T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF BİREYSEL SES EĞİTİMİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen öğrencileri karşılar ve haftanın konusunun sesin oluşumu olduğunu duyurur. Öğrencilerden konuşurken ve gülerken sesin nasıl çıktığını düşünmeleri istenir. Birkaç öğrencinin görüşü alınarak sesin sağlıkla ilişkisine kısaca değinilir (D13).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden çevrelerindeki insanların nasıl konuştuğuna ve ses çıkardığına dikkat etmeleri istenir; konuşma, gülme ve şarkı söyleme sesleri gözlemlenir (E1.1, SDB1.1). Öğrencilerden ellerini boğazlarına koyarak konuşurken hissettikleri titreşimin ses tellerinden kaynaklandığı çıkarımını yapmaları istenir (KB2.16). Akciğerlerden gelen havanın ses tellerini titreştirerek sesi oluşturduğu açıklanır (KB2.11). Sesin oluşumunu gösteren açıklayıcı bir görsel materyal hazırlamaları için performans görevi verilir.

   BSE.5.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen 'Sesi uzun süre sağlıklı kullanabilmek için nelere dikkat edilmelidir?' sorusunu sorar (E1.1). Gelen cevaplardan yola çıkılarak yeterli su içmek, bağırmamak, dengeli beslenmek gibi pratik bilgiler verilir (KB2.12, D13.1). Öğrencilerden basit ses ve nefes egzersizleriyle ses tellerini ısıtmaları, egzersizlerin sesleri üzerindeki etkisini gözlemleyip aktarmaları istenir (SDB1.2). Bu süreçte öğretmen etkin biçimde dinlenir (SDB2.1).

   BSE.5.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden sesin oluşumunu hava, ses telleri ve titreşim sözcüklerini kullanarak kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Performans görevi olarak hazırlanacak açıklayıcı görsel materyalin ölçütleri hatırlatılır. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur; öğretmen gözlem formu ve kontrol listesiyle öğrenme kanıtlarını toplar.

   BSE.5.1.1

Sınıf defteri: BSE.5.1.1 Sesin oluşumunu açıklayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen öğrencilere sesi bir gün boyunca hiç kullanamamanın neye benzeyeceğini sorar. İlköğretim Haftası'na değinilerek okuldaki konuşma ve şarkı söyleme anları anımsatılır. Dersin amacının ses sağlığını korumaya yönelik davranışları ifade etmek olduğu duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden konuşma, gülme ve şarkı söyleme sırasında çıkan sesleri gözlemlemeleri istenir (E1.1). Öğrenciler ellerini boğazlarına koyarak konuşurken titreşim hisseder; bu titreşimin ses tellerinden geldiği çıkarımı yapılır (KB2.16). Ciğerlerden gelen havanın ses tellerini titreştirerek sesi oluşturduğu açıklanır ve önceki bilgilerle ilişkilendirilir (KB2.11, SDB1.1).

   BSE.5.1.2
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen 'Sesi uzun süre sağlıklı kullanabilmek için nelere dikkat edilmelidir?' sorusunu yöneltir (E1.1). Gelen cevaplardan yola çıkılarak su içmek, bağırmamak, dinlenmek ve dengeli beslenmek gibi davranışlar yazılır (D13.1, KB2.12). Öğrenciler basit ses ısınma egzersizlerini dener, etkilerini gözlemleyip düşüncelerini aktarır (SDB1.2); öğretmen ses kısıklığı ve boğaz ağrısını anlatır, öğrenciler dikkatle dinler (OB1, SDB2.1).

   BSE.5.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden ses sağlığını korumaya yönelik üç davranışı ifade etmeleri istenir. Öğretmen gözlem formu ve kontrol listesi ile süreci değerlendirir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur. Sesin oluşumunu anlatan açıklayıcı bir görsel hazırlamaları için performans görevi verilir.

   BSE.5.1.2

Sınıf defteri: BSE.5.1.2 Ses sağlığını korumaya yönelik davranışları ifade edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada ele alınan ses sağlığını koruyan davranışları kısaca hatırlatır. Öğrencilerden nefes alıp verirken göğüs ve karınlarında hissettikleri değişimi gözlemlemeleri istenir (KB2.2). Öğretmen, solunum organlarının ses üretimindeki yerine dikkat çekerek 'Bu organları tanımak için bilgiyi nereden ve nasıl bulabiliriz?' sorusunu sorar. Dersin amacı, solunum organları ile ilgili bilgiye ulaşmak için araç belirlemek ve bu araçlarla bilgi bulmak olarak duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, ders kitabı, etkileşimli tahtadaki dijital içerik, görsel kaynaklar ve insan kaynakları gibi basılı, dijital ve uygulamalı kaynakları tanıtır. Öğrencilerden solunum organları ile ilgili hangi bilgilere ihtiyaç duyduklarını söylemeleri istenir. Öğrenciler, bu bilgilere ulaşmak için kullanacakları araçları gerekçesiyle birlikte belirler (BSE.5.2.1.a, OB1).

   BSE.5.2.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler, belirledikleri araçları kullanarak solunum organlarının adlarını ve görevlerini bulur; öğretmen araçların kullanımında rehberlik eder. Dijital kaynaklardan ve solunum organı görsellerinden yararlanılır, bulunan bilgiler sınıfta paylaşılır (BSE.5.2.1.b, OB2, OB4). Farklı kaynaklardan ulaşılan bilgiler karşılaştırılır ve günlük hayattaki nefes alma deneyimleriyle ilişkilendirilir (KB2.10, KB2.11).

   BSE.5.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bu derste kullandıkları araçları ve bu araçlarla buldukları solunum organı bilgilerini kontrol listesi üzerinde işaretlemeleri istenir. Öğretmen, listeleri inceleyerek hangi aracın bilgiye ulaşmada daha yararlı olduğunu sorar. Öğrenciler, öz değerlendirme formuyla kaynak seçme ve bilgi bulma çalışmalarını değerlendirir (SDB1.1, D3).

   BSE.5.2.1

Sınıf defteri: BSE.5.2.1 Solunum organları ile ilgili bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada solunum organlarının görselini gösterir. Öğrencilerden geçen derste ulaştıkları bilgilerden birini söylemeleri istenir. Bu derste bulunan bilgilerin doğrulanacağı ve kaydedileceği açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere oyun kartları ve eşleştirme kartlarıyla eğitici bir oyun oynatılır (E2.5). Öğrenciler organ adlarını görsellerle eşleştirir, bilgileri ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklarla karşılaştırarak doğrular. Güvenilir bilgiye ulaşma yolları konuşulur (D3.3, OB1, BSE.5.2.1.c).

   BSE.5.2.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri kavram haritası şablonuna veya bilgi kartına kaydetmeleri istenir. Organlar burun, ağız, yutak, gırtlak, soluk borusu, akciğer, bronş, bronşçuk ve diyafram sırasıyla yazılır, görsellerle tanınır (OB4). Bilgiler sınıflandırılarak kaydedilir ve çalışma planlanır (SDB1.2, KB2.2, BSE.5.2.1.ç).

   BSE.5.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin hazırladığı kavram haritaları ve bilgi kartları performans görevi olarak değerlendirilir. Öğretmen derecelendirme ölçeği ve kontrol listesiyle bilgilerin doğruluğunu ve kaydın düzenini inceler. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir.

   BSE.5.2.1

Sınıf defteri: BSE.5.2.1 Solunum organları ile ilgili bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen öğrencilerden ellerini önce göğüslerine, sonra karınlarına koymalarını ve derin bir nefes alıp vermelerini ister (SDB1.2). Nefes alırken bedenlerinde hissettikleri yerler hatırlanır. Bu derste solunum organlarının yeri kendi bedenlerinde gösterilecektir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen öğrencilere solunum organlarının neler olduğunu sorar. Öğrencilerden sahip oldukları bilgileri önceki derste öğrendikleriyle ilişkilendirerek söylemeleri istenir (SDB1.1). Söylenen organlar ders kitabındaki görselle kontrol edilir (OB4).

   BSE.5.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden solunum organlarının yerini sırasıyla kendi bedenlerinde göstermeleri istenir. Öğretmen organı söyler, öğrenciler eliyle yerini gösterir; bu çalışma oyun biçiminde sürdürülür (E2.5). Ardından öğrencilerden gösterdikleri yerleri ders kitabındaki görselle karşılaştırmaları ve yanlışları düzeltmeleri istenir (D3).

   BSE.5.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak solunum organlarının yerini bedenlerinde doğru gösterip gösteremediklerini işaretlemeleri istenir. Öğretmen performans görevini kontrol listesiyle değerlendirir. Son olarak organların yerinin ses kullanımındaki önemi kısaca konuşulur.

   BSE.5.2.2

Sınıf defteri: BSE.5.2.2 Solunum organlarının yerini bedeninde gösterebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan solunum organlarının yerini hatırlatmak için öğrencilerden diyafram ve akciğerlerin bedendeki yerini elleriyle göstermelerini ister. Ardından 'Söylemeye başlamadan önce bedenimizi nasıl hazırlarız?' sorusu sorulur. Öğrencilerin yanıtları etkileşimli tahtaya yazılır ve bu hafta eser seslendirmeden önce bedenin söylemeye hazırlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ayakta, ayaklar omuz genişliğinde dik bir duruş almaları istenir. Öğretmen yönlendirmesiyle omuz, boyun ve kollar için esneme hareketleri yapılır; ardından eller karına konularak diyafram kontrollü nefes egzersizleri uygulanır. Öğrencilerden hareketlerden önce ve sonra bedenlerinde fark ettikleri değişikliği söylemeleri istenir. (BSE.5.3.1.a)

   BSE.5.3.1
3. Uygulama20 dk

   Solunumun üç aşaması (al‑tut‑ver) üzerine kısa, uzun ve kesik nefes çalışmaları yaptırılır. Öğrencilerden sahip oldukları bilgileri önceki bilgileriyle ilişkilendirmeleri (SDB1.1) ve nefes çalışmalarındaki deneyimlerini gözden geçirmeleri istenir (KB2.15). Vücut, nefes ve zihin uyumlu hâle getirildikten sonra ders kitabındaki düzeyine uygun eserin ilk bölümü rahat bir sesle seslendirilir. (BSE.5.3.1.a)

   BSE.5.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki eserin ilk bölümünü, bedenlerini hazırladıktan sonra tek tek seslendirmeleri istenir; bu performans görevinde duruş, nefes ve beden hazırlığı kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla izlenir. Öğrencilerden bedenlerini söylemeye hazırlamak için en çok işe yarayan çalışmayı bir cümleyle belirtmeleri istenir.

   BSE.5.3.1

Sınıf defteri: BSE.5.3.1 Düzeyine uygun eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen dersin amacını etkileşimli tahtada gösterir: bedeni söylemeye hazırlamak ve uygun söyleme tekniklerini kullanmak. Öğrencilerden dik bir duruş alıp derin bir nefes almaları istenir (E3.2).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen yönlendirmesiyle öğrenciler fısıltılı sayma, 's' ve 'z' sesleriyle nefes egzersizlerini uygular; bu çalışmalarda aktif rol alırlar (D3.4). Ardından hece çalışmaları yapılır ve öğrencilerden nefesin bedendeki hareketini fark etmeleri istenir (SDB1.1) (BSE.5.3.1.a).

   BSE.5.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden 'fi' ve 'fa' heceleriyle ses alıştırmaları yapmaları istenir; sesleri çıkarırken kullandıkları artikülatörleri fark etmeleri sağlanır. Yumuşak üst damağını fark etmeye ve şarkı söylerken kullanıp esnetmeye yönelik çalışmalar yaptırılır. Düzeyine uygun eserin bir bölümü uygun söyleme teknikleriyle seslendirilir ve öğretmen dönüt verir (BSE.5.3.1.b).

   BSE.5.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden uygun söyleme tekniklerini kullanarak eserin kısa bir bölümünü seslendirmeleri istenir. Öğretmen Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile gözlem yapar; öğrenciler nefes ve yumuşak damak çalışmalarının sesleri üzerindeki etkisini bir cümleyle yansıtır (KB2.15).

   BSE.5.3.1

Sınıf defteri: BSE.5.3.1 Düzeyine uygun eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, eserin bir bölümünü mırıldanarak öğrencilerden hangi eser olduğunu tahmin etmelerini ister (E2.5, E1.1). Ardından önceki hafta çalışılan eserin bugün makam ve usul gibi müziksel bileşenlerle seslendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada düzeye uygun eserin notası gösterilir; öğrencilerden eserin makamını ve usulünü notadan belirtmeleri istenir (OB1, E3.2). Nota ile şarkı öğretme yöntemiyle eser önce usule uygun ritim vurularak, ardından ezgi cümleleri hâlinde öğretmenin ardından söylenerek çalışılır. (BSE.5.3.1.c)

   BSE.5.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler düzeylerine uygun eseri performans görevi olarak sırayla seslendirir; seslendirirken eserin makam seslerini ve usulünü uygular (BSE.5.3.1.c). Öğretmen bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreci izler. Öğrenciler hatalı bölümü fark ettiklerinde durup düzelterek yeniden söyler (SDB1.2).

   BSE.5.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden performans görevinde müziksel bileşenleri nasıl uyguladıklarını düşünerek kontrol listesindeki maddeleri işaretlemeleri istenir (KB2.15, SDB1.3). Öğretmen performansları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir ve makam ile usulün uygulanmasına ilişkin geri bildirim verir.

   BSE.5.3.1

Sınıf defteri: BSE.5.3.1 Düzeyine uygun eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere geçen hafta seslendirilen eserler hatırlatılır. Bugün 5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usullerdeki eserleri seslendirmeden önce bedeni söylemeye hazırlamanın önemi etkileşimli tahtada kısaca vurgulanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden dik durmaları ve derin nefes alarak müziğe odaklanmaları istenir (E3.2). Öğretmen nefesin alınışı ve verilişi sırasında omuz, boyun ve karın bölgesinin rahat olup olmadığını sorar. Öğrenciler bedenlerini söylemeye hazır hâle getirir (BSE.5.3.2.a).

   BSE.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usuller sırayla beden perküsyonu yöntemiyle çalışılır; öğrenciler usulün vuruşlarını ellerini ve bedenlerini kullanarak gösterir (E2.5). Böylece seslendirilen eserdeki ritim ve melodinin daha rahat takip edildiği, bedenin müziği doğal biçimde yansıtmasının öğrencinin müzikle bağlantısını güçlendirdiği vurgulanır. Öğrencilerden her usulde bedenlerinin ne kadar rahat olduğunu fark etmeleri istenir (SDB1.2, BSE.5.3.2.a).

   BSE.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin dik duruş, nefes ve beden perküsyonu sırasındaki hazırlıkları kontrol listesiyle gözlenir. Öğrencilerden kısa bir performans görevi olarak seçilen usulü beden perküsyonuyla göstermeleri istenir ve dereceli puanlama anahtarı kullanılır.

   BSE.5.3.2

Sınıf defteri: BSE.5.3.2 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerde eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere bu derste 5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usullerde eser seslendirirken bedenin söylemeye hazırlanması ve uygun söyleme tekniklerinin kullanılması üzerinde çalışılacağı duyurulur. Etkileşimli tahtada üç usulün vuruş şemaları gösterilir; öğrencilerden vuruşları elleriyle sayarak şemaya eşlik etmeleri istenir (E2.5). Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinilerek her sesin değerli olduğu vurgulanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ayakta dik duruş almaları ve omuz, boyun ile çene gevşetme hareketlerini yapmaları istenir; böylece beden söylemeye hazırlanır (E3.2) (BSE.5.3.2.a). Ardından öğretmenin seslendirdiği 5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usullü eserlerin dizeleri kulaktan öğrenme yöntemiyle öğrenciler tarafından tekrar edilir; her usulün kendine özgü akışı fark edilir (BSE.5.3.2.a).

   BSE.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden nefes egzersizi yapmaları istenir; bu sırada konuyla ilgili önceki bilgilerini yeni çalışılan usullerle ilişkilendirmeleri sağlanır (SDB1.2) (BSE.5.3.2.b). Etkileşimli tahta ve ders kitabı üzerinden her usulün güçlü ve zayıf vuruşları gösterilir; öğrenciler güçlü vuruşta el çırparak, zayıf vuruşta dizlerine vurarak vurguları doğru uygular. Eser, bu vurgular gözetilerek uygun söyleme teknikleriyle seslendirilir (BSE.5.3.2.b).

   BSE.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden seçilen usullü bir eserin bir bölümünü uygun söyleme tekniğiyle ve doğru vurgularla seslendirmeleri istenir (Performans Görevi). Öğretmen seslendirmeleri Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden vurgulamada en çok zorlandıkları usulü söylemeleri istenir (SDB1.3).

   BSE.5.3.2

Sınıf defteri: BSE.5.3.2 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerde eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, öğrencilerden bir önceki derste çalışılan 5/8'lik, 7/8'lik ya da 9/8'lik usuldeki eserin vurgulu yerlerini el çırparak göstermelerini ister. Ardından bu derste uygun söyleme tekniklerinin kullanılacağı söylenir. Öğrencilerden seslerini ve nefeslerini vurgulara göre ayarlayarak çalışmaya hazırlanmaları istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden eseri söylerken ritmik vurguları yalnız şarkı sözlerinde değil, nefes alıp verirken de hissetmeleri istenir. Öğretmen etkileşimli tahtadaki notasyonda vurgulu yerleri gösterir; öğrenciler nefeslerini bu yerlere göre ayarlayarak eseri söyler (BSE.5.3.2.b).

   BSE.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen 5/8'lik, 7/8'lik ve 9/8'lik usullerin nasıl yapılandırıldığını etkileşimli tahta üzerinde kısaca açıklar. Öğrencilerden eseri söylerken vurgulanan yerlerde sesi daha belirgin, güçlü ve net kullanmaları, duraklamaları dikkatle yapmaları istenir. Öğretmen her öğrenciyi dinler ve söyleme tekniğine dair kısa dönüt verir (BSE.5.3.2.b).

   BSE.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler eserin bir bölümünü vurgulara ve duraklamalara dikkat ederek tekrar söyler. Öğretmen Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile nefes kullanımını, vurgulu yerlerdeki sesi ve duraklamaları değerlendirir. Bir sonraki derste çalışılacak eser Performans Görevi olarak duyurulur.

   BSE.5.3.2

Sınıf defteri: BSE.5.3.2 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerde eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen önceki derste seslendirilen 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerdeki eserlerden birini kısaca hatırlatır ve öğrenciden bedenini söylemeye hazırlayan kısa bir ısınma yapmasını ister (SDB1.2). Dersin amacının eseri uygun söyleme teknikleriyle ve müziksel bileşenleri uygulayarak seslendirmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Eser söylenmeden önce usulün ritmi el çırpma ve dizlere vurma gibi beden perküsyonuyla çalışılarak içselleştirilir (E3.2). Ardından öğrenciden eserin ilk bölümünü uygun söyleme tekniklerini kullanarak seslendirmesi istenir; öğretmen geri bildirim verir (BSE.5.3.2.b).

   BSE.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciden her usulün ritmine uygun basit dans hareketleri ya da el çırpma gibi beden hareketleriyle eseri seslendirmesi istenir (E2.5). Seslendirme sırasında makam ve usul özelliklerine dikkat edilir; öğrencinin eserine kendi ifadesini katması sağlanır (E3.3). Eser, müziksel bileşenler uygulanarak baştan sona tekrar seslendirilir (BSE.5.3.2.c).

   BSE.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenci eseri baştan sona seslendirdiği bir Performans Görevi yapar; öğretmen söyleme tekniklerini ve müziksel bileşenleri Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrenciden seslendirmesinde en çok geliştirmek istediği noktayı söylemesi istenir (SDB1.3).

   BSE.5.3.2

Sınıf defteri: BSE.5.3.2 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerde eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilerden kısa bir beden ve ses hazırlığı yapmaları istenir (SDB1.2). Öğretmen etkileşimli tahtada seslendirilecek eserin notasını gösterir ve usulünü, makamını sorar (E1.1). Dersin amacının, eseri usul ve makam özelliklerine uygun seslendirmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen eserin usul vuruşlarını ve makam dizisini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrenciler usulü vuruşla gösterir, makamın dizisini sesle tekrarlar (E3.2). Değerlendirmede kullanılacak bütüncül dereceli puanlama anahtarı ölçütleriyle tanıtılır ve birkaç değerlendirme sorusu sözlü yanıtlanır (BSE.5.3.2.c).

   BSE.5.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler eseri sırayla, usul vuruşunu koruyarak ve makam özelliklerine uygun olarak seslendirir. Öğretmen her öğrencinin seslendirmesini aşama aşama kontrol listesiyle izler ve gerektiğinde geri bildirim verir. Öğrenciler geri bildirime göre ilgili bölümü yeniden seslendirir (SDB1.3, D3) (BSE.5.3.2.c).

   BSE.5.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden eserin seçilen bölümünü usul ve makama uygun seslendirmeleri istenir; bu performans görevi dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrenciler hangi ölçütte gelişmeleri gerektiğini söyleyerek kendilerini değerlendirir (SDB1.3) (BSE.5.3.2.c).

   BSE.5.3.2

Sınıf defteri: BSE.5.3.2 5/8’lik, 7/8’lik ve 9/8’lik usullerde eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğrencilere yılbaşı öncesi tanıdık bir ezginin kısa bir bölümü dinletilir ve ezginin kendilerinde uyandırdığı duygu sorulur. Dersin, basit makamlarda eser seslendirmeye bedeni hazırlama çalışmasıyla başlayacağı belirtilir. Etkileşimli tahtada 'makam' ve 'usul' kavramları anımsatılır.

2. Keşfetme10 dk

   Türk müziğinin makamsal yapıda olduğuna dikkat çekilir ve makamların duygusal ifadelerine ilişkin merak uyandırıcı sorular sorulur (E1.1). Kısa makam örnekleri dinletilerek öğrencilerden duygu ve düşüncelerini fark edip ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Bu fark ediş, bedeni söylemeye hazırlamanın ilk adımı olarak ele alınır (BSE.5.3.3.a).

   BSE.5.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilere bedenlerini rahatça hareket ettirebilmeleri için boyun, omuz, kol ve bacak germe hareketlerinden oluşan kısa bir ısınma çalışması yaptırılır. Ardından bedenlerini müziğe uyumlu hareket ettirmeleri için ayaklarını ritmik olarak yere vurmaları ve elleriyle ritim tutmaları istenir. Çalışma, dinlenen basit makamlı bir eser eşliğinde sürdürülür (BSE.5.3.3.a).

   BSE.5.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bedenlerini söylemeye hazırlarken en çok işe yarayan hareketi göstermeleri istenir. Öğretmen, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin ısınma ve ritmik hareketleri uygun biçimde yapıp yapmadığını değerlendirir (BSE.5.3.3.a). Gelecek derste söyleme tekniklerine geçileceği belirtilir.

   BSE.5.3.3

Sınıf defteri: BSE.5.3.3 Basit makamlarda eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası kapsamında sağlıklı nefes almanın önemi kısaca konuşulur. Öğretmen, geçen ders seslendirilen basit makamlı eserin adını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bedenlerini ve nefeslerini şarkıya nasıl hazırlayacaklarını söylemeleri istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden dik duruşla ayakta durmaları, omuz, boyun ve çene gevşetme hareketleri yapmaları, ardından kısa nefes alıp verme ve mırıldanma çalışmalarına katılmaları istenir (BSE.5.3.3.a). Yaşa ve ses özelliğine uygun basit makamlı eserin bir bölümü kısa cümlelerle çalıştırılır; her cümlede nefes kontrolü yapılarak eserin uygun hız ve gürlükte söylenmesi sağlanır (BSE.5.3.3.b).

   BSE.5.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ellerini karınlarına koyarak diyafram nefesi egzersizlerini uygulamaları, nefesi sayarak almaları ve sesi kontrollü vermeleri istenir (BSE.5.3.3.b). Öğretmen her müziksel ifadenin bir duyguyu temsil ettiğini açıklar; öğrenciler ders kitabından eserin anlatımıyla ilgili bilgi bulur (OB1). Öğrenciler hissettikleri duyguyu ifade ederek eseri diyafram nefesiyle söyler (SDB1.1).

   BSE.5.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden eserin bir bölümünü diyafram nefesi, uygun hız ve gürlükle söyledikleri kısa bir performans görevi yapmaları istenir. Öğretmen, duruş, nefes, hız ve gürlük ölçütlerini kontrol listesiyle işaretler; gerekirse dereceli puanlama anahtarından yararlanır. Öğrencilerden en çok işe yarayan nefes çalışmasını söylemeleri istenir.

   BSE.5.3.3

Sınıf defteri: BSE.5.3.3 Basit makamlarda eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen makam ve usul kavramlarını kısaca anımsatır, seçilen basit makamlı eserin adını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden eseri nasıl daha anlamlı söyleyebileceklerine ilişkin düşüncelerini birer cümleyle belirtmeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen eserin konusuna uygun kısa bir hikâye girişi okur. Öğrencilerden eserin sözlerine göre hikâyeyi sözlü olarak tamamlamaları ve hikâyedeki duyguya uygun biçimde sesin nasıl kullanılabileceğini söylemeleri istenir (E3.3, BSE.5.3.3.b).

   BSE.5.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen eserin bir bölümünü uygun söyleme teknikleriyle örnekler, öğrenciler aynı bölümü hikâyedeki duyguya uygun biçimde birlikte ve sırayla seslendirir (BSE.5.3.3.b). Öğrencilerden öğretmeni ve arkadaşlarını etkin biçimde dinleyerek duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Şarkının uygun söyleme teknikleriyle daha anlamlı yorumlandığı ve müziksel ifadenin güçlendiği sonucuna varılır.

   BSE.5.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrenci eserin öğrenilen bölümünü söyleme tekniklerini kullanarak seslendirir. Öğretmen kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin söyleme tekniklerini kullanma düzeyini değerlendirir (BSE.5.3.3.b). Öğrencilerden hangi tekniği daha iyi kullandıklarını ve hangisini geliştirmeleri gerektiğini söylemeleri istenir (SDB1.3).

   BSE.5.3.3

Sınıf defteri: BSE.5.3.3 Basit makamlarda eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen öğrencileri karşılar; ders kitabından ve etkileşimli tahtadan hüseyni beşlisinin ses dizisi gösterilir. Öğrencilerden kısa bir nefes ve ses ısınması yapmaları istenir (E3.2). Dersin amacının, basit makamlarda eser seslendirirken uygun söyleme tekniklerini ve müziksel bileşenleri kullanmak olduğu belirtilir.

   BSE.5.3.3
2. Keşfetme10 dk

   Öğretmenin vurduğu kısa ritim kalıpları öğrencilerce tekrar edilir. Hüseyni beşlisinden oluşan kısa melodi parçaları önce yavaş, sonra hızlı tempoda öğretmen taklit edilerek söylenir; nefes ve ses kullanımındaki farklar fark edilir. Öğrencilerden eserin duygusal yapısını nasıl hissettiklerini birkaç sözcükle ifade etmeleri istenir (BSE.5.3.3.b).

   BSE.5.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen rehberliğinde hüseyni beşlisine yönelik ses çalışması yapılır; öğrenciler öğretmeni taklit ederek eseri ortak seslendirir (SDB2.2). Eser; makamın seyri, usul vurgusu, tempo ve ses şiddeti gibi müziksel bileşenlere dikkat edilerek yinelenir. Öğretmen her tekrarda kısa dönüt verir; öğrencilerden duyduklarına göre sesini düzeltmeleri istenir (BSE.5.3.3.c).

   BSE.5.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gönüllü öğrenciler eserin seçilen bölümünü tek tek seslendirir; öğretmen Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile söyleme tekniklerini ve müziksel bileşenlerin uygulanışını değerlendirir. Performans Görevi olarak öğrenilen bölümün sonraki derse hazırlanması istenir. Öğrencilerden bu derste en çok geliştirdikleri özelliği söylemeleri istenir (SDB1.3, BSE.5.3.3.c).

   BSE.5.3.3

Sınıf defteri: BSE.5.3.3 Basit makamlarda eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada daha önce çalışılan basit makamlı eserin notasını gösterir. Öğrencilerden eserin makamını ve usulünü söylemeleri istenir. Bu derste eserin müziksel bileşenler uygulanarak seslendirileceği duyurulur (BSE.5.3.3.c).

   BSE.5.3.3
2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, eserin notasındaki tempo, dinamik, usul ve ifade işaretlerini etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden bu işaretlerin eserin hangi bölümlerinde nasıl uygulanacağını bulmaları istenir (BSE.5.3.3.c). Bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve değerlendirme soruları ile süreç değerlendirmesi yapılır. Öğrencilerden merak ettikleri işaretleri sormaları istenir (E1.1).

   BSE.5.3.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler eseri makamına uygun olarak belirlenen tempo, dinamik ve usul ile tek tek seslendirir; öğretmen gerektiğinde eşlik eder ve dönüt verir (BSE.5.3.3.c). Her aşama kontrol listesi kullanılarak değerlendirilir. Öğrencilerden seslendirmelerini düşünerek geliştirmek istedikleri bir yönü belirleyip tekrar denemeleri istenir (SDB1.3). Seslendirme sırasında odaklanmaları sağlanır (E3.2).

   BSE.5.3.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden eseri müziksel bileşenleriyle bir kez daha seslendirmeleri istenir; öğretmen Performans Görevi'ni Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirir. Öğrencilerden hangi müziksel bileşeni daha iyi uyguladıklarını söylemeleri istenir.

   BSE.5.3.3

Sınıf defteri: BSE.5.3.3 Basit makamlarda eserler seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada İstiklal Marşı'nın sözlerini gösterir ve marşın millî bir eser olduğunu hatırlatır. Öğrencilerden marşı söylemeden önce bedenin ve sesin hazırlanmasının neden gerekli olduğunu düşünmeleri istenir (SDB1.1). Bu derste nefes ve ses egzersizleriyle bedenin söylemeye hazırlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ayağa kalkarak omuz ve boyun gevşetme, derin nefes alıp verme ve diyafram kasını çalıştıran nefes egzersizleri yapmaları istenir. Ardından kısa ses egzersizleriyle sesin ısıtılması sağlanır; öğrenciler bu çalışmaları önceki öğrenmeleriyle ilişkilendirir (SDB1.1). Marşın sözleri doğru artikülasyonla birlikte okunur (BSE.5.4.1.a).

   BSE.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki marş metni üzerinde nefes yerlerini işaretlemeleri istenir; nefes yerlerinde diyaframla nefes alınarak sözler rahat bir ses tonuyla okunur. Sözlerin taşıdığı anlam, gücü ve önemi sınıfça konuşulur; duraksamalar ve ses tonuyla sözsüz etkileşimin önemi fark edilir (SDB2.1). Marşa karşı millî ve manevi değerlere duyarlılık gözetilir (D14.3, BSE.5.4.1.a).

   BSE.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden kontrol listesindeki maddeleri (dik duruş, derin nefes alma, sözleri doğru okuma) kendileri için işaretlemeleri istenir. Öğretmen performans görevi sırasındaki gözlemlerini dereceli puanlama anahtarına kaydeder. Öğrencilerden bedenlerini söylemeye hazırlamada en çok işe yarayan egzersizi söylemeleri istenir (SDB1.2).

   BSE.5.4.1

Sınıf defteri: BSE.5.4.1 ” İstiklal Marşı”nı seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada yapılan beden hazırlığını kısaca hatırlatır. Öğrencilerden dik duruşla ayağa kalkıp ellerini karın ve bel çevresine koymaları istenir. Bu derste İstiklal Marşı'nın uygun söyleme teknikleriyle seslendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden öğretmenin uyarı ve yönlendirmelerini dikkatle dinleyerek sözlü veya sözsüz etkileşim kurmaları istenir (SDB2.1). Eller karın ve bel çevresindeyken derin nefes alıp verilir; nefeste karın ve bel çevresinin genişleyip daraldığı fark edilir. Aynı nefesle marşın ilk dizesi okunur (BSE.5.4.1.b).

   BSE.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Marşın seçilen bölümü öğretmenle birlikte seslendirilir; eller karın veya bel çevresindeyken diyafram kullanımı kontrol edilir. Öğrenciler, karın ve bel çevresindeki genişleme ile daralmaya odaklanarak zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanır (E3.2). Öğretmenin uyarı ve yönlendirmeleri dinlenerek etkileşim sürdürülür (SDB2.1); beceri ve bilgiler diyafram kasının verimli kullanımına yoğunlaştırılır (E3.1) (BSE.5.4.1.b).

   BSE.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden marşın seçilen bölümünü diyaframlarını kullanarak seslendirmeleri istenir; bu çalışma performans görevi olarak değerlendirilir. Öğretmen nefes ve diyafram kullanımını kontrol listesiyle izler. Sonuçlar öğrencinin portfolyosuna eklenir (BSE.5.4.1.b).

   BSE.5.4.1

Sınıf defteri: BSE.5.4.1 ” İstiklal Marşı”nı seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İstiklal Marşı'nın notasını ve söz metnini açar. Öğrencilerden önceki derslerde çalışılan marşın ezgisini kısaca mırıldanmaları istenir. Bu derste marşın müziksel bileşenlere dikkat edilerek seslendirileceği duyurulur ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2).

   BSE.5.4.1
2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki İstiklal Marşı notasını inceleyerek tempo, dinamik ve ritim işaretlerini bulmaları istenir. Öğretmen piyanoda marşın ilk dizelerini çalar; öğrenciler uygun söyleme tekniklerini kullanarak bu işaretlere uygun biçimde söyler. Hangi müziksel bileşenin nasıl uygulandığı kısaca tartışılır (BSE.5.4.1.c).

   BSE.5.4.1
3. Uygulama20 dk

   Marş, öğretmen rehberliğinde piyano eşliğiyle sınıfça ortak biçimde bölüm bölüm seslendirilir; öğrenciler tempo ve dinamik işaretlerine uyar (SDB2.2). Her bölümden sonra öğrencilerden hangi müziksel bileşeni ne ölçüde uyguladıklarını söylemeleri istenir. Son olarak marşın tamamı müziksel bileşenlere dikkat edilerek seslendirilir (BSE.5.4.1.c).

   BSE.5.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden marşı piyano eşliğinde performans görevi olarak son kez seslendirmeleri istenir. Öğretmen, müziksel bileşenlerin uygulanmasını dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesi ile değerlendirir. Öğrencilerin kayıtları ve değerlendirme sonuçları portfolyoya eklenir (BSE.5.4.1.c).

   BSE.5.4.1

Sınıf defteri: BSE.5.4.1 ” İstiklal Marşı”nı seslendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan İstiklal Marşı'nı hatırlatarak millî ve manevi değerlerle ilgili bir eseri söylemeden önce bedenin neden hazırlanması gerektiğini sorar. Öğrencilerin yanıtlarından dersin hedefi belirlenir: ses ve nefes çalışmalarıyla bedeni seslendirmeye hazırlamak.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, millî ve manevi değerlerle (D8.1) ilgili marş, okul şarkısı ya da türkü seslendirmeden önce yapılacak ses ve nefes egzersizlerini gösterir. Öğrenciler ayakta, omuzları gevşek hâlde diyafram nefesi alıp verir; ardından dudak, dil ve çene açma-kapatma egzersizlerini öğretmeni izleyerek yapar (BSE.5.4.2.a).

   BSE.5.4.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler seçilen marş, okul şarkısı ya da türkünün sözlerini sesli okurken doğru duruşu alır, duyguyu jest ve mimikle ifade eder. Dikkatlerini beden ve nefeslerine odaklayarak zihinsel ve bedensel enerjilerini en iyi düzeyde kullanır (E3.2). İkişerli çalışan öğrenciler eşinin duraksama, ses tonu, jest ve mimik gibi sözsüz mesajlarını fark edip geri bildirim verir (SDB2.1). Öğretmen duruş ve beden kontrolüne dönüt verir (BSE.5.4.2.a).

   BSE.5.4.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler bedeni hazırlama basamaklarını (nefes, dudak-dil-çene egzersizleri, duruş, jest-mimik) kontrol listesiyle işaretler. Öğretmen, hazırlık performansını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden bedenlerinde en çok fark ettikleri değişikliği tek cümleyle söylemeleri istenir.

   BSE.5.4.2

Sınıf defteri: BSE.5.4.2 Millî ve manevi değerlerle ilgili eserleri seslendirebilme; değerlendirme