T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 6. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerin Güneş sistemi ve gezegenler hakkında ön bilgilerinin ölçülmesi için etkileşimli tahta üzerinden görsel kaynaklar sunulur. Öğrencilerden Güneş sistemindeki gezegenlerle ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere sunulan dijital içerikler ve görsel kaynaklar üzerinden Güneş sistemindeki gezegenlerin; Güneş'e yakınlıkları, uydu ve halka durumları, hacimsel büyüklükleri ile karasal/gazsal olma gibi niteliklerini belirlemeleri sağlanır (OB1).

   FB.6.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirlenen bu temel özellikleri açıklayarak gerekçeleriyle birlikte gezegenleri birbirlerinden ayırmaları ve karşılaştırmalı olarak ayrıştırmaları istenir (KB2.7).

   FB.6.1.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ayrıştırdıkları özellikleri kendi içinde gruplayarak bu grupları adlandırmaları istenir (OB1). Asteroit kuşağı ile gök taşı, meteor ve meteorit kavramları görseller eşliğinde açıklanır. Zenginleştirme kapsamında gezegenlerin hacimsel büyüklüklerini ölçeklendirilmiş bir model üzerinde oluşturmaları sağlanır.

   FB.6.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Türk-İslam bilim insanı Biruni’nin Güneş sistemindeki hareketlere dair çalışmaları anlatılarak milli değerler vurgulanır (D19.1). Öğrencilerden gezegenlerin özelliklerini karşılaştırmak için yapılandırılmış grid veya anlam çözümleme tablosu kullanarak veri analizi yapmaları istenir (OB7).

   FB.6.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler gruplar hâlinde hangi gezegenlerde yaşam olabileceği üzerine tartışırlar (SDB2.2). Tartışma sırasında açık fikirlilik ve etkili sözlü iletişim becerileri kullanmaları teşvik edilir (E3.5).

   FB.6.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilere yönelik hazırlanan yapılandırılmış grid ve eşleştirme soruları ile haftalık kazanımlar değerlendirilir. Güneş sistemindeki gezegenlerin niteliklerine göre gruplandırılması ve etiketlenmesi (FB.6.1.1) süreçleri üzerinden açık uçlu sorularla konu pekiştirilir.

   FB.6.1.1

Sınıf defteri: FB.6.1.1 Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Güneş sistemi ve tutulmalarla ilgili merak uyandırıcı açık uçlu sorular yöneltilir (E3.8). Öğrencilerin Güneş tutulması deneyimlerini paylaşmaları istenerek konuya dikkatleri çekilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Güneş sistemi gezegenlerinin konumlarını içeren tekerleme veya kodlama oluşturmaları istenir. Gruplar halinde çalışarak Güneş sistemi için ilk model önerilerini geliştirirler (D20, SDB2.2).

   FB.6.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, tasarladıkları modelleri bilimsel kaynaklarla karşılaştırarak yeni verilerle güncellerler (KB2.7). İş birliği içinde fikir alışverişinde bulunarak model önerilerini geliştirirler (SDB2.1, SDB2.2).

   FB.6.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden atık malzemeler ve oyun hamurları kullanarak Güneş sistemi, asteroit kuşağı ve tutulma modelleri oluşturmaları istenir (D3, D16, D5, OB8). Görsel sanatlar disipliniyle ilişkilendirilerek yaratıcı tasarımlar yapılır.

   FB.6.1.2FB.6.1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dijital içerik ve görsel kaynakları kullanarak Güneş ve Ay tutulmalarını tanımlarlar (OB4, E3.4). Elde edilen verileri çalışma yapraklarına çizimlerle kaydederler (OB1).

   FB.6.1.2FB.6.1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler farklı modelleri karşılaştırarak tutulma süreçlerini değerlendirir ve sonuçları V diyagramı ile özetlerler (KB2.7, OB7). Destekleme ihtiyacı olanlar için rol oynama etkinliği uygulanır.

   FB.6.1.2FB.6.1.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları modelleri analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirmeleri sağlanır. Güneş ve Ay tutulmaları üzerine hazırlanan yapılandırılmış grid veya anlam çözümleme tabloları üzerinden çıkarımlar yapılır.

   FB.6.1.2FB.6.1.3

Sınıf defteri: FB.6.1.2 Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturabilme; FB.6.1.3 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere Güneş ve Ay tutulmalarının temel niteliklerini içeren görsel kaynaklar sunulur. Geçmişte yaşanan tutulma olaylarına dair görseller üzerinden tartışma ortamı oluşturularak (KB2.18) merak uyandırılır. Öğrencilerden bu doğa olaylarının gerçekleşme nedenlerine dair ön bilgilerini paylaşmaları istenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Dijital içerikler ve gösteri deneyleri eşliğinde Güneş ve Ay tutulmalarının oluşum süreçleri rollerle canlandırılarak (E2.5) anlatılır. Öğrencilerin bu olayları gözlemleyerek bilimsel çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (FB.6.1.3.a).

   FB.6.1.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar halinde bir araya getirilerek Güneş ve Ay tutulmalarını karşılaştıran (KB2.7) veri toplama ve kaydetme çalışmaları yapar (FB.6.1.3.b). Süreçte iş birliği içinde iletişim kurmaları (SDB2.1, SDB2.2) sağlanır.

   FB.6.1.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Fergani'nin tutulma zamanlarını tespit etmeye yönelik çalışmalarına değinilerek (D19.2) öğrencilerden bu olayların geçmiş ve gelecek tarihlerini araştırmaları istenir. Araştırma sonuçları sınıf içinde paylaşılır.

   FB.6.1.3FB.6.1.4
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler atık malzemeler kullanarak (D5.2) Güneş, Ay ve Dünya'yı temsil eden modeller tasarlar. Tasarım sürecinde görsel sanatlar disipliniyle ilişki kurulur; öğrencilerin planlı ve istikrarlı çalışmaları beklenir (D3.2).

   FB.6.1.3FB.6.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler hazırladıkları modelleri bilimsel kanıtlarla karşılaştırarak günceller (FB.6.1.4.b). Model değerlendirme süreci analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak gerçekleştirilir.

   FB.6.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilere Güneş ve Ay tutulmalarına dair açık uçlu sorular, eşleştirme testleri ve yapılandırılmış grid çalışmaları sunulur. Öğrencilerin edindikleri bilgileri sentezledikleri bir değerlendirme süreci yürütülür.

   FB.6.1.3FB.6.1.4

Sınıf defteri: FB.6.1.3 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme; FB.6.1.4 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel model oluşturabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere kuvvetin büyüklük, yön, doğrultu ve uygulama noktası gibi temel özelliklerinin hatırlatılması sağlanır. Bir cisme etki eden birden fazla kuvvetin etkileşimine dair merak uyandırıcı sorularla (E1.1) dersin konusu olan bileşke kuvvet kavramına giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Dijital ortamdaki görseller üzerinden bir cisme uygulanan kuvvetlerin yönü ve doğrultusu incelenerek kuvvet tanımı yapılandırılır (OB4). Öğrencilerden bu tanımlara dayanarak kavramsal olarak kuvvet bileşenlerini sorgulamaları istenir (E3.8).

   FB.6.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki farklı büyüklükteki kuvvetlerin örnekleri üzerinde inceleme yapmaları ve bu kuvvetler arasındaki mantıksal ilişkileri ortaya koymaları istenir (KB3.3). Öğrencilerce bu etkileşimler üzerinden bileşke kuvvet kavramı yapılandırılır (KB2.13).

   FB.6.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere sunulan farklı kuvvet çizimleri analiz edilerek cisim üzerindeki hareket etkileri yorumlanır (OB1, SDB2.1). Öğrenme sürecinde somutlaştırma için animasyon veya simülasyon gibi dijital içeriklerden yararlanılır.

   FB.6.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bir cisme uygulanan birden fazla kuvvet ile bileşke kuvvet arasındaki ilişkiyi kurarak bileşke kuvveti açıklamaları istenir. Bileşke kuvvetin yönü, doğrultusu ve büyüklüğünü gösteren çizimler yapmaları sağlanır (OB4).

   FB.6.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Mühendislik ve tasarım süreci kullanılarak bileşke kuvvete yönelik model tasarımları veya kodlama çalışmaları içeren zenginleştirilmiş etkinlikler gerçekleştirilir. Süreç sonunda hazırlanan çalışma kâğıdı ile öğrenme kanıtı alınır.

   FB.6.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin oluşturdukları çizimler ve çözümledikleri durumlar üzerinden bileşke kuvvet kavramı genel olarak değerlendirilir. Çalışma kâğıtları üzerinden bireysel performansları gözlemlenir ve dersin temel kazanımlarına ulaşılıp ulaşılmadığı kontrol edilir.

   FB.6.2.1

Sınıf defteri: FB.6.2.1 Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki kuvvetler arasındaki ilişkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere kuvvetin yönü ve doğrultusu kavramları hatırlatılır. Etkileşimli tahta üzerinden farklı yöne uygulanan kuvvetlerin bir cisim üzerindeki etkilerine yönelik sorular sorularak merak (E1.1) uyandırılır. Bileşke kuvvet kavramı giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Bileşke kuvvetin sıfır ve sıfırdan farklı olduğu durumlar örneklerle sunulur (E3.8). Verilen cevaplar doğrultusunda değişkenler belirlenir. Bileşke kuvvetin sıfır olması durumunda dengelenmiş, sıfırdan farklı olması durumunda ise dengelenmemiş kuvvetlerin etkileri açıklanır.

   FB.6.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.1). Dengeleyici kuvvetin bileşke kuvvet üzerindeki etkisi vurgulanarak öğrencilerin kavramları yapılandırmaları (KB2.13) sağlanır.

   FB.6.2.2
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden duran bir cismin dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler altındaki hareketine yönelik hipotezler geliştirmeleri istenir (SDB1.2). Gruptaki öğrencilerden uygun araç gereçleri belirlemeleri (OB1) ve planlarını zamanında yürütmeleri (D3, D16) sağlanır.

   FB.6.2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tarafından tasarlanan deney düzeneklerinde uygulamalar yapılır. Öğrencilerin kendi aralarında yardımlaşmaları (SDB2.2, D20) ve seçtikleri yönteme uygun deneyi gerçekleştirmeleri sağlanır.

   FB.6.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Deney sonuçlarına göre ölçümler yapılır ve veriler kaydedilir (OB7). Veriler gruplar arasında karşılaştırılarak (KB2.7) hipotez sonuna yönelik çıkarımlar yapılır (SDB1.2, SDB2.1). Deney raporu V diyagramı şeklinde hazırlanır.

   FB.6.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden günlük yaşamda dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlere örnekler içeren birer poster hazırlamaları istenir (Performans Görevi). Hazırlanan posterler analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenci seviyelerine uygun araştırma problemleri sunularak tüm bireylerin sürece katılımı sağlanır.

   FB.6.2.2

Sınıf defteri: FB.6.2.2 Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındaki bir cismin…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere günlük yaşamda karşılaştıkları hareketli nesneler üzerinden alınan yol ve yer değiştirme kavramları hakkında sorular yöneltilir (SDB2.1). Öğrencilerin cevapları alınarak bu iki kavramın temel özellikleri üzerinde tartışma başlatılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden günlük yaşamda karşılaştıkları hareket senaryoları üzerinden alınan yol ve yer değiştirme kavramlarını içeren örnekler bulmaları istenir (SDB2.1). Öğretmen tarafından bu cevaplar özetlenerek kavramların özellikleri üzerinde açıklama yapılır.

   FB.6.2.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerle alınan yol ve yer değiştirme arasındaki farkları içeren görsel materyaller incelenir (OB4). Öğrencilerden bu iki kavramın temel özelliklerini belirleyerek karşılaştırmalı birer örnek oluşturmaları istenir (KB2.7).

   FB.6.2.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere basılı kaynaklar ve dijital içerikler üzerinden sürat ve hız kavramlarının tanımlarını içeren materyaller sunulur (OB4). Öğrencilerden bu materyalleri inceleyerek sürat ve hız arasındaki benzerlikleri listelemeleri istenir (FB.6.2.3.b).

   FB.6.2.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere bir cismin veya nesnenin iki konum arasında izlediği hareketi gösteren video ve animasyonlar izletilir. Öğrencilerden bu görsel verileri kullanarak alınan yol, yer değiştirme ve zaman bilgilerini içeren bir matris tablo oluşturmaları istenir (OB1).

   FB.6.2.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler hazırladıkları matris tablolarındaki verilere dayanarak birim zamanda alınan yol ve yer değiştirme çıkarımları yaparlar. Öğrencilerden bu veriler ışığında sürat ve hız kavramlarının farklılıklarını belirlemeleri istenir (FB.6.2.3.c; KB3.3).

   FB.6.2.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin hazırladıkları matris tabloları ve karşılaştırma listeleri üzerinden bir çalışma kâğıdı doldurarak sürat ve hız kavramlarını pekiştirmeleri sağlanır. Öğretmen, öğrenenlerin performans görevlerini değerlendirerek konuyu tamamlar.

   FB.6.2.3

Sınıf defteri: FB.6.2.3 Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada sabit hızla giden bir araç, çoğalan bir bitki ve yavrulayan bir hayvan görsellerini gösterir. Öğrencilerden her görselde neyin değiştiğini ya da karşılaştırılabileceğini söylemeleri istenir (E1.1, OB4). Bu hafta sürat ile hızın, ardından eşeyli ve eşeysiz üremenin benzerlik ve farklılıklarının listeleneceği açıklanır (KB2.7).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen sabit süratle ve sabit hızla hareket eden araç örneklerini km/h ve m/s birimleriyle tahtada verir; grafik okunmaz, hesaplama ve birim dönüştürme yapılmaz. Öğrencilerden elde edilen veri ve çıkarımlardan hareketle sürat ile hız arasındaki benzerlikleri kendi cümleleriyle listelemeleri istenir (OB1, KB3.3) (FB.6.2.3.b).

   FB.6.2.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Rol oynama etkinliğinde bir öğrenci sınıfta aynı süratle önce düz bir doğrultuda, sonra yön değiştirerek yürür; sınıf hareketi gözler. Öğrenciler yön bilgisinin hangi kavramda gerekli olduğunu belirleyerek sürat ile hız arasındaki farklılıkları listeler (KB2.7). Öğrenciler süreç içinde merak ettikleri soruları sorar (E1.1, E3.8) (FB.6.2.3.c).

   FB.6.2.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen dijital içerik olarak bitkilerde ve hayvanlarda eşeyli ve eşeysiz üremeyi gösteren kısa görüntüler izletir (OB2, OB4). Gruplar çalışma kâğıdında her üreme türü için üremeye katılan birey sayısı ve yavruların ebeveynlerine benzerliği gibi özellikleri belirler (SDB2.2) (FB.6.3.1.a).

   FB.6.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri özellikleri gözden geçirerek eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki benzerlikleri kendi cümleleriyle listeler (OB1, KB2.13). Her grup listesini sınıfa okur; diğer gruplar eksik gördüklerini söyler (SDB2.1) (FB.6.3.1.b).

   FB.6.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar aynı özellikleri bu kez iki üreme türü arasındaki farklılıklar açısından inceler ve farklılıkları yan yana iki sütunlu bir listeye yazar (KB2.7, KB3.3). Farklı görüşler saygıyla dinlenir (D14) (FB.6.3.1.c).

   FB.6.3.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler Çalışma Kâğıdındaki sürat-hız ve eşeyli-eşeysiz üreme karşılaştırma tablolarını tamamlar; son bölümde eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki farklılıkları listeleyen kısa bir yazı yazar. Öğretmen bu yazıyı Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden en ayırt edici buldukları farklılığı söylemeleri istenir.

   FB.6.2.3FB.6.3.1

Sınıf defteri: FB.6.2.3 Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme; FB.6.3.1 Eşeyli ve eşeysiz üremeyi karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.6.3.2) kısa sorularla yoklanır; bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   Öğrencilere tohumun çimlenmesine etki eden faktörlerin neler olabileceğine yönelik açık uçlu sorular sorulur. Öğrencilerden tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ait nitelikleri tanımlamaları istenir (OB1). Süreç yapılandırılırken öğrencilerden bireysel ya da grup çalışması yaparak çimlenme deney düzeneği hazırlamaları istenir (SDB2.2). Süreçte öğrenci performanslarını yapılandırmada TGA tekniği kullanılabilir. Öğrencilerin tohumun çimlenmesindeki faktörler arasındaki neden sonuç ilişkilerini belirlemeleri sağlanır (OB1).

   FB.6.3.3
3. Uygulama70 dk

   Deneye ait bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerini öğrencilerden belirlemeleri istenir. Bu süreçte ısı, ışık, nem, tohumun cinsi, tohumun bulunduğu ortam gibi değişkenler dikkate alınarak neden sonuç ilişkisi bağlamında deney tekrarlanabilir. Öğrencilerden değişkenleri kontrol edebilecekleri düzenekleri hazırlamaları ve bu düzenekleri çimlenme gerçekleşene kadar gözlemlemeleri ve kaydetmeleri beklenir (OB1). Bu süreçte sistematik olarak ve planlı bir şekilde gözlem yapmaları sağlanır (E3.7, D3.2). Oksijensiz ortamı sağlayamayacağı için oksijen değişkeninin etkisi deney düzeneğine dâhil edilmeyip öğretmen tarafından açıklanır. Bu verileri kaydederken gözlemlerini çizmeleri istenerek görsel sanatlar dersiyle ilişki kurulur. Öğrencilerden elde ettikleri verilere dayanarak grup olarak önerme oluşturmaları beklenir (SDB2.1). Bu deney düzeneği için dijital ortamda sanal laboratuvarlar da kullanılabilir. Bu süreçte sanal laboratuvarlara erişmeleri, deneye ilişkin uygulamaları yürütmeleri ve sonuçları yorumlamaları sağlanır (OB7, OB2). Öğrencilerden deneyi hazırlayıp önermeye ulaşmalarını içeren süreçleri gözlemleyebilmek için V diyagramı hazırlamaları istenebilir. Diyagramın değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

   FB.6.3.3
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ait önerme sunar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.6.3.3

Sınıf defteri: FB.6.3.3 Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ilişkin hipotez…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir fide, bir tavuk ile civcivini ve bir bebek fotoğrafını gösterir; bu canlıların nasıl oluştuğunu ve zamanla nasıl değiştiğini sorar. Öğrenci yanıtları tahtaya yazılır, dersin hayvanlarda ve insanda üreme, büyüme ve gelişmeyi inceleyeceği belirtilir. Sınıf, iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplarda beyin fırtınası tekniğiyle hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişmeye ilişkin nitelikler (yavru sayısı, beslenme, boy ve kütle değişimi gibi) tanımlanır ve yanıtlar tahtada toplanır (FB.6.3.4.a). Sorgulama sonucunda hem eşeyli hem eşeysiz üreyen canlılar olduğu öğrencilere fark ettirilir (OB1).

   FB.6.3.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Doğurarak ve yumurtayla çoğalan hayvanlara görsellerle kısaca değinilir; metagenez, iç ve dış döllenme ile iç ve dış gelişme konu edilmez. Öğrencilerden hayvanlarda başkalaşımı video ve posterlere odaklanarak incelemeleri ve açıklamaları istenir (E3.2). Her grup, evrelerin niteliklerini not eder (FB.6.3.4.a).

   FB.6.3.4
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplarda görev dağılımı yapılır; öğrenciler görev bilinciyle birlikte çalışır (SDB2.1, SDB2.2, D16.3). Her grup seçtiği bir hayvanın yaşam döngüsüne ait dijital ya da basılı materyalleri inceler, bilgileri kayıt tablosuna işler (OB4, OB2) ve görsellere ilişkin merak ettiği soruları sorar (E3.8). Veriler gruplarca düzenli biçimde kaydedilir (FB.6.3.4.b).

   FB.6.3.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen açık uçlu sorularla (ör. 'Yaşam döngüsünün evrelerini hangi koşullar etkiler?') öğrencilerin süreç hakkında yorum yapmasını ve günlük yaşam gözlemlerinden hareketle etki eden faktörleri belirlemesini sağlar. Öğrencilerden tüm sürece ilişkin bilgilerini planlı ve bilimsel bakışla yorumlayıp değerlendirmeleri istenir (KB3.3, D3.3). Hayvan sevgisi ve hayvanları koruma vurgulanır (D9.3, E3.2) (FB.6.3.4.c).

   FB.6.3.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Bilgi haritasından yararlanılarak eşeyli üreme, eşey hücreleri (yumurta ve sperm) ve döllenme kavramları kısaca açıklanır. Öğrenciler araştırmacı bakışla merak ettikleri soruları olumlu bir dille sorar (E3.8, D3.3, SDB2.1). Öğrencilerden insanda üremeyi sağlayan yapı ve organları poster üzerinde inceleyerek özelliklerini belirlemeleri istenir (OB4, OB2) (FB.6.3.5.a).

   FB.6.3.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Âdet döngüsü kavramı açıklanır; öğrencilerden sperm, yumurta, zigot, embriyo, fetüs ve bebek kavramlarını poster ve video üzerinden incelemeleri istenir (OB2, OB1). Her öğrenci ulaştığı bilgileri kendi ifadeleriyle görsel bir şemada özetleyerek kavramlar arası ilişkileri belirler (OB4) (FB.6.3.5.b). Öğrenme kanıtı olarak şemalar kontrol listesiyle, kavram ilişkileri çalışma kâğıdı ve tanılayıcı dallanmış ağaçla değerlendirilir.

   FB.6.3.4FB.6.3.5

Sınıf defteri: FB.6.3.4 Hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişme hakkında bilimsel çıkarım…; FB.6.3.5 İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar arasındaki ilişkileri…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, öğrencilerden gözleri kapalı hâlde bir nesneye dokunarak ne olduğunu tahmin etmelerini ister ve bu bilginin vücutta nasıl algılanıp yorumlandığını sorar. Öğrencilerin yanıtları tahtaya yazılır. Bu hafta sinir sisteminin özelliklerinin, yapılarının ve görevlerinin model üzerinde incelenerek açıklanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sinir sistemi modeli, poster ve video/animasyon sınıfa getirilir; öğrenciler bu araçları gözlemleyerek sinir sistemini analiz eder (OB4, OB2, KB2.4). Öğretmen, sinir sistemini ve merkezî ile çevresel sinir sistemini tanıtır. Öğrencilerden bu yapı ve organlara ait nitelikleri tanımlamaları ve sinir sisteminin özelliklerini belirleyerek deftere kaydetmeleri istenir (FB.6.3.6.a).

   FB.6.3.6
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, model üzerinde beyin, omurilik ve sinirlerin konumunu ve bağlantılarını inceler; merkezî sinir sistemine ve çevresel sinir sistemine ait yapıları modelde ayırarak gösterir. Süreçte odaklanmaları ve merak ettikleri soruları sormaları beklenir (E3.2, E3.8). Gözlem sonuçları kısa notlarla deftere kaydedilir (FB.6.3.6.b).

   FB.6.3.6
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, merkezî sinir sisteminde bulunan beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omuriliğin görevlerini model üzerinde gösterir; beynin ayrıntılı yapısına girilmez. Öğrenciler yapı ve görev eşleştirmesini defterlerinde bir tabloya yazar. Öğrencilerden çevresel sinirlerin bilgiyi merkezî sinir sistemine ve organlara taşıma görevini kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (FB.6.3.6.c).

   FB.6.3.6
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Refleks, ayrıntıya girilmeden bir örnekle (ör. sıcak bir nesneye dokunulunca elin çekilmesi) tanıtılır. Öğrencilerden bu örnekte hangi yapıların görev aldığını sırayla söylemeleri istenir. Yanıtlar karşılaştırılarak ortak bir sonuca varılır (KB2.9, FB.6.3.6.c).

   FB.6.3.6
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Performans görevi olarak gruplar, sinir sistemini analojilerle özetleyen bir poster tasarlar; örneğin merkezî sinir sistemi bir kumanda merkezine, sinirler iletişim hatlarına benzetilebilir (OB4, KB2.13). Gruplarda görev paylaşımı yapılarak poster birlikte hazırlanır (SDB2.2). Görsel sanatlar dersindeki çizim ve renk bilgisinden yararlanılır; yapı ve görevlerin doğruluğu öğretmenle kontrol edilir (FB.6.3.6.c).

   FB.6.3.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar posterlerini sunar; sunumlarda yaratıcı fikirler üretilmesi ve her grup üyesinin iletişime katılması beklenir (SDB2.1, E3.3). Öğretmen sunumları analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden açık uçlu bir soru olarak merkezî ve çevresel sinir sisteminin görevlerini kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (FB.6.3.6.c).

   FB.6.3.6

Sınıf defteri: FB.6.3.6 Sinir sisteminin görevlerini model üzerinde bilimsel olarak…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen 'Boyumuzun uzaması, heyecanlandığımızda kalbimizin hızlanması ve kan şekerimizin dengelenmesi gibi durumları vücutta kimler yönetiyor olabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerden vücuttaki işleyişi düzenleyen yapılara ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir. Bu derslerde iç salgı bezlerinin ve çocukluktan ergenliğe geçişteki değişimlerin ele alınacağı belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   İç salgı bezleri kavram karikatürü ve kavram haritası şablonu ile tanıtılır; öğrencilerden karikatürdeki durumu yorumlamaları istenir. Öğrencilerin bu süreçte merak ettikleri soruları sormaları sağlanır ve sorular tahtada listelenir (E3.8). Haritaya bezlerin adları ve bilinen ilk bilgiler eklenir (FB.6.3.7.a).

   FB.6.3.7
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Hormonun tanımı yapılır; bezlerin yapısına girilmeden büyüme, tiroksin, adrenalin, glukagon, insülin ve eşeysel hormonlara değinilir. Öğrencilerden iç salgı bezlerine ait model ve posterleri inceleyerek bezlerin salgıladığı hormon ile vücuttaki etkisi arasındaki nedensel ilişkileri ortaya koymaları istenir (OB4). Bulgular çalışma kâğıdına yazılır (FB.6.3.7.a).

   FB.6.3.7
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Aile bireylerinin görevleri ile iç salgı bezleri arasında analoji yapılır; öğrenciler eğlenceli bir eşleştirme oyunuyla her bezi bir aile üyesinin göreviyle eşleştirir (E2.5). Elde edilen bilgiler var olan bilgilerle bütünleştirilerek iç salgı bezlerinin uyumlu bir bütün oluşturduğu çıkarımı yaptırılır (D2.4, FB.6.3.7.b).

   FB.6.3.7
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Çocukluktan ergenliğe geçişte oluşan değişimler kavram karikatürü ve rol yapma ile fark edilir; gruplar kısa canlandırmalar sunar (SDB2.1, SDB2.2, E2.5). Öğrencilerden ergenlik değişimlerine yönelik tahminlerde bulunmaları istenir (E3.5, OB1). Ders kitabından toplanan bilgiler tabloya kaydedilir (OB7). Tahminler toplanan bilgilerle karşılaştırılır (FB.6.3.8.a).

   FB.6.3.8
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Toplanan bilgilerden yola çıkarak kızlarda ve erkeklerde ortak olan değişimler belirlenir ve tabloda işaretlenir (FB.6.3.8.b). Ardından yalnız kızlarda veya yalnız erkeklerde görülen, yani ortak olmayan değişimler ayrı sütuna yazılır. Süreçte etkili iletişimle empati kurmaları ve bireysel farkları dikkate almaları sağlanır (D14.1). Ortak olmayan değişimler listelenir (FB.6.3.8.c).

   FB.6.3.8
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Belirlenen ortak ve ortak olmayan özellikler arasında örüntüler oluşturulur. Örüntülerden kızlarda ve erkeklerde meydana gelen duygusal, bedensel vb. değişimlere ilişkin önermeler yazılır. Öğrencilerin açık fikirli davranarak önermelerini araştırmacı ve sorgulayıcı bir bakışla savunmaları sağlanır (E3.5, D3.3). Önermelerden genelleme cümleleri oluşturulur (FB.6.3.8.ç).

   FB.6.3.8
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar belirlenen değişimleri poster şeklinde özetler (SDB2.1, SDB2.2, OB1). Öğrencilerden ergenlik döneminin sağlıklı geçirilmesi için neler yapılabileceğine ilişkin geçerli fikirler oluşturmaları (SDB3.3), kişisel temizlik ve bakımda sorumlu davranmaları (D13.4, D18.1, SDB1.2) istenir. Posterler analitik dereceli puanlama anahtarıyla, iç salgı bezlerine ilişkin öğrenmeler açık uçlu sorularla değerlendirilir (FB.6.3.8.ç).

   FB.6.3.7FB.6.3.8

Sınıf defteri: FB.6.3.7 İç salgı bezlerinin vücut için önemini yapılandırabilme; FB.6.3.8 Çocukluktan ergenliğe geçişte oluşan bedensel ve ruhsal değişimleri…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada iç salgı bezlerini gösteren bir görseli ve ayna ile mat bir duvar yüzeyindeki ışık yansımasını gösteren bir görseli yan yana sunar. Öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken noktaları söylemeleri istenir (OB4, E3.8). Derste önce denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için bilgi toplanacağı, ardından ışığın farklı yüzeylerdeki yansımasının inceleneceği açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için nelerin yapılabileceğini bireysel ya da grup araştırmasıyla öğrenmeye yönlendirilir (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar, güvenilir genel ağlar, basılı kaynaklar ve alan uzmanlarıyla görüşme gibi araçlardan hangilerini kullanacaklarını gerekçeleriyle belirleyip sınıfa açıklar (FB.6.3.9.a).

   FB.6.3.9
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri araçlardan ve basılı kaynaklardan yararlanarak denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için yapılması gerekenleri araştırır (FB.6.3.9.b, KB2.6). Bulunan bilgiler çözümlenerek iç salgı bezlerinin görevleriyle ilişkilendirilir (OB1, OB7, KB2.4). Her grup, bulduğu bilgilerden en az üçünü kaynağıyla birlikte etkileşimli tahtada paylaşır.

   FB.6.3.9
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin merak ettikleri soruları sorarak güvenilir genel ağ adreslerini belirlemeleri desteklenir (OB2, E3.4, E3.8). Ulaşılan bilgilerin doğruluğu arkadaşların bulgularıyla karşılaştırılarak, öğretmene danışılarak ya da güvenilir kaynaklara başvurularak sorgulanır (FB.6.3.9.c). Bu süreçte planlı ve bilimsel bir bakış açısıyla hareket edilmesi beklenir (D3.2).

   FB.6.3.9
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri kaynaklarıyla birlikte çalışma kâğıdına kaydetmeleri istenir (FB.6.3.9.ç). Kayıtlar kısa bir rapor hâline getirilir ve performans görevi olarak dosyalanır (OB1).

   FB.6.3.9
6. 35 dk
   Etkinlik 3

   Etkileşimli tahtadaki ve ders kitabındaki görsellerden yararlanılarak ayna, mat ve parlak yüzeylerde ışığın yansımasının nitelikleri tanımlanır (FB.6.4.1.a, OB4). Gruplar, her yüzey için yansıyan ışığın yönünü ve görünümünü tabloya kaydeder (FB.6.4.1.b, OB7). Gruplar arasında veriler karşılaştırılır (KB2.7).

   FB.6.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden topladıkları verilere dayanarak ışığın yansımasını düzgün ve dağınık yansıma olarak yorumlamaları ve hangi yüzeyin hangi yansımayı oluşturduğunu gerekçelendirmeleri istenir (FB.6.4.1.c, KB2.9). Çalışma kâğıdındaki açık uçlu sorular yanıtlanır. Performans görevi olarak hazırlanan raporlar kontrol listesiyle değerlendirilir.

   FB.6.3.9FB.6.4.1

Sınıf defteri: FB.6.3.9 Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için yapılması…; FB.6.4.1 Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarına ilişkin bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen bir ışık kaynağından çıkan ışığı aynaya yöneltir ve yansımayı gösterir. Öğrencilerden ışığın aynaya çarptıktan sonra nereye gideceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1, KB2.2). Tahminler tahtaya yazılır; derste gözlem ve verilerle bu tahminlerin sınanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba bir ışık kaynağı ve ayna verilir. Gruplardan ışığı aynaya göndererek yansıyan ışının izlediği yolu gözlemlemeleri ve gözlemlerini kaydetmeleri istenir (KB2.2, OB7, D16.3) (FB.6.4.2.a). Öğretmen gözlem sürecini kontrol listesiyle izler.

   FB.6.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan gözlemleyerek elde ettikleri verilere dayanarak ışınların aynadan yansıdıktan sonra izlediği yolu çizmeleri istenir (OB7). Çizimde gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzey normali işaretlenir. Her grup çizimini ve kayıtlarını tamamlar (FB.6.4.2.a).

   FB.6.4.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar çizimlerini sınıfla paylaşır; çizimlerin ortak ve farklı yönleri tartışmaya açılır. Öğrencilerden diğer grupların çizimlerini yorumlamaları ve görüşlerini saygıyla ifade etmeleri istenir (SDB2.1, SDB2.2, KB2.14, D14) (FB.6.4.2.a).

   FB.6.4.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar aynaya gönderilen ışığın açısını değiştirir; gelme açısı ve yansıma açısındaki değişimi tabloya kaydederek veri seti oluşturur (OB7, OB1) (FB.6.4.2.b). Ardından tablolarını başka bir grupla karşılaştırır ve farklı sonuçları birlikte tartışır (SDB2.1, KB2.10). Matematiksel bağıntılara girilmez.

   FB.6.4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan elde ettikleri veriler sonucunda gelen ışın, yansıyan ışın, yüzey normali, gelme ve yansıma açıları arasındaki ilişkiyi açıklamaları istenir (OB1, KB2.10). Açıklamalar tablodaki verilere dayandırılır ve tahtadaki ilk tahminlerle karşılaştırılır. Aynalarda özel ışınlarla görüntü çizimine girilmez (FB.6.4.2.c).

   FB.6.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki soruları topladıkları verilere dayanarak yanıtlamaları istenir; açık uçlu soruyla gelme açısı ile yansıma açısı arasındaki ilişkiyi açıklamaları beklenir (KB2.14, OB7). Doğru-yanlış ve eşleştirme soruları ile gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzey normali kavramları pekiştirilir. Öğretmen gözlem sürecini kontrol listesiyle, çalışma kâğıdını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir (FB.6.4.2.c).

   FB.6.4.2

Sınıf defteri: FB.6.4.2 Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen sınıfa parlak bir yılbaşı süs topu ile cep aynası getirir. Öğrencilerden kendi yüzlerini her ikisinde gözlemleyip gördüklerini söylemeleri istenir (E1.1). Görüntülerin neden farklı olduğu sorulur. Önceki haftada incelenen yansıma ve yansıma açısı kavramlarına kısaca değinilir ve bu derslerde ayna çeşitlerinin niteliklerinin deneyle belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfa getirilen çeşitli aynalar öğrenciler gruplara ayrılarak dağıtılır ve öğrencilerden grup içinde yardımlaşmaları istenir (D20.1, SDB2.2). Gruplardan aynaların yüzeyini ve şeklini inceleyerek her ayna çeşidinin niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (FB.6.4.3.a).

   FB.6.4.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Her gruba düz, çukur ve tümsek ayna verilir. Öğrencilerden her aynadaki görüntülerini gözlemlemeleri ve gözlem sonuçlarını kayıt tablosuna yazmaları istenir (OB1, OB7, KB2.6). Tabloda görüntünün büyüklüğü ve duruşu (düz/ters) için ayrı sütunlar kullanılır (FB.6.4.3.b).

   FB.6.4.3
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan gözlem sonuçlarını grup içerisinde tartışmaları istenir (SDB2.1, KB2.18). Tablolardaki veriler karşılaştırılarak ayna çeşitleri arasındaki benzerlik ve farklar belirlenir (FB.6.4.3.b).

   FB.6.4.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden aynaları kendilerine yaklaştırıp uzaklaştırarak kendi görüntülerinin değişimini gözlemlemeleri ve gözlem verilerini tabloya tekrar kaydetmeleri istenir (D16.3, OB7). Her ayna için yaklaştırma ve uzaklaştırmadaki görüntü değişimi aynı tabloda gösterilir (FB.6.4.3.b).

   FB.6.4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden gözlemlerine dayanarak günlük hayatta kullanılan aynaları (araç yan aynası, diş hekimi aynası, banyo aynası) düz, tümsek ve çukur ayna olarak yorumlayıp değerlendirmeleri istenir (OB7, KB2.10). Her yorum, tablodaki bir veriyle gerekçelendirilir (FB.6.4.3.c).

   FB.6.4.3
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Düz ve tümsek aynada görüntü özellikleri belirtilir. Çukur aynada görüntünün büyük/küçük ve ters/düz olmasının cismin aynaya uzaklığına göre değişebileceği açıklanır (FB.6.4.3.c). İbnülheysem'in düz ve küresel aynalarda yansımayı deneysel inceleyen ve yansıma kanununu geometrik yöntemlerle kanıtlayan Türk-İslam bilim insanlarından olduğu paylaşılır (D19.2).

   FB.6.4.3
8. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden ayna çeşitlerini ve görüntü özelliklerini özetleyen tanılayıcı dallanmış ağacı tamamlamaları istenir: görüntünün büyük/küçük ve düz/ters olması dallarıyla hangi aynanın söz konusu olduğu belirlenir (FB.6.4.3.c). Günlük hayattan verilen ayna örneklerinin türü kontrol listesiyle denetlenir. Ağaçlar öğrenme kanıtı olarak toplanır.

   FB.6.4.3

Sınıf defteri: FB.6.4.3 Günlük hayattaki ayna çeşitlerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.6.4.3) kısa sorularla yoklanır; ışığın Soğurulması konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   “Yaz aylarında açık renkli kıyafetler tercih edilmesinin nedeni ne olabilir?“ vb. sorular ile ışığın soğurulması bağlamında sınıf içinde tartışılır (SDB2.1, KB2.18). Tartışma sonucunda öğrencilerden ışığın soğurulmasına yönelik nitelikleri tanımlamaları istenir (KB2.10).

   FB.6.4.4
3. Uygulama70 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılarak ve grup içi görev paylaşımı yapılarak sorumluluk bilinciyle çalışmaları öğrencilerden beklenir (SDB2.1, SDB2.2, E2.2). Her grubun bu konu ile ilgili yaptırılacak etkinlik sonucunda sıcaklık değişimlerini tabloya kaydetmeleri öğrencilerden istenir (KB2.6). Öğrencilerden topladıkları verileri değerlendirerek ışığın madde tarafından soğurulabileceği çıkarımını yapmaları beklenir (OB1, OB7, KB2.10). Değerlendirmede eşleştirme, doğru-yanlış, açık uçlu sorular vb. kullanılabilir.

   FB.6.4.4
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Işığın madde tarafından soğurulabileceğini elde ettiği veriler doğrultusunda açıklar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.6.4.4

Sınıf defteri: FB.6.4.4 Işığın madde ile etkileşimi sonucunda soğurulabileceğini bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada beyaz ışık veren bir lambanın ve renkli cisimlerin görselini gösterir. Öğrencilerden bu cisimleri neden farklı renklerde gördüklerini eşleriyle konuşmaları istenir. Önceki derste çalışılan ışığın soğurulması kısaca hatırlatılır ve 'Beyaz ışık neyden oluşur?' sorusu dersin sorusu olarak tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Çevrenizde bulunan cisimleri renkli görmenizin nedeni sizce ne olabilir?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerin görüşleri alınır ve beyaz ışığın tüm ışık renklerinden oluşumu bağlamında sınıf içinde tartışılır (SDB2.1, KB2.18). Öğretmen öne sürülen görüşleri etkileşimli tahtada listeler. (FB.6.4.5.a)

   FB.6.4.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden günlük hayatta karşılaştıkları benzer durumlardan, örneğin farklı renkli eşyaların aynı lamba ışığı altındaki görünüşünden, örnekler vermeleri istenir. Bu örneklerden hareketle beyaz ışığı oluşturan nitelikleri kendi cümleleriyle tanımlamaları beklenir (KB2.10). Tanımlar ders kitabındaki ilgili bölümle karşılaştırılarak düzeltilir. (FB.6.4.5.a)

   FB.6.4.5
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılarak ders kitabındaki yönergeye göre Newton çarkı yapar. Öğretmen, ışık spektrumuna ve ışık filtrelerine girmeden ışığın ana ve ara renklerinden kısaca bahseder. Gruplar çark diskini bu renklerle boyayıp döndürülebilecek hâle getirir. (FB.6.4.5.b)

   FB.6.4.5
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar Newton çarkını yavaş ve hızlı döndürerek çarkın aldığı görünümü gözlemler. Gördükleri renkleri ve görünümleri bir gözlem tablosuna kaydeder (OB7, KB2.2). Her grup kayıtlarını başka bir grubun kayıtlarıyla karşılaştırır ve eksiklerini tamamlar. (FB.6.4.5.b)

   FB.6.4.5
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar topladıkları verileri yorumlar ve değerlendirir; hızlı dönen çarkta renklerin nasıl bir görünüme dönüştüğünü ve nedenini tartışır. Bu verilere dayanarak beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğu çıkarımını yazılı olarak ifade eder (KB2.10). Öğretmen gruplardan gelen çıkarımları etkileşimli tahtada toplar. (FB.6.4.5.c)

   FB.6.4.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar yazdıkları çıkarımları kısaca sunar. Öğrencilerden 'Beyaz ışık neden tüm ışık renklerinin bileşimidir?' açık uçlu sorusunu yanıtlamaları, ardından doğru-yanlış ve eşleştirme sorularını çözmeleri istenir. Gruplar Newton çarkı çalışmalarını kontrol listesiyle değerlendirir. Öğretmen dersin başındaki soruya dönerek çıkarımı pekiştirir. (FB.6.4.5.c)

   FB.6.4.5

Sınıf defteri: FB.6.4.5 Beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğuna ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada aynı giysinin mağaza ışığı altındaki ve gün ışığındaki iki fotoğrafını gösterir. Öğrencilerden ışığın cisimlere çarptığında neler olduğunu hatırlayarak ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Bu derste cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesinin gözlenerek veri toplanacağı ve verilerin açıklanacağı belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, 'Bazı zamanlarda satın aldığınız giysinin renginin evde mağazadakinden farklı olduğunu görebilirsiniz. Sizce bu durumun nedeni nedir?' sorusunu yöneltir. Öğrenciler görüşlerini eşleriyle paylaşır, ardından konu sınıfta tartışılır (E1.1, SDB2.1, KB2.18). Görüşler tahtada toplanır (FB.6.4.6.a).

   FB.6.4.6
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Sınıfa getirilen beyaz renkli cisim önce Güneş ışığı altında, sonra kırmızı ışık altında gözlemlenir. Öğrencilerden cismin her iki ışık altındaki rengini ifade etmeleri ve gözlemlerini bağımsız biçimde söylemeleri beklenir (OB1, E1.2). Cismin görünen rengine ilişkin nitelikler tahtada listelenir (FB.6.4.6.a).

   FB.6.4.6
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gözlemleri sonucunda cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesine yönelik nitelikleri tanımlamaları istenir. Öğretmen, Ali Kuşçu ve İbnülheysem’in renk-ışık ilişkisini yorumlayan ve cisimlerin neden renkli görüldüğünü açıklayan Türk-İslam bilim insanları olduğunu anlatır (D19.2) (FB.6.4.6.a).

   FB.6.4.6
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve grup içinde görev paylaşımı yaparak sorumluluk bilinciyle çalışır (SDB2.1, SDB2.2, E2.2). Gruplar farklı renklerdeki cisimlere farklı renkte ışık tutar. Renk filtrelerine girilmeden cisimlerin beyaz ve renkli ışık altında hangi renkte göründüğü gözlenir ve tabloya kaydedilir (OB7, KB2.6) (FB.6.4.6.b).

   FB.6.4.6
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden tablodaki verileri değerlendirmeleri ve cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesinin nedenini ışığın yansıması ve soğurulmasıyla ilişkilendirerek açıklamaları beklenir (KB2.10). Gruplar açıklamalarını sınıfla paylaşır; diğer grupların açıklamaları saygıyla dinlenir ve yorumlanır (KB2.14, D14) (FB.6.4.6.c).

   FB.6.4.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar, tablodaki verilere dayanarak cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünme nedenini yansıma ve soğurma kavramlarıyla açıklayan kısa bir performans görevi hazırlar. Öğretmen görevleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilere Açık Uçlu Sorular ve Eşleştirme Soruları içeren bir Çalışma Kâğıdı verilir. Öğretmen, yansıma ve soğurmanın görünen rengi nasıl belirlediğini toparlar.

   FB.6.4.6

Sınıf defteri: FB.6.4.6 Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesini bilimsel olarak…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya güneş panelli bir çatı görseli ile köprü genleşme derzi görselini yansıtır. Öğrencilerden iki görselde dikkatlerini çeken ayrıntıları söylemeleri istenir (E1.1). Görsellerdeki güneş enerjisi ve ısı etkisine ilişkin ilk düşünceler alınır; dersin bu iki konuyu sorgulayarak ve tahmin ederek ilerleyeceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   'Kışın güneşli günlerde evinizin güneş ışığı alan odaları almayan odalara göre neden daha sıcaktır?' sorusuyla sınıfta tartışma ortamı sağlanır (SDB2.1). Öğrencilerden günlük yaşamda güneş enerjisinin kullanıldığı alanlara örnekler vermeleri istenir (OB1). Verilen örneklerin doğruluğu ve gerekçeleri sorgulanır (FB.6.4.7.a).

   FB.6.4.7
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Güneş enerjisinden yararlanan uygulamalar (güneş paneli, güneş enerjili aydınlatma, güneş enerjili su ısıtıcısı) etkileşimli tahtada incelenir. Öğrencilerden bu uygulamaların yaygınlaşmasının insanlara ve doğaya sağladığı faydaları sorgulamaları istenir (OB8, D5.2, KB2.14). Öğrenciler görüşlerini 'çünkü' ile gerekçelendirerek akıl yürütür (FB.6.4.7.b).

   FB.6.4.7
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi olarak öğrencilerden güneş enerjisinden gelecekte nasıl yararlanılabileceğine ilişkin özgün bir fikir üretmeleri istenir. Fikirler arkadaşlarına sunulur (SDB3.3). Sunumlar olumlu iletişim ve saygı çerçevesinde yürütülür (SDB2.1, D14.1). Her öğrenci sunumun sonunda ulaştığı çıkarımları yansıtır (FB.6.4.7.c).

   FB.6.4.7
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ısıtılan ve soğutulan maddelerle (metal çubuk, balon, tren rayı) ilgili ön bilgi ve deneyimlerini yazmaları istenir. Bunlardan 'Isıtılan madde genleşir.' gibi önermeler oluşturulur (FB.6.5.1.a).

   FB.6.5.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere gözleme dayalı olan ve olmayan günlük yaşam önermeleri verilir, örneğin 'Yazın tren rayları uzar.' ve 'Isınan odada eşyalar büyür.' Öğrenciler önermeleri bir tabloda karşılaştırır ve hangilerinin gözleme dayandığını gerekçeleriyle tartışır (KB2.18). Karşılaştırma sonuçları sınıfla paylaşılır (FB.6.5.1.b).

   FB.6.5.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen ısıtılan ve soğutulan maddelerin boyut değişimini gösteren gözlem verilerini tahtada sunar. Öğrencilerden çalışma kâğıdında bu verilerden sonuç çıkarmaları ve önceki tahminlerini verilerle temellendirmeleri istenir (FB.6.5.1.c). Çalışma kâğıtları kontrol listesiyle, güneş enerjisi performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; bir açık uçlu soruyla ders toparlanır.

   FB.6.4.7FB.6.5.1