T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF AFET BİLİNCİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere tehlike, risk, afet ve afet yönetimi kavramlarını içeren görseller sunularak konuya dair merak uyandırılır (E1.1, OB4). Etkileşimli tahta üzerinden bu kavramların günlük yaşamdaki karşılıkları üzerinde kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere sunulan görsel ve yazılı materyaller üzerinden tehlike, risk, afet ve afet yönetimi gibi temel kavramlar incelenir (OB1, OB4). Bu aşamada dijital araçlardan yararlanılarak kavramların tanımları üzerine bir beyin fırtınası çalışması yürütülür (E3.3, OB2).

   AB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden afet ve acil durum yönetimi hakkında bilgi edinebilecekleri kaynakları belirlemeleri istenir (OB1). Belirlenen kaynaklardan tehlike, risk, afet, acil durum ve afet yönetimi kavramlarına dair bilgileri toplama süreci yürütülür (D3, OB1). Toplanan bilgiler farklı türdeki kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanır; bu süreçte millî bilinç sahibi olmanın önemi vurgulanır (D19, KB2.17). Farklı öğrenme düzeylerindeki öğrenciler için zenginleştirme olarak dijital 'Afet Bilgi Kartları' hazırlama veya destekleme olarak kurum logolarını eşleştirme çalışmaları yapılır.

   AB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin topladıkları bilgileri içeren birer bilgi görseli (infografik) tasarlamaları istenir. Hazırlanan çalışmalar kontrol listesi ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilir.

   AB.1.1.1

Sınıf defteri: AB.1.1.1 Afet ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere afet ve afet yönetimi kavramları üzerinden merak uyandırıcı sorular yöneltilir (E1.1). Görsel kaynaklar kullanılarak afet türleri ve bireysel sorumlulukların önemi üzerinde durulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere kriz anlarında yayılan sahte duyuru örnekleri sunularak incelenir. Doğru bilgiye ulaşmada resmi kaynakların ve bilgi doğrulama platformlarının önemi vurgulanır (OB1, OB2). Öğrencilerden afetle ilgili temel kavramları içeren güvenilir kaynaklar belirlemeleri istenir.

   AB.1.1.1
3. Uygulama35 dk

   Afet yönetimi üzerine elde edilen bilgiler 'Büyük Grup Tartışması' tekniği ile güncellik ve bilimsellik açısından değerlendirilir (SDB2.1, KB2.17). Öğrencilerden doğrulanmış bilgileri içeren bir afiş veya bilgi görseli hazırlamaları istenir (SDB2.2). Zenginleştirme kapsamında kurum bilgileri ve önlemler; destekleme kapsamında ise afet türleri eşleştirme kartları hazırlanır.

   AB.1.1.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden hazırladıkları çalışmalar üzerinden öz değerlendirme ve akran değerlendirme formlarını doldurmaları istenir.

   AB.1.1.1

Sınıf defteri: AB.1.1.1 Afet ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere afet ve afet bilinci kavramları üzerinden bir giriş yapılır. Geçmişte yaşanan doğal olaylar ile insan faaliyetleri sonucu oluşan durumların farkı üzerine kısa bir tartışma yürütülür.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere afetlere neden olabilecek doğa kaynaklı (deprem, sel, heyelan vb.) ve insan kaynaklı (yangın, endüstriyel kazalar vb.) olaylara dair görsel ve yazılı materyaller sunulur (OB1, OB4). Etkileşimli tahta veya dijital araçlar kullanılarak bu olayların örnekleri incelenir (OB2, E1.1).

   AB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğretmen tarafından tahtaya bir anlam çözümleme tablosu çizilir. Öğrencilerden iklim, teknoloji ve jeolojik yapı gibi değişkenleri belirleyerek (SDB3.3) afet türlerini bu değişkenlere göre ayrıştırmaları ve tabloyu doldurmaları istenir (KB2.5). Destekleme ihtiyacı olan öğrenciler için olay kartlarını 'doğa' veya 'insan' başlıkları altında etiketlerler (AB.1.1.2.ç).

   AB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin doldurdukları çözümleme tabloları ve oluşturdukları kavram haritaları üzerinden bir bilgi görseli (infografik) taslağı oluşturmaları istenir. Öğrenciler kendi çalışmalarını kontrol listesi kullanarak değerlendirirler.

   AB.1.1.2

Sınıf defteri: AB.1.1.2 Afetlere neden olabilecek doğa ve insan kaynaklı olayları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere afet kavramı ve çeşitleri hakkında ön bilgilerleri sorgulanarak giriş yapılır. Etkileşimli tahta üzerinden doğa olayları ile insan faaliyetlerinin neden olabileceği durumlar görselleştirilerek tartışılır (E1.1, OB4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplar halinde 'Ben kimim?' veya 'Nesi var?' oyunları aracılığıyla farklı afet türlerini drama yoluyla canlandırırlar (E2.5, E3.3, SDB2.1, SDB2.2). Canlandırmalar sırasında öğrencilerin doğa kaynaklı ve insan kaynaklı olayları ayırt etmeleri sağlanır (AB.1.1.2.b).

   AB.1.1.2
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden canlandırdıkları afet türlerini tahtada doğru şekilde etiketlemeleri istenir (AB.1.1.2.ç). Ardından öğrenciler doğa ve insan kaynaklı afetleri içeren afiş veya kolaj çalışmaları hazırlayarak sınıfta sergilerler (D5, OB4). Zenginleştirme kapsamında dijital 'Afet Bilgi Kartları' oluşturulur; destekleme aşamasında ise kurum logoları eşleştirilir.

   AB.1.1.2
4. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan afiş ve kolaj çalışmaları dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir (KB2.17). Öğrencilerin afet türlerini tasnif etme becerileri kontrol listesi üzerinden gözlenir. Oluşturulan ürünler aracılığıyla öğrencilerin afet bilinci kazanımı vurgulanır.

   AB.1.1.2

Sınıf defteri: AB.1.1.2 Afetlere neden olabilecek doğa ve insan kaynaklı olayları…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere afetlerin toplum üzerindeki etkileri ve bireysel hazırlığın önemi hakkında genel sorular yöneltilir. Afet bilincinin acil durum yönetimindeki kritik rolü vurgulanarak konuya giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Ülkemizde yaşanmış afetlere ilişkin görsel ve dijital kaynaklar (OB1, OB2, OB4) sunulur. Öğrencilerden bu kaynakları inceleyerek afetlerin yıkıcı etkilerini tartışmaları (SDB2.1) istenir. Tartışma sırasında 'Yeşil Vatan' ve 'Mavi Vatan' kavramları üzerinden doğal varlıklarımızı korumanın vatanseverlik (D19) boyutu üzerinde durulur.

   AB.1.1.3
3. Uygulama35 dk

   Öğrenciler 'Zıt Panel' tekniği ile iki gruba ayrılarak (SDB2.2) afet yönetimi üzerine soru-cevap hazırlarlar ve bağlamdan kopmadan tartışırlar (SDB2.1). Öğrencilerden; Mavi Vatan, Gök Vatan ve tatlı su kaynaklarının korunması (OB8), kurumların tanıtılması (OB6) ve risk azaltma önlemlerini içeren görsel veya dijital bir ürün hazırlamaları istenir (OB1, OB2, OB4). Ürünler nesnel şekilde sunulur.

   AB.1.1.3
4. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerin bireysel sorumluluk (D16) ve dayanışma (D20) becerileri üzerine öz-değerlendirme formları doldurarak süreci tamamladıkları görülür.

   AB.1.1.3

Sınıf defteri: AB.1.1.3 Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere insan kaynaklı afet kavramı üzerine ön bilgiler sunulur. Görsel materyaller eşliğinde ulaşım sistemi kazaları gibi örnekler üzerinden sınıf içi tartışma başlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere insan kaynaklı afetler ve türlerine ilişkin görseller, bilgi kartları ve videolar sunulur (OB1, OB2, OB4). Sunulan materyaller üzerinden öğrencilerin merak duygusu uyandırılır (E1.1) ve farklı afet türleri arasındaki benzerlik ile farklar karşılaştırmalı olarak incelenir (KB2.7).

   AB.1.2.1
3. Uygulama35 dk

   Öğretmen rehberliğinde insan kaynaklı afetlere dair yazılı ve görsel kaynaklar belirlenerek bilgi toplama süreci yürütülür (OB1, OB4). Öğrenciler gruplar halinde iş birliği yaparak (SDB2.2) dijital araçlardan ulaşılan bilgileri doğrular ve kaydeder (OB2, KB2.8). İleri düzeyde araştırma yapmak isteyen öğrenciler için endüstriyel kazalara yönelik resmi kurumların güvenlik standartlarını içeren rapor hazırlama görevi; temel seviyedeki öğrenciler için ise afet türlerini içeren bulmaca oluşturma çalışması sunulur (E3.3, SDB3.3).

   AB.1.2.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin topladıkları bilgiler doğrultusunda hazırladıkları raporlar veya bulmacalar kontrol listesi ve öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilir. İnsan kaynaklı afetlerin türleri üzerine kısa bir özet geçilerek ders sonlandırılır.

   AB.1.2.1

Sınıf defteri: AB.1.2.1 İnsan kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   İnsan kaynaklı afet kavramı ve türleri üzerine ön bilgiler alınır. Etkileşimli tahta üzerinden sunulan görsellerle ulaşım sistemi kazaları ve iş sağlığı ve güvenliği konularına giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve görsel materyaller (OB1, OB4) kullanılarak insan kaynaklı afetlerin genel özellikleri ile türlerine dair bilgi toplamaları istenir. Belirlenen kaynaklar üzerinden araştırma yaparak elde edilen bilgilerin sınıflandırılması (KB2.5) sağlanır.

   AB.1.2.1
3. Uygulama35 dk

   Öğrencilerden ulaşılan bilgileri farklı kaynaklarla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (KB2.7). Gruplar halinde çalışarak (SDB2.2) doğrulanan bilgilerin kaydedilmesi amacıyla özgün bir broşür veya poster tasarlamaları istenir (E3.3). İhtiyaca göre yerel olayların akış şeması çizilmesi (Zenginleştirme) veya görsel eşleştirme (Destekleme) çalışmaları yapılır.

   AB.1.2.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Hazırlanan broşür ve posterler sınıf içinde sunulur. Öğrencilerin performans görevleri Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi üzerinden değerlendirilir; süreç sonunda Öz Değerlendirme Formu ile öğrenilenlerin özeti yapılır.

   AB.1.2.1

Sınıf defteri: AB.1.2.1 İnsan kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Afet Eğitimi Hazırlık Günü (12 Kasım) hatırlatılarak afetlere hazırlıklı olmanın önemine değinilir. Öğrencilere 'Bir afetin sebebi insan olabilir mi?' sorusu yöneltilir ve yanıtlar alınır. Dersin amacı olarak insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili merak edilenleri belirleyip soru sormak tahtada duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada ve görsel kaynaklarda (fotoğraf, resim) insan kaynaklı afetlere ilişkin örnek olaylar sunulur (OB4). Öğrencilerden her olayın nedenleri ve sonuçları hakkında dikkatlerini çeken ve merak ettikleri noktaları bireysel olarak not etmeleri istenir (E1.1). Notlar eşle paylaşılarak ortak merak konuları belirlenir (AB.1.2.2.a).

   AB.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin merak ettikleri konuları tanımlayarak listelemeleri istenir (E1.1). Bireysel listeler gruplarda birleştirilir ve grubun ortak konuları belirlenir (AB.1.2.2.a).

   AB.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tanımlanan konular üzerinden '5N1K' tekniğiyle afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili sorular sorulur; gruplar her konu için ne, neden, nerede, ne zaman, kim ve nasıl sorularını yazar (E3.8). Grup üyeleri görev paylaşarak çalışır (SDB2.2). Yazılan soruların nedenleri ve sonuçları sorgulayıp sorgulamadığı gruplarca kontrol edilir (AB.1.2.2.b).

   AB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup yazdığı sorulardan birini sınıfa sunar. Sorular Kontrol Listesi ile 5N1K'ya uygunluk ve nedenleri ya da sonuçları sorgulama bakımından değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunda merak ettikleri konuları tanımlayabilme ve soru sorabilme durumlarını işaretlemeleri istenir. Öğretmen haftanın çalışmasını kısaca özetler.

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada insan kaynaklı bir afete ait fotoğraf gösterir ve öğrencilerden fotoğrafla ilgili merak ettikleri noktaları söylemelerini ister. Önceki haftada tanımlanan merak edilen konularla bağ kurulur. Bu derste soruların sorulacağı, bilgilerin toplanacağı ve toplanan bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler, tahtadaki fotoğrafla ilgili insan kaynaklı afetin nedenlerine ve sonuçlarına yönelik kim, neden, nasıl ve ne sonuç doğurdu biçiminde sorular yazar (AB.1.2.2.b). Sorular sınıfta okunur, benzer olanlar gruplanır ve en çok merak uyandıranlar seçilir (E1.1, E3.8). Öğrencilerin görev bilincine sahip olmalarının ve hakkaniyetli davranmalarının gerektiği vurgulanır (D1.2, D16.3).

   AB.1.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar seçtikleri soruların yanıtlarını bulmak için ders kitabından ve görsel kaynaklardan bilgi toplar, her bilginin kaynağını not eder (AB.1.2.2.c). Toplanan bilgiler nedenler ve sonuçlar başlıklarıyla kartlara yazılır (KB2.6, OB1, OB4).

   AB.1.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden kaynaklardan topladıkları bilgilerin doğruluğunu kaynak, tutarlılık ve kanıt ölçütleriyle büyük grup tartışması tekniği ile değerlendirmeleri istenir (AB.1.2.2.ç) (E3.10, SDB2.1). Gruplar doğruladıkları verileri analiz ederek seçtikleri insan kaynaklı afetin nedenlerini ve sonuçlarını balık kılçığı diyagramı üzerinde görselleştirir (E3.6).

   AB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar balık kılçığı diyagramlarını sunar ve bilgilerin doğruluğunu hangi ölçütlerle denetlediklerini açıklar. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu, gruplar ise Akran Değerlendirme Formu ve Kontrol Listesi ile bilgilerin doğruluğunu değerlendirme çalışmalarını gözden geçirir (AB.1.2.2.ç). Performans Görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir.

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde toplanan bilgileri hatırlatır ve insan kaynaklı bir afetle ilgili iki farklı bilgiyi etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu bilgilerin güvenilir olup olmadığını nasıl anlayabileceklerini düşünmeleri istenir (E3.10). Dünya Engelliler Günü'ne (3 Aralık) değinilerek afet durumlarında engelli bireylerin ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerektiği belirtilir (D5). Dersin amacı, toplanan bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek ve bu bilgilerden çıkarım yapmaktır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikişerli eşleştirilir; her çift, önceki haftalarda topladığı insan kaynaklı afet bilgilerini ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırır. Bilgilerin kaynağı, güncelliği ve tutarlılığı sorgulanır (KB2.8, OB1). Doğru, yanlış ya da kanıtı yetersiz bulunan bilgiler işaretlenir ve gerekçeleriyle sınıfla paylaşılır (E3.8) (AB.1.2.2.ç).

   AB.1.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ders kitabındaki diyagram etkileşimli tahtaya yansıtılır. Öğrencilerden diyagramdaki neden ve sonuçlar arasındaki ilişkileri okuyarak her neden için olası bir sonucu yazmaları istenir (OB4, KB2.14). Çıkarımlar 'Buna göre … olabilir' kalıbıyla ve dayandığı bilgi belirtilerek ifade edilir (SDB3.3) (AB.1.2.2.d).

   AB.1.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Dörder kişilik gruplar oluşturulur; her grup çıkarımlarını ortak bir sonuç cümlesinde birleştirerek sınıfa sunar (SDB2.2). Diğer gruplar, sunumları Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir (AB.1.2.2.d).

   AB.1.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu haftaki çıkarımlarından birini, dayandığı bilgiyle birlikte tek cümleyle yazmaları istenir. Akran Değerlendirme Formu'ndaki geri bildirimler incelenerek çıkarımların bilgilere dayanıp dayanmadığı kontrol edilir. Öğretmen, insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin doğru bilgiye ulaşmanın ve bu bilgiden sağlıklı çıkarım yapmanın sorumlu karar vermedeki yerini vurgular (SDB3.3).

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada insan kaynaklı bir afete ait kısa bir haber görseli gösterir. Öğrencilerden görselde ne olduğunu, kimlerin etkilendiğini ve bu olayın önlenip önlenemeyeceğini düşünmeleri istenir. Önceki haftada ele alınan nedenler ve sonuçlar kısaca hatırlanır. Bu derste afetlere karşı alınabilecek önlemlerin inceleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere yerinden edilme, yangın, ulaşım kazaları, endüstriyel kazalar ve KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer tehditler) konularında yazılı, görsel ve dijital kaynaklar sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden kaynakları gruplar hâlinde gözden geçirerek her afet türüne karşı kaynakta geçen önlemleri belirlemeleri istenir (AB.1.2.3.a).

   AB.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sunulan kaynaklar üzerinden afet türlerine karşı alınabilecek önlemler incelenir ve ders kitabındaki tabloya bireysel olarak işlenir. Önlemler bireysel, kurumsal ve yapısal olmak üzere sınıflandırılır (KB2.5). Endüstriyel ve teknolojik kazalara karşı geliştirilen kurumsal ve yapısal risk azaltma uygulamaları ayrıca işaretlenir (AB.1.2.3.a).

   AB.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   İnsan kaynaklı afetlerin ülkemizin coğrafi bütünlüğüne ve millî servetine verdiği zararlar kaynaklardaki örneklerle tartışılır. Vatanın maddi ve manevi varlıklarını koruma bilinci bağlamında, incelenen önlemlerin bu zararları nasıl azaltabileceği üzerinde durulur (D19.3, AB.1.2.3.a).

   AB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, tablolarına işledikleri önlemlerden birer örneği sınıfa okur; ortak noktalar etkileşimli tahtada listelenir. Öğrencilerden Kontrol Listesi ile önlemleri eksiksiz inceleyip incelemediklerini işaretlemeleri ve Öz Değerlendirme Formunda en çok hangi önlemi dikkat çekici bulduklarını yazmaları istenir. Tablolar Performans Görevi olarak toplanır (AB.1.2.3.a).

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir endüstriyel kaza görseli gösterir ve 'Bu kazanın önlenmesi için kim ne yapabilirdi?' sorusunu sorar (KB2.8, OB4). Öğrencilerden ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, önlemleri bağlamından koparmadan başka biçimlere dönüştürmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki önlemlerden örnekler seçer ve insan kaynaklı afetlerde iş sağlığı ve güvenliğinin önemini vurgular. Öğrencilerden seçilen bir önlemi, hangi afete ve hangi duruma ait olduğunu koruyarak uyarı cümlesi ya da kural biçimine dönüştürmeleri istenir (KB2.14, E3.6) (AB.1.2.3.b). Afetlerin önlenmesinde bireysel ve toplumsal sorumluluk almanın önemi tartışılır (D16.2) (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'ikiz dönüşüm' kavramını açıklar ve insan kaynaklı afetlere karşı hazırlıklı olmanın önemini vurgular (D5.3). Endüstriyel kirliliğin önlenmesi, atık yönetimi ve ekolojik dengenin korunmasının hayati rolü belirtilir (D18.3). Öğrencilerden bu kavramla ilişkili önlemleri bağlamlarını koruyarak belirlemeleri istenir (KB2.13) (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen rehberliğinde gruplar oluşturulur. Gruplardan her bir insan kaynaklı afete karşı alınacak önlemleri; afet, önlem ve sorumlu kişi ya da kurum sütunlarıyla tablolar hâlinde hazırlaması istenir (KB2.5, SDB2.2) (AB.1.2.3.b). Tabloda önlemin anlamının ve bağlamının korunmasına dikkat edilir (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar tablolarını değiştirerek birbirinin çalışmasını inceler; önlemlerin bağlamından kopmadan dönüştürülüp dönüştürülmediğini kontrol listesiyle değerlendirir (E3.10, SDB2.1) (AB.1.2.3.b). Öğrencilerden öz değerlendirme formunda grup içi katkılarını işaretlemeleri istenir (D16). Tablolar öğretmen tarafından dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada insan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri gösteren tabloyu açar ve önceki derslerde incelenen önlemleri hatırlatır. Öğrencilerden bir önlemi kendi cümleleriyle söylemeleri istenir. Önlemin anlamını değiştirmeden başka bir biçimde ifade etmenin nasıl olabileceği tartışılır ve dersin amacı açıklanır (KB2.14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki tabloda yer alan bilgilerden yararlanarak insan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde hikâye, şiir, kompozisyon veya resim olarak yeniden ifade etmeleri istenir (E3.3, AB.1.2.3.c). Çalışmada iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin önlemlere de yer verilmesi hatırlatılır. Hazırlanan ürünler yanındaki arkadaşının ürünüyle karşılaştırılır (AB.1.2.3.c).

   AB.1.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruptan olası bir insan kaynaklı afet karşısında alınabilecek önlemlere yönelik bir proje geliştirmesi istenir. Grup üyeleri görev paylaşımı yaparak yazılı ya da görsel bir proje taslağı hazırlar (SDB2.2). Projede önlemlerin neden gerekli olduğu da belirtilir (AB.1.2.3.c).

   AB.1.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin proje çıktılarından yararlanarak insan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemlerle ilgili geliştirdikleri yeni fikirleri nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade etmeleri sağlanır (D3.3, KB2.13). Gruplar yeni fikirlerini kısa bir sunumla sınıfa aktarır; dinleyen öğrencilerden fikrin anlamının korunup korunmadığına ilişkin geri bildirim vermeleri istenir (AB.1.2.3.c).

   AB.1.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yeniden ifade ettikleri önlemlerin nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyen ifadeler olup olmadığını kontrol listesiyle gözden geçirmeleri istenir. Grup projeleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu, akranlar ise akran değerlendirme formunu doldurur (AB.1.2.3.c). Performans görevi çıktıları öğretmen tarafından toplanır.

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtada deprem, sel ve heyelan görüntülerinden oluşan kısa bir görsel dizisi gösterir. Öğrencilerden görsellerde ne gördüklerini ve bu olayların insanları nasıl etkilediğini söylemeleri istenir (E1.1, OB4). Öğretmen, bu hafta doğa kaynaklı afetlerin türlerinin tanınacağını ve bu konuda bilgi toplamak için kullanılabilecek araçların belirleneceğini açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere doğa kaynaklı afetler ve türleriyle ilgili görseller, bilgi kartları, belgesel ve video bölümleri sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrenciler gruplar hâlinde kaynakları inceler; eşleştirme kartlarıyla deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlamayı afet türlerine göre sınıflandırır (KB2.5, SDB2.2). Her grup, hangi kaynaktan neyi öğrendiğini söyler (AB.1.3.1.a).

   AB.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, afetlerin yalnızca doğa olayı olmadığını; yerleşim yerlerinin konumu nedeniyle oluşan maruziyetin can ve mal kaybı riskini artırdığını vurgular. Öğrenciler haritada deprem ve sel riski yüksek bölgeleri inceler, yerleşim yerinin konumunun etkisini yorumlar (SBAB7.5, SBAB10.3, KB2.14, D5).

   AB.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplamak için kullanabilecekleri araçları belirlemeleri istenir. Gruplar ders kitabı, belgesel, resmî kurum internet siteleri, ansiklopedi ve uzman kişiler gibi araçları listeler; seçimlerinin gerekçesini açıklar (KB2.6, KB2.8, OB1, SDB3.3, AB.1.3.1.a). Gruplar listelerini tahtada karşılaştırır (SDB2.1).

   AB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar belirledikleri araç listelerini sırayla sunar; öğretmen ortak bir liste oluşturarak tahtada özetler. Öğrencilerden afet türlerini ve bilgi toplayabilecekleri araçları kendi sözleriyle ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Gruplar Kontrol Listesiyle çalışmalarını gözden geçirir; her öğrenci Öz Değerlendirme Formunu doldurarak araç belirleme çalışmasındaki katkısını işaretler (AB.1.3.1.a, D16).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir; öğrencilerden gördükleri afeti adlandırmalarını ve merak ettikleri bir soruyu söylemelerini ister (OB4, E1.1). Geçen hafta belirlenen bilgi araçları kısaca hatırlatılır. Bugün bu araçlardan doğa kaynaklı afetler ve türlerine ilişkin bilgi bulunacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler 4-5 kişilik gruplara ayrılır; her gruba deprem, sel, heyelan, çığ ya da volkanik patlamadan biri verilir. Gruplar belirledikleri araçlardan (ders kitabı, etkileşimli tahtadaki kaynaklar) verilen afetin tanımına ve oluşum nedenine ilişkin bilgileri bulur (KB2.6, OB1, OB2). Öğretmen grupları dolaşarak sorularla yönlendirir; gruplar bilgiye hangi araçtan ulaştıklarını belirtir (AB.1.3.1.b).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar aynı araçları kullanarak afetin görüldüğü bölgeleri ve insan yaşamına etkilerini bulur; Türkiye haritasından afetin görüldüğü yerlere ilişkin çıkarım yapar (SBAB10.3). Görev paylaşımı yapılır, her öğrenci sorumluluk bilinciyle ve özveriyle çalışır (D16.3, SDB2.2). Bulunan bilgiler grup içinde sırayla okunur (AB.1.3.1.b).

   AB.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her gruptan bir sözcü, bulduğu bilgileri ve bu bilgiye ulaştığı aracı sınıfa sunar. Diğer öğrenciler dinleyerek hangi afet türünün hangi araçtan daha kolay bulunduğunu not eder (SDB2.1, SDB3.3). Öğretmen sunumlar sırasında afet türlerinin adlarını tahtada listeler (AB.1.3.1.b).

   AB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, bu derste hangi araçlardan hangi afet türlerine ilişkin bilgilerin bulunduğunu özetler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak belirledikleri araçlardan bilgi bulma durumlarını değerlendirir (KB2.6). Öğretmen sınıfın bilgi bulma çalışmasını Kontrol Listesi ile gözleyerek tamamlar (AB.1.3.1.b).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlamaya ait görseller gösterilir (OB4). Öğrencilerden bu afetler hakkında daha önce bulunan bilgilerin her zaman doğru olup olmadığını düşünmeleri istenir (E3.10). Öğretmen, bu hafta bulunan bilgilerin güvenilir kaynaklarla doğrulanacağını duyurur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba afet türleriyle ilgili doğru ile yanlış ifadeler içeren eşleştirme kartları dağıtılır. Gruplar, kartlardaki ifadeleri ders kitabı ve etkileşimli tahtada gösterilen güvenilir kaynakla karşılaştırarak doğrular (KB2.8). Doğrulanan ifadeler bir yana, doğrulanamayanlar öbür yana ayrılır. (AB.1.3.1.c)

   AB.1.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Doğrulanamayan ya da yanlış çıkan ifadeler için gruplar ikinci bir kaynaktan bilgi arar ve iki kaynağı karşılaştırır (OB1). Kaynakların tutarlı olup olmadığı yorumlanır ve doğru bilgi gerekçesiyle birlikte düzeltilir (KB2.14). (AB.1.3.1.c)

   AB.1.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar doğruladıkları bilgileri, hangi kaynakla doğrulandığını belirterek sınıfa sunar. Diğer gruplar sunulan bilginin doğrulanma yöntemine yönelik sorular yöneltir (SDB2.1). Sunumlarda işbirliği içinde görev paylaşımı yapılır (SDB2.2). (AB.1.3.1.c)

   AB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, doğrulama yaparken kullanılan yolları öğrencilerle birlikte özetler. Öğrencilerden Kontrol Listesi'ni kullanarak grubun bilgileri kaç kaynakla doğruladığını işaretlemeleri ve Öz Değerlendirme Formu'nu doldurmaları istenir. Akran Değerlendirme Formu ile bir başka grubun sunumuna dönüt verilir (SDB3.3).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir; öğrencilerden bu afet türleri hakkında önceki haftalarda ulaştıkları ve doğruladıkları bilgilerden birini söylemeleri istenir (E1.1). Bu derste doğrulanan bilgilerin düzenli biçimde kaydedileceği belirtilir. Öğrencilerden kayıt sürecinde dikkatli ve sorumluluk sahibi davranmaları beklenir (D16).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden doğrulanmış bilgileri afet türlerine göre ayırarak kaydetmek üzere afet türü, bilgi ve kaynak sütunlarından oluşan bir kayıt tablosu hazırlamaları istenir (KB2.5). Öğrenciler ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan ulaştıkları doğrulanmış bilgileri bireysel olarak tabloya yazar (KB2.6, OB1). Kayıtlar, dereceli puanlama anahtarındaki ölçütlere göre değerlendirilebilecek biçimde düzenlenir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak her afet türü için tanım, oluşum nedeni ve görüldüğü yerleri kayıt tablosuna işler. Afetlerin görüldüğü yerler Türkiye haritasında işaretlenerek kayda eklenir (SBAB10.3, OB4). Öğretmen süreci gözlemleyerek öğrencilere dönüt verir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bireysel kayıtlarını birleştirerek her afet türü için ortak bir bilgi kartı hazırlar. Gruplar kartları doğruluk, kaynağın yazılması ve eksiksizlik açısından birbirlerinin çalışmalarıyla karşılaştırıp eleştirel bakışla dönüt verir (SDB2.2, E3.10) (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden afet türlerine ilişkin kayıtlarını Kontrol Listesi ile gözden geçirmeleri ve eksik bilgileri tamamlamaları istenir. Öğretmen, kayıtları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Birkaç öğrenci kayıt yöntemini sınıfa anlatır (SDB2.1) (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada öğrenilen doğa kaynaklı afet türlerini etkileşimli tahtada gösterilen görseller üzerinden kısaca anımsatır. Öğrencilerden bir afetin yaşandığı yerde insanların hayatında neler değişebileceğini düşünmeleri istenir. Bu derste afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin merak edilen konuların tanımlanacağı açıklanır ve öğrencilerin merak duygusunu açıkça ifade etmeleri teşvik edilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama ile ilgili örnek olayları görsellerle sunar (OB4). Öğrencilerden olayları ders kitabındaki ilgili metinle birlikte inceleyip her olayda nelerin yaşandığını, insanlar ve çevre üzerindeki etkilerini ayırarak not etmeleri istenir (KB2.14). İncelemeler sırasında merak uyandıran noktalar işaretlenir (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin merak ettikleri konuları bireysel olarak tanımlayarak listelemeleri istenir (E1.1). Her öğrenci en az üç konuyu kısa ifadelerle yazar. Listeler hazırlanırken örnek olaylarda işaretlenen noktalardan yararlanılır (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dörder kişilik gruplarda listelerini paylaşır ve birbirlerini dinleyerek ortak bir liste oluşturur (SDB2.1, SDB2.2). Konular neden ve sonuç başlıkları altında sınıflandırılır (KB2.5). Grup listeleri etkileşimli tahtadaki sınıf listesinde birleştirilir (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, sınıf listesindeki konuları gözden geçirerek merak edilen konuların tanımlanma sürecini özetler. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda kendi listelerinin açık ve anlaşılır olup olmadığını, Akran Değerlendirme Formu'nda ise eşinin listesindeki en özgün konuyu belirtmeleri istenir. Grup çalışması Kontrol Listesi ile izlenir; tanımlanan konular Performans Görevi kapsamında dosyalanır (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir sel ve bir deprem sonrası görüntüsü gösterir (OB4). Öğrencilerden görüntülere bakarak akıllarına takılanları söylemeleri istenir (E1.1). Öğretmen, merak edilen konuların bu derste doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili sorulara dönüştürüleceğini duyurur. Dersin amacının sorular sormak olduğu belirtilir.

   AB.1.3.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili bir haber, resmî kurum raporundan bir bölüm ya da AFAD verisi ile fotoğraf verilir (OB1, OB4, SDB2.2). Gruplar kaynağı inceleyerek deprem, sel, heyelan, çığ ya da volkanik patlamanın nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili en az üç soru yazar. Sorular neden, nasıl, nerede soru sözcükleriyle ayrılarak tahtada paylaşılır (AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara harita ve atlaslar dağıtılır; haritalarda deprem, sel ve heyelanın görüldüğü bölgeler incelenir (SBAB10.3). Gruplar, 'Bu afet neden bu bölgede sık görülür?' ve 'Sonuçları hangi alanlarda daha fazladır?' gibi mekânsal soruları yazar (SBAB7.5). Her grup, sorularından birini sınıfa sorar (AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yazdıkları soruları eleştirel bir bakışla gözden geçirir; sorunun açık, tek konulu ve nedenler ya da sonuçlarla ilgili olup olmadığını denetler (E3.10, KB2.8). Gerekli soruların yeniden yazılması ve en nitelikli iki sorunun seçilmesi istenir (AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup seçtiği iki soruyu sunar; sorular nedenler ve sonuçlar başlıklarında sınıf panosunda toplanır (AB.1.3.2.b). Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile soru sorma çalışmalarını, Akran Değerlendirme Formu ile grup arkadaşlarının katkısını değerlendirir. Öğretmen soruları Kontrol Listesi ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile inceler.

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir ve önceki derslerde oluşturulan soruları hatırlatır. Öğrencilerden bu soruların yanıtını bulmak için bilgiye nereden ulaşılabileceğini düşünmeleri istenir. Dersin amacının, doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili kaynaklardan bilgi toplamak olduğu duyurulur.

   AB.1.3.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen ders kitabındaki ilgili bölümü, dijital içeriği ve afet görsellerini tanıtarak bilgi toplanabilecek kaynak türlerini gösterir (KB2.6, OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden her kaynaktan afet türüne ait bir neden ve bir sonuç bulmaları istenir (AB.1.3.2.c). Afet karşısında görev bilincinin ve dayanışmanın önemi tartışılır (D16.3, D20.2).

   AB.1.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba bir afet türü verilir. Gruplar ders kitabı, dijital içerik ve görsel kaynaklardan afetin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili bilgi toplar; bilgileri 'afet türü, neden, sonuç, kaynak' sütunlu tabloya yazar (KB2.6, SDB2.2, AB.1.3.2.c).

   AB.1.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri ve bilgiye ulaştıkları kaynakları “Büyük Grup Tartışması” tekniği ile sunar. Öğretmen tartışmayı yönetir; öğrenciler farklı kaynaklardan toplanan bilgileri ve eksik kalan yönleri eleştirel bakışla konuşur (E3.10, AB.1.3.2.c).

   AB.1.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi toplama tablolarını sınıf panosunda birleştirir. Öğretmen, hangi afet türü için hangi kaynaklardan bilgi toplandığını öğrencilerle özetler. Öğrencilerden bilgi toplama çalışmasındaki katkılarını Öz Değerlendirme Formu ile, grup arkadaşlarının katkısını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir. Tablolar Kontrol Listesi ile incelenir ve Performans Görevi kanıtı olarak saklanır (AB.1.3.2.c).

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme