T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden uzay kavramı hakkında ön bilgilerinin paylaşılması istenir. Uzay kavramı açıklanarak giriş yapılır. Türkiye ve diğer ülkelerin uzay araştırmaları ile ilgili merak ettikleri soruları sormaları (E3.4, E3.8) istenerek dersin odak noktası belirlenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılır (SDB2.1, SDB2.2). Gruplarda bilimsel bakış açısıyla oluşturdukları görüşlerini açık fikirlilikle ve saygı çerçevesinde ifade etmeleri istenir (D14.1, D3.3, E3.5).

   FB.7.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Dijital, yazılı ve görsel kaynaklar yardımıyla uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojilere yönelik veri oluşturmaları sağlanır (OB4, OB7, OB1). Bu verilerle teknolojilerin özelliklerini belirlemeleri istenir.

   FB.7.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Bilgi kaynaklarının güvenilirliği değerlendirilir. Öğrencilerden uzay sondası, uzay mekiği, uzay istasyonu, uzay roketi, yapay uydular ve teleskop gibi teknolojileri benzerliklerine göre listelemeleri istenir.

   FB.7.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yapay uyduları kullanım alanlarına (haberleşme, gözlem, hava tahmini) göre sınıflandırırlar. Yerli haberleşme, iletişim ve gözlem uydularına örnekler verilerek vatanseverlik vurgusu yapılır (D19.4).

   FB.7.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Teleskoplar uzay ve yer tabanlı olarak ayrıştırılır; James Webb ve Hubble örnekleri verilir. Uzay teknolojilerinin farklılıkları listelenir. TÜBİTAK UZAY ve TUA çalışmaları ile Alper Gezeravcı ve Nüzhet Gökdoğan'ın başarıları aktarılır (D19.4).

   FB.7.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojilerin karşılaştırılması amacıyla yapılandırılmış grid veya tanılayıcı dallanmış ağaç teknikleri kullanılarak çalışma kâğıtları üzerinde değerlendirme yapılır.

   FB.7.1.1

Sınıf defteri: FB.7.1.1 Uzay araştırmaları için geliştirilen teknolojileri karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Uzay teknolojileri ve uzay gözlem araçları ile ilgili açık uçlu sorular yöneltilerek öğrencilerin merak duyguları uyandırılır. Uzay, yıldız, galaksi ve evren kavramlarının temel özellikleri üzerinde görsel materyaller eşliğinde tartışmalar yürütülür.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden uzay gözlem araçlarını temsil eden maket veya modeller tasarlamaları istenir. Tasarım sürecinde planlarına sadık kalarak çalışmaları zamanında ve eksiksiz yürütmeleri sağlanır (D16.3). Hazırlanan modeller görsel kaynaklarla karşılaştırılır.

   FB.7.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılarak uzayda görevini tamamlamış araçların yol açabileceği sorunları araştırırlar (SDB2.2, E3.4, E3.8). Güvenilir genel ağ ve görsel kaynaklar yardımıyla bu problemler veri odaklı olarak yapılandırılır (OB7) ve kendi ifadeleriyle özetlenir.

   FB.7.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden dürbün, teleskop veya yapay uydu gibi araçların modellerini oluşturmaları istenir (SDB1.2). Tasarlanan bu modelleri bilimsel kaynaklardan elde edilen verilerle karşılaştırarak geliştirip yenilemeleri sağlanır (OB1).

   FB.7.1.2FB.7.1.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin hazırladıkları modelleri arkadaşlarına sunmaları ve etkili bir iletişim kurarak fikirlerini paylaşmaları sağlanır (SDB2.1). Sunum sırasında diğer öğrencilerin aktif dinleme yapması ve uzay araştırmaları üzerine tartışmalar yürütülmesi istenir.

   FB.7.1.2FB.7.1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Belirlenen sorunların çözümüne yönelik veriye dayalı tahminlerde bulunmaları ve bu tahminler üzerinden akıl yürütmeleri istenir (OB1, KB2.4). Çözüm yolları hakkında değerlendirme yaparak süreç sonunda rapor oluşturmaları sağlanır (SDB3.3).

   FB.7.1.2FB.7.1.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemlerin çözümüne yönelik hazırlanan raporlar analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerin performansları öz ve akran değerlendirme formları ile ölçülür. Uzay teknolojilerinin gelecekteki etkileri üzerine kısa cevaplı sorularla konu pekiştirilir.

   FB.7.1.2FB.7.1.3

Sınıf defteri: FB.7.1.2 Uzay gözlem araçları ile ilgili bilimsel model oluşturabilme; FB.7.1.3 Uzay araştırmalarının yol açabileceği problemleri çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere uzay kavramı ve yıldızların büyüleyici dünyası hakkında merak uyandırıcı sorular yöneltilir. Uzayın derinliklerinde neler olduğu üzerine beyin fırtınası yapılarak dersin içeriği tanıtılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Güneş’in yaşam süreci ile ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.4, E3.8). Farklı kaynaklardan veri toplayarak bulutsu, önyıldız, kırmızı dev, süpernova ve kara delik gibi kavramları açıklayarak sunmaları sağlanır (OB7).

   FB.7.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerle yıldız yaşam döngüsü aşamalarını içeren bir rol oynama etkinliği gerçekleştirilir. Bu süreçte öğrencilerin olumlu iletişim dili kullanarak kavramları yapılandırmaları sağlanır (SDB1.1, SDB2.1).

   FB.7.1.4
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden küçük ve büyük kütleli yıldızların doğumundan ölümüne kadar geçtikleri aşamaları hiyerarşik bir şekilde analiz etmeleri istenir (KB2.4). Elde edilen bilgilerle uyumlu bir bütün oluşturulur (FB.7.1.4.b).

   FB.7.1.4
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yıldızların renkleri ile sıcaklık ilişkisi ve ışık yılı kavramı üzerinde durulur; bu kapsamda matematik dersiyle ilişki kurulur (Matematik). Uzay teknolojileri desteklenirken animasyonlu içerikler kullanılır.

   FB.7.1.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden Büyükayı ve Küçükayı gibi takımyıldızlarını içeren birer afiş veya poster tasarlamaları istenir (D16, E2.5). Hazırlanan çalışmalar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   FB.7.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin yıldızların yaşam döngüsü ve uzaydaki önemli kavramlar hakkındaki bilgileri yapılandırılmış grid çalışmaları ve kısa cevaplı sorularla kontrol edilir. Öğrenilenlerin genel bir sentezi yapılır.

   FB.7.1.4

Sınıf defteri: FB.7.1.4 Yıldızların yaşamını açıklayarak yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere uzayda neler olduğu üzerine açık uçlu sorular yöneltilerek merak uyandırılır. Görsel kaynaklar ve etkileşimli tahta kullanılarak yıldız, galaksi ve evren kavramlarının ön bilgileri tartışılır (E3.8).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılarak istasyon tekniği ile yıldız, galaksi ve evren kavramlarına dair dijital ve görsel kaynaklardan bilgi toplarlar (OB1, OB2, OB4). Her grup ulaştıkları bilgilere dayanarak birer afiş veya metin oluşturur.

   FB.7.1.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler farklı veri türlerini karşılaştırarak (KB2.7) uzaydaki yapıların hiyerarşik ilişkilerini araştırırlar (OB7). Elde edilen verilerle kavramlar arasındaki uyumlu bütünlük üzerine tartışmalar yürütülür.

   FB.7.1.5
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden Samanyolu ve Andromeda galaksi örnekleri üzerinden kavram haritası oluşturmaları istenir (KB2.13). İş birliği içinde (SDB2.2) ve olumlu iletişim dili kullanarak (SDB2.1) çalışırlar.

   FB.7.1.5
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Dünya'nın evrendeki konumu ile Türkiye'deki evlerinin konumları arasında analoji kurmaları istenir (KB3.3). Bu süreçte uzay araştırmalarındaki teknolojik gelişmelerin geleceğe etkisi araştırılır.

   FB.7.1.5
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler tarafından hazırlanan kavram haritaları ve afişler akran değerlendirme formu ile kontrol edilir. Öğrenme durumları çalışma kâğıdı ve eşleştirme testleri ile değerlendirilir.

   FB.7.1.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden yıldız, galaksi ve evren arasındaki hiyerarşik ilişkileri açıklayarak bu unsurların nasıl uyumlu bir bütün oluşturduğu üzerine kısa cevaplı soruları yanıtlamaları istenir. Elde edilen bilgilerle kavramlar arası yapılandırma (KB2.13) gerçekleştirilir.

   FB.7.1.5

Sınıf defteri: FB.7.1.5 Yıldız, galaksi ve evren kavramlarını açıklayarak yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilere kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerine yönelik açık uçlu sorular yöneltilerek beyin fırtınası tekniği ile fikirleri alınır (E3.5, E3.8). Fiziksel anlamda yapılan iş kavramına giriş yapılarak öğrencilerin ön bilgileri ve merak duyguları (E1.1) tetiklenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerine yönelik beyin fırtınası tekniği ile fikirlerini paylaşmaları istenir (E3.5). Bu süreçte fiziksel anlamda yapılan işin nitelikleri tanımlanarak kavramsal çerçeve oluşturulur.

   FB.7.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Fiziksel anlamda yapılan işin kuvvet ve yer değiştirmeye bağlı olduğu üzerine tartışmalar yürütülür. Öğrencilerden fiziksel işin gerçekleşmesi için gerekli koşulları sorgulamaları (E3.8) istenir.

   FB.7.2.1
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere günlük yaşamdan görsel örnekler içeren çalışma kâğıdı dağıtılır (OB4). Görsellerdeki cisimlerin hareket doğrultusu ile uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve yönü incelenir.

   FB.7.2.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   İncelenen görsel örneklerdeki veriler; cismin hareketi, kuvvetin büyüklüğü ve doğrultusunu içerecek şekilde matris tabloya kaydedilir (OB7, KB2.6). Veri toplama süreci grup çalışmasıyla desteklenir (SDB2.1).

   FB.7.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Cisme uygulanan kuvvet ile cismin hareket doğrultusunun aynı olması durumunda fiziksel iş yapıldığı vurgulanır. İleri düzey öğrenenler için enerji dönüşümlerine yönelik model tasarımları veya kodlama çalışmaları önerilir.

   FB.7.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden hazırlanan çalışma kâğıtları ve matris tabloları üzerinden değerlendirme yapmaları istenir. Fiziksel işin kuvvet ve yer değiştirme ile ilişkisi üzerine eşleştirme soruları ve balık kılçığı diyagramı kullanılarak kavramsal netleştirme sağlanır.

   FB.7.2.1

Sınıf defteri: FB.7.2.1 Fiziksel anlamda yapılan işin bağlı olduğu faktörlere ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden günlük yaşamda 'iş' kavramının kullanıldığı durumlar üzerine beyin fırtınası yapmaları istenir. Fiziksel anlamda iş kavramının, kuvvet ve yer değiştirme ile olan ilişkisi üzerine ön bilgilerleri sorgulanır (E1.1, E3.8). Etkileşimli tahta üzerinden örnek senaryolar paylaşılarak dersin odak noktası olan fiziksel iş ve enerji kavramlarına giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden günlük yaşamda yapılan işlerin fiziksel anlamda iş sayılıp sayılmadığını verileri yorumlayarak değerlendirmeleri istenir (OB7). Bir cismin yer değiştirip değiştirmediği ve üzerine etki eden kuvvetin yönü üzerinden örnekler sınıflandırılır.

   FB.7.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Fiziksel anlamda yapılan işin nitelikleri ve birimi olan 'joule' kavramı üzerinde durulur. Öğrencilerden fiziksel işin kuvvet ve yer değiştirme miktarına bağlı olduğunu içeren çıkarımlar yapmaları istenir (FB.7.2.1).

   FB.7.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin fiziksel anlamda yapılan iş ile günlük dildeki 'iş' kavramı arasındaki farkları keşfetmeleri sağlanır (OB1). Çalışma kâğıdı kullanılarak bu iki kavramın karşılaştırıldığı bir tablo oluşturulur.

   FB.7.2.1FB.7.2.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden görsel kaynaklardaki kinetik ve potansiyel enerji örneklerini incelemeleri istenir (SDB2.1, OB4). Görsellerdeki enerjinin cismin hareketinden mi yoksa konumundan mı kaynaklandığına dair sınıflandırma yapmaları sağlanır.

   FB.7.2.1FB.7.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Kinetik ve potansiyel enerjilerin benzer ve farklı özelliklerini listelemeleri istenir (KB2.7). Zenginleştirme kapsamında enerji dönüşümlerine yönelik basit modeller tasarlamaları veya destekleme aşamasında simülasyonlar üzerinden kavramları somutlaştırmaları sağlanır.

   FB.7.2.1FB.7.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden fiziksel iş ve enerji çeşitleri üzerine hazırlanan çalışma kâğıdını doldurmaları istenir. Gruplar halinde oluşturulan balık kılçığı şeması ile kinetik ve potansiyel enerjinin özellikleri karşılaştırılır (SDB2.1). Öğrenilen kavramların günlük yaşamdaki karşılıkları üzerinden bir performans görevi değerlendirmesi yapılır.

   FB.7.2.1FB.7.2.2

Sınıf defteri: FB.7.2.1 Fiziksel anlamda yapılan işin bağlı olduğu faktörlere ilişkin…; FB.7.2.2 Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Cumhuriyet Bayramı hazırlığında yükseğe asılan bir bayrak ile koşan bir sporcunun görsellerini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden her görselde enerjinin hangi biçimde bulunduğunu söylemeleri istenir. Önceki derste belirlenen kinetik ve potansiyel enerji özellikleri hatırlatılır ve bu haftada iki enerji çeşidinin benzer özelliklerinin listeleneceği duyurulur. 'Hareket eden ve duran cisimlerin enerjisi nasıl benzer olabilir?' sorusuyla merak uyandırılır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen günlük yaşamdan örnekler sunar: sıkıştırılmış yay, yüksekten düşen elma, yuvarlanan top, gerilmiş ok yayı. Öğrencilerden her örnekteki enerjinin kinetik mi potansiyel mi olduğunu gerekçesiyle belirtmeleri istenir. Ardından kinetik ve potansiyel enerji arasındaki benzerlikler sorulur, yanıtlar tahtada toplanır; farklı görüşler dinlenir (FB.7.2.2.b, E3.5, SDB2.1).

   FB.7.2.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. Gruplar ders kitabındaki ilgili bölümü ve tahtadaki görselleri inceleyerek iş yapabilme, joule birimi ve ısıya dönüşebilme gibi ipuçlarını toplar (KB2.6, OB1, OB4). Toplanan bilgiler iki enerji çeşidi için karşılaştırılarak ortak yönler taslak olarak yazılır (FB.7.2.2.b, KB2.7).

   FB.7.2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Çalışma kâğıdı dağıtılır. Öğrencilerden kâğıttaki veri ve tabloları bireysel olarak inceleyip elde ettikleri verilerden çıkarım yaparak soruları kendi cümleleriyle cevaplamaları istenir (D3.4, OB7, FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, çalışma kâğıdındaki verilerden yola çıkarak kinetik ve potansiyel enerjinin benzer özelliklerini listeler. Görev dağılımı grup üyeleri arasında adil biçimde yapılır (D1) ve her üyenin görüşü dinlenir (SDB2.1, FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden çalışma sırasında merak ettikleri soruları sormaları istenir (E1.1, E3.8). Öğretmen soruları sınıfa yöneltir, ders kitabı ve tahtadaki görsellerle yanıtların aranmasını sağlar. Gerekirse gruplar benzerlik listelerini yeni bilgilerle düzeltir (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar benzerlik listelerini sınıfa sunar; öğretmen ortak bir liste oluşturarak tahtaya yazar. Öğrencilerden tamamlanan çalışma kâğıdını teslim etmeleri ve kinetik ile potansiyel enerji örneklerini benzer özelliklerle eşleştiren Eşleştirme Sorularını yanıtlamaları istenir. Çalışmalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (FB.7.2.2.b).

   FB.7.2.2

Sınıf defteri: FB.7.2.2 Enerji çeşitlerinden kinetik ve potansiyel enerjiyi karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.7.2.2, FB.7.2.3) kısa sorularla yoklanır; enerji Dönüşümleri konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   Ayrıca enerji dönüşümlerinde sürtünme kuvvetinin olumsuz etkilerine vurgu yapılarak bazı durumlarda bu etkinin ihmal edilebileceği belirtilir. Kinetik ve potansiyel enerjinin birbirine dönüşümleri ile ilgili matematiksel bağlantılara girilmez.

   FB.7.2.3
3. Uygulama70 dk

   Performans görevi olarak öğrencilerin hazırladıkları balık kılçığı diyagramında enerji dönüşümlerini göstermeleri sağlanabilir. Bu süreç analitik dereceli puanlama anahtarı yoluyla değerlendirilebilir. Ayrıca öz, akran veya grup değerlendirme formları ile ölçme araçlarında çeşitlilik sağlanabilir. Bu süreçte öğrencilerin tarafsız davranmaları sağlanır (D1.2).

   FB.7.2.3
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Enerjinin korunumuna yönelik genelleme yapar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.7.2.3

Sınıf defteri: FB.7.2.3 Enerji dönüşümünden hareketle enerjinin korunduğuna yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Ağız ve Diş Sağlığı Haftası'na değinilerek öğretmen, ağıza alınan bir lokmanın vücutta neler yaşayabileceğini sorar. Yanıtlar etkileşimli tahtada toplanır. Dersin sindirim sistemine ait yapı ve organları tanımlama ve model üzerinde inceleme üzerine kurulduğu belirtilir; öğrencilerden merakla ve birbirlerini dinleyerek çalışmaları beklenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Yediğimiz bir besin ağızdan sonra vücutta hangi yolu izler?' sorusunu yöneltir. Öğrenciler beyin fırtınası tekniğiyle sindirim sistemine ait yapı ve organları sıralar, birbirlerinin görüşlerini dinler (E3.2, E3.5). Yanıtlar tahtada besinin izlediği yola göre dizilir (FB.7.3.1.a).

   FB.7.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sıralanan yapı ve organların konum, biçim ve yapı gibi niteliklerini ders kitabı ve posterden yararlanarak tanımlamaları istenir. Her öğrenci bir organ seçip niteliklerini kendi cümleleriyle yazar. İnce bağırsak gibi organların nitelikleri sınıfta karşılaştırılır (FB.7.3.1.a).

   FB.7.3.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve olumlu iletişimin sağlandığı grup tartışması yürütülür (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar sindirim sistemini oluşturan yapı ve organları maket, model ve poster üzerinde merakla inceler (OB4, OB2, E1.1). Gözlem verileri (organın konumu, biçimi, uzunluğu, diğer organlarla bağlantısı) grup kayıt formuna yazılır (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar video ve animasyon izleyerek model üzerindeki gözlemlerini kontrol eder, eksik verileri tamamlar ve ulaştıkları bilgileri kayıt tablosuna işler (OB1). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak tartışmaları yönlendirir. Gruplar tablolarını paylaşır; verilerdeki farklılıklar sınıfça tartışılır (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler kayıt tablolarını sınıfla paylaşarak gözlem verilerini gözden geçirir. Öğrenme kanıtı olarak çalışma kâğıdındaki sindirim sistemi şeması üzerinde yapı ve organlar etiketlenir; gözlem kayıtları kontrol listesiyle değerlendirilir. Eksik kalan gözlemler belirlenir ve gerekirse model üzerinde yeniden incelenir (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1

Sınıf defteri: FB.7.3.1 Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, öğrencilerden kahvaltıda yedikleri bir besinin vücutta izleyeceği yolu tahmin etmelerini ister ve tahminleri tahtada toplar. Önceki derste öğrenilen organ nitelikleri kısaca hatırlanır. Bu hafta organların model üzerinde incelenip görevlerinin açıklanacağı ve sindirim sisteminin sağlığı için güvenilir kaynaklardan bilgi toplanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara sindirim sistemi modeli ve ders kitabındaki görsel verilir; gruplar ağızdan çıkışa kadar yapı ve organları sırayla model üzerinde inceler. Öğretmen, gözlem sırasında odaklanmayı sağlayan yönlendirici sorular sorar (E3.2). Öğrenciler her organın adını, konumunu ve görünümünü gözlem tablosuna kaydeder (FB.7.3.1.b).

   FB.7.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler kaydettikleri gözlemlere dayanarak her organın görevini bilimsel bakış açısıyla açıklar ve fikirlerini gerekçeleriyle savunur (E3.5, D3.3). Öğretmen, enzimlerin yapısına girmeden tanımını verir. Organlar ve görevleri etkileşimli tahtada eşleştirilerek doğrulanır (FB.7.3.1.c).

   FB.7.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, fiziksel ve kimyasal sindirimin farklarını örneklerle açıklar; sindirime yardımcı organlardan karaciğer ve pankreasa değinir. Öğrenciler çalışma kâğıdındaki tabloyu iki sindirim türünün farklarını yazarak doldurur. Tablo sınıfta kontrol edilir (FB.7.3.1.c).

   FB.7.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sindirim sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay yöntemiyle tartışmaları istenir (KB2.8, SDB2.1). Öğretmen, merak duygusunu artırmak için açık uçlu sorular sorar (E1.1). Gruplar, sindirim sistemi hastalıklarına girmeden performans görevi (poster, afiş, resim, rapor vb.) için merak ettikleri soruları sorarak güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve alan uzmanıyla görüşme arasından kullanacakları araçları belirler (E3.4, E3.8, OB2, OB1, FB.7.3.2.a).

   FB.7.3.2
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar belirledikleri araçları kullanarak sindirim sisteminin sağlığı hakkında bilgi toplar (OB7, FB.7.3.2.b). Ulaşılan bilgiler öğretmenden ya da alan uzmanından yardım alınarak, arkadaşlarla tartışılarak veya bilimsel kaynaklara başvurularak doğrulanır (D3.3, OB7, OB1, FB.7.3.2.c). Süreçte görev bilinciyle sorumlu ve planlı davranılması beklenir (D3.2, E2.2, D16.3).

   FB.7.3.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri performans görevlerine (poster, afiş, rapor vb.) kaydetmeleri istenir (OB1, FB.7.3.2.ç). Araştırma sonuçlarına dayanarak yeterli ve dengeli beslenmenin, sosyal ve sportif faaliyetlerin ve teknoloji bağımlılığının sindirim sisteminin sağlığına etkisi tartışılır; yanlış uygulamalar belirlenip doğru davranışlarla değiştirilir (KB2.15, SDB3.3, D13.4). Performans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   FB.7.3.1FB.7.3.2

Sınıf defteri: FB.7.3.1 Sindirim sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; FB.7.3.2 Sindirim sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası bağlamında herkesin sağlıklı yaşam hakkına değinerek dersi başlatır. Öğrencilerden kan bağışı ve organ bağışının neden hayat kurtardığını bir cümleyle söylemeleri istenir (D5, D20). Ardından vücutta kanı taşıyan sistemin hangi yapılardan oluşabileceği sorulur, tahminler tahtaya yazılır ve haftanın amacı paylaşılır (D13).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sessizce oturup bir dakika boyunca bileklerinden nabızlarını saymaları istenir; ardından dijital içerikteki kalp sesi kaydı dinletilir (E1.1, E3.2). Öğrencilere bu vuruşların nereden geldiği ve vücutta nasıl yayıldığı sorulur, düşünceler tahtada toplanır. Nabız sayıları deftere kaydedilir (OB7) (FB.7.3.3.a).

   FB.7.3.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak kalp, kan ve kan damarlarının niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlar (OB1, KB2.6). Damar çeşitlerinden atardamar, toplardamar ve kılcal damar ayrı ayrı ele alınır; kalbin odacıklarına değinilmez. Tanımlar tartışma yöntemiyle posterde toplanıp sınıfa sunulur (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.3.a).

   FB.7.3.3
4. Uygulama30 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kalp ve kan damarlarını gösteren maket, model ve poster verilir; ayrıca etkileşimli tahtada video ve animasyon izletilir. Gruplar kalbi, atardamarı, toplardamarı ve kılcal damarı model üzerinde inceler (OB4). Yapıların konumu, şekli ve birbirine bağlanışı gözlemlenerek grup içinde tartışılır (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
5. 40 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar gözlem verilerini yapı adı, konum ve gözlenen özellik sütunlarından oluşan tabloya kaydeder (OB1). Aort gibi özel damar isimlerine ve kalbin odacıklarına değinilmez. Tablolar gruplar arasında karşılaştırılır, eksik ya da çelişen gözlemler tartışma yöntemiyle düzeltilir (SDB2.1) (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar gözlem tablolarını yapı adı, nitelik ve gözlem kaydı ölçütlerinden oluşan kontrol listesine göre gözden geçirir. Öğrenciler çalışma yaprağındaki dolaşım sistemi şemasında kalbi ve damar çeşitlerini işaretleyip niteliklerini yazar (FB.7.3.3.b). Öğretmen yaprakları toplayarak bireysel dönüt verir.

   FB.7.3.3

Sınıf defteri: FB.7.3.3 Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada kalbin ve damarların yer aldığı dolaşım sistemi görselini açar ve önceki hafta öğrenilenleri birkaç soruyla hatırlatır. Öğrencilerden 'Hastanelerde kana neden ihtiyaç duyulur?' sorusuna ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E1.1). Derste dolaşım sistemi model üzerinde incelenip yapıların görevleri açıklanacak, ardından kan bağışı tartışılacaktır.

   FB.7.3.3
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki dolaşım sistemi modeli üzerinde kalbi, atardamarları, toplardamarları ve kılcal damarları inceler. Her yapının konumu, şekli ve yapısal özellikleri çalışma kâğıdına gözlem verisi olarak kaydedilir (FB.7.3.3.b, KB2.6).

   FB.7.3.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Model üzerinde küçük ve büyük kan dolaşımının yolu izlenir; küçük kan dolaşımında kanın oksijen oranının arttığı, büyük kan dolaşımında ise azaldığı gözlem verilerine eklenir (FB.7.3.3.b, OB4). Öğretmen, küçük kan dolaşımının ilk defa İbnü'n Nefîs tarafından keşfedilerek anatomik çiziminin yapıldığına değinir. Öğrencilerden gözlemlerini çalışma kâğıdına işlemeleri istenir (FB.7.3.3.b).

   FB.7.3.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Dolaşım sistemindeki yapı ve organların görevleri, gruplarda rol oynama tekniğiyle anlatılır; öğrenciler kalp, damar ve kan rollerini üstlenerek eğlenerek öğrenir (E2.5, SDB2.1, SDB2.2, SDB1.2). Öğrencilerden araştırmacı ve sorgulayıcı bakış açısıyla görevleri açıklamaları beklenir (FB.7.3.3.c, D3.3). Kanın yapısına moleküler temellere girmeden değinilir; kan hücrelerinin yapısı verilmeden yalnız görevleri kısaca açıklanır. Rol oynamada Beden Eğitimi ve Türkçe dersleriyle ilişki kurulur.

   FB.7.3.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, kan bağışıyla ilgili açık uçlu sorular yöneltir. Gruplarda altı şapka düşünme tekniğiyle kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemi tartışılır (SDB2.1, SDB3.3, D20.1). Öğrencilerden görüşlerini gerekçeleriyle mantıksal olarak ifade etmeleri istenir (FB.7.3.4.a, KB2.18).

   FB.7.3.4
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, tartışmada ortaya çıkan görüşlerdeki çelişkileri belirler. Öğrencilerden fikirleri eleştirel bakış açısıyla irdeleyip kendi görüşleri hakkında düşünmeleri beklenir (FB.7.3.4.b, KB3.3, E3.10, SDB1.2). Bu süreçte açık fikirli davranılır ve görüşler araştırmacı ve sorgulayıcı bakışla savunulur (E3.5, D3.3).

   FB.7.3.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemine ilişkin geçerli bir fikir oluşturmaları istenir (FB.7.3.4.c, SDB3.3, SDB2.3). Türk Kızılay'ın önemi ve kan bağışı için başvurulabilecek resmî kurumlar tanıtılır; kan bağışından hareketle organ bağışının önemi vurgulanır (D20.1, OB6). Yapılması gerekenler listelenir. Tartışma süreci akran/grup değerlendirme formuyla değerlendirilir; tarafsız davranılması beklenir (SDB2.2, D6.2, D1.2). Öğrenme düzeyi tanılayıcı dallanmış ağaçla yoklanır.

   FB.7.3.3FB.7.3.4

Sınıf defteri: FB.7.3.3 Dolaşım sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; FB.7.3.4 Kan bağışının toplumsal dayanışma açısından önemini tartışabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğrencilerden bir dakika sessizce oturup nefes alıp vermeye ve nabızlarına odaklanmaları istenir (E3.2). Öğretmen, bu sırada vücutlarında neler fark ettiklerini sorar ve öğrencilerin merak ettikleri soruları alır (E1.1). Bu derslerde dolaşım sisteminin sağlığı ve solunum sistemini oluşturan yapı ve organlar üzerine çalışılacağı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen dolaşım sisteminin sağlığını etkileyen bir örnek olay okur; hastalıklara girilmez. Merak duygusunu artırmak için 'Bu kişi ne yapmalıdır?' ve 'Dolaşım sistemi neden korunmalıdır?' gibi açık uçlu sorular sorulur (E1.1). Öğrenciler gruplar hâlinde örnek olayı tartışır (SDB2.1, SDB2.2) (FB.7.3.5.a).

   FB.7.3.5
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara dolaşım sisteminin sağlığı konusunda poster, afiş, resim ya da rapor hazırlama performans görevi verilir (SDB1.2). Gruplardan bilgiye ulaşmak için kullanacakları araçları belirlemeleri istenir: güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme (OB4, OB2, OB1). Seçilen araçlar gerekçeleriyle sınıfa duyurulur (FB.7.3.5.a).

   FB.7.3.5
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan merak ettikleri soruları yazmaları ve gerçeği arama isteğiyle bu soruların yanıtlarını güvenilir araçlarda aramaları istenir (E3.4, E3.8, OB2, OB1). Belirledikleri aracı kullanarak dolaşım sisteminin sağlığına ilişkin bilgileri toplarlar (OB7) (FB.7.3.5.b).

   FB.7.3.5
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan bulduğu bilgileri öğretmenden ya da alan uzmanından yardım alarak, tartışarak veya bilimsel kaynaklara başvurarak doğrulamaları istenir; fikirler açık fikirlilikle ve bilimsel gerekçelerle savunulur (OB7, OB1, E3.5, D3.3) (FB.7.3.5.c). Doğrulanan bilgiler kaydedilir (OB1) (FB.7.3.5.ç). Uyku, beslenme, spor ve teknoloji bağımlılığının etkisi tartışılarak yanlış uygulamalar belirlenir (D13.3, KB2.15).

   FB.7.3.5
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen öğrencilere doğru nefes alma yönteminin nasıl olduğunu sorar. Öğrencilerden nefes alıp vererek solunum sistemi yapı ve organlarını vücutlarında fark etmeleri ve bu yapı ve organların niteliklerini tanımlamaları istenir (E3.2) (FB.7.3.6.a).

   FB.7.3.6
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Gruplara solunum sistemi maketi, modeli, videosu ya da animasyonu verilir; yapı ve organlar incelenir (OB4, OB2, OB1). Gruplardan gözlem verilerini kaydetmeleri istenir (FB.7.3.6.b).

   FB.7.3.6
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar solunum sistemi için kaydettikleri verileri bilimsel bakış açısıyla birleştirir ve tüm sınıfla paylaşır (D3.3) (FB.7.3.6.b). Öğrencilerden çalışma kâğıdında yapı-organ eşleştirme sorularını yanıtlamaları istenir. Dolaşım sisteminin sağlığına ilişkin performans görevleri analitik dereceli puanlama anahtarıyla, bilgilerin doğrulanması ise tanılayıcı dallanmış ağaçla değerlendirilir; solunum gözlemleri kontrol listesiyle izlenir.

   FB.7.3.5FB.7.3.6

Sınıf defteri: FB.7.3.5 Dolaşım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; FB.7.3.6 Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen solunum sistemi görselini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden ellerini göğüslerine koyup derin nefes alıp vererek göğüs kafesindeki değişimi gözlemlemeleri istenir (E1.1). Önceki hafta niteliklerini tanımladıkları yapı ve organlar kısaca hatırlanır ve bu hafta model üzerinde incelenip görevlerinin açıklanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara solunum sistemi modeli dağıtılır. Öğrencilerden burun boşluğu, soluk borusu, bronşlar, akciğerler ve diyaframı model üzerinde incelemeleri ve gözlem verilerini kayıt tablosuna yazmaları istenir (KB2.6, OB7). Yapıların konumu, şekli ve birbirine bağlantısı tabloya eklenir (FB.7.3.6.b).

   FB.7.3.6
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Grup paylaşımının ardından öğrencilerden gözlemlenen yapı ve organların görevlerini açıklamaları beklenir (SDB2.2). Doğru nefes alma tekniği öğretmence gösterilerek açıklanır ve öğrencilerden denemeleri istenir (D13). Açıklamalar tablodaki gözlemlerle ilişkilendirilir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerin analojiler ile eğlenerek öğrenmeleri desteklenir (E2.5). Balon ve plastik şişeyle kurulan düzenekte balonun akciğeri, şişenin göğüs kafesini, alttaki zarın diyaframı temsil ettiği belirtilir. Gruplardan hava giriş-çıkışını bu analoji üzerinden açıklamaları istenir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Süreci değerlendirmek için gruplardan model / maket malzemesiyle solunum sistemi maketi hazırlamaları istenir (SDB1.2). Çalışma sürecini öğrenciler kendileri planlar. Maket üzerinde her yapının adı ve görevi etiketlerle gösterilir (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar maketlerini sınıfa tanıtır; sunumlarda havanın izlediği yol ve organların görevleri açıklanır. Dinleyen gruplardan sorular sormaları ve geri bildirim vermeleri istenir (SDB2.1). Açıklamalar maket üzerinde gösterilerek yapılır (FB.7.3.6.c).

   FB.7.3.6
7. Sonuçlandırma25 dk

   Hazırlanan maketler ve sunumlar analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrencilerden akran değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Organ ve görev eşleştirme soruları yanıtlanır (FB.7.3.6.c). Son olarak organ bağışının, solunum organlarının görevini yitirdiği durumlarda yaşam açısından önemi kısaca tartışılır (D20).

   FB.7.3.6

Sınıf defteri: FB.7.3.6 Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini model…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FB.7.3.6) kısa sorularla yoklanır; solunum Sistemi Boşaltım Sistemi konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme50 dk

   Öğrencilerden solunum sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay yöntemi ile tartışmaları istenir. Örnek olay çerçevesinde merak duygusunu artırmak için açık uçlu sorular sorulur (E1.1). Öğrencilere solunum sistemi hastalıklarına girilmeden bu sistemin sağlığı konusunda bireysel ya da grup olarak poster, afiş, resim, rapor vb. performans görevleri verilir (SDB1.2). Öğrencilerden hazırlayacakları performans görevi ile ilgili bilgilere ulaşmak için kullanacakları araçları belirlemeleri beklenir. Bilgiye ulaşmak için güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı yöntemlerden yararlanır. Bu aşamada öğrencilere rehberlik edilebilir. Bu süreçte öğrencilerden gerçeği arama isteğiyle merak ettikleri soruları sorarak güvenilir araçları belirlemeleri beklenir (OB2, OB1, E3.4, E3.8).

   FB.7.3.7
3. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Belirledikleri aracı kullanarak bu sistemin sağlığı hakkında bilgi toplamaları öğrencilerden istenir (OB7). Öğrencilerden uzman veya bilimsel kaynaklardan elde ettiği bilgileri arkadaşları ile tartışarak doğrulamaları beklenir (D3.3, OB7, OB1). Video, sunu, röportaj yapma vb. sunum teknikleri de kullanılabilir. Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri kaydetmeleri istenir (OB1). Ayrıca öğrencilerden ulaştıkları bilgiler doğrultusunda yeterli ve dengeli beslenmenin, sosyal ve sportif faaliyetlerin solunum sisteminin sağlığı üzerindeki etkisine değinilerek sağlıklı yaşama özen göstermeleri beklenir (D13.3). Öğrencilere bağımlı bireylerin yaşadıkları sorunların neler olabileceği sorularak düşünmeleri sağlanır (KB3.3, SDB2.3). Bağımlılık kavramı ve olumsuz etkileri hakkında açıklama yapılarak bu konuda düşünerek farkındalık kazanmaları sağlanır (OB1). Yeşilay logosu ve işlevi tanıtılır (OB4). Ayrıca Sağlık Bakanlığının uygulamalarına da değinilip bu birimlerden nasıl hizmet alınacağı konusuna vurgu yapılarak günlük hayatla ilişki kurmaları sağlanır (OB6). Öğrencilerin gruplara ayrılarak solunum sisteminin sağlığı konusunda farkındalık oluşturmak için kullanacakları yöntemi belirleyip poster, broşür, konuşma metni vb. seçerek tasarlamaları sağlanır (OB1, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3, D13.3). Ardından okulda ya da çevrelerinde bu farkındalık çalışmasını özgüven ve sorumluluk bilinciyle yürütmelerine rehberlik edilir (E1.5, E2.2, SDB2.1, SDB2.2, SDB2.3). Öğrencilerin bu sistemin sağlığına yönelik günlük hayattaki yanlış uygulamalarını belirleyip doğru davranışa yönelmeleri beklenir (KB2.15, SDB1.2, SDB2.2, SDB3.3, D5.1). Güvenilir genel ağ adreslerinden yararlanma, dijital sunum, video hazırlama noktasında bilişim teknolojileri ve yazılım dersiyle ilişki kurulur (OB2). Süreçte görev bilinciyle hareket ederek sorumlu ve planlı davranmaları beklenir (E2.2, D16.3). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede tanılayıcı dallanmış ağaç, açık uçlu sorular vb. kullanılabilir.

   FB.7.3.7
4. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlarla ilgili mevcut bilgilerini belirlemek amacıyla açık uçlu sorular yöneltilir. Ayrıca öğrencilerden süreçte odaklanmaları ve merak ettikleri soruları sormaları istenir (E3.2, E3.8). Ardından boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlar kavram haritası üzerinden tanıtılır. Öğrencilerin bu yapı ve organlara ait nitelikleri tanımlamaları sağlanır (OB4). Öğrencilerden boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları poster, maket, model, video, animasyon vb. araçlarla incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden boşaltım sistemi ile ilgili elde ettikleri bilgileri kaydetmeleri beklenir (OB1). Öğrencilerden boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organlara ait elde edilen bilgileri açıklamaları beklenir. Bu süreçte öğrencilerin saygı çerçevesinde fikir üretmelerine, olumlu iletişim ve görev bilinciyle hareket etmelerine fırsat verilir (SDB2.1, SDB2.2, D14.2, D16.3).

   FB.7.3.8
5. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organların özelliklerini açıklar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FB.7.3.7FB.7.3.8

Sınıf defteri: FB.7.3.7 Solunum sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; FB.7.3.8 Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada vücuttan atılan maddelerin, yani terin, idrarın ve soluk verirken çıkan havanın görsellerini gösterir. Öğrencilerden vücudun bu maddelerden neden kurtulması gerektiğini eşleriyle birer cümleyle yanıtlamaları istenir. Önceki hafta çalışılan solunum sistemiyle bağ kurulur ve dersin hedefi paylaşılır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen böbrekler, üreter (idrar borusu), üretra (idrar kanalı) ve karaciğerin yer aldığı görseli etkileşimli tahtada gösterir. Böbreklerin ayrıntılı yapısına girilmeden boşaltım sistemindeki görevi ve önemi vurgulanır; karaciğerin boşaltım sürecindeki görevi kısaca açıklanır. Öğrenciler her yapı ve organın niteliğini ders kitabından bularak kendi cümleleriyle tanımlar. (FB.7.3.8.a)

   FB.7.3.8
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ders kitabındaki ya da etkileşimli tahtadaki boşaltım sistemi modeli verilir. Öğrenciler böbrekleri, üreteri ve üretrayı model üzerinde sırayla inceler; her yapının konumunu, şeklini ve birbirine bağlanışını gözlem tablosuna kaydeder. Gruplar kayıtlarını diğer gruplarınkiyle karşılaştırır ve eksik gözlemlerini tamamlar. (FB.7.3.8.b)

   FB.7.3.8
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen vücuttan atıkları uzaklaştıran diğer organlar olarak deri, akciğer ve kalın bağırsağı tanıtır. Gruplar, sisteme ait yapı ve organlar ile görevlerini tanıtan bir poster ya da modeli atık malzemelerle tasarlar (SDB1.2, OB4, SDB2.1, SDB2.2, D17.2, E3.3). Her grup tasarımındaki organların özelliklerini kısa bir sunumla açıklar. (FB.7.3.8.c)

   FB.7.3.8
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen boşaltım sisteminin sağlığını etkileyen bir durumu örnek olay olarak sunar ve merak uyandıran açık uçlu sorular sorar (E1.1). Öğrenciler, sistemin sağlığına yönelik hazırlayacakları poster ya da afiş için gerekli bilgilere ulaşacakları araçları belirler. Güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar ve alan uzmanlarıyla görüşme arasından, gerçeği arama isteğiyle sorular sorarak seçim yapar (OB2, OB1, E3.4, E3.8). (FB.7.3.9.a)

   FB.7.3.9
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler belirledikleri aracı kullanarak boşaltım sisteminin sağlığı hakkında bilgi toplar (OB7). Yeterli ve dengeli beslenme, yeterli su tüketimi, sosyal ve sportif faaliyetler ile teknoloji bağımlılığının etkisine dair bilgiler aranır; sistem hastalıklarına girilmez. Öğretmen gerekli yerlerde rehberlik eder. (FB.7.3.9.b)

   FB.7.3.9
7. 15 dk
   Etkinlik 4

   Öğrenciler uzman ya da bilimsel kaynaklardan elde ettikleri bilgileri arkadaşlarıyla tartışarak doğrular (D3.3, OB7, OB1). (FB.7.3.9.c) Doğruladıkları bilgiler çalışma kâğıdına kaydedilir (OB1). Bu süreçte görev bilinciyle sorumlu ve planlı davranmaları beklenir (D3.2, E2.2, D16.3). (FB.7.3.9.ç)

   FB.7.3.9
8. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar doğruladıkları bilgileri poster ya da afişte toplayıp sunar. Öğrencilerden yeterli su tüketimi (D17.1) ve dengeli beslenme dâhil günlük hayattaki yanlış uygulamaları belirleyip boşaltım sisteminin sağlığını korumak için gerekli davranışları söylemeleri istenir (SDB1.2, SDB2.2, SDB3.3, D5.1, KB2.15, D13.4). Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla, bilgiler açık uçlu sorularla değerlendirilir. (FB.7.3.9.ç)

   FB.7.3.8FB.7.3.9

Sınıf defteri: FB.7.3.8 Boşaltım sistemini oluşturan yapı ve organları model üzerinde…; FB.7.3.9 Boşaltım sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada, su dolu bardağa konmuş ve bükülmüş görünen bir kalemin görseli gösterilir. Öğrencilerden gördüklerini anlatmaları ve 'Kalem neden bükülmüş görünüyor?' sorusuna ilk tahminlerini söylemeleri istenir (E3.8). Tahminler tahtaya yazılır; ışığın ortam değiştirirken izlediği yolun incelenmesi gerektiği belirtilerek derse geçilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfa getirilen bir bardak su ve kalemle 'ışığın kırılması' deneyi yapılır. Öğrencilerden kalemi önce havada, sonra suyun içinde farklı açılardan gözlemlemeleri ve gözlemlerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (OB1, E1.2, KB2.2). Gözlemler tahtada ortak bir listede toplanır (FB.7.4.1.a).

   FB.7.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gözlem listesinden yola çıkılarak gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı kavramları etkileşimli tahtadaki ışın şeması üzerinde gösterilir. Snell Yasası ve matematiksel hesaplamalara girilmeden kırılma kanunları açıklanır. Öğrencilerden ışık ışınlarının kırılmasına yönelik niteliklerini kendi cümleleriyle tanımlamaları ve defterlerindeki şemada işaretlemeleri istenir (FB.7.4.1.a).

   FB.7.4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba deney malzemesi verilir. Gruplardan ışığın az yoğun saydam ortamdan çok yoğun saydam ortama geçerken izlediği yolu gözlemlemeleri, yolu çizerek göstermeleri ve gelme ile kırılma açılarını tabloya kaydetmeleri istenir (OB7, KB2.2). Görev paylaşımı grup içinde iş birliğiyle yapılır (SDB2.2) (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı düzenek kullanılarak ışığın çok yoğun saydam ortamdan az yoğun saydam ortama geçerken izlediği yol gözlemlenir. Öğrencilerden gözlemledikleri yolu çizerek göstermeleri ve gelme ile kırılma açılarını aynı tabloya kaydetmeleri istenir (OB7, KB2.2) (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan çizimlerini ve tablolarını eksiksiz ve okunaklı olup olmadığı yönünden gözden geçirip eksiklerini tamamlamaları istenir (SDB1.2). Ardından gruplar tablolarını bir başka grupla değiştirerek verilerin kaydedilme biçimini kontrol eder (OB7). Öğretmen gruplar arasında dolaşarak dönüt verir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kısa cevaplı sorulara yanıt vermeleri istenir: kendi çizimleri üzerinde gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı adlandırılır, verilerin nasıl toplandığı bir iki cümleyle yazılır. Çizimler ve tablolar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; çalışma kâğıtları portfolyoya eklenir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1

Sınıf defteri: FB.7.4.1 Ortam değiştiren ışığın izlediği yolu gözlemleyerek kırılma olayına…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada su dolu bardağa batırılmış bir kalemin fotoğrafını gösterir ve öğrencilerden kalemin neden kırık göründüğünü eşleriyle konuşmalarını ister. Önceki haftada tanımlanan gelen ışın, kırılan ışın, gelme açısı ve kırılma açısı kavramları sözlü olarak hatırlanır. Öğretmen, bu hafta farklı ortamlarda toplanan verilerle ışığın izlediği yolun yorumlanacağını duyurur (KB2.2).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, hava, su ve cam gibi saydam ortamların birinden diğerine dik olarak gönderilen ışığın kırılmaya uğramadığını belirtir. Öğrencilere günlük yaşamdan karşılaştıkları, ışığın kırılmasına ilişkin olaylar sorulur ve sınıfta tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.1). Öğrencilerin gözlemleri tahtada toplanır ve veri kaydı için ortak bir tablo biçimi belirlenir (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara hava-su, hava-cam ve su-hava geçişlerini gösteren ders kitabındaki ve görsel kaynaklardaki ışın diyagramları verilir. Öğrenciler gelme ve kırılma açılarını inceler (KB2.2) ve değerleri çalışma kâğıdındaki tabloya kaydeder (OB7). Gruplar kayıtlarını birbirleriyle karşılaştırır (FB.7.4.1.b).

   FB.7.4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tablodaki verilerde ışığın az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşıp yaklaşmadığını incelemeleri istenir. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçiş de aynı biçimde yorumlanır; gelme açısı ile kırılma açısı karşılaştırılır. Gruplar çıkarımlarını verilerine dayandırarak sınıfa sunar (E3.8) (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, prizmada beyaz ışığın kırılarak renklerine ayrılmasına görsel kaynaklarla değinir. Mirim Çelebi’nin çalışmalarından söz edilerek ışığın kırılmasının günlük yaşamdaki kullanım alanlarına yönelik tartışma genişletilir (OB5). Öğrencilerin düşüncelerini özgürce ifade etmeleri ve farklı görüşlere saygı duymaları sağlanır (D14.1). Ortam değişince ışığın yolunun nasıl değiştiği örneklerle değerlendirilir (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eksik bırakılmış ışın diyagramlarını tamamlamaları istenir (OB4). Hava, su ve cam ortamları için ışının kırılma yönü çizilir ve gerekçesi bir cümleyle yazılır. Eşler birbirinin çizimini kontrol eder (SDB2.2) (FB.7.4.1.c).

   FB.7.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden tanılayıcı dallanmış ağaç çalışma kâğıdını bireysel olarak doldurmaları istenir; ışığın az yoğun ortamda ve çok yoğun ortamda izlediği yollar dallara yazılır (E1.2). Ardından kısa cevaplı sorular yanıtlanır. Öğretmen yanıtları gözden geçirir ve ortam değiştiren ışığın yolunun ortamların yoğunluğuna bağlı olduğunu özetler.

   FB.7.4.1