlarının müzikteki yeri özetlenir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden müzikte ses ve dizi kavramlarının temel özelliklerini içeren bir beyin fırtınası çalışması yapmaları istenir. Etkileşimli tahta üzerinden dizinin temel yapı taşları tartışılır (E1.1, E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Farklı Türk müziği çalgıları eşliğinde dizilerin inici (pesleşen) ve çıkıcı (tizleşen) özellikleri işitilerek ayırt edilir (TMT.3.1.1). Öğrencilerden bu ses değişimlerini dinleyerek not ederleri istenir.

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılarak tam-yarım ses ve temel diziler hakkında panolar hazırlar (SDB2.2, D4). İleri düzeyde öğrenenler için dijital araçlarla kendi oluşturdukları dizileri kaydedip sunmaları istenir (OB2).

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları panolar ve kayıtlar üzerinden bir performans görevi gerçekleştirerek dizi kavramını uygulamaları istenir (TMT.3.1.1). Çalışma kâğıdı üzerinde eşleştirme soruları ile konu değerlendirilir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Müzikte ses ve dizi kavramları üzerinde durularak dersin içeriği aktarılır. Öğrencilerden merak (E1.1) duygusuyla temel kavramlar olan gam, majör ve minör üzerine ön bilgilerini paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahta üzerinden farklı Türk müziği çalgıları ile icra edilen dizilerin inici (pesleşen) ve çıkıcı (tizleşen) özellikleri dinletilir. Öğrencilerden bu ses değişimlerini işitsel olarak ayırt etmeleri (TMT.3.1.1.b) ve sorgulama (E3.8) yaparak dizinin yapısını fark etmeleri istenir.

   TMT.3.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılarak iş birliği (SDB2.2) içinde tam-yarım ses ve temel dizileri içeren panolar hazırlarlar. Farklılama kapsamında destekleme grubu için diyatonik ve kromatik diziler üzerinde durulurken, zenginleştirme grubundan kendi oluşturdukları küçük ezgileri veya etütleri paylaşmaları istenir.

   TMT.3.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Dizilerin işitsel özellikleri ve yapısal farkları üzerine bir çalışma kâğıdı üzerinden eşleştirme soruları çözülür. Performans görevi kapsamında öğrencilerin oluşturdukları ezgiler kontrol listesi yardımıyla değerlendirilir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada majör ve minör diziden birer kısa örnek dinletir; öğrencilerden iki örnek arasındaki farkı tek cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Önceki haftalarda tanınan dizi (gam) kavramı hatırlatılır. Öğrencilere bu derste dizilerin işitilerek ayırt edileceği ve tam ile yarım seslerin yerlerinin duyularak fark edileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen ders kitabındaki do majör dizisini etkileşimli tahtada gösterir ve diziyi yavaş tempoda seslendirir. Öğrencilerden dizi basamaklarını dinlerken tam ve yarım ses aralıklarının yerlerini kitaptaki dizi üzerinde işaretlemeleri istenir (OB4). Eşler işaretlerini karşılaştırır; yarım sesin hangi basamaklar arasında duyulduğu sınıfça tartışılır (SDB2.2, TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen tam ve yarım ses içeren kısa dizi parçalarını sırayla dinletir. Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdında her parçanın majör ya da minör diziye ait olduğunu işaretler (SDB1.1). Öğretmen süreci gözlemleyerek bireysel dönüt verir (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dört kişilik gruplar oluşturulur; gruplar 'Hangi dizi?' oyununu oynar. Her turda bir öğrenci tahtadaki ses dosyasından seçilen dizi parçasını dinletir, diğer üyeler parçanın majör mü minör mü olduğunu gerekçesiyle söyler (E2.5, SDB2.2). Üyeler birbirinin görüşünü saygıyla dinler; öğretmen gruplara dönüt verir (D14, TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki yanıtlarını, dizi parçalarını majör ya da minör diziyle eşleştirme sorularıyla kontrol etmeleri istenir. Öğretmen, kontrol listesiyle öğrencilerin tam ve yarım sesleri ayırt etme durumunu değerlendirir. Dizileri işitsel olarak ayırt etme çalışması, doğru ve yanlış yanıtlar üzerinden toparlanır (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada majör ve minör olarak adlandırılan iki dizinin nota dizilişini gösterir. Öğrencilerden bu dizilerin seslerini hatırlamaları ve dizinin ne işe yaradığını kendi cümleleriyle söylemeleri istenir (E1.1). Haftanın amacı açıklanır: dizi kavramı bu derste yalnız dinlenerek ayırt edilecektir. Öğrencilerden dinleme sırasında arkadaşlarının görüşlerine saygı göstermeleri istenir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtadan diyatonik bir diziyi dinletir; ardından aynı sesten başlayan majör ve minör tonal dizileri art arda çalar. Öğrencilerden iki dizi arasındaki ses farkını fark etmeleri, hangisinin daha aydınlık ya da daha hüzünlü duyulduğunu nedenleriyle söylemeleri istenir (E3.8). Dinlenen diziler ders kitabındaki dizi şemalarıyla karşılaştırılır (OB4) (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen kısa dizi örneklerini rastgele sırayla dinletir. Öğrencilerden her örneği dinleyip çalışma kâğıdında majör ya da minör olarak işaretlemeleri bireysel olarak istenir. Öğretmen çalışmayı gözlemler (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruptan bireysel işaretlemelerini karşılaştırması ve farklı çıkan örnekleri yeniden dinleyerek ortak karara varması istenir (SDB2.2). Gruplar kararlarını gerekçeleriyle sınıfa sunar; öğretmen dönüt verir ve gerekirse örneği yeniden dinletir (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere dinletilen dizi örnekleri ile majör ve minör adlarının eşleştirileceği Eşleştirme Soruları verilir. Öğretmen çalışmaları Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrencilerden dizileri işitsel olarak ayırt ederken hangi ses özelliklerine dikkat ettiklerini bir cümleyle söylemeleri istenir (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Tampere ses sisteminde bir majör ve bir minör dizinin ses dizilişini gösterir. Öğrencilerden bu dizilerin ses çizgisi üzerindeki yerlerini gözlemlemeleri ve hangi dizinin daha parlak, hangisinin daha hüzünlü duyulduğuna dair tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin dizileri işiterek ayırt etme ve uygulama üzerine kurulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen diyatonik dizilerden yola çıkarak majör ve minör dizileri sırayla çalar ya da söyler; öğrencilerden dinledikleri dizinin hangisi olduğunu el hareketiyle bildirmeleri istenir. Dizilerin ses aralıkları ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki gösterimle karşılaştırılarak tonal diziler fark ettirilir (OB4). Öğrencilerden duydukları farkı açıklamaları ve gerekçelerini sorgulamaları istenir (E3.8) (TMT.3.1.1.b).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak ders kitabındaki bir dizinin seslerini sırayla seslendirir. Kendi seslendirmelerini öğretmenin çaldığı dizi ile karşılaştırarak farklı yerleri not eder (SDB1.1) (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bir dizi seçilir; bir grup üyesi dizinin seslerini çalar ya da söyler, diğer üyeler dizinin majör mü minör mü olduğunu belirler. Roller sırayla değiştirilir ve üyeler birbirinin çalışmasına saygıyla dönüt verir (SDB2.2, D14). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eşleştirme sorularıyla dizi adlarını dinledikleri örneklerle eşleştirmeleri istenir. Öğretmen kontrol listesiyle öğrencilerin dizileri ayırt edip uygulayabildiğini işaretler. Tonal dizilerin ayırt edilmesi ve uygulanmasında kazanılanlar birlikte özetlenir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtadan bir dizinin seslerini basamak görseliyle gösterir ve seslerin sırayla çalındığını dinletir. Öğrencilerden geçen derslerde öğrendikleri dizi, gam, majör ve minör kavramlarından birini anımsamaları istenir (E1.1). Bu derste dizi kavramının uygulanacağı belirtilir. Dünya Engelliler Günü'ne değinilerek herkesin birbirini farklı yollarla dinleyebileceği vurgulanır (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Türk müziği ses sisteminde dizi kavramına karşılık gelen makamlara yönelik işitsel ve görsel örnekler etkileşimli tahtadan sunulur. Öğrenciler dinledikleri dizinin seslerini basamak görselinde sırayla işaretler ve sesleri seslendirir (OB4). Majör ve minör dizi örnekleri çalınarak öğrencilerin dizinin yapısını uygulamalı olarak göstermeleri istenir (E3.8). (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdında verilen dizi seslerini basamaklar üzerinde sıralamaları ve diziyi sesle göstermeleri istenir. Öğretmen çalışmayı gözlemler ve gerektiğinde dönüt verir. (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde iş birliğiyle bir dizi seçilir; dizinin sesleri sırayla seslendirilir ve oyunlaştırılmış bir yöntemle (ör. basamak oyunu) uygulanır (SDB2.2, E2.5). Gruplar arkadaşlarına destek olarak çalışır (D4). Gruplar uygulamalarını sınıfa gösterir, öğretmen gözlem yapar ve dönüt verir. (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında verilen dizi seslerini sıralamaları ve dizi örneklerini adlarıyla eşleştirmeleri istenir. Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirir. Öğrencilerden öğrendikleri dizi uygulamasını tek cümleyle özetlemeleri istenir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki derslerde dizi kavramının tanındığı ve işitsel olarak ayırt edildiği hatırlatılır. Öğretmen etkileşimli tahtada bir makam dizisinin görselini gösterir; öğrencilerden dizideki seslerin yukarı doğru nasıl sıralandığını söylemeleri istenir (E1.1). Bugün dizinin uygulanacağı, yani seslendirileceği ve sıralanacağı belirtilir (TMT.3.1.1).

   TMT.3.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Türk müziği ses sisteminde dizi kavramına karşılık gelen makamlardan işitsel ve görsel örnekler sunulur; bu örnekler majör ve minör dizi örnekleriyle karşılaştırılır. Dizilerin birbirinden farkının nasıl duyulduğu sorgulanır (E3.8). Öğrencilerden dinledikleri dizinin seslerini tahtadaki görselden izleyerek öğretmenle birlikte sırayla seslendirmeleri istenir (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında verilen dizinin seslerini sırasıyla yazmaları ve seslendirmeleri istenir. Öğretmen sınıfı dolaşarak süreci gözlemler, kontrol listesine işler ve dönüt verir (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde dizi oyunu oynanır: bir öğrenci dizinin seslerinden birini seslendirir, diğerleri o sesin dizideki sırasını bulur (E2.5). Gruplar iş birliği ve saygı içinde çalışır (SDB2.2, D14). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Performans görevi olarak her öğrenciden seçtiği bir dizinin seslerini sırasıyla seslendirmesi istenir; görev kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Eşleştirme sorularıyla dizi adları ve dinlenen örnekler eşleştirilir. Öğretmen dönüt vererek bugünkü uygulamayı özetler (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Çargâh ve buselik dizilerinin seslerini sıralı biçimde gösterir. Öğrencilerden önceki haftalarda tanıdıkları ve ayırt ettikleri dizi özelliklerini hatırlamaları istenir (E1.1). Bu hafta dizi kavramının kendi sesleriyle uygulanacağı belirtilir ve ders kitabındaki ilgili sayfa açılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen ders kitabından Çargâh makamının majör ton ile, buselik makamının minör ton ile ilişkilendirildiğini örnek dizilerle gösterir. Öğrencilerden etkileşimli tahtadaki kayıtları dinleyip iki dizinin karakterini karşılaştırmaları ve hangisinin majör, hangisinin minör olduğunu sorgulayarak söylemeleri istenir (E3.8). Ardından diziler öğretmenle birlikte seslendirilerek uygulanır (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel çalışmada Çargâh dizisini öğretmenin verdiği sesten başlayarak sırayla seslendirir; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir. Öğrencilerden seslendirdikleri dizinin majör tonla ilişkisini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde iş birliği içinde buselik dizisi seslendirilir; her grup üyesi dizinin farklı bir bölümünü söyler (SDB2.2). Gruplar dizinin minör tonla ilişkisini ders kitabındaki örnekle karşılaştırır ve arkadaşlarının seslendirmelerine saygıyla dönüt verir (D14) (TMT.3.1.1.c).

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Çargâh ve buselik dizilerini birer kez seslendirmeleri ve ayırt ettikleri özellikleri söylemeleri istenir. Öğretmen performans görevi ve dereceli puanlama anahtarı ile dizi kavramını uygulama düzeyini değerlendirir. Öğrenciler eşleştirme sorularında dizi adlarını majör ve minör ton ile eşleştirir, çalışma kâğıdını tamamlar. Haftanın dizi çalışması özetlenir.

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çargâh ve buselik dizilerinden kısa birer parça dinletir ve öğrencilerden iki parça arasındaki duygu farkını bir cümleyle söylemelerini ister (E1.1). Önceki derslerde tanınan ve işitsel olarak ayırt edilen dizi (gam) kavramı kısaca hatırlatılır. Bu derste dizi kavramının uygulanacağı, çalışmaların bireysel ve ikili yürütüleceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki çargâh ve buselik dizisi örnekleri etkileşimli tahtada birlikte incelenir. Öğretmen çargâh makamının majör ton ile, buselik makamının minör ton ile ilişkilendirildiğini belirtir. Öğrencilerden diziyi sesli söyleyerek ya da tahtadaki sesle eşleyerek iki dizi arasındaki farkı kendi cümleleriyle açıklamaları ve nedenini sorgulamaları istenir (E3.8). (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere dağıtılan çalışma kâğıdında çargâh ve buselik dizisi perdeleri bireysel olarak yazılır ve her dizi öğretmenin verdiği başlangıç sesinden söylenir. Öğretmen çalışmayı gözlemler, gerekli yerde dönüt verir (SDB1.1). (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   İkili gruplar oluşturulur; bir öğrenci diziyi söyler ya da çalar, diğeri dizinin majör mü minör mü olduğunu belirleyip çargâh veya buselik ile eşleştirir. Roller değiştirilerek çalışma sürdürülür ve eşler birbirinin yanıtını saygıyla dinler (SDB2.2, D14). Öğretmen kontrol listesiyle gözlem yapar. (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çargâh ve buselik dizilerini kısaca seslendirmeleri ve hangisinin majör, hangisinin minör ton ile ilişkilendirildiğini söylemeleri istenir. Eşleştirme soruları yanıtlanır; çalışma kâğıdı, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrenme kanıtı toplanır. Dizi kavramını uygulama durumu, öğrencilerle birlikte özetlenerek toparlanır. (TMT.3.1.1.c)

   TMT.3.1.1

Sınıf defteri: TMT.3.1.1 Müzikte dizi (gam) kavramını işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen yılbaşı kutlamasına ilişkin bir fotoğraf gösterir ve öğrencilerden fotoğraftaki iki nesne arasındaki uzaklığı söylemelerini ister. Ardından aynı fikrin müzikte de bulunup bulunmadığı sorulur (E3.8). Bu derste müzikte aralık kavramının tanınacağı açıklanır. Öğrencilerden derste dikkatle dinlemeleri ve gözlemlemeleri istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada merdiven basamakları ve iki nokta arasındaki mesafeyi gösteren görseller sunar, ardından iki sesi art arda dinletir. Öğrenciler görsellerle sesler arasındaki benzerliği merak ederek sorular üretir (E1.1, OB4). Sesler arasındaki uzaklığa aralık denildiği açıklanır ve öğrencilerden aralığı kendi sözleriyle tanımlamaları istenir (TMT.3.2.1.a).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki örnek ses çiftlerini bireysel olarak incelemeleri istenir. Her öğrenci çalışma kâğıdında iki ses arasındaki uzaklığı aralık olarak işaretler ve çalışkanlıkla görevini tamamlar (D3). Öğretmen süreci gözlemleyip kontrol listesine işler ve dönüt verir (TMT.3.2.1.a).

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde aralık görselleri ve işitsel örnekleri ilgili kavram kartlarıyla eşleştirilir. Öğrenciler önceki bilgileri ile bugünkü bilgileri birleştirerek (KB2.20) aralık kavramını gruba anlatır. Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir; öğrenciler iş paylaşımında sorumluluk alır (D16) (TMT.3.2.1.a).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden aralık kavramını eşleştirme sorularıyla yoklamaları istenir. Çalışma kâğıdı ve grup çalışması, dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden bugün öğrendiklerini bir cümleyle ifade etmeleri ve kendilerini tanımaları için neyi iyi yaptıklarını söylemeleri istenir (SDB1.1). Öğretmen genel dönüt verir.

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada merdiven basamaklarının görselini ve iki ses arasındaki uzaklığı gösteren bir görseli yan yana sunar. Öğrencilerden iki görselde ortak olan özelliği söylemeleri istenir; Matematikteki iki sayı arasındaki uzaklık fikriyle bağ kurulur. Veremle Savaş Eğitimi Haftası'na kısaca değinilir. 'Aralık' sözcüğü tahtaya yazılır ve bu derste kavramın tanınacağı belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen aralık kavramıyla ilgili görsel ve işitsel materyalleri etkileşimli tahtadan sunar; iki sesin art arda çalındığı kısa örnekler dinletilir. Öğrencilerden gördükleri ve duyduklarıyla ilgili merak ettikleri soruları söylemeleri ve bu soruları sorgulamaları istenir (E1.1, E3.8). İki ses arasındaki uzaklığın nasıl görüldüğü ve duyulduğu tartışılır (OB4). (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki aralık örneklerinde iki sesi göstermeleri ve aralık kavramını kendi cümleleriyle çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Çalışma bireysel yürütülür; öğretmen süreci gözlemler ve gerektiğinde dönüt verir. (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde görsel kaynaklardaki aralık örnekleri incelenir ve her grup kavramın özelliklerini tek bir özet çalışmada birleştirir (KB2.20). Grup üyeleri görevleri paylaşarak sorumluluklarını yerine getirir (D16). Öğretmen grupları gözlemler ve dönüt verir. (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere aralık görselleri ve işitsel örnekleri ile kavramın özelliklerini eşleştirmeleri için Eşleştirme Soruları verilir. Öğretmen, öğrencilerin aralık kavramını tanıma durumunu Kontrol Listesi ile işaretler. Öğrencilerden aralık kavramını ne ölçüde tanıdıklarını değerlendirmeleri ve tek cümleyle ifade etmeleri istenir (SDB1.1). (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada merdiven basamaklarını ve iki nokta arasındaki uzaklığı gösteren bir görsel sunar (OB4). Öğrencilere iki nesne arasındaki uzaklığın nasıl ifade edildiği sorulur. Bu sorudan hareketle iki ses arasındaki farkın da bir uzaklık olarak düşünülebileceği belirtilir ve dersin amacı aralık kavramını tanımak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada aralık kavramıyla ilgili görsel kaynaklar (fotoğraf, resim) gösterilir ve birbirinden farklı yükseklikte iki ses art arda dinletilir; öğrencilerin merak etmesi sağlanır (E1.1). Öğrencilerden gördüklerini ve duyduklarını karşılaştırıp sorularını yazmaları istenir (E3.8). Gözlemler sınıfça birleştirilerek aralığın iki ses arasındaki uzaklık olduğu sonucuna ulaşılır (KB2.20). (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki aralık örneklerini bireysel inceleyerek çalışma kâğıdında iki ses arasındaki uzaklığı gösteren yeri işaretlemeleri istenir (D3). Aralığın sayı doğrusundaki iki nokta arası uzaklıkla benzerliği matematikle ilişkilendirilir. Öğretmen çalışmaları gözlemleyip dönüt verir. (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde aralığı gösteren görsel kartlarla aralık tanımı kartları eşleştirilir (OB4). Her grup eşleştirmesini gerekçesiyle sınıfa sunar; gruptaki görevler paylaşılarak yerine getirilir (D16). İki sesin uyumunu dinleyip estetik açıdan yorumlamaları istenir (D7). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir. (TMT.3.2.1.a)

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden aralık kavramını kendi cümleleriyle yazmaları istenir (KB2.20). Eşleştirme soruları ve çalışma kâğıdı, kontrol listesiyle birlikte öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir. Öğrencilerin hangi örneklerde zorlandıklarını belirlemeleri ve öğrenme durumlarını fark etmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğretmen genel dönüt verir.

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki nota gösterir ve bu notalar arasındaki uzaklığın nasıl belirlenebileceğini sorar. Öğrencilerin tahminleri alınır (E1.1). Bu hafta aralık kavramının tanınacağı ve aralıkların birbirinden ayırt edileceği belirtilir; ders kitabındaki ilgili sayfa açtırılır.

2. Keşfetme25 dk

   Notaların birbirlerine olan uzaklıklarını gösteren görsel materyaller etkileşimli tahtada incelenir (OB4). Öğrencilerden 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8'li aralıkları nota yazım kurallarına uygun biçimde önce tahtada, ardından müzik defterlerinde çizmeleri istenir. Aralığın iki nota arasındaki uzaklık olduğu sorgulanarak çıkarılır (E3.8) (TMT.3.2.1.a).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki nota çiftlerine bakarak aralıkların kaçlı olduğunu bireysel olarak belirlemeleri ve farklı aralıkları birbirinden ayırt etmeleri istenir (TMT.3.2.1.b). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir.

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde etkileşimli tahtada gösterilen nota çiftlerinin aralıkları belirlenir ve gruplar kararlarının gerekçesini açıklar. Farklı aralıklar arasındaki benzerlik ve farklar tartışılır (TMT.3.2.1.b). Öğretmen grupları kontrol listesiyle izler; çalışmaların özenle tamamlanması istenir (D16).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden aralıkları tanıma ve ayırt etmeye ilişkin öğrendiklerini kısaca bir araya getirmeleri istenir (KB2.20). Eşleştirme soruları ile nota çiftleri ve aralık adları eşleştirilir. Çalışma kâğıdı kontrol listesi, performans görevi ise dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir; dönütler paylaşılır.

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada birbirine yakın ve uzak iki nota çifti gösterilir. Öğrencilerden bu nota çiftleri arasındaki uzaklık farkını söylemeleri istenir (E1.1). Önceki derslerde tanınan aralık kavramı hatırlanır; bu derste aralıkların birbirinden ayırt edileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Notaların birbirlerine olan uzaklıklarını gösteren görsel materyaller etkileşimli tahtada incelenir; öğrencilerden 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8'li aralıkları uzaklıklarına göre ayırt etmeleri istenir (OB4) (TMT.3.2.1.b). Aralıklar nota yazım kurallarına uygun biçimde önce etkileşimli tahtada, sonra müzik defterinde yazılır (D7). Öğrencilerden aralıkların neden farklı göründüğünü sormaları istenir (E3.8).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden müzik defterlerinde verilen nota çiftleri arasındaki çizgi ve aralıkları sayarak hangi aralık olduğunu bireysel olarak belirlemeleri istenir (TMT.3.2.1.b). Öğretmen öğrenciler arasında dolaşarak süreci gözlemler ve dönüt verir.

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara nota çiftleri ile aralık adı kartları dağıtılır; öğrencilerden kartları doğru nota çiftleriyle eşleştirmeleri ve eşleştirme gerekçesini açıklamaları istenir (TMT.3.2.1.b). Öğretmen süreci gözlemler; öğrencilerin kendi güçlü yönlerini fark etmelerini sağlayacak dönütler verir (SDB1.1).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere aralıkları ayırt etmeye yönelik eşleştirme soruları ve çalışma yaprağı verilir (TMT.3.2.1.b). Öğrencilerden bu derste ayırt ettikleri aralıkların ortak ve farklı yönlerini tek bir tabloda bir araya getirmeleri istenir (KB2.20). Öğretmen kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla dönüt verir.

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada iki notanın birbirine uzaklığını gösteren görsel yansıtılır ve öğrencilerden bu uzaklığı nasıl ifade edebilecekleri üzerine tahminde bulunmaları istenir (E1.1). Önceki derslerde tanınan aralık kavramı kısaca hatırlatılır. Bu derste aralıkların birbirinden nasıl ayırt edileceğinin çalışılacağı duyurulur ve öğrencilerin hazırladıkları müzik defterlerini açmaları sağlanır.

   TMT.3.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Notaların birbirine uzaklığını gösteren görsel materyal etkileşimli tahtada incelenir (OB4). Öğrencilerden 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8'li aralıkları karşılaştırarak aralarındaki farkı sorgulamaları ve bu aralıkları nota yazım kurallarına uygun biçimde müzik defterlerine çizmeleri istenir (E3.8). Öğretmen tahtada örnek gösterir, yazı çalışmasını dolaşarak izler (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında verilen nota çiftlerinin aralık değerini bireysel olarak belirlemeleri ve hangi ölçütlere bakarak ayırt ettiklerini yazmaları istenir (D3). Öğretmen süreci gözlemler, gerekli öğrencilere dönüt verir (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde aralık adı ile nota çiftlerini eşleştiren kartlar hazırlanır ve gruplar birbirinin eşleştirmelerini kontrol eder (D16). Notaların düzenli ve özenli yazılmasına dikkat edilir (D7). Öğretmen grupları gözlemler ve dönüt verir (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu derste ayırt ettikleri aralıkları bir arada değerlendirerek kendi cümleleriyle özetlemeleri istenir (KB2.20). Eşleştirme soruları ve çalışma kâğıdı ile öğrenme kanıtı toplanır; öğretmen kontrol listesiyle her öğrencinin aralıkları ayırt etme düzeyini kaydeder. Öğrencilerden hangi aralıkta zorlandıklarını belirlemeleri istenir (SDB1.1) (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada nota görseli göstererek önceki derslerde öğrenilen aralık kavramını hatırlatır. Öğrencilerden iki sesin art arda ve birlikte duyulduğu örnekler arasındaki farkı merak ettikleri noktalarla söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının aralıkları birbirinden ayırt etmek olduğu belirtilir (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen yatay ve dikey aralıkların ne olduğunu açıklar; işitsel ve görsel örnekler etkileşimli tahtada gösterilir ve dinletilir (KB2.20). Öğrenciler her örneğin yatay mı dikey mi olduğunu seslerin art arda ya da birlikte duyulmasına ve nota görselindeki yerleşimine bakarak sorgular (E3.8). Ayırt etme ölçütleri birlikte tahtaya yazılır (OB4) (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler çalışma kâğıdındaki örneklerde yatay ve dikey aralıkları bireysel olarak ayırt eder. Öğretmen süreci gözlemler ve gerektiğinde dönüt verir (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yatay ve dikey aralık kartları eşleştirilir ve eşleştirmenin gerekçesi sınıfa açıklanır. Grup üyeleri görevlerini sorumlulukla yerine getirir (D16). Öğretmen grupları Kontrol Listesi ile izler ve dönüt verir; yanlış eşleştirmeler birlikte düzeltilir (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Eşleştirme Soruları ile yatay ve dikey aralıkları ayırt etmeleri istenir. Çalışma Kâğıdı ve Kontrol Listesi kayıtları ile Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılarak Performans Görevi değerlendirilir. Aralıkları ayırt etme sınıfça özetlenir; öğrencilerden çalışmalarını özenli ve düzenli yapıp yapmadıklarını belirtmeleri istenir (D7) (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki sesin art arda ve aynı anda duyulduğu kısa örnekleri dinletir; öğrencilerden iki dinleyişin farkını söylemeleri istenir (E1.1). Öğrencilere bu derste aralıkların ayırt edileceği ve yazılacağı belirtilir. Öğrencilerden aralıklarla ilgili merak ettikleri bir soruyu sormaları istenir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Yatay ve dikey aralıkların ne olduğu işitsel ve görsel örneklerle gösterilir; öğretmen sesleri art arda ve birlikte dinletir, aynı örnekler etkileşimli tahtada ve görsel kaynaklarda izletilir. Öğrencilerden her örneği yatay ya da dikey aralık olarak ayırmaları ve gerekçesini söylemeleri istenir. Bulgular ortak bir tabloda toplanır ve örneklerden bir genelleme çıkarılır (KB2.20) (TMT.3.2.1.b).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdında verilen iki sesin aralığını yazar ve yatay ya da dikey gösterimini belirtir. Öğretmen süreci gözlemler, her öğrenciye bireysel dönüt verir (TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her grup farklı aralık örnekleri yazar ve yatay ile dikey gösterimleriyle tahtaya yerleştirir. Gruplar, diğer grupların yazdığı aralıkları kontrol listesiyle denetler. Çalışmalarda düzenli ve estetik yazıma özen gösterilir (D7) ve görevler zamanında tamamlanır (D16) (TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden aralık yazma çalışmasını Performans Görevi ve Çalışma Kâğıdı üzerinden tamamlamaları istenir. Öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile aralıkları yazma becerisini değerlendirir; Eşleştirme Soruları ile yatay ve dikey aralıklar yeniden yoklanır. Öğrencilerden kendi çalışmalarını sorgulamaları istenir (E3.8, SDB1.1) (TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanınan ve ayırt edilen aralıkları hatırlatarak dersi başlatır. Ders kitabındaki bir görsel etkileşimli tahtada gösterilir ve öğrencilerden bu görselde iki ses arasındaki uzaklığın nasıl ifade edilebileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden aralık yazma konusunda kendilerini hangi yönden hazır hissettiklerini söylemeleri istenir (SDB1.1). Dersin amacının aralıkları yazarak uygulamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, yatay ve dikey aralıkların ne olduğunu etkileşimli tahtada görsel kaynaklarla, ardından işitsel örneklerle gösterir (OB4). Öğrencilerden örnekleri inceleyip yatay ve dikey aralığı kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (KB2.20). Öğrenciler, ders kitabındaki örneklerden birer yatay ve dikey aralığı defterlerine yazar; seçimlerinin gerekçesi sorgulanır (E3.8, TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çalışma kâğıdı dağıtılır. Bireysel çalışmayla verilen ses çiftleri arasındaki aralıklar belirlenir, sayıyla ifade edilir ve yatay ya da dikey olarak yazılır. Öğretmen sırayla dolaşıp süreci gözlemler ve dönüt verir (D3, TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde ders kitabındaki bir ezgi ya da görsel kaynak üzerinde yatay ve dikey aralıklar bulunur, düzenli ve özenli biçimde yazılır (D7). Her grup bir örneğini sınıfa sunar; diğer gruplar yazımı kontrol eder. Öğretmen dönüt verir ve gerekli düzeltmeleri yaptırır (D16, TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden aralık adlarını yazılı örneklerle eşleştirmeleri istenir. Bireysel çalışma kâğıdı ile grup çalışması, kontrol listesine göre gözden geçirilir. Öğretmen, dereceli puanlama anahtarıyla aralık yazımındaki doğruluğu değerlendirir ve öğrencilerin aralıkları yazıp uygulama düzeyini toparlar (TMT.3.2.1.c).

   TMT.3.2.1

Sınıf defteri: TMT.3.2.1 Aralık kavramını yazabilme; değerlendirme