T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF MÜZİKSEL İŞİTME, OKUMA VE YAZMA DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen sınıfı selamlar ve haftanın belirli günleri olan 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne kısaca değinir. Etkileşimli tahtada çargâh, kürdi ve buselik sözcükleri gösterilir; öğrencilerden bu sözcüklerin onlara neyi çağrıştırdığını söylemeleri istenir. Dersin amacı, üç dörtlüyü tanımak ve yazmaya hazırlanmak olarak paylaşılır. Ders kitabı ve çalışma kâğıtları dağıtılır.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerine ait notasyon görselleri gösterilir ve her dörtlünün kısa bir ses örneği dinletilir. Öğrencilerden ön öğrenmelerini hatırlayarak gördükleri ve duydukları hakkında merak ettikleri şeyleri söylemeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden görsellere ilişkin en az bir soru yazmaları ve sınıfla paylaşmaları istenir (E3.8). Sorular tahtada toplanır ve dörtlülerin adları tanıtılır (MİOY.5.1.1.a).

   MİOY.5.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen çargâh, kürdi ve buselik dörtlüleri için görsel ve işitsel unsurları birlikte içeren bir sunum yapar; her dörtlünün dizilişi tahtada gösterilir ve sesleri dinletilir. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü inceleyerek dörtlüleri bilgi kaynaklarından tanımaları istenir (OB1). Dörtlülerin adları, notaları ve sesleri tahtada eşleştirilerek tanınır (MİOY.5.1.1.a).

   MİOY.5.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki yapılandırılmış gridi doldurarak üç dörtlünün ad ve özelliklerini yan yana yazmaları istenir. Öğretmen gridleri dolaşarak öğrencilerin cevaplarına, potansiyellerini fark etmelerini sağlayacak dönütler verir (SDB1.1). Gridler çiftler hâlinde karşılaştırılır ve dörtlülerin tanınması pekiştirilir (MİOY.5.1.1.a).

   MİOY.5.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eşleştirme sorularını yanıtlamaları ve çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini tanıdıklarını açık uçlu bir soruyla ifade etmeleri istenir. Öğretmen gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin tanıma düzeyini değerlendirir. Gridler toparlanır, öğrencilerin soruları yeniden ele alınır ve haftanın öğrenmeleri özetlenerek ders sonlandırılır.

   MİOY.5.1.1

Sınıf defteri: MİOY.5.1.1 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencileri karşılar ve geçen derste tanınan çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini kısaca hatırlatır. Tahtada üç dörtlüye ait nota yazılı örnekler gösterilir. Öğrencilerden bu örneklerin birbirinden farkını sezdikleri bir noktayı söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının bu dörtlüleri ayırt etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Olanaklar dâhilinde EBA üzerinden çevrim içi araçlarla hazırlanan içerikler ve çalışma kâğıtları öğrencilere sunulur. Öğrenciler bireysel ya da grup olarak çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerine ait örnekleri inceler; gördüklerini birbirleriyle konuşarak paylaşır (OB4, E3.8). Dörtlüler arasındaki benzerlik ve farklar çalışma kâğıdına not edilir (MİOY.5.1.1.b).

   MİOY.5.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler iş birliğiyle çalışarak dijital araçlarla etkileşime girer (OB2). Dinletilen ya da gösterilen kısa dörtlü örneklerinin hangi dörtlüye ait olduğunu gruplar hâlinde belirler ve gerekçelerini açıklar. Öğretmen, süreci gözlem formuyla değerlendirir (MİOY.5.1.1.b).

   MİOY.5.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Görsel materyallerle gösterilen çargâh, kürdi ve buselik dörtlüleri, nota yazım kurallarına uygun hizalı çizilip yazılmış örnekler üzerinden incelenir. Öğrencilerden dörtlüler arasındaki ilişkileri belirlemeleri ve aralarında bağ kurmaları istenir; çıkarımlar çalışma kâğıdına yazılır (OB1, MİOY.5.1.1.b).

   MİOY.5.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden eşleştirme soruları ve açık uçlu sorularla çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini ayırt etmeleri istenir (MİOY.5.1.1.b). Çalışma kâğıdı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler hangi dörtlüyü ayırt etmekte zorlandıklarını söyler (SDB1.1). Öğretmen genel dönüt vererek bir sonraki haftanın uygulama çalışmasına hazırlık yapar.

   MİOY.5.1.1

Sınıf defteri: MİOY.5.1.1 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda tanınan ve ayırt edilen çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini sınıfa sorular sorarak hatırlatır. Öğrencilerden bu dörtlülerden birini tahtadaki ses dizisinde göstermeleri istenir (SDB1.1). Öğretmen, 'Bu dörtlülerin yapısını nasıl göstererek anlatabiliriz?' sorusunu yöneltir. Dersin amacı, bu dörtlüleri uygulamak olarak duyurulur (MİOY.5.1.1.c).

   MİOY.5.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada çargâh dörtlüsünün (TTB) ve buselik dörtlüsünün (TBT) dizilimlerini gösterir. Öğrenciler, seslerin aralıklarını kodlayarak sesler arasındaki mesafeleri çizerek gösterir (OB4). Çiftler hâlinde iki dörtlü arasındaki fark ifade edilir; kürdi dörtlüsü ders kitabından incelenerek aynı kodlama ile gösterilir (MİOY.5.1.1.c, E3.8).

   MİOY.5.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini sözlü olarak ifade eder; her dörtlünün seslerini ve aralıklarını sırayla söyler. Öğretmen, ifadeleri gözlem formuyla izler (MİOY.5.1.1.c, E1.1). Eksik ya da yanlış ifadeler sınıfla birlikte düzeltilir.

   MİOY.5.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere eşleştirme ve boşluk doldurma sorularından oluşan çalışma kâğıdı verilir. Öğrenciler dörtlü adlarını dizilimleriyle eşleştirir, boşluk bırakılan sesleri yazarak dörtlüleri yazılı olarak ifade eder (MİOY.5.1.1.c, D6). Tamamlanan kâğıtlar eşleriyle karşılaştırılır ve doğrulanır.

   MİOY.5.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki yanıtlarını gözden geçirmeleri ve bir dörtlüyü açık uçlu bir soruyla kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler, hangi dörtlüyü yazmakta zorlandıklarını belirleyerek kendilerini değerlendirir (SDB1.1).

   MİOY.5.1.1

Sınıf defteri: MİOY.5.1.1 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini etkileşimli tahtadaki dizilim görselinden hatırlatır. Öğrencilerden bu dörtlülerin ses örgüsünü oluşturan perdeleri söylemeleri istenir (OB4). Bugün üç dörtlünün bileşenlerinin tanınacağı, ayırt edileceği ve seslendirileceği belirtilir; öğrencilerin merakı, bir Türk müziği enstrümanından dinletilen kısa bir parçayla uyandırılır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Türk müziği enstrümanlarından biri eşliğinde çargâh (do) perdesinden acem (fa) perdesine kadar olan sıralı seslerin isimleri söylenerek seslendirilir. Öğrencilerden çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin bileşenlerini ders kitabındaki dizilerden bulmaları ve perde isimlerini defterlerine yazmaları istenir (MİOY.5.1.2.a). Öğretmenin hazırladığı etütle solfej çalışması yapılır; üç dörtlünün ses farkları karşılaştırılarak tartışılır (MİOY.5.1.2.b).

   MİOY.5.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmenin seslendirdiği kısa motiflerin çargâh, kürdi ya da buselik dörtlüsüne ait olduğu eşleştirme soruları üzerinde işaretlenir. Ardından aynı motifler ritmik solfej çalışmasıyla ritim kalıbı eşliğinde okunur ve işitsel beceriler geliştirilir (MİOY.5.1.2.b). Öğrencilerden kararlarının gerekçesini söylemeleri istenir (E3.8).

   MİOY.5.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her dörtlü için bir etüt seçilir; solfej ve ritmik solfej birlikte seslendirilir (MİOY.5.1.2.c). Performans çalışmasında öğrenciler üstlendikleri görevleri zamanında ve eksiksiz tamamlayarak dürüstlük bilincini geliştirir (D6.2). Gruplarda aktif rol alınır, arkadaşlarla dayanışma sağlanır (D4.1) ve arkadaşların başarısının sevinci birlikte paylaşılır (D15.1). Öğretmen süreci gözlem formuyla izler.

   MİOY.5.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini seslendirdiği grup performansı, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formuyla değerlendirilir (MİOY.5.1.2.c). Çalışma kâğıdındaki açık uçlu soruyla öğrencilerden dörtlüleri uygularken en çok zorlandıkları perdeyi yazmaları istenir (SDB1.1).

   MİOY.5.1.2

Sınıf defteri: MİOY.5.1.2 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini okuyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin Türk müziği ses sisteminde belirli aralık dizilimlerine sahip temel yapı birimleri olduğunu hatırlatır. Öğrencilerden bu dörtlülerin adlarını söylemeleri istenir. Dersin amacı, bu dörtlülerin işitsel olarak tanınması şeklinde etkileşimli tahtada gösterilir (E1.1, OB1, MİOY.5.1.3).

   MİOY.5.1.3
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, öğrencilerin ön öğrenmelerinden bildiği çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini bir Türk müziği çalgısıyla ya da etkileşimli tahtadaki ses kaydıyla sırayla dinletir. Öğrencilerden her dörtlüyü dinlerken sesin yönünü ve duyduğu karakteri sözlü olarak betimlemeleri istenir. Dinletiler tekrarlanarak dörtlülerin bileşenleri işitsel olarak tanınır (MİOY.5.1.3.a, E3.8, OB2, SDB1.1).

   MİOY.5.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf gruplara ayrılır; etkileşimli tahtadan çalınan kısa dörtlü örnekleri dinlenir. Gruplardan duydukları örneği görsel kartlarla eşleştirmeleri ve gerekçelerini paylaşmaları istenir. Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (MİOY.5.1.3.a, E2.5, OB4, D4).

   MİOY.5.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bireysel olarak çalışma kâğıdındaki dinleme sorularını yanıtlayarak çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin bileşenlerini işitsel olarak tanımaları istenir. Öğretmen, çalışma kâğıtlarını inceleyerek bireysel dönüt verir (MİOY.5.1.3.a, D6).

   MİOY.5.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden dinletilen örneklerin hangi dörtlüye ait olduğunu eşleştirme sorularıyla göstermeleri istenir. Öğretmen, gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin dörtlüleri işitsel olarak tanıma düzeyini belirler. Açık uçlu sorularla öğrencilerin dinleme sırasında neye dikkat ettikleri tartışılır (MİOY.5.1.3.a, SDB1.1).

   MİOY.5.1.3

Sınıf defteri: MİOY.5.1.3 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan genellemeleri ve ses dizisinin ana bileşenleri olan beşlilerle dörtlülerin ses örgüsünü nasıl oluşturduğunu kısa sorularla yoklar. Etkileşimli tahtada çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin adları gösterilir. Öğrencilerden bu dörtlülerden birini daha önce duyup duymadıklarını söylemeleri istenir ve bu derste dörtlülerin işitsel bileşenleri üzerinde çalışılacağı belirtilir (SDB1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Ses dizisinin ana bileşenleri olan beşlilerden hazırlanan etütlerle işitme çalışmaları yapılır. Öğretmen etütten tek sesleri çalar ya da söyler; öğrenciler duydukları sesi çalışma kâğıdına yazarak dikte yapar. Öğrencilerden çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini oluşturan sesleri işiterek tanımaları istenir (E1.1). (MİOY.5.1.3.a)

   MİOY.5.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ses bulma ve işitme oyunları oynanır; öğretmen bir ses çalar, öğrenciler sesi bulup söyler (E2.5). Oyunun ikinci turunda iki dörtlünün sesleri art arda dinletilir ve öğrencilerden aralarındaki farkı sözle belirtmeleri istenir. (MİOY.5.1.3.b)

   MİOY.5.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çiftler hâlinde birbirlerine tek ses çalıp söyleyerek ses bulma oyununu sürdürmeleri istenir. Öğrenciler çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin seslerini birbirinden ayırt etmeye çalışır; neden bu dörtlüyü seçtiklerini sorgular (E3.8). (MİOY.5.1.3.b)

   MİOY.5.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki işitme sorularını yanıtlamaları ve dinletilen sesleri ilgili dörtlüyle eşleştirmeleri istenir. Öğretmen performans görevini gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarıyla izler. Öğrencilere 'Bu dörtlülerin seslerini birbirinden nasıl ayırt ettin?' açık uçlu sorusu yöneltilerek dörtlülerin ayırt edilmesi toparlanır.

   MİOY.5.1.3

Sınıf defteri: MİOY.5.1.3 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin tanındığını hatırlatır ve etkileşimli tahtada üç dörtlünün diziliş sesleri kısaca dinletilir (E1.1). Öğrencilere 'Bu üç dörtlüyü yalnız dinleyerek birbirinden ayırabilir miyiz?' sorusu yöneltilir (E3.8). Bu derste dörtlülerin işitsel olarak ayırt edileceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen yerinden kurulan çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinden oluşan ritmik etütleri çalar ya da söyler. Öğrenciler dinledikleri etütlerin hangi dörtlüye ait olduğunu ayırt ederek defterlerine dikte çalışması yapar. Her etütten sonra yanıtlar karşılaştırılır ve ayırt etmeyi sağlayan işitsel ipuçları sınıfla tartışılır (MİOY.5.1.3.b).

   MİOY.5.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerini solfej ederek okur. Öğretmen dörtlüleri sırayla değiştirir; öğrenciler okurken dörtlülerin birbirinden farkını dinleyerek ayırt eder (MİOY.5.1.3.b).

   MİOY.5.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Solfej çalışmasının ardından dörtlülerin ritmik yapılarıyla ritmik solfej çalışması yapılır. Öğrenciler ikili gruplar hâlinde sırayla okur; eşi dinlediği dörtlünün adını söyler. Bu çalışmayla müziksel okuma becerileri geliştirilir (MİOY.5.1.3.b).

   MİOY.5.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere Eşleştirme Soruları ve Çalışma Kâğıdı verilir; duydukları dörtlüler ile adları eşleştirilir (MİOY.5.1.3.b). Öğretmen, Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile öğrencilerin dörtlüleri ayırt etme düzeyini değerlendirip dönüt verir. Açık uçlu soruyla ('Dörtlüleri ayırt ederken en çok neye dikkat ettiniz?') ders toparlanır.

   MİOY.5.1.3

Sınıf defteri: MİOY.5.1.3 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtadan çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinden kısa birer ses örneği dinletir. Öğrencilerden önceki haftalarda bu dörtlüleri nasıl tanıdıklarını ve nasıl ayırt ettiklerini hatırlamaları istenir (E1.1). Öğretmen, bugünkü çalışmada dinlenen dörtlülerin adını söyleyerek, sesle ve yazıyla ifade edileceğini duyurur. Öğrencilerden bu çalışmada merakla dinlemeleri beklenir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, performans görevini ve Dereceli Puanlama Anahtarı ölçütlerini sınıfla paylaşır. Çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinin ses örnekleri etkileşimli tahtadan dinletilir. Öğrenciler her örneği dinleyip dörtlünün adını söyleyerek, sesleriyle seslendirerek ve defterlerine yazarak ifade eder (MİOY.5.1.3.c) (OB2, OB4).

   MİOY.5.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel çalışır. Öğretmen sırası karışık üç ses örneği dinletir; öğrenciler çalışma kâğıdında her örneğin hangi dörtlü olduğunu yazar ve birini sesleriyle ifade eder. Öğretmen çalışmaları gözlemler ve dönüt verir (MİOY.5.1.3.c) (SDB1.1, OB1).

   MİOY.5.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde oyun biçiminde çalışır. Bir grup seçtiği dörtlüyü sesle seslendirir, diğer gruplar dinleyip dörtlünün adını söyler ve nedenini açıklar. Öğretmen gözlem formuyla süreci izler, dönüt verir (MİOY.5.1.3.c) (E2.5, D4, D6).

   MİOY.5.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çargâh, kürdi ve buselik dörtlülerinden birini dinleyip adını söylemeleri, sesle ifade etmeleri ve yazmaları istenir. Eşleştirme Soruları ile dinlenen örnekler dörtlü adlarıyla eşleştirilir. Öğretmen Performans Görevi'ni Dereceli Puanlama Anahtarı, Gözlem Formu ve çalışma kâğıdıyla değerlendirir (MİOY.5.1.3.c) (D15).

   MİOY.5.1.3

Sınıf defteri: MİOY.5.1.3 Çargâh dörtlüsü, kürdi dörtlüsü ve buselik dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya yansıttığı görsellerle hicaz, rast ve uşşak adlarını anımsatır. Öğrencilerden bu adları daha önce nerede duyduklarını söylemeleri istenir (E1.1). Rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin bu hafta tanınacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Rast, uşşak ve hicaz dörtlülerine ilişkin görsel ve işitsel materyaller etkileşimli tahtadan sunulur. Öğrencilerden ön öğrenmelerini hatırlayarak dörtlülerin sesini ve yazılışını gözlemlemeleri istenir (E1.1). Her öğrenci görsellerle ilgili en az bir soru hazırlar; sorular sınıfta sorulur ve ortak bir listede toplanır (E3.8) (MİOY.5.2.1.a).

   MİOY.5.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, her dörtlüyü hem görsel hem işitsel olarak veren bir sunum yapar. Öğrencilerden dinlediklerinin dizilişini ders kitabındaki yazımla karşılaştırmaları istenir (OB1). Sorulara verilen cevaplarda öğrencilerin potansiyellerini fark etmelerini sağlayan dönütler verilir (SDB1.1) (MİOY.5.2.1.a).

   MİOY.5.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yapılandırılmış bir grid hazırlanır. Griddeki satırlara rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin adı, sesi ve yazılışına ilişkin özellikler yazılır. Gruplar gridlerini sunar, arkadaşlarının çalışmalarına saygıyla dönüt verir (D14) (MİOY.5.2.1.a).

   MİOY.5.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eşleştirme sorularını yanıtlamaları istenir. Açık uçlu sorularla dörtlüleri nasıl tanıdıkları sorulur. Öğretmen, gözlem formu ve dereceli puanlama anahtarıyla öğrencilerin dörtlüleri tanıma durumunu belirler (MİOY.5.2.1.a).

   MİOY.5.2.1

Sınıf defteri: MİOY.5.2.1 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere bu derste rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin birbirinden ayırt edilmesi üzerinde çalışılacağı duyurulur. Etkileşimli tahtada üç dörtlünün nota görselleri yan yana gösterilir; öğrencilerden aralarındaki benzerlik ve farklılıkları gözlemlemeleri istenir (E1.1). Dünya Engelliler Günü (3 Aralık) kapsamında farklılıkların zenginlik olduğuna değinilir (D14). Ders hedefi paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Olanaklar dâhilinde EBA üzerinden çevrim içi araçlarla hazırlanan, üç dörtlünün görsel ve işitsel örneklerini içeren içerikler sunulur; öğrencilere çalışma kâğıtları dağıtılır (OB1). Öğrencilerden bireysel ya da grup olarak içerikleri inceleyip dörtlülerin ses dizilişlerindeki farkları birbirleriyle konuşarak belirlemeleri istenir (E3.8). Öğretmen yanıtları yönlendirerek ayırt edici özellikleri tahtada özetler (MİOY.5.2.1.b).

   MİOY.5.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde iş birliğiyle çalışmaları ve dijital araçlarla etkileşime girmeleri beklenir (OB2). Gruplar çevrim içi araçta verilen örnekleri dinleyip bakarak rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini ayırt eder, gerekçelerini çalışma kâğıdına yazar (MİOY.5.2.1.b). Öğretmen süreci gözlem formuyla değerlendirir.

   MİOY.5.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı kültürlere ait müzik yapılarının zenginliğini keşfederken insanların farklı kültür ve inançlara sahip olabileceğini fark etmeleri istenir (D14.3). Sınıfta görsel materyallerle gösterilen dörtlülerden her biri ayırt edilir; öğrenciler ayırt ettikleri dörtlüyü nota yazım kurallarına uygun, hizalı biçimde çizerek gösterir (OB4) (MİOY.5.2.1.b).

   MİOY.5.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden eşleştirme sorularında dörtlü görsellerini adlarıyla eşleştirmeleri ve açık uçlu soruda dörtlüleri neye göre ayırt ettiklerini yazmaları istenir (MİOY.5.2.1.b). Öğretmen çalışma kâğıtlarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışmasını Gözlem Formu ile değerlendirir. Öğrencilerden öğrendiklerini bir cümleyle paylaşmaları istenir (SDB1.1).

   MİOY.5.2.1

Sınıf defteri: MİOY.5.2.1 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanınan ve ayırt edilen rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini etkileşimli tahtada gösterir. Rast ile uşşak dörtlüsünün yalnızca dizilimlerine bakılarak ayırt edilip edilemeyeceği sorulur (E1.1). Bugün dörtlülerin dizilimlerinde ses aralıklarının kodlanıp yazılarak uygulanacağı belirtilir ve ders kitabında ilgili sayfa açılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin dizilimlerini yan yana inceler. Çiftler hâlinde dörtlüler arasındaki benzerlik ve farklar belirlenir; öğretmen sorgulayıcı sorularla çalışmayı yönlendirir (E3.8). Öğrenciler dörtlüler arasında bağ kurar ve bulgularını sınıfla paylaşır (MİOY.5.2.1.c).

   MİOY.5.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler rast dörtlüsünün (TKS) ve uşşak dörtlüsünün (KST) dizilimlerindeki seslerin aralıklarını kodlayarak sesler arasındaki mesafeleri çalışma kâğıdında gösterir (OB4). Ardından iki dörtlü arasındaki fark sözlü olarak ifade edilir (MİOY.5.2.1.c).

   MİOY.5.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Hicaz dörtlüsü, ders kitabındaki örnekten aynı yöntemle kodlanır ve rast ile uşşak dörtlüleriyle karşılaştırılır (OB4). Öğrenciler üç dörtlü arasındaki farkı yazılı olarak ifade eder ve eşleştirme ile boşluk doldurma sorularını içeren çalışma kâğıdını bireysel çözer. Öğretmen süreci gözlem formuyla izler (MİOY.5.2.1.c).

   MİOY.5.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin farklarını sözlü ve yazılı ifade etmeleri istenir. Çalışma kâğıdındaki eşleştirme ve boşluk doldurma soruları kontrol edilir; açık uçlu soruyla dörtlüleri ayırt etmede ses aralıklarının sıralanışının önemi tartışılır. Gözlem formu ve çalışma kâğıdı öğrenme kanıtı olarak kullanılır (MİOY.5.2.1.c).

   MİOY.5.2.1

Sınıf defteri: MİOY.5.2.1 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası'na değinerek sınırlı sayıda perdeyle çok sayıda ezgi üretmenin 'az kaynakla çok değer' fikrine benzediğini söyler. Etkileşimli tahtada rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin perde dizilimleri gösterilir. Öğrencilerden bu üç dörtlünün seslerini hatırlamaları ve neyi merak ettiklerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacı, dörtlüleri tanımak, ayırt etmek ve seslendirmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Türk müziği enstrümanlarından biri eşliğinde rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin sesleri sırayla çalınır; öğrencilerden perde isimleriyle birlikte seslendirmeleri istenir. Öğretmenin hazırladığı etütlerle solfej çalışması yapılır. Öğrencilerden her dörtlünün ses dizisinin ana bileşenlerini ve aralıklarını ders kitabındaki gösterimden bulup söylemeleri istenir (MİOY.5.2.2.a).

   MİOY.5.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen çalgıyla rastgele bir dörtlüden kısa bir ses dizisi çalar; öğrencilerden dizinin rast, uşşak ya da hicaz dörtlüsü olduğunu bileşenlerine dayanarak gerekçelendirmeleri istenir. Eşleştirme kartlarıyla dörtlü adı, perde dizilimi ve duyulan ses karakteri eşlenir; ayırt etme ölçütleri tahtada ortak listelenir (E3.8) (MİOY.5.2.2.b).

   MİOY.5.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Dügâh (la) perdesinden neva (re) perdesine kadar sıralı sesler, perde isimleriyle solfej edilir; ardından ritmik solfej çalışmasına geçilir. Grupla yapılan seslendirmelerde öğrenciler aktif rol alır ve ortak hedefe ulaşmak için arkadaşlarıyla dayanışma içinde çalışır (D4.1). Öğretmen gözlem formuyla süreci izler ve dönüt verir (MİOY.5.2.2.c).

   MİOY.5.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinden birini seçip perde isimleriyle seslendirmesi istenir (MİOY.5.2.2.c). Performans Görevi dereceli puanlama anahtarıyla, çalışma kâğıdındaki eşleştirme soruları ve açık uçlu sorular ise yanıt anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden hangi dörtlüde zorlandıklarını yazmaları istenir (SDB1.1).

   MİOY.5.2.2

Sınıf defteri: MİOY.5.2.2 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini okuyabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk müziği ses sistemine ait bir ses dizisi gösterir ve öğrencilerden diziyi oluşturan bölümleri gözlemlemelerini ister (OB4). Dizilerin beşlilerden ve dörtlülerden oluştuğu hatırlatılır. Rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin bu derste dinlenerek tanınacağı duyurulur; öğrencilerden merak ettikleri bir soruyu söylemeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ön öğrenmelerde öğrenilen rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini bir Türk müziği çalgısıyla ya da etkileşimli tahta eşliğinde sırayla çalar. Her dörtlü birkaç kez dinletilir; öğrencilerden duydukları dörtlünün karakterini ve bıraktığı etkiyi söylemeleri istenir. Dinlenen dörtlüler adlarıyla anılarak tahtadaki ses dizilimleriyle birlikte tanınır (MİOY.5.2.3.a).

   MİOY.5.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ses dizisinin ana bileşenleri olan beşlilerden hazırlanan kısa etütler çalgı ya da etkileşimli tahta eşliğinde dinletilir. Öğrenciler ikişerli çalışarak etütte duydukları dörtlü bileşenini çalışma kâğıdına işaretler; çalışma oyunlaştırılarak yürütülür (E2.5, D4). Doğru yanıtlar birlikte kontrol edilir (MİOY.5.2.3.a).

   MİOY.5.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tek ses işitme çalışması gibi, çalgıdan ya da etkileşimli tahtadan dinletilen kısa sesler öğrenciler tarafından dikte yoluyla çalışma kâğıdına yazılır. Yazılan sesler, dinlenen dörtlünün bileşenleri olarak tanınır. Öğrencilerden hangi sesleri tanımakta zorlandıklarını belirlemeleri istenir (SDB1.1, MİOY.5.2.3.a).

   MİOY.5.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Dinlenen örnekleri dörtlü adlarıyla eşleştirme soruları çözülür. Öğrencilerden bir açık uçlu soruyla rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini işitsel olarak nasıl tanıdıklarını yazılı olarak açıklamaları istenir. Öğretmen süreci Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; çalışma kâğıtları toplanarak dörtlülerin işitsel olarak tanınması toparlanır.

   MİOY.5.2.3

Sınıf defteri: MİOY.5.2.3 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen öğrencileri selamlar, yılbaşı haftasına değinerek önceki derste çalışılan genellemeleri kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtada rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin adları gösterilir. Öğrencilerden bu dörtlülerin seslerini daha önce duyup duymadıklarını söylemeleri istenir. Dersin amacının bu dörtlüleri işiterek tanımak ve birbirinden ayırt etmek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ses bulma ve işitme oyunları oynatır; öğrencilerden çalınan tek sesleri işiterek bulmaları ve adlandırmaları istenir (E2.5). Ardından rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini oluşturan sesler sırayla çalınır, öğrenciler duydukları sesleri ders kitabındaki gösterimle karşılaştırır. Öğrencilerden her dörtlünün sesini işitsel olarak tanıdıklarını belirtmeleri istenir (MİOY.5.2.3.a).

   MİOY.5.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen yerinden kurulan rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinden oluşan kısa ritmik etütleri çalar. Öğrencilerden her etüdün hangi dörtlüye ait olduğunu işiterek ayırt etmeleri ve ders kitabındaki ilgili dörtlüyü işaretlemeleri istenir (MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, yerinden kurulan dörtlülerden oluşan ritmik etütleri dikte eder; öğrenciler 4'lü dizileri ayırt ederek dikte çalışması yapar. Her etütten sonra öğrenciler yanıtlarını eşleriyle karşılaştırır, ayrıştıkları yerleri yeniden dinleyerek düzeltir. Öğretmen çalışmayı gözlemler ve dönüt verir (MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eşleştirme sorularında duydukları etütleri rast, uşşak ve hicaz dörtlüleriyle eşleştirmeleri istenir. Öğretmen gözlem formuyla öğrencilerin dörtlüleri işitsel olarak ayırt etme düzeyini kaydeder. Gönüllü öğrencilerden hangi dörtlüyü hangi özelliğine göre ayırt ettikleri açıklanır (MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3

Sınıf defteri: MİOY.5.2.3 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası'na değinilerek derin ve düzenli nefesin dinleme dikkatine katkısı kısaca konuşulur. Öğretmen, rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin adlarını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu hafta dörtlüleri birbirinden ayırt etmeye çalışacaklarını söylemeleri istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerle birlikte rast, uşşak ve hicaz dörtlüleri solfej ve ritmik solfej ile okunur; müziksel okuma becerisi geliştirilir. Öğretmen dörtlüleri sırayla ve karışık dinletir, öğrenciler her dinletide dörtlüleri birbirinden ayıran işitsel farkı söyler (E1.1; MİOY.5.2.3.b). Öğretmen etkileşimli tahtada dörtlü adlarını gösterir; öğrenciler kendi gözlemleriyle karşılaştırır (OB2).

   MİOY.5.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, daha önce hazırladıkları müziksel çalışma planını uygulayarak ikili gruplarda çalışır; biri dörtlüyü seslendirir ya da dinletir, diğeri hangi dörtlü olduğunu belirler (D3.2). Yanıtlar çalışma kâğıdına işaretlenir ve nedenleri açıklanır (E3.8; MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Oyun biçiminde 'Hangi dörtlü?' etkinliği yapılır; öğretmen rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinden kısa ezgiler dinletir, öğrenciler ilgili dörtlü kartını kaldırır (E2.5). Yanlış cevaplarda ezgi yeniden dinletilip nedeni tartışılır; öğrenciler birbirlerinin görüşlerine saygı gösterir (D14; MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden dinletilen üç kısa ezgiyi rast, uşşak ve hicaz dörtlü adlarıyla eşleştirmeleri istenir. Öğretmen, eşleştirmeleri gözlem formuyla değerlendirir. Öğrenciler, ayırt etmekte en çok zorlandıkları dörtlüyü ve bunun nedenini bir cümleyle açıklar (SDB1.1; MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3

Sınıf defteri: MİOY.5.2.3 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Enerji Tasarrufu Haftası'na değinip sessiz bir dinleme ortamı oluşturmak için sınıftaki gereksiz ses ve ışık kaynaklarının kapatılmasını ister. Etkileşimli tahtada rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin adları gösterilir. Öğrencilerden önceki derslerde tanıdıkları bu dörtlülerden birini işitsel olarak hatırlamaları istenir (E1.1). Günün hedefi, bu dörtlüleri işiterek ayırt etmek ve ifade etmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerinden oluşan kısa eser ve etütleri etkileşimli tahtadan sırayla dinletir. Öğrencilerden Çalışma Kâğıdı'nda her dinletinin hangi dörtlüye ait olduğunu işaretlemeleri istenir (OB1). Dinletiler birlikte kontrol edilir; öğrenciler ayırt etmelerinde hangi işitsel özelliklere dayandıklarını açıklar (E3.8, MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörtlerli gruplar hâlinde 'Hangi dörtlü?' oyununu oynar. Bir öğrenci dörtlülerden birini ders kitabından seçip mırıldanır ya da çalar; diğer öğrenciler hangi dörtlü olduğunu ayırt ederek söyler. Roller sırayla değişir (E2.5, D4). Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir (MİOY.5.2.3.b).

   MİOY.5.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bireysel olarak öğretmenin dinlettiği yeni bir etüt ya da eserdeki dörtlüyü dinler ve tespitlerini Çalışma Kâğıdı'na yazar. Ardından eşler hâlinde dinledikleri dörtlünün ezgisel özelliklerini kendi cümleleriyle birbirine anlatır (SDB1.1, D14). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, dinletilen bir eser parçasındaki dörtlüyü adlandırmalarını ve gerekçelerini açıklamalarını isteyerek Performans Görevi'ni uygular. Öğrenciler Açık Uçlu Sorular'dan 'Rast, uşşak ve hicaz dörtlülerini nasıl ayırt ettim?' sorusunu yazılı yanıtlar. Öğretmen, Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile ifade etme düzeyini değerlendirir (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3

Sınıf defteri: MİOY.5.2.3 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinin dizilerini gösterir ve her birinden kısa bir örnek dinletir (OB2). Öğrencilerden dörtlüleri ayırt ederken hangi özelliklere dikkat ettiklerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının, bu dörtlüleri işitsel olarak ifade etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, verilecek performans görevinin ölçütlerini analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu üzerinden tanıtır. Rast, uşşak ve hicaz dörtlülerinden oluşan örnekler dinletilir; öğrenciler duydukları dörtlünün adını söyleyerek ya da kartla göstererek ifade eder ve gerekçesini sorgular (E3.8). Öğretmen dönüt verir (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kısa örnekleri dinleyip her birinin hangi dörtlü olduğunu yazılı ve sözlü olarak ifade eder. Öğretmen çalışmayı gözlemler ve dönüt verir (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bir öğrenci seçtiği dörtlüyü seslendirir; diğerleri dinleyip dörtlünün adını ve gerekçesini ifade eder, roller sırayla değişir (D4). Öğretmen süreci gözlem formuyla izler (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her öğrenci dinletilen bir örneği Açık Uçlu Sorular ve Eşleştirme Soruları üzerinden ifade eder; öğretmen Dereceli Puanlama Anahtarı ve Gözlem Formu ile değerlendirir. Öğrencilerden hangi dörtlüyü ayırt etmekte zorlandıklarını belirtmeleri istenir (SDB1.1). Çalışma Kâğıdı toplanır (MİOY.5.2.3.c).

   MİOY.5.2.3

Sınıf defteri: MİOY.5.2.3 Rast dörtlüsü, uşşak dörtlüsü ve hicaz dörtlülerini işitebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kısa bir ezginin notasını gösterir ve ezgiyi dinletir. Öğrencilerden ezgide dikkatlerini çeken sesleri ve ilk izlenimlerini söylemeleri istenir (E1.1). Dersin amacının çargâh, kürdi ve buselik beşlilerini tanımak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada çargâh, kürdi ve buselik beşlilerine ait görseller ve kısa dinleti örnekleri sunulur; öğrencilerden daha önce işittikleri ezgileri hatırlamaları istenir (E1.1). Öğrenciler görsellere bakarak merak ettikleri en az bir soruyu yazar ve sınıfla paylaşır (E3.8). Öğretmen soruları tahtada toplar. Dinleti sonunda her beşlinin adı görselinin yanına yazılır (MİOY.5.3.1.a).

   MİOY.5.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen çargâh, kürdi ve buselik beşlilerini görsel ve işitsel olarak veren bir sunum yapar; her beşlinin dizilişi tahtada gösterilip dinletilir (OB1). Öğrencilerden her beşlinin adını ve dinleme izlenimini çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Verilen yanıtlara, öğrencilerin potansiyellerini fark etmelerini sağlayan dönütler verilir (SDB1.1). Beşlilerin adları ve görünümleri birlikte tekrar edilir (MİOY.5.3.1.a).

   MİOY.5.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yapılandırılmış bir grid doldurulur; gridde her beşlinin adı, ses dizisi ve dinleme izlenimi yazılır. Gruplar gridlerini sınıfa sunar, eksik kalan bilgiler ders kitabından tamamlanır. Öğretmen gruplar arasında dolaşarak gözlem formuna not alır (MİOY.5.3.1.a).

   MİOY.5.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere beşli adlarını görselleri ve dinletilen örneklerle eşleştirmeleri için eşleştirme soruları içeren çalışma kâğıdı verilir. Yanıtlar tahtada birlikte kontrol edilir. Keşfetmede toplanan soruların yanıtlanıp yanıtlanmadığı gözden geçirilir; öğretmen gözlem formuyla beşlileri tanıyan öğrencileri not eder (MİOY.5.3.1.a).

   MİOY.5.3.1

Sınıf defteri: MİOY.5.3.1 Çargâh beşlisi, kürdi beşlisi ve buselik beşlilerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada üç beşliye ait nota görselleri gösterilir; öğrencilerden hangi görselin hangi beşliye ait olabileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir (E1.1). Önceki haftalarda tanınan çargâh, kürdi ve buselik beşlilerinin bu derste birbirinden ayırt edileceği belirtilir ve dersin amacı paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Olanaklar dâhilinde çalışma kâğıtları ve EBA üzerinden çevrim içi araçlarla hazırlanan içerikler öğrencilere sunulur. Öğrencilerden bireysel ya da grup olarak çargâh, kürdi ve buselik beşlilerinin ses dizilişlerini incelemeleri, benzer ve farklı yönleri hakkında birbirleriyle iletişim kurmaları istenir (E3.8). Dinlenen ve görülen örnekler arasındaki farklar belirlenir (MİOY.5.3.1.b).

   MİOY.5.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde iş birliğiyle dijital araçlarla etkileşime girilir; verilen beşli görselleri ve dinleme örnekleri ait oldukları beşli ile eşleştirilir. Öğrencilerden eşleştirme gerekçelerini grup arkadaşlarına açıklamaları istenir (OB2) (MİOY.5.3.1.b).

   MİOY.5.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf içinde görsel materyallerle gösterilen tam beşliler, nota yazım kurallarına uygun ve hizalı biçimde çalışma kâğıdına çizilir. Öğrencilerden üç beşli arasındaki benzerlik ve farkları belirlemeleri, aralarındaki ilişkiyi yazarak bağ kurmaları istenir. Öğretmen çalışmaları gözlem formuyla izler (MİOY.5.3.1.b).

   MİOY.5.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere beşlileri ayırt etmelerini sağlayan Eşleştirme Soruları verilir; ardından bir Açık Uçlu Soru ile çargâh, kürdi ve buselik beşlilerinin ayırt edici özellikleri yazdırılır. Çalışma Kâğıdı ve Gözlem Formu birlikte değerlendirilir; gruplardan Grup Değerlendirme Formunu doldurmaları ve iş birliğini (D4) değerlendirmeleri istenir (MİOY.5.3.1.b).

   MİOY.5.3.1

Sınıf defteri: MİOY.5.3.1 Çargâh beşlisi, kürdi beşlisi ve buselik beşlilerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanınan ve ayırt edilen çargâh, kürdi ve buselik beşlilerini etkileşimli tahtada kısaca gösterir. Öğrencilerden bu beşlilerden birinin seslerini sözlü olarak sıralamaları istenir. Bu derste beşlilerin yazılarak uygulanacağı, her öğrencinin grubunda bir görev üstleneceği ve görevlerin zamanında tamamlanmasının önemli olduğu belirtilir (SDB1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruptan çargâh, kürdi ve buselik beşlilerinden birini yazma görevlerini kendi aralarında paylaşmaları istenir. Görevlerini zamanında tamamlamanın ve doğru uygulamanın grubun müziksel başarısını nasıl etkilediği çalışma sürecinde deneyimlenir (D16.3). Gruplar, ders kitabındaki örneklerden yararlanarak seçtikleri beşlinin seslerini yazmayı dener (MİOY.5.3.1.c).

   MİOY.5.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çargâh beşlisi (TTBT) ve buselik beşlisi (TBTT) dizilimlerindeki ses aralıklarını kodlayarak sesler arasındaki mesafeleri çalışma kâğıdında göstermeleri istenir (OB4). Gruplar, kodladıkları dizilimleri etkileşimli tahtadaki örnekle karşılaştırarak düzeltmeleri yapar (MİOY.5.3.1.c).

   MİOY.5.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çargâh, kürdi ve buselik beşlileri arasındaki farkı sözlü olarak açıklamaları ve çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Her grup, yazdığı beşlileri sınıfa sunar; öğretmen süreci gözlem formuyla izleyerek dönüt verir (MİOY.5.3.1.c).

   MİOY.5.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki üç beşliyi yazmaları ve aralarındaki farkı açık uçlu bir soruyla sözlü ve yazılı olarak ifade etmeleri istenir. Öğretmen, gözlem formu ve çalışma kâğıdı üzerinden beşlileri yazabilme düzeyini değerlendirir. Öğrencilerden görevlerini zamanında tamamlamanın çalışmalarına katkısını düşünmeleri istenir (D16.3).

   MİOY.5.3.1

Sınıf defteri: MİOY.5.3.1 Çargâh beşlisi, kürdi beşlisi ve buselik beşlilerini yazabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çargâh perdesinden gerdaniye perdesine uzanan sıralı sesleri gösterir. Öğrencilerden bu sesler arasında kaç ses bulunduğunu ve aralığa neden tam beşli dendiğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Bu derste çargâh, kürdi ve buselik beşlilerinin ortak yapısından genellemeye varılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Ön öğrenmelerdeki çargâh, kürdi ve buselik beşlileri Türk müziği enstrümanlarından biri eşliğinde seslendirilir; öğrenciler her beşlinin adını ve perdelerini kitap ile tahtadan tanır (MİOY.5.3.2.a). Öğretmen çaldığı beşlinin hangisi olduğunu öğrencilerden işiterek ayırt etmelerini ister (MİOY.5.3.2.b). Çargâh (do) perdesinden gerdaniye (sol) perdesine kadar sıralı sesler isimleriyle solfej edilir.

   MİOY.5.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmenin hazırladığı tam beşli etütleri önce solfej, ardından ritmik solfej olarak seslendirilir. Her beşli için ses isimleri ve ritim kalıbı birlikte okunur. Öğrencilerden okurken yaptıkları hataları fark edip düzeltmeleri istenir (MİOY.5.3.2.c).

   MİOY.5.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf üç gruba ayrılır; her grup bir beşlinin etüdünü ortak hedefe ulaşmak için dayanışma içinde seslendirir (D4.1). Gruplar sırayla sunar, diğer gruplar hangi beşli olduğunu ayırt eder. Öğretmen gözlem formuyla grupların katılımını ve doğruluğunu izler (MİOY.5.3.2.c).

   MİOY.5.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler çalışma kâğıdında çargâh, kürdi ve buselik beşlilerini eşleştirir ve bir beşliyi solfejle uygular (MİOY.5.3.2.c). Gruplar grup değerlendirme formunu doldurur; öğretmen performansı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden açık uçlu soru olarak üç beşlinin ortak yapısını bir genellemeyle yazmaları istenir.

   MİOY.5.3.2